542. උමඞ්ගජාතකං (5)

590. ‘‘පඤ්චාලො සබ්බසෙනාය, බ්‍රහ්මදත්තොයමාගතො;

සායං පඤ්චාලියා සෙනා, අප්පමෙය්‍යා මහොසධ.

591. ‘‘වීථිමතී [පිට්ඨිමතී (සී. පී.), විද්ධිමතී (ස්‍යා.)] පත්තිමතී, සබ්බසඞ්ගාමකොවිදා;

ඔහාරිනී සද්දවතී, භෙරිසඞ්ඛප්පබොධනා.

592. ‘‘ලොහවිජ්ජා අලඞ්කාරා, ධජිනී වාමරොහිනී;

සිප්පියෙහි සුසම්පන්නා, සූරෙහි සුප්පතිට්ඨිතා.

593. ‘‘දසෙත්ථ පණ්ඩිතා ආහු, භූරිපඤ්ඤා රහොගමා [රහොගතා (ස්‍යා. ක.)];

මාතා එකාදසී රඤ්ඤො, පඤ්චාලියං පසාසති.

594. ‘‘අථෙත්ථෙකසතං ඛත්‍යා, අනුයන්තා යසස්සිනො;

අච්ඡින්නරට්ඨා බ්‍යථිතා, පඤ්චාලියං [පඤ්චාලීනං (බහූසු)] වසං ගතා.

595. ‘‘යංවදා-තක්කරා රඤ්ඤො, අකාමා පියභාණිනො;

පඤ්චාලමනුයායන්ති, අකාමා වසිනො ගතා.

596. ‘‘තාය සෙනාය මිථිලා, තිසන්ධිපරිවාරිතා;

රාජධානී විදෙහානං, සමන්තා පරිඛඤ්ඤති.

597. ‘‘උද්ධං තාරකජාතාව, සමන්තා පරිවාරිතා;

මහොසධ විජානාහි, කථං මොක්ඛො භවිස්සති’’.

598. ‘‘පාදෙ දෙව පසාරෙහි, භුඤ්ජ කාමෙ රමස්සු ච;

හිත්වා පඤ්චාලියං සෙනං, බ්‍රහ්මදත්තො පලායිති’’ [පලායති (සී. ස්‍යා.)].

599. ‘‘රාජා සන්ථවකාමො තෙ, රතනානි පවෙච්ඡති;

ආගච්ඡන්තු ඉතො [තතො (සී. ස්‍යා.)] දූතා, මඤ්ජුකා පියභාණිනො.

600. ‘‘භාසන්තු මුදුකා වාචා, යා වාචා පටිනන්දිතා;

පඤ්චාලො ච විදෙහො ච [පඤ්චාලා ච විදෙහා ච (සී. පී.)], උභො එකා භවන්තු තෙ’’.

601. ‘‘කථං නු කෙවට්ට මහොසධෙන, සමාගමො ආසි තදිඞ්ඝ බ්‍රූහි;

කච්චි තෙ පටිනිජ්ඣත්තො, කච්චි තුට්ඨො මහොසධො’’.

602. ‘‘අනරියරූපො පුරිසො ජනින්ද, අසම්මොදකො ථද්ධො අසබ්භිරූපො;

යථා මූගො ච බධිරො ච, න කිඤ්චිත්ථං අභාසථ’’ [අභාසිත්ථ (ක.)].

603. ‘‘අද්ධා ඉදං මන්තපදං සුදුද්දසං, අත්ථො සුද්ධො නරවීරියෙන දිට්ඨො;

තථා හි කායො මම සම්පවෙධති, හිත්වා සයං කො පරහත්ථමෙස්සති’’.

604. ‘‘ඡන්නඤ්හි එකාව මතී සමෙති, යෙ පණ්ඩිතා උත්තමභූරිපත්තා;

යානං අයානං අථ වාපි ඨානං, මහොසධ ත්වම්පි මතිං කරොහි’’.

605. ‘‘ජානාසි ඛො රාජ මහානුභාවො, මහබ්බලො චූළනිබ්‍රහ්මදත්තො;

රාජා ච තං ඉච්ඡති මාරණත්ථං [කාරණත්ථං (සී. පී.)], මිගං යථා ඔකචරෙන ලුද්දො.

606. ‘‘යථාපි මච්ඡො බළිසං, වඞ්කං මංසෙන ඡාදිතං;

ආමගිද්ධො න ජානාති, මච්ඡො මරණමත්තනො.

607. ‘‘එවමෙව තුවං රාජ, චූළනෙය්‍යස්ස ධීතරං;

කාමගිද්ධො න ජානාසි, මච්ඡොව මරණමත්තනො.

608. ‘‘සචෙ ගච්ඡසි පඤ්චාලං, ඛිප්පමත්තං ජහිස්සති;

මිගං පන්ථානුබන්ධංව [පථානුපන්නංව (සී. ස්‍යා. පී.)], මහන්තං භයමෙස්සති’’.

609. ‘‘මයමෙව බාලම්හසෙ එළමූගා, යෙ උත්තමත්ථානි තයී ලපිම්හා;

කිමෙව ත්වං නඞ්ගලකොටිවඩ්ඪො, අත්ථානි ජානාසි යථාපි අඤ්ඤෙ’’.

610. ‘‘ඉමං ගලෙ ගහෙත්වාන, නාසෙථ විජිතා මම;

යො මෙ රතනලාභස්ස, අන්තරායාය භාසති’’.

611. ‘‘තතො ච සො අපක්කම්ම, වෙදෙහස්ස උපන්තිකා;

අථ ආමන්තයී දූතං, මාධරං [මඪරං (සී.), මාධුරං (ස්‍යා.), මාඨරං (පී.)] සුවපණ්ඩිතං.

612. ‘‘එහි සම්ම හරිතපක්ඛ [හරීපක්ඛ (සී. පී.)], වෙය්‍යාවච්චං කරොහි මෙ;

අත්ථි පඤ්චාලරාජස්ස, සාළිකා සයනපාලිකා.

613. ‘තං බන්ධනෙන [තං පත්ථරෙන (සී. පී.), තං සන්ථවෙන (ස්‍යා.)] පුච්ඡස්සු, සා හි සබ්බස්ස කොවිදා;

සා තෙසං සබ්බං ජානාති, රඤ්ඤො ච කොසියස්ස ච.

614. ‘‘‘ආමො’ති සො පටිස්සුත්වා, මාධරො සුවපණ්ඩිතො;

අගමාසි හරිතපක්ඛො [හරීපක්ඛො (සී. පී.)], සාළිකාය උපන්තිකං.

615. ‘‘තතො ච ඛො සො ගන්ත්වාන, මාධරො සුවපණ්ඩිතො;

අථාමන්තයි සුඝරං, සාළිකං මඤ්ජුභාණිකං.

616. ‘කච්චි තෙ සුඝරෙ ඛමනීයං, කච්චි වෙස්සෙ අනාමයං;

කච්චි තෙ මධුනා ලාජා, ලබ්භතෙ සුඝරෙ තුවං’ [තව (සී. පී.)].

617. ‘කුසලඤ්චෙව මෙ සම්ම, අථො සම්ම අනාමයං;

අථො මෙ මධුනා ලාජා, ලබ්භතෙ සුවපණ්ඩිත.

618. ‘කුතො නු සම්ම ආගම්ම, කස්ස වා පහිතො තුවං;

න ච මෙසි ඉතො පුබ්බෙ, දිට්ඨො වා යදි වා සුතො’’.

619. ‘‘අහොසිං සිවිරාජස්ස, පාසාදෙ සයනපාලකො;

තතො සො ධම්මිකො රාජා, බද්ධෙ මොචෙසි බන්ධනා’’.

620. ‘‘තස්ස මෙකා දුතියාසි, සාළිකා මඤ්ජුභාණිකා;

තං තත්ථ අවධී සෙනො, පෙක්ඛතො සුඝරෙ මම’’.

621. ‘‘තස්සා කාමා හි සම්මත්තො, ආගතොස්මි තවන්තිකෙ;

සචෙ කරෙය්‍ය [කරෙය්‍යාසි (සී.), කරෙයු (ස්‍යා.), කරෙය්‍යාසි මෙ (පී.)] ඔකාසං, උභයොව වසාමසෙ’’.

622. ‘‘සුවොව සුවිං කාමෙය්‍ය, සාළිකො පන සාළිකං;

සුවස්ස සාළිකායෙව [සාළිකාය ච (සී. පී.)], සංවාසො හොති කීදිසො’’.

623. ‘‘යොයං කාමෙ [යං යං කාමී (සී. පී.)] කාමයති, අපි චණ්ඩාලිකාමපි;

සබ්බො හි සදිසො හොති, නත්ථි කාමෙ අසාදිසො’’.

624. ‘‘අත්ථි ජම්පාවතී [ජම්බාවතී (සී. ස්‍යා.), චම්පාවතී (ක.)] නාම, මාතා සිවිස්ස [සිබ්බිස්ස (සී. පී.)] රාජිනො;

සා භරියා වාසුදෙවස්ස, කණ්හස්ස මහෙසී පියා.

625. ‘‘රට්ඨවතී [රථවතී (සී. පී.), රතනවතී (ස්‍යා.)] කිම්පුරිසී, සාපි වච්ඡං අකාමයි;

මනුස්සො මිගියා සද්ධිං, නත්ථි කාමෙ අසාදිසො’’.

626. ‘‘හන්ද ඛ්වාහං ගමිස්සාමි, සාළිකෙ මඤ්ජුභාණිකෙ;

පච්චක්ඛානුපදඤ්හෙතං, අතිමඤ්ඤසි නූන මං’’.

627. ‘‘න සිරී තරමානස්ස, මාධර සුවපණ්ඩිත;

ඉධෙව තාව අච්ඡස්සු, යාව රාජාන දක්ඛසි [දක්ඛිසි (පී.)];

සොස්සි [සොස්සසි (සී.)] සද්දං මුදිඞ්ගානං, ආනුභාවඤ්ච රාජිනො’’.

628. ‘‘යො නු ඛ්වායං තිබ්බො සද්දො, තිරොජනපදෙ [තිරොජනපදං (පී. ක.)] සුතො;

ධීතා පඤ්චාලරාජස්ස, ඔසධී විය වණ්ණිනී;

තං දස්සති විදෙහානං, සො විවාහො භවිස්සති’’.

629. ‘‘එදිසො මා [නෙදිසො තෙ (සී.)] අමිත්තානං, විවාහො හොතු මාධර;

යථා පඤ්චාලරාජස්ස, වෙදෙහෙන භවිස්සති’’.

630. ‘‘ආනයිත්වාන වෙදෙහං, පඤ්චාලානං රථෙසභො;

තතො නං ඝාතයිස්සති, නස්ස සඛී භවිස්සති’’.

631. ‘‘හන්ද ඛො මං අනුජානාහි, රත්තියො සත්තමත්තියො;

යාවාහං සිවිරාජස්ස, ආරොචෙමි මහෙසිනො;

ලද්ධො ච මෙ ආවසථො, සාළිකාය උපන්තිකං’’ [උපන්තිකා (සී. ක.)].

632. ‘‘හන්ද ඛො තං අනුජානාමි, රත්තියො සත්තමත්තියො;

සචෙ ත්වං සත්තරත්තෙන, නාගච්ඡසි මමන්තිකෙ;

මඤ්ඤෙ ඔක්කන්තසත්තං [ඔක්කන්තසන්තං (ස්‍යා. පී. ක.)] මං, මතාය ආගමිස්සසි’’.

633. ‘‘තතො ච ඛො සො ගන්ත්වාන, මාධරො සුවපණ්ඩිතො;

මහොසධස්ස අක්ඛාසි, සාළිකාවචනං ඉදං’’.

634. ‘‘යස්සෙව ඝරෙ භුඤ්ජෙය්‍ය භොගං, තස්සෙව අත්ථං පුරිසො චරෙය්‍ය’’;

‘‘හන්දාහං ගච්ඡාමි පුරෙ ජනින්ද, පඤ්චාලරාජස්ස පුරං සුරම්මං;

නිවෙසනානි මාපෙතුං, වෙදෙහස්ස යසස්සිනො.

635. ‘‘නිවෙසනානි මාපෙත්වා, වෙදෙහස්ස යසස්සිනො;

යදා තෙ පහිණෙය්‍යාමි, තදා එය්‍යාසි ඛත්තිය’’.

636. ‘‘තතො ච පායාසි පුරෙ මහොසධො, පඤ්චාලරාජස්ස පුරං සුරම්මං;

නිවෙසනානි මාපෙතුං, වෙදෙහස්ස යසස්සිනො’’.

637. ‘‘නිවෙසනානි මාපෙත්වා, වෙදෙහස්ස යසස්සිනො;

අථස්ස පාහිණී දූතං, [නත්ථි සී. පී. පොත්ථකෙසු] වෙදෙහං මිථිලග්ගහං [නත්ථි සී. පී. පොත්ථකෙසු];

එහි දානි මහාරාජ, මාපිතං තෙ නිවෙසනං’’.

638. ‘‘තතො ච රාජා පායාසි, සෙනාය චතුරඞ්ගියා [චතුරඞ්ගිනියා (ක.)];

අනන්තවාහනං දට්ඨුං, ඵීතං කපිලියං [කම්පිල්ලියං (සී. පී.)] පුරං’’.

639. ‘‘තතො ච ඛො සො ගන්ත්වාන, බ්‍රහ්මදත්තස්ස පාහිණි;

‘ආගතො’ස්මි මහාරාජ, තව පාදානි වන්දිතුං.

640. ‘දදාහි දානි මෙ භරියං, නාරිං සබ්බඞ්ගසොභිනිං;

සුවණ්ණෙන පටිච්ඡන්නං, දාසීගණපුරක්ඛතං’’’.

641. ‘‘ස්වාගතං තෙව [තෙ (සී.), තෙපි (ස්‍යා.), තෙන (පී.)] වෙදෙහ, අථො තෙ අදුරාගතං;

නක්ඛත්තංයෙව පරිපුච්ඡ, අහං කඤ්ඤං දදාමි තෙ;

සුවණ්ණෙන පටිච්ඡන්නං, දාසීගණපුරක්ඛතං’’.

642. ‘‘තතො ච රාජා වෙදෙහො, නක්ඛත්තං පරිපුච්ඡථ [පරිපුච්ඡති (ස්‍යා. ක.)];

නක්ඛත්තං පරිපුච්ඡිත්වා, බ්‍රහ්මදත්තස්ස පාහිණි.

643. ‘‘දදාහි දානි මෙ භරියං, නාරිං සබ්බඞ්ගසොභිනිං;

සුවණ්ණෙන පටිච්ඡන්නං, දාසීගණපුරක්ඛතං’’.

644. ‘‘දදාමි දානි තෙ භරියං, නාරිං සබ්බඞ්ගසොභිනිං;

සුවණ්ණෙන පටිච්ඡන්නං, දාසීගණපුරක්ඛතං’’.

645. ‘‘හත්ථී අස්සා රථා පත්තී, සෙනා තිට්ඨන්ති වම්මිතා [වම්මිකා (ස්‍යා. ක.)];

උක්කා පදිත්තා ඣායන්ති, කින්නු මඤ්ඤන්ති පණ්ඩිතා.

646. ‘‘හත්ථී අස්සා රථා පත්තී, සෙනා තිට්ඨන්ති වම්මිතා [වම්මිකා (ස්‍යා. ක.)];

උක්කා පදිත්තා ඣායන්ති, කිං නු කාහන්ති [කාහති (ක.)] පණ්ඩිත’’.

647. ‘‘රක්ඛති තං මහාරාජ, චූළනෙය්‍යො මහබ්බලො;

පදුට්ඨො බ්‍රහ්මදත්තෙන [පදුට්ඨො තෙ බ්‍රහ්මදත්තො (සී. ස්‍යා. පී.)], පාතො තං ඝාතයිස්සති’’.

648. ‘‘උබ්බෙධති මෙ හදයං, මුඛඤ්ච පරිසුස්සති;

නිබ්බුතිං නාධිගච්ඡාමි, අග්ගිදඩ්ඪොව ආතපෙ.

649. ‘‘කම්මාරානං යථා උක්කා, අන්තො ඣායති නො බහි;

එවම්පි හදයං මය්හං, අන්තො ඣායති නො බහි’’.

650. ‘‘පමත්තො මන්තනාතීතො, භින්නමන්තොසි ඛත්තිය;

ඉදානි ඛො තං තායන්තු, පණ්ඩිතා මන්තිනො ජනා.

651. ‘‘අකත්වාමච්චස්ස වචනං, අත්ථකාමහිතෙසිනො;

අත්තපීතිරතො රාජා, මිගො කූටෙව ඔහිතො.

652. ‘‘යථාපි මච්ඡො බළිසං, වඞ්කං මංසෙන ඡාදිතං;

ආමගිද්ධො න ජානාති, මච්ඡො මරණමත්තනො.

653. ‘‘එවමෙව තුවං රාජ, චූළනෙය්‍යස්ස ධීතරං;

කාමගිද්ධො න ජානාසි, මච්ඡොව මරණමත්තනො.

654. ‘‘සචෙ ගච්ඡසි පඤ්චාලං, ඛිප්පමත්තං ජහිස්සසි;

මිගං පන්ථානුබන්ධංව, මහන්තං භයමෙස්සති.

655. ‘‘අනරියරූපො පුරිසො ජනින්ද, අහීව උච්ඡඞ්ගගතො ඩසෙය්‍ය;

න තෙන මිත්තිං කයිරාථ ධීරො [පඤ්ඤො (පී.)], දුක්ඛො හවෙ කාපුරිසෙන [කාපුරිසෙහි (ක.)] සඞ්ගමො.

656. ‘‘යදෙව [යං ත්වෙව (සී. ස්‍යා. පී.)] ජඤ්ඤා පුරිසං [පුරිසො (ස්‍යා. ක.)] ජනින්ද, සීලවායං බහුස්සුතො;

තෙනෙව මිත්තිං කයිරාථ ධීරො, සුඛො හවෙ සප්පුරිසෙන සඞ්ගමො’’.

657. ‘‘බාලො තුවං එළමූගොසි රාජ, යො උත්තමත්ථානි මයී ලපිත්ථො;

කිමෙවහං නඞ්ගලකොටිවඩ්ඪො, අත්ථානි ජානාමි [ජානිස්සං (සී. ස්‍යා. පී.)] යථාපි අඤ්ඤෙ.

658. ‘‘ඉමං ගලෙ ගහෙත්වාන, නාසෙථ විජිතා මම;

යො මෙ රතනලාභස්ස, අන්තරායාය භාසති’’.

659. ‘‘මහොසධ අතීතෙන, නානුවිජ්ඣන්ති පණ්ඩිතා;

කිං මං අස්සංව සම්බන්ධං, පතොදෙනෙව විජ්ඣසි.

660. ‘‘සචෙ පස්සසි මොක්ඛං වා, ඛෙමං වා පන පස්සසි;

තෙනෙව මං අනුසාස, කිං අතීතෙන විජ්ඣසි’’.