527. උම්මාදන්තීජාතකං (2)

57. ‘‘නිවෙසනං කස්ස නුදං සුනන්ද, පාකාරෙන පණ්ඩුමයෙන ගුත්තං;

කා දිස්සති අග්ගිසිඛාව දූරෙ, වෙහායසං [වෙහාසයං (සී. පී.)] පබ්බතග්ගෙව අච්චි.

58. ‘‘ධීතා න්වයං [නයං (සී. පී.), න්වායං (ස්‍යා.)] කස්ස සුනන්ද හොති, සුණිසා න්වයං [නයං (සී. පී.), න්වායං (ස්‍යා.)] කස්ස අථොපි භරියා;

අක්ඛාහි මෙ ඛිප්පමිධෙව පුට්ඨො, අවාවටා යදි වා අත්ථි භත්තා’’.

59. ‘‘අහඤ්හි ජානාමි ජනින්ද එතං, මත්‍යා ච පෙත්‍යා ච අථොපි අස්සා;

තවෙව සො පුරිසො භූමිපාල, රත්තින්දිවං අප්පමත්තො තවත්ථෙ.

60. ‘‘ඉද්ධො ච ඵීතො ච සුවඩ්ඪිතො [සුබාළ්හිකො (පී.)] ච, අමච්චො ච තෙ අඤ්ඤතරො ජනින්ද;

තස්සෙසා භරියාභිපාරකස්ස [අහිපාරකස්ස (සී. පී.), අභිපාදකස්ස (ක.)], උම්මාදන්තී [උම්මාදන්තීති (ක.)] නාමධෙය්‍යෙන රාජ’’.

61. ‘‘අම්භො අම්භො නාමමිදං ඉමිස්සා, මත්‍යා ච පෙත්‍යා ච කතං සුසාධු;

තදා [තථා (සී. ස්‍යා. පී.)] හි මය්හං අවලොකයන්තී, උම්මත්තකං උම්මදන්තී අකාසි’’.

62. ‘‘යා පුණ්ණමාසෙ [පුණ්ණමායෙ (ක.)] මිගමන්දලොචනා, උපාවිසි පුණ්ඩරීකත්තචඞ්ගී;

ද්වෙ පුණ්ණමායො තදහූ අමඤ්ඤහං, දිස්වාන පාරාවතරත්තවාසිනිං.

63. ‘‘අළාරපම්හෙහි සුභෙහි වග්ගුභි, පලොභයන්තී මං යදා උදික්ඛති;

විජම්භමානා හරතෙව මෙ මනො, ජාතා වනෙ කිම්පුරිසීව පබ්බතෙ.

64. ‘‘තදා හි බ්‍රහතී සාමා, ආමුත්තමණිකුණ්ඩලා;

එකච්චවසනා නාරී, මිගී භන්තාවුදික්ඛති.

65. ‘‘කදාස්සු මං තම්බනඛා සුලොමා, බාහාමුදූ චන්දනසාරලිත්තා;

වට්ටඞ්ගුලී සන්නතධීරකුත්තියා, නාරී උපඤ්ඤිස්සති සීසතො සුභා.

66. ‘‘කදාස්සු මං කඤ්චනජාලුරච්ඡදා, ධීතා තිරීටිස්ස විලග්ගමජ්ඣා;

මුදූහි බාහාහි පලිස්සජිස්සති, බ්‍රහාවනෙ ජාතදුමංව මාලුවා.

67. ‘‘කදාස්සු [කදාස්සු මං (ස්‍යා. ක.)] ලාඛාරසරත්තසුච්ඡවී, බින්දුත්ථනී පුණ්ඩරීකත්තචඞ්ගී;

මුඛං මුඛෙන උපනාමයිස්සති, සොණ්ඩොව සොණ්ඩස්ස සුරාය ථාලං.

68. ‘‘යදාද්දසං [යථාද්දසං (පී.)] තං තිට්ඨන්තිං, සබ්බභද්දං [සබ්බගත්තං (සී. ස්‍යා. පී.)] මනොරමං;

තතො සකස්ස චිත්තස්ස, නාවබොධාමි කඤ්චිනං [කිඤ්චිනං (ක.), කිඤ්චනං (පී.)].

69. ‘‘උම්මාදන්තිමහං දට්ඨා [දිට්ඨා (සී. ස්‍යා. පී. ක.)], ආමුත්තමණිකුණ්ඩලං;

න සුපාමි දිවාරත්තිං, සහස්සංව පරාජිතො.

70. ‘‘සක්කො චෙ [ච (සී. පී.)] මෙ වරං දජ්ජා, සො ච ලබ්භෙථ මෙ වරො;

එකරත්තං ද්විරත්තං [දිරත්තං (පී.)] වා, භවෙය්‍යං අභිපාරකො;

උම්මාදන්ත්‍යා රමිත්වාන, සිවිරාජා තතො සියං’’ [සියා (ස්‍යා. පී.)].

71. ‘‘භූතානි මෙ භූතපතී නමස්සතො, ආගම්ම යක්ඛො ඉදමෙතදබ්‍රවි;

රඤ්ඤො මනො උම්මදන්ත්‍යා නිවිට්ඨො, දදාමි තෙ තං පරිචාරයස්සු’’.

72. ‘‘පුඤ්ඤා විධංසෙ අමරො න චම්හි, ජනො ච මෙ පාපමිදඤ්ච [පාපමිදන්ති (සී. පී.)] ජඤ්ඤා;

භුසො ච ත්‍යස්ස මනසො විඝාතො, දත්වා පියං උම්මදන්තිං අදට්ඨා’’.

73. ‘‘ජනින්ද නාඤ්ඤත්‍ර තයා මයා වා, සබ්බාපි කම්මස්ස කතස්ස ජඤ්ඤා;

යං තෙ මයා උම්මදන්තී පදින්නා, භුසෙහි රාජා වනථං සජාහි’’.

74. ‘‘යො පාපකං කම්ම කරං මනුස්සො, සො මඤ්ඤති මායිද [මායිධ (ක.)] මඤ්ඤිංසු අඤ්ඤෙ;

පස්සන්ති භූතානි කරොන්තමෙතං, යුත්තා ච යෙ හොන්ති නරා පථබ්‍යා.

75. ‘‘අඤ්ඤො නු තෙ කොචි [කොධ (පී.)] නරො පථබ්‍යා, සද්ධෙය්‍ය [සද්දහෙය්‍ය (සී.)] ලොකස්මි න මෙ පියාති;

භුසො ච ත්‍යස්ස මනසො විඝාතො, දත්වා පියං උම්මදන්තිං අදට්ඨා’’.

76. ‘‘අද්ධා පියා මය්හ ජනින්ද එසා, න සා මමං අප්පියා භූමිපාල;

ගච්ඡෙව ත්වං උම්මදන්තිං භදන්තෙ, සීහොව සෙලස්ස ගුහං උපෙති’’.

77. ‘‘න පීළිතා අත්තදුඛෙන ධීරා, සුඛප්ඵලං කම්ම පරිච්චජන්ති;

සම්මොහිතා වාපි සුඛෙන මත්තා, න පාපකම්මඤ්ච [පාපකං කම්ම (පී.)] සමාචරන්ති’’.

78. ‘‘තුවඤ්හි මාතා ච පිතා ච මය්හං, භත්තා පතී පොසකො දෙවතා ච;

දාසො අහං තුය්හ සපුත්තදාරො, යථාසුඛං සාමි [සිබ්බ (සී.), සීවි (ස්‍යා.)] කරොහි කාමං’’.

79. ‘‘යො ඉස්සරොම්හීති කරොති පාපං, කත්වා ච සො නුත්තසතෙ [නුත්තපතෙ (පී.)] පරෙසං;

න තෙන සො ජීවති දීඝමායු [දීඝමායුං (සී. ස්‍යා.)], දෙවාපි පාපෙන සමෙක්ඛරෙ නං.

80. ‘‘අඤ්ඤාතකං සාමිකෙහී පදින්නං, ධම්මෙ ඨිතා යෙ පටිච්ඡන්ති දානං;

පටිච්ඡකා දායකා චාපි තත්ථ, සුඛප්ඵලඤ්ඤෙව කරොන්ති කම්මං’’.

81. ‘‘අඤ්ඤො නු තෙ කොචි නරො පථබ්‍යා, සද්ධෙය්‍ය ලොකස්මි න මෙ පියාති;

භුසො ච ත්‍යස්ස මනසො විඝාතො, දත්වා පියං උම්මදන්තිං අදට්ඨා’’.

82. ‘‘අද්ධා පියා මය්හ ජනින්ද එසා, න සා මමං අප්පියා භූමිපාල;

යං තෙ මයා උම්මදන්තී පදින්නා, භුසෙහි රාජා වනථං සජාහි’’.

83. ‘‘යො අත්තදුක්ඛෙන පරස්ස දුක්ඛං, සුඛෙන වා අත්තසුඛං දහාති;

යථෙවිදං මය්හ තථා පරෙසං, යො [සො (පී.)] එවං ජානාති [පජානාති (ක.)] ස වෙදි ධම්මං.

84. ‘‘අඤ්ඤො නු තෙ කොචි නරො පථබ්‍යා, සද්ධෙය්‍ය ලොකස්මි න මෙ පියාති;

භුසො ච ත්‍යස්ස මනසො විඝාතො, දත්වා පියං උම්මදන්තිං අදට්ඨා’’.

85. ‘‘ජනින්ද ජානාසි පියා මමෙසා, න සා මමං අප්පියා භූමිපාල;

පියෙන තෙ දම්මි පියං ජනින්ද, පියදායිනො දෙව පියං ලභන්ති’’.

86. ‘‘සො නූනාහං වධිස්සාමි, අත්තානං කාමහෙතුකං;

න හි ධම්මං අධම්මෙන, අහං වධිතුමුස්සහෙ’’.

87. ‘‘සචෙ තුවං මය්හ සතිං [සන්ති (ක.)] ජනින්ද, න කාමයාසි නරවීර සෙට්ඨ;

චජාමි නං සබ්බජනස්ස සිබ්‍යා [සිබ්බ (සී. පී.), මජ්ඣෙ (ස්‍යා.)], මයා පමුත්තං තතො අව්හයෙසි [අව්හයාසි (ක.)] නං’’.

88. ‘‘අදූසියං චෙ අභිපාරක ත්වං, චජාසි කත්තෙ අහිතාය ත්‍යස්ස;

මහා ච තෙ උපවාදොපි අස්ස, න චාපි ත්‍යස්ස නගරම්හි පක්ඛො’’.

89. ‘‘අහං සහිස්සං උපවාදමෙතං, නින්දං පසංසං ගරහඤ්ච සබ්බං;

මමෙතමාගච්ඡතු භූමිපාල, යථාසුඛං සිවි [සිබ්බ (සී. පී.)] කරොහි කාමං’’.

90. ‘‘යො නෙව නින්දං න පනප්පසංසං, ආදියති ගරහං නොපි පූජං;

සිරී ච ලක්ඛී ච අපෙති තම්හා, ආපො සුවුට්ඨීව යථා ථලම්හා’’.

91. ‘‘යං කිඤ්චි දුක්ඛඤ්ච සුඛඤ්ච එත්තො, ධම්මාතිසාරඤ්ච මනොවිඝාතං;

උරසා අහං පච්චුත්තරිස්සාමි [පටිච්ඡිස්සාමි (සී. ස්‍යා.), පච්චුපදිස්සාමි (පී.)] සබ්බං, පථවී යථා ථාවරානං තසානං’’.

92. ‘‘ධම්මාතිසාරඤ්ච මනොවිඝාතං, දුක්ඛඤ්ච නිච්ඡාමි අහං පරෙසං;

එකොවිමං හාරයිස්සාමි භාරං, ධම්මෙ ඨිතො කිඤ්චි අහාපයන්තො’’.

93. ‘‘සග්ගූපගං පුඤ්ඤකම්මං ජනින්ද, මා මෙ තුවං අන්තරායං අකාසි;

දදාමි තෙ උම්මදන්තිං පසන්නො, රාජාව යඤ්ඤෙ ධනං බ්‍රාහ්මණානං’’.

94. ‘‘අද්ධා තුවං කත්තෙ හිතෙසි මය්හං, සඛා මමං උම්මදන්තී තුවඤ්ච;

නින්දෙය්‍යු දෙවා පිතරො ච සබ්බෙ, පාපඤ්ච පස්සං අභිසම්පරායං’’.

95. ‘‘න හෙතධම්මං සිවිරාජ වජ්ජුං, සනෙගමා ජානපදා ච සබ්බෙ;

යං තෙ මයා උම්මදන්තී පදින්නා, භුසෙහි රාජා වනථං සජාහි’’.

96. ‘‘අද්ධා තුවං කත්තෙ හිතෙසි මය්හං, සඛා මමං උම්මදන්තී තුවඤ්ච;

සතඤ්ච ධම්මානි සුකිත්තිතානි, සමුද්දවෙලාව දුරච්චයානි’’.

97. ‘‘ආහුනෙය්‍යො මෙසි හිතානුකම්පී, ධාතා විධාතා චසි කාමපාලො;

තයී හුතා රාජ මහප්ඵලා හි [මහප්ඵලා හි මෙ (පී.)], කාමෙන මෙ උම්මදන්තිං පටිච්ඡ’’.

98. ‘‘අද්ධා හි සබ්බං අභිපාරක ත්වං, ධම්මං අචාරී මම කත්තුපුත්ත;

අඤ්ඤො නු තෙ කො ඉධ සොත්ථිකත්තා, ද්විපදො නරො අරුණෙ ජීවලොකෙ’’.

99. ‘‘තුවං නු සෙට්ඨො ත්වමනුත්තරොසි, ත්වං ධම්මගූ [ධම්මගුත්තො (සී.)] ධම්මවිදූ සුමෙධො;

සො ධම්මගුත්තො චිරමෙව ජීව, ධම්මඤ්ච මෙ දෙසය ධම්මපාල’’.

100. ‘‘තදිඞ්ඝ අභිපාරක, සුණොහි වචනං මම;

ධම්මං තෙ දෙසයිස්සාමි, සතං ආසෙවිතං අහං.

101. ‘‘සාධු ධම්මරුචි රාජා, සාධු පඤ්ඤාණවා නරො;

සාධු මිත්තානමද්දුබ්භො, පාපස්සාකරණං සුඛං.

102. ‘‘අක්කොධනස්ස විජිතෙ, ඨිතධම්මස්ස රාජිනො;

සුඛං මනුස්සා ආසෙථ, සීතච්ඡායාය සඞ්ඝරෙ.

103. ‘‘න චාහමෙතං අභිරොචයාමි, කම්මං අසමෙක්ඛකතං අසාධු;

යෙ වාපි ඤත්වාන සයං කරොන්ති, උපමා ඉමා මය්හං තුවං සුණොහි.

104. ‘‘ගවං චෙ තරමානානං, ජිම්හං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා තා ජිම්හං ගච්ඡන්ති, නෙත්තෙ ජිම්හං ගතෙ සති.

105. ‘‘එවමෙව [එවමෙවං (පී.)] මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො චෙ අධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බං රට්ඨං දුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති අධම්මිකො.

106. ‘‘ගවං චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

107. ‘‘එවමෙව මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො සචෙ ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බං රට්ඨං සුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති ධම්මිකො.

108. ‘‘න චාපාහං අධම්මෙන, අමරත්තමභිපත්ථයෙ;

ඉමං වා පථවිං සබ්බං, විජෙතුං අභිපාරක.

109. ‘‘යඤ්හි කිඤ්චි මනුස්සෙසු, රතනං ඉධ විජ්ජති;

ගාවො දාසො හිරඤ්ඤඤ්ච, වත්ථියං හරිචන්දනං.

110. ‘‘අස්සිත්ථියො [අස්සිත්ථියො ච (සී.)] රතනං මණිකඤ්ච, යඤ්චාපි මෙ චන්දසූරියා අභිපාලයන්ති;

න තස්ස හෙතු විසමං චරෙය්‍යං, මජ්ඣෙ සිවීනං උසභොම්හි ජාතො.

111. ‘‘නෙතා හිතා [නෙතාභි තා (සී.)] උග්ගතො රට්ඨපාලො, ධම්මං සිවීනං අපචායමානො;

සො ධම්මමෙවානුවිචින්තයන්තො, තස්මා සකෙ චිත්තවසෙ න වත්තො’’.

112. ‘‘අද්ධා තුවං මහාරාජ, නිච්චං අබ්‍යසනං සිවං;

කරිස්සසි චිරං රජ්ජං, පඤ්ඤා හි තව තාදිසී.

113. ‘‘එතං තෙ අනුමොදාම, යං ධම්මං නප්පමජ්ජසි;

ධම්මං පමජ්ජ ඛත්තියො, රට්ඨා [ඨානා (සී.)] චවති ඉස්සරො.

114. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, මාතාපිතූසු ඛත්තිය;

ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, රාජ සග්ගං ගමිස්සසි.

115. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, පුත්තදාරෙසු ඛත්තිය…පෙ….

116. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, මිත්තාමච්චෙසු ඛත්තිය…පෙ….

117. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, වාහනෙසු බලෙසු ච…පෙ….

118. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, ගාමෙසු නිගමෙසු ච…පෙ….

119. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, රට්ඨෙසු ජනපදෙසු ච…පෙ….

120. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, සමණබ්‍රාහ්මණෙසු ච…පෙ….

121. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, මිගපක්ඛීසු ඛත්තිය…පෙ….

122. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, ධම්මො චිණ්ණො සුඛාවහො;

ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, රාජ සග්ගං ගමිස්සසි.

123. ‘‘ධම්මං චර මහාරාජ, සඉන්දා දෙවා සබ්‍රහ්මකා;

සුචිණ්ණෙන දිවං පත්තා, මා ධම්මං රාජ පාමදො’’ති.

උම්මාදන්තීජාතකං දුතියං.