537. මහාසුතසොමජාතකං (5)

371. ‘‘කස්මා තුවං රසක එදිසානි, කරොසි කම්මානි සුදාරුණානි;

හනාසි ඉත්ථී පුරිසෙ ච මූළ්හො, මංසස්ස හෙතු අදු [ආදු (සී. ස්‍යා.)] ධනස්ස කාරණා’’.

372. ‘‘නං අත්තහෙතූ න ධනස්ස කාරණා, න පුත්තදාරස්ස සහායඤාතිනං;

භත්තා ච මෙ භගවා භූමිපාලො, සො ඛාදති මංසං භදන්තෙදිසං’’.

373. ‘‘සචෙ තුවං භත්තුරත්ථෙ පයුත්තො, කරොසි කම්මානි සුදාරුණානි;

පාතොව අන්තෙපුරං පාපුණිත්වා, ලපෙය්‍යාසි මෙ රාජිනො සම්මුඛෙ තං’’.

374. ‘‘තථා කරිස්සාමි අහං භදන්තෙ, යථා තුවං [යමෙව ත්වං (සී.)] භාසසි කාළහත්ථි;

පාතොව අන්තෙපුරං පාපුණිත්වා, වක්ඛාමි තෙ රාජිනො සම්මුඛෙ තං’’.

375. තතො රත්‍යා විවසානෙ [විවසනෙ (සී. ස්‍යා. පී.)], සූරියුග්ගමනං පති;

කාළො රසකමාදාය, රාජානං උපසඞ්කමි;

උපසඞ්කම්ම [උපසඞ්කමිත්වා (සී. ස්‍යා. පී.)] රාජානං, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

376. ‘‘සච්චං කිර මහාරාජ, රසකො පෙසිතො තයා;

හනති ඉත්ථිපුරිසෙ, තුවං මංසානි ඛාදසි’’.

377. ‘‘එවමෙව තථා කාළ, රසකො පෙසිතො මයා;

මම අත්ථං කරොන්තස්ස, කිමෙතං පරිභාසසි’’.

378. ‘‘ආනන්දො සබ්බමච්ඡානං, ඛාදිත්වා රසගිද්ධිමා;

පරික්ඛීණාය පරිසාය, අත්තානං ඛාදියා මතො.

379. ‘‘එවං පමත්තො රසගාරවෙ රත්තො [රතො (සී. ස්‍යා. පී.)], බාලො යදී ආයති නාවබුජ්ඣති;

විධම්ම පුත්තෙ චජි [චජිත්වා (ක.)] ඤාතකෙ ච, පරිවත්තිය අත්තානඤ්ඤෙව [අත්තානමෙව (සී. පී.)] ඛාදති.

380. ‘‘ඉදං තෙ සුත්වාන විගෙතු [විහෙතු (සී. පී.)] ඡන්දො, මා භක්ඛයී [මා භක්ඛසී (සී. පී.)] රාජ මනුස්සමංසං;

මා ත්වං ඉමං කෙවලං වාරිජොව, ද්විපදාධිප [දිපදාදිප (සී. පී.) එවමුපරිපි] සුඤ්ඤමකාසි රට්ඨං’’.

381. ‘‘සුජාතො නාම නාමෙන, ඔරසො තස්ස අත්‍රජො [තස්ස ඔරස අත්‍රජො (සී.), තස්ස අත්‍රජ ඔරසො (පී.)];

ජම්බුපෙසිමලද්ධාන, මතො සො තස්ස සඞ්ඛයෙ.

382. ‘‘එවමෙව අහං කාළ, භුත්වා භක්ඛං රසුත්තමං;

අලද්ධා මානුසං මංසං, මඤ්ඤෙ හිස්සාමි [හෙස්සාමි (සී. ස්‍යා.), හස්සාමි (පී.)] ජීවිතං’’.

383. ‘‘මාණව අභිරූපොසි, කුලෙ ජාතොසි සොත්ථියෙ;

න ත්වං අරහසි තාත, අභක්ඛං භක්ඛයෙතවෙ’’.

384. ‘‘රසානං අඤ්ඤතරං එතං, කස්මා [යස්මා (සී. පී.)] මං ත්වං නිවාරයෙ;

සොහං තත්ථ ගමිස්සාමි, යත්ථ ලච්ඡාමි එදිසං.

385. ‘‘සොවාහං නිප්පතිස්සාමි, න තෙ වච්ඡාමි සන්තිකෙ;

යස්ස මෙ දස්සනෙන ත්වං, නාභිනන්දසි බ්‍රාහ්මණ’’.

386. ‘‘අද්ධා අඤ්ඤෙපි දායාදෙ, පුත්තෙ ලච්ඡාම මාණව;

ත්වඤ්ච ජම්ම විනස්සස්සු, යත්ථ පත්තං න තං සුණෙ’’.

387. ‘‘එවමෙව තුවං රාජ, ද්විපදින්ද සුණොහි මෙ;

පබ්බාජෙස්සන්ති තං රට්ඨා, සොණ්ඩං මාණවකං යථා’’.

388. ‘‘සුජාතො නාම නාමෙන, භාවිතත්තාන සාවකො;

අච්ඡරං කාමයන්තොව, න සො භුඤ්ජි න සො පිවි.

389. ‘‘කුසග්ගෙනුදකමාදාය [කුසග්ගෙ උදකමාදාය (සී. පී.)], සමුද්දෙ උදකං මිනෙ;

එවං මානුසකා කාමා, දිබ්බකාමාන සන්තිකෙ.

390. ‘‘එවමෙව අහං කාළ, භුත්වා භක්ඛං රසුත්තමං;

අලද්ධා මානුසං මංසං, මඤ්ඤෙ හිස්සාමි ජීවිතං’’.

391. ‘‘යථාපි තෙ ධතරට්ඨා, හංසා වෙහායසඞ්ගමා;

අභුත්තපරිභොගෙන [අවුත්තිපරිභොගෙන (සී. පී.), අයුත්තපරිභොගෙන (ස්‍යා.)], සබ්බෙ අබ්භත්ථතං ගතා.

392. ‘‘එවමෙව තුවං රාජ, ද්විපදින්ද සුණොහි මෙ;

අභක්ඛං රාජ භක්ඛෙසි, තස්මා පබ්බාජයන්ති තං’’.

393. ‘‘තිට්ඨාහීති මයා වුත්තො, සො ත්වං ගච්ඡසි පම්මුඛො [පාමුඛො (ක.)];

අට්ඨිතො ත්වං ඨිතොම්හීති, ලපසි බ්‍රහ්මචාරිනි;

ඉදං තෙ සමණායුත්තං, අසිඤ්ච මෙ මඤ්ඤසි කඞ්කපත්තං’’ [කඞ්ඛපත්තං (ස්‍යා. ක.)].

394. ‘‘ඨිතොහමස්මී සධම්මෙසු රාජ, න නාමගොත්තං පරිවත්තයාමි;

චොරඤ්ච ලොකෙ අඨිතං වදන්ති, ආපායිකං නෙරයිකං ඉතො චුතං.

395. ‘‘සචෙ ත්වං සද්දහසි [සචෙපි සහසි (සී. පී.)] රාජ, සුතං ගණ්හාහි ඛත්තිය [ඛත්තියං (ස්‍යා.)];

තෙන යඤ්ඤං යජිත්වාන, එවං සග්ගං ගමිස්සසි’’.

396. ‘‘කිස්මිං නු රට්ඨෙ තව ජාතිභූමි [ජාතභූමි (සී.)], අථ කෙන අත්ථෙන ඉධානුපත්තො;

අක්ඛාහි මෙ බ්‍රාහ්මණ එතමත්ථං, කිමිච්ඡසී දෙමි තයජ්ජ පත්ථිතං’’.

397. ‘‘ගාථා චතස්සො ධරණීමහිස්සර, සුගම්භිරත්ථා වරසාගරූපමා;

තවෙව අත්ථාය ඉධාගතොස්මි, සුණොහි ගාථා පරමත්ථසංහිතා’’.

398. ‘‘න වෙ රුදන්ති මතිමන්තො සපඤ්ඤා, බහුස්සුතා යෙ බහුට්ඨානචින්තිනො;

දීපඤ්හි එතං පරමං නරානං, යං පණ්ඩිතා සොකනුදා භවන්ති.

399. ‘‘අත්තානං ඤාතී උදාහු [උද (සී. පී.)] පුත්තදාරං, ධඤ්ඤං ධනං රජතං ජාතරූපං;

කිමෙව ත්වං [කිමො නු ත්වං (සී. පී.)] සුතසොමානුතප්පෙ, කොරබ්‍යසෙට්ඨ වචනං සුණොම තෙතං’.

400. ‘‘නෙවාහමත්තානමනුත්ථුනාමි, න පුත්තදාරං න ධනං න රට්ඨං;

සතඤ්ච ධම්මො චරිතො පුරාණො, තං සඞ්කරං [සඞ්ගරං (සී. ස්‍යා. පී.) එවමුපරිපි] බ්‍රාහ්මණස්සානුතප්පෙ.

401. ‘‘කතො මයා සඞ්කරො බ්‍රාහ්මණෙන, රට්ඨෙ සකෙ ඉස්සරියෙ ඨිතෙන;

තං සඞ්කරං බ්‍රාහ්මණසප්පදාය, සච්චානුරක්ඛී පුනරාවජිස්සං’’.

402. ‘‘නෙවාහමෙතං අභිසද්දහාමි, සුඛී නරො මච්චුමුඛා පමුත්තො;

අමිත්තහත්ථං පුනරාවජෙය්‍ය, කොරබ්‍යසෙට්ඨ න හි මං උපෙසි.

403. ‘‘මුත්තො තුවං පොරිසාදස්ස හත්ථා, ගන්ත්වා සකං මන්දිරං කාමකාමී;

මධුරං පියං ජීවිතං ලද්ධ රාජ, කුතො තුවං එහිසි මෙ සකාසං’’.

404. ‘‘මතං වරෙය්‍ය පරිසුද්ධසීලො, න ජීවිතං [න හි ජීවිතං (සී.)] ගරහිතො පාපධම්මො;

න හි තං නරං තායති [තායතෙ (සී. ස්‍යා. පී. ක.)] දුග්ගතීහි, යස්සාපි හෙතු අලිකං භණෙය්‍ය.

405. ‘‘සචෙපි වාතො ගිරිමාවහෙය්‍ය, චන්දො ච සූරියො ච ඡමා පතෙය්‍යුං;

සබ්බා ච නජ්ජො පටිසොතං වජෙය්‍යුං, න ත්වෙවහං රාජ මුසා භණෙය්‍යං.

406. [අයං ගාථා සී. පී. පොත්ථකෙසු න දිස්සති] ‘‘නභං ඵලෙය්‍ය උදධීපි සුස්සෙ, සංවට්ටයෙ භූතධරා වසුන්ධරා;

සිලුච්චයො මෙරු සමූලමුප්පතෙ, න ත්වෙවහං රාජ මුසා භණෙය්‍යං’’ [අයං ගාථා සී. පී. පොත්ථකෙසු න දිස්සති].

407. ‘‘අසිඤ්ච සත්තිඤ්ච පරාමසාමි, සපථම්පි තෙ සම්ම අහං කරොමි;

තයා පමුත්තො අනණො භවිත්වා, සච්චානුරක්ඛී පුනරාවජිස්සං’’.

408. ‘‘යො තෙ කතො සඞ්කරො බ්‍රාහ්මණෙන, රට්ඨෙ සකෙ ඉස්සරියෙ ඨිතෙන;

තං සඞ්කරං බ්‍රාහ්මණසප්පදාය, සච්චානුරක්ඛී පුනරාවජස්සු’’.

409. ‘‘යො මෙ කතො සඞ්කරො බ්‍රාහ්මණෙන, රට්ඨෙ සකෙ ඉස්සරියෙ ඨිතෙන;

තං සඞ්කරං බ්‍රාහ්මණසප්පදාය, සච්චානුරක්ඛී පුනරාවජිස්සං’’.

410. ‘‘මුත්තො ච සො පොරිසාදස්ස හත්ථා, ගන්ත්වාන තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච;

සුණොම [සුණොමි (සී. ස්‍යා.)] ගාථායො සතාරහායො, යා මෙ සුතා අස්සු හිතාය බ්‍රහ්මෙ’’.

411. ‘‘සකිදෙව සුතසොම, සබ්භි හොති [හොතු (පී.)] සමාගමො;

සා නං සඞ්ගති පාලෙති, නාසබ්භි බහුසඞ්ගමො.

412. ‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

413. ‘‘ජීරන්ති වෙ රාජරථා සුචිත්තා, අථො සරීරම්පි ජරං උපෙති;

සතඤ්ච ධම්මො න ජරං උපෙති, සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්ති.

414. ‘‘නභඤ්චං දූරෙ පථවී ච දූරෙ, පාරං සමුද්දස්ස තදාහු දූරෙ;

තතො හවෙ දූරතරං වදන්ති, සතඤ්ච ධම්මො [ධම්මං (සී. පී.)] අසතඤ්ච රාජ’’.

415. ‘‘සහස්සියා [සහස්සියො (සී. පී.)] ඉමා ගාථා, නහිමා [න ඉමා, (සී. පී.) නයිමා (ස්‍යා.)] ගාථා සතාරහා;

චත්තාරි ත්වං සහස්සානි, ඛිප්පං ගණ්හාහි බ්‍රාහ්මණ’’.

416. ‘‘ආසීතියා නාවුතියා [අසීතියා නවුතියා (පී.)] ච ගාථා, සතාරහා චාපි භවෙය්‍ය [භවෙය්‍යු (සී. ස්‍යා. පී.)] ගාථා;

පච්චත්තමෙව සුතසොම ජානහි, සහස්සියා නාම කා අත්ථි [සහස්සියො නාම ඉධත්ථි (සී.)] ගාථා’’.

417. ‘‘ඉච්ඡාමි වොහං සුතවුද්ධිමත්තනො, සන්තොති මං [සන්තො මමං (ස්‍යා.), සන්තො ච මං (සී. පී. ක.)] සප්පුරිසා භජෙය්‍යුං;

අහං සවන්තීහි මහොදධීව, න හි තාත තප්පාමි සුභාසිතෙන.

418. ‘‘අග්ගි යථා තිණකට්ඨං දහන්තො, න තප්පතී සාගරොව [සාගරො වා (සී. පී.)] නදීහි;

එවම්පි තෙ පණ්ඩිතා රාජසෙට්ඨ, සුත්වා න තප්පන්ති සුභාසිතෙන.

419. ‘‘සකස්ස දාසස්ස යදා සුණොමි, ගාථං අහං අත්ථවතිං [ගාථා අහං අත්ථවතී (සී. පී.)] ජනින්ද;

තමෙව සක්කච්ච නිසාමයාමි, න හි තාත ධම්මෙසු මමත්ථි තිත්ති’’.

420. ‘‘ඉදං තෙ රට්ඨං සධනං සයොග්ගං, සකායුරං සබ්බකාමූපපන්නං;

කිං කාමහෙතු පරිභාසසිමං [භාසසෙ මං (සී. ස්‍යා. පී.)], ගච්ඡාමහං පොරිසාදස්ස ඤත්තෙ’’ [පොරිසාදස්ස කන්තෙ (සී. පී.), පොරිසාදස්සුපන්තෙ (ක.)].

421. ‘‘අත්තානුරක්ඛාය භවන්ති හෙතෙ, හත්ථාරොහා රථිකා පත්තිකා ච;

අස්සාරුහා [අස්සාරොහා (ස්‍යා. පී.)] යෙ ච ධනුග්ගහාසෙ, සෙනං පයුඤ්ජාම හනාම සත්තුං’’.

422. ‘‘සුදුක්කරං පොරිසාදො අකාසි, ජීවං ගහෙත්වාන අවස්සජී මං;

තං තාදිසං පුබ්බකිච්චං සරන්තො, දුබ්භෙ අහං තස්ස කථං ජනින්ද’’.

423. ‘‘වන්දිත්වා සො පිතරං මාතරඤ්ච, අනුසාසෙත්වා නෙගමඤ්ච බලඤ්ච;

සච්චවාදී සච්චානුරක්ඛමානො, අගමාසි සො යත්ථ පොරිසාදො’’.

424. ‘‘කතො මයා සඞ්කරො බ්‍රාහ්මණෙන, රට්ඨෙ සකෙ ඉස්සරියෙ ඨිතෙන;

තං සඞ්කරං බ්‍රාහ්මණසප්පදාය, සච්චානුරක්ඛී පුනරාගතොස්මි;

යජස්සු යඤ්ඤං ඛාද මං පොරිසාද’’.

425. ‘‘න හායතෙ ඛාදිතං [ඛාදිතුං (සී. ස්‍යා. පී.)] මය්හං පච්ඡා, චිතකා අයං තාව සධූමිකාව [සධූමකා ච (ස්‍යා.)];

නිද්ධූමකෙ පචිතං සාධුපක්කං, සුණොම [සුණොමි (සී.), සුණාම (පී.)] ගාථායො සතාරහායො’’.

426. ‘‘අධම්මිකො ත්වං පොරිසාදකාසි [පොරිසාදමකාසි (ක.)], රට්ඨා ච භට්ඨො උදරස්ස හෙතු;

ධම්මඤ්චිමා අභිවදන්ති ගාථා, ධම්මො ච අධම්මො ච කුහිං සමෙති.

427. ‘‘අධම්මිකස්ස ලුද්දස්ස, නිච්චං ලොහිතපාණිනො;

නත්ථි සච්චං කුතො ධම්මො, කිං සුතෙන කරිස්සසි’’.

428. ‘‘යො මංසහෙතු මිගවං චරෙය්‍ය, යො වා හනෙ පුරිසමත්තහෙතු;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති, කස්මා නො [කස්මා නු (ක.)] අධම්මිකං බ්‍රූසි මං ත්වං’’.

429. ‘‘පඤ්ච පඤ්චනඛා භක්ඛා, ඛත්තියෙන පජානතා;

අභක්ඛං රාජ භක්ඛෙසි, තස්මා අධම්මිකො තුවං’’.

430. ‘‘මුත්තො තුවං පොරිසාදස්ස හත්ථා, ගන්ත්වා සකං මන්දිරං කාමකාමී;

අමිත්තහත්ථං පුනරාගතොසි, න ඛත්තධම්මෙ කුසලොසි රාජ’’.

431. ‘‘යෙ ඛත්තධම්මෙ කුසලා භවන්ති, පායෙන තෙ නෙරයිකා භවන්ති;

තස්මා අහං ඛත්තධම්මං පහාය, සච්චානුරක්ඛී පුනරාගතොස්මි;

යජස්සු යඤ්ඤං ඛාද මං පොරිසාද’’.

432. ‘‘පාසාදවාසා පථවීගවස්සා, කාමිත්ථියො කාසිකචන්දනඤ්ච;

සබ්බං තහිං ලභසි [ලබ්භති (පී.)] සාමිතාය, සච්චෙන කිං පස්සසි ආනිසංසං’’.

433. ‘‘යෙ කෙචිමෙ අත්ථි රසා පථබ්‍යා, සච්චං තෙසං සාධුතරං රසානං;

සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච, තරන්ති ජාතිමරණස්ස පාරං’’.

434. ‘‘මුත්තො තුවං පොරිසාදස්ස හත්ථා, ගන්ත්වා සකං මන්දිරං කාමකාමී;

අමිත්තහත්ථං පුනරාගතොසි, න හි නූන තෙ මරණභයං ජනින්ද;

අලීනචිත්තො අසි [ච’සි (සී. ස්‍යා. පී.)] සච්චවාදී’’.

435. ‘‘කතා මෙ කල්‍යාණා අනෙකරූපා, යඤ්ඤා යිට්ඨා යෙ විපුලා පසත්ථා;

විසොධිතො පරලොකස්ස මග්ගො, ධම්මෙ ඨිතො කො මරණස්ස භායෙ.

436. ‘‘කතා මෙ කල්‍යාණා අනෙකරූපා, යඤ්ඤා යිට්ඨා යෙ විපුලා පසත්ථා;

අනානුතප්පං පරලොකං ගමිස්සං, යජස්සු යඤ්ඤං අද [ඛාද (සී. ස්‍යා. පී.)] මං පොරිසාද.

437. ‘‘පිතා ච මාතා ච උපට්ඨිතා මෙ, ධම්මෙන මෙ ඉස්සරියං පසත්ථං;

විසොධිතො පරලොකස්ස මග්ගො, ධම්මෙ ඨිතො කො මරණස්ස භායෙ.

438. ‘‘පිතා ච මාතා ච උපට්ඨිතා මෙ, ධම්මෙන මෙ ඉස්සරියං පසත්ථං;

අනානුතප්පං පරලොකං ගමිස්සං, යජස්සු යඤ්ඤං අද මං පොරිසාද.

439. ‘‘ඤාතීසු මිත්තෙසු කතා මෙ කාරා [කතූපකාරො (ස්‍යා. ක.)], ධම්මෙන මෙ ඉස්සරියං පසත්ථං;

විසොධිතො පරලොකස්ස මග්ගො, ධම්මෙ ඨිතො කො මරණස්ස භායෙ.

440. ‘‘ඤාතීසුං මිත්තෙසු කතා මෙ කාරා, ධම්මෙන මෙ ඉස්සරියං පසත්ථං;

අනානුතප්පං පරලොකං ගමිස්සං, යජස්සු යඤ්ඤං අද මං පොරිසාද.

441. ‘‘දින්නං මෙ දානං බහුධා බහූනං, සන්තප්පිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච;

විසොධිතො පරලොකස්ස මග්ගො, ධම්මෙ ඨිතො කො මරණස්ස භායෙ.

442. ‘‘දින්නං මෙ දානං බහුධා බහූනං, සන්තප්පිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච;

අනානුතප්පං පරලොකං ගමිස්සං, යජස්සු යඤ්ඤං අද මං පොරිසාද’’.