529. සොණකජාතකං (1)

1. ‘‘තස්ස සුත්වා සතං දම්මි, සහස්සං දිට්ඨ [දට්ඨු (සී. පී.)] සොණකං;

කො මෙ සොණකමක්ඛාති, සහායං පංසුකීළිතං’’.

2. ‘‘අථබ්‍රවී මාණවකො, දහරො පඤ්චචූළකො;

මය්හං සුත්වා සතං දෙහි, සහස්සං දිට්ඨ [දට්ඨු (සී. පී.)] සොණකං;

අහං තෙ සොණකක්ඛිස්සං [අහං සොණකමක්ඛිස්සං (සී. පී.), අහං තෙ සොණකමක්ඛිස්සං (ස්‍යා.)], සහායං පංසුකීළිතං’’.

3. ‘‘කතමස්මිං [කතරස්මිං (සී. ස්‍යා. පී.)] සො ජනපදෙ, රට්ඨෙසු නිගමෙසු ච;

කත්ථ සොණකමද්දක්ඛි [කත්ථ තෙ සොණකො දිට්ඨො (සී. පී.)], තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’.

4. ‘‘තවෙව දෙව විජිතෙ, තවෙවුය්‍යානභූමියා;

උජුවංසා මහාසාලා, නීලොභාසා මනොරමා.

5. ‘‘තිට්ඨන්ති මෙඝසමානා, රම්මා අඤ්ඤොඤ්ඤනිස්සිතා;

තෙසං මූලම්හි [මූලස්මිං (සී. පී.), මූලස්මි (ස්‍යා.)] සොණකො, ඣායතී අනුපාදනො [අනුපාදිනො (ස්‍යා.), අනුපාදානො (පී.)];

උපාදානෙසු ලොකෙසු, ඩය්හමානෙසු නිබ්බුතො.

6. ‘‘තතො ච රාජා පායාසි, සෙනාය චතුරඞ්ගියා;

කාරාපෙත්වා සමං මග්ගං, අගමා යෙන සොණකො.

7. ‘‘උය්‍යානභූමිං ගන්ත්වාන, විචරන්තො බ්‍රහාවනෙ;

ආසීනං සොණකං දක්ඛි, ඩය්හමානෙසු නිබ්බුතං’’.

8. ‘‘කපණො වතයං භික්ඛු, මුණ්ඩො සඞ්ඝාටිපාරුතො;

අමාතිකො අපිතිකො, රුක්ඛමූලස්මි ඣායති’’.

9. ‘‘ඉමං වාක්‍යං නිසාමෙත්වා, සොණකො එතදබ්‍රවි;

‘න රාජ කපණො හොති, ධම්මං කායෙන ඵස්සයං [ඵුසයං (ක.)].

10. ‘යො ච [යොධ (සී. ස්‍යා.)] ධම්මං නිරංකත්වා [නිරාකත්වා (?)], අධම්මමනුවත්තති;

ස රාජ කපණො හොති, පාපො පාපපරායනො’’’.

11. ‘‘‘අරින්දමොති මෙ නාමං, කාසිරාජාති මං විදූ;

කච්චි භොතො සුඛස්සෙය්‍යා [සුඛා සෙය්‍යා (පී.), සුඛසෙය්‍යො (ක.)], ඉධ පත්තස්ස සොණක’’’.

12. ‘‘සදාපි භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

න තෙසං කොට්ඨෙ ඔපෙන්ති, න කුම්භිං න ඛළොපියං [න කුම්භෙ න කළොපියා (ස්‍යා. පී.)];

පරනිට්ඨිතමෙසානා, තෙන යාපෙන්ති සුබ්බතා.

13. ‘‘දුතියම්පි භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

අනවජ්ජපිණ්ඩො [අනවජ්ජො පිණ්ඩා (පී.)] භොත්තබ්බො, න ච කොචූපරොධති.

14. ‘‘තතියම්පි භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

නිබ්බුතො පිණ්ඩො භොත්තබ්බො, න ච කොචූපරොධති.

15. ‘‘චතුත්ථම්පි [චතුත්ථං (පී.)] භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

මුත්තස්ස රට්ඨෙ චරතො, සඞ්ගො යස්ස න විජ්ජති.

16. ‘‘පඤ්චමම්පි [පඤ්චමං (පී.)] භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

නගරම්හි ඩය්හමානම්හි, නාස්ස කිඤ්චි අඩය්හථ.

17. ‘‘ඡට්ඨම්පි [ඡට්ඨං (පී.)] භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

රට්ඨෙ විලුම්පමානම්හි [විලුප්පමානම්හි (ක.)], නාස්ස කිඤ්චි අහීරථ [අහාරථ (සී. ස්‍යා.)].

18. ‘‘සත්තමම්පි [සත්තමං (පී.)] භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

චොරෙහි රක්ඛිතං මග්ගං, යෙ චඤ්ඤෙ පරිපන්ථිකා;

පත්තචීවරමාදාය, සොත්ථිං ගච්ඡති සුබ්බතො.

19. ‘‘අට්ඨමම්පි [අට්ඨමං (පී.)] භද්‍රමධනස්ස, අනාගාරස්ස භික්ඛුනො;

යං යං දිසං පක්කමති, අනපෙක්ඛොව ගච්ඡති’’.

20. ‘‘බහූපි භද්‍රා [බහූනි සමණභද්‍රානි (සී.), බහූපි භද්‍රකා එතෙ (පී.)] එතෙසං, යො ත්වං භික්ඛු පසංසසි;

අහඤ්ච ගිද්ධො කාමෙසු, කථං කාහාමි සොණක.

21. ‘‘පියා මෙ මානුසා කාමා, අථො දිබ්‍යාපි මෙ පියා;

අථ කෙන නු වණ්ණෙන, උභො ලොකෙ ලභාමසෙ’’.

22. ‘‘කාමෙ ගිද්ධා [කාමෙසු ගිද්ධා (සී. පී.)] කාමරතා, කාමෙසු අධිමුච්ඡිතා;

නරා පාපානි කත්වාන, උපපජ්ජන්ති දුග්ගතිං.

23. ‘‘යෙ ච කාමෙ පහන්ත්වාන [පහත්වාන (සී. පී.)], නික්ඛන්තා අකුතොභයා;

එකොදිභාවාධිගතා, න තෙ ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං.

24. ‘‘උපමං තෙ කරිස්සාමි, තං සුණොහි අරින්දම;

උපමාය මිධෙකච්චෙ [පිධෙකච්චෙ (සී. පී.)], අත්ථං ජානන්ති පණ්ඩිතා.

25. ‘‘ගඞ්ගාය කුණපං දිස්වා, වුය්හමානං මහණ්ණවෙ;

වායසො සමචින්තෙසි, අප්පපඤ්ඤො අචෙතසො.

26. ‘‘‘යානඤ්ච වතිදං ලද්ධං, භක්ඛො චායං අනප්පකො’;

තත්ථ රත්තිං තත්ථ දිවා, තත්ථෙව නිරතො මනො.

27. ‘‘ඛාදං නාගස්ස මංසානි, පිවං භාගීරථොදකං [භාගිරසොදකං (සී. ස්‍යා. පී. ක.)];

සම්පස්සං වනචෙත්‍යානි, න පලෙත්ථ [පලෙත්වා (ක.)] විහඞ්ගමො.

28. ‘‘තඤ්ච [තංව (පී.)] ඔතරණී ගඞ්ගා, පමත්තං කුණපෙ රතං;

සමුද්දං අජ්ඣගාහාසි [අජ්ඣගාහයි (පී.)], අගතී යත්ථ පක්ඛිනං.

29. ‘‘සො ච භක්ඛපරික්ඛීණො, උදපත්වා [උප්පතිත්වා (සී. ස්‍යා.), උදාපත්වා (පී.)] විහඞ්ගමො.

න පච්ඡතො න පුරතො, නුත්තරං නොපි දක්ඛිණං.

30. ‘‘දීපං සො නජ්ඣගාගඤ්ඡි [න අජ්ඣගඤ්ඡි (සී.), න අජ්ඣගච්ඡි (පී.)], අගතී යත්ථ පක්ඛිනං;

සො ච තත්ථෙව පාපත්ථ, යථා දුබ්බලකො තථා.

31. ‘‘තඤ්ච සාමුද්දිකා මච්ඡා, කුම්භීලා මකරා සුසූ;

පසය්හකාරා ඛාදිංසු, ඵන්දමානං විපක්ඛකං [විපක්ඛිනං (සී. පී.), විපක්ඛිකං (ස්‍යා.)].

32. ‘‘එවමෙව තුවං රාජ, යෙ චඤ්ඤෙ කාමභොගිනො;

ගිද්ධා චෙ න වමිස්සන්ති, කාකපඤ්ඤාව [කාකපඤ්ඤාය (සී. ස්‍යා. පී.)] තෙ විදූ.

33. ‘‘එසා තෙ උපමා රාජ, අත්ථසන්දස්සනී කතා;

ත්වඤ්ච පඤ්ඤායසෙ තෙන, යදි කාහසි වා න වා.

34. ‘‘එකවාචම්පි ද්විවාචං, භණෙය්‍ය අනුකම්පකො;

තතුත්තරිං න භාසෙය්‍ය, දාසොවය්‍යස්ස [දාසො අය්‍යස්ස (සී.), දාසො අයිරස්ස (පී.)] සන්තිකෙ’’.

35. ‘‘ඉදං වත්වාන පක්කාමි, සොණකො අමිතබුද්ධිමා [සොණකො’මිතබුද්ධිමා (?)];

වෙහාසෙ අන්තලික්ඛස්මිං, අනුසාසිත්වාන ඛත්තියං’’.

36. ‘‘කො නුමෙ රාජකත්තාරො, සුද්දා වෙය්‍යත්තමාගතා [සූතා වෙය්‍යත්තිමාගතා (සී. ස්‍යා. පී.)];

රජ්ජං නිය්‍යාදයිස්සාමි, නාහං රජ්ජෙන මත්ථිකො.

37. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං’’ [වසමන්නගා (පී.)].

38. ‘‘අත්ථි තෙ දහරො පුත්තො, දීඝාවු රට්ඨවඩ්ඪනො;

තං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චස්සු, සො නො රාජා භවිස්සති’’.

39. ‘‘ඛිප්පං කුමාරමානෙථ, දීඝාවුං රට්ඨවඩ්ඪනං;

තං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිස්සං, සො වො රාජා භවිස්සති’’.

40. ‘‘තතො කුමාරමානෙසුං, දීඝාවුං රට්ඨවඩ්ඪනං;

තං දිස්වා ආලපී රාජා, එකපුත්තං මනොරමං.

41. ‘‘සට්ඨි ගාමසහස්සානි, පරිපුණ්ණානි සබ්බසො;

තෙ පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

42. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං [වසමන්නගා (පී.)].

43. ‘‘සට්ඨි නාගසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

සුවණ්ණකච්ඡා මාතඞ්ගා, හෙමකප්පනවාසසා.

44. ‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, තොමරඞ්කුසපාණිභි;

තෙ පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

45. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං.

46. ‘‘සට්ඨි අස්සසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

ආජානීයාව ජාතියා, සින්ධවා සීඝවාහිනො.

47. ‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, ඉල්ලියාචාපධාරිභි [ඉන්දියාචාපධාරිභි (ක.)];

තෙ පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

48. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං.

49. ‘‘සට්ඨි රථසහස්සානි, සන්නද්ධා උස්සිතද්ධජා;

දීපා අථොපි වෙය්‍යග්ඝා, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා.

50. ‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, චාපහත්ථෙහි වම්මිභි;

තෙ පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

51. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං.

52. ‘‘සට්ඨි ධෙනුසහස්සානි, රොහඤ්ඤා පුඞ්ගවූසභා;

තා පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

53. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං.

54. ‘‘සොළසිත්ථිසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

විචිත්‍රවත්ථාභරණා, ආමුත්තමණිකුණ්ඩලා;

තා පුත්ත පටිපජ්ජස්සු, රජ්ජං නිය්‍යාදයාමි තෙ.

55. ‘‘අජ්ජෙව පබ්බජිස්සාමි, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

මාහං කාකොව දුම්මෙධො, කාමානං වසමන්වගං’’.

56. ‘‘දහරස්සෙව මෙ තාත, මාතා මතාති මෙ සුතං;

තයා විනා අහං තාත, ජීවිතුම්පි න උස්සහෙ.

57. ‘‘යථා ආරඤ්ඤකං නාගං, පොතො අන්වෙති පච්ඡතො;

ජෙස්සන්තං ගිරිදුග්ගෙසු, සමෙසු විසමෙසු ච.

58. ‘‘එවං තං අනුගච්ඡාමි, පුත්තමාදාය [පත්තමාදාය (පී.)] පච්ඡතො;

සුභරො තෙ භවිස්සාමි, න තෙ හෙස්සාමි දුබ්භරො’’.

59. ‘‘යථා සාමුද්දිකං නාවං, වාණිජානං ධනෙසිනං;

වොහාරො තත්ථ ගණ්හෙය්‍ය, වාණිජා බ්‍යසනී [බ්‍යසනං (ක.)] සියා.

60. ‘‘එවමෙවායං පුත්තකලි [පුත්තක (ස්‍යා.)], අන්තරායකරො මම [මමං (පී.)];

ඉමං කුමාරං පාපෙථ, පාසාදං රතිවඩ්ඪනං.

61. ‘‘තත්ථ කම්බුසහත්ථායො, යථා සක්කංව අච්ඡරා;

තා නං තත්ථ රමෙස්සන්ති [රමිස්සන්ති (ස්‍යා. ක.)], තාහි චෙසො [මෙසො (පී.)] රමිස්සති.

62. ‘‘තතො කුමාරං පාපෙසුං, පාසාදං රතිවඩ්ඪනං;

තං දිස්වා අවචුං කඤ්ඤා, දීඝාවුං රට්ඨවඩ්ඪනං.

63. ‘‘දෙවතා නුසි ගන්ධබ්බො, අදු [ආදු (සී. පී.)] සක්කො පුරින්දදො;

කො වා ත්වං කස්ස වා පුත්තො, කථං ජානෙමු තං මයං’’.

64. ‘‘නම්හි දෙවො න ගන්ධබ්බො, නාපි [නම්හි (ක.)] සක්කො පුරින්දදො;

කාසිරඤ්ඤො අහං පුත්තො, දීඝාවු රට්ඨවඩ්ඪනො;

මමං [මම (පී.)] භරථ භද්දං වො [භද්දන්තෙ (ක.)], අහං භත්තා භවාමි වො’’.

65. ‘‘තං තත්ථ අවචුං කඤ්ඤා, දීඝාවුං රට්ඨවඩ්ඪනං;

‘කුහිං රාජා අනුප්පත්තො, ඉතො රාජා කුහිං ගතො’’’.

66. ‘‘පඞ්කං රාජා අතික්කන්තො, ථලෙ රාජා පතිට්ඨිතො;

අකණ්ටකං අගහනං, පටිපන්නො මහාපථං.

67. ‘‘අහඤ්ච පටිපන්නොස්මි, මග්ගං දුග්ගතිගාමිනං;

සකණ්ටකං සගහනං, යෙන ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං’’.

68. ‘‘තස්ස තෙ ස්වාගතං රාජ, සීහස්සෙව ගිරිබ්බජං;

අනුසාස මහාරාජ, ත්වං නො සබ්බාසමිස්සරො’’ති.

සොණකජාතකං පඨමං.