528. මහාබොධිජාතකං (3)

124. ‘‘කිං නු දණ්ඩං කිමජිනං, කිං ඡත්තං කිමුපාහනං;

කිමඞ්කුසඤ්ච පත්තඤ්ච, සඞ්ඝාටිඤ්චාපි බ්‍රාහ්මණ;

තරමානරූපොහාසි [ගණ්හාසි (සී. ස්‍යා. පී.)], කිං නු පත්ථයසෙ දිසං’’.

125. ‘‘ද්වාදසෙතානි වස්සානි, වුසිතානි තවන්තිකෙ;

නාභිජානාමි සොණෙන, පිඞ්ගලෙනාභිකූජිතං.

126. ‘‘ස්වායං දිත්තොව නදති, සුක්කදාඨං විදංසයං;

තව සුත්වා සභරියස්ස, වීතසද්ධස්ස මං පති’’.

127. ‘‘අහු එස කතො දොසො, යථා භාසසි බ්‍රාහ්මණ;

එස භිය්‍යො පසීදාමි, වස බ්‍රාහ්මණ මාගමා’’.

128. ‘‘සබ්බසෙතො පුරෙ ආසි, තතොපි සබලො අහු;

සබ්බලොහිතකො දානි, කාලො පක්කමිතුං මම.

129. ‘‘අබ්භන්තරං පුරෙ ආසි, තතො මජ්ඣෙ තතො බහි;

පුරා නිද්ධමනා හොති, සයමෙව වජාමහං.

130. ‘‘වීතසද්ධං න සෙවෙය්‍ය, උදපානංවනොදකං;

සචෙපි නං අනුඛණෙ, වාරි කද්දමගන්ධිකං.

131. ‘‘පසන්නමෙව සෙවෙය්‍ය, අප්පසන්නං විවජ්ජයෙ;

පසන්නං පයිරුපාසෙය්‍ය, රහදං වුදකත්ථිකො.

132. ‘‘භජෙ භජන්තං පුරිසං, අභජන්තං න භජ්ජයෙ [භාජයෙ (පී.)];

අසප්පුරිසධම්මො සො, යො භජන්තං න භජ්ජති [භාජති (පී.)].

133. ‘‘යො භජන්තං න භජති, සෙවමානං න සෙවති;

ස වෙ මනුස්සපාපිට්ඨො, මිගො සාඛස්සිතො යථා.

134. ‘‘අච්චාභික්ඛණසංසග්ගා, අසමොසරණෙන ච;

එතෙන මිත්තා ජීරන්ති, අකාලෙ යාචනාය ච.

135. ‘‘තස්මා නාභික්ඛණං ගච්ඡෙ, න ච ගච්ඡෙ චිරාචිරං;

කාලෙන යාචං යාචෙය්‍ය, එවං මිත්තා න ජීයරෙ [ජීරරෙ (ස්‍යා. පී.)].

136. ‘‘අතිචිරං නිවාසෙන, පියො භවති අප්පියො;

ආමන්ත ඛො තං ගච්ඡාම, පුරා තෙ හොම අප්පියා’’.

137. ‘‘එවං චෙ යාචමානානං, අඤ්ජලිං නාවබුජ්ඣසි;

පරිචාරකානං සතං [පරිචාරිකානං සත්තානං (සී. ස්‍යා. පී.)], වචනං න කරොසි නො;

එවං තං අභියාචාම, පුන කයිරාසි පරියායං’’.

138. ‘‘එවං චෙ නො විහරතං, අන්තරායො න හෙස්සති;

තුය්හං වාපි [තුම්හඤ්චාපි (සී.), තුය්හඤ්චාපි (පී.)] මහාරාජ, මය්හං වා [අම්හං වා (සී.), මය්හඤ්ච (පී.)] රට්ඨවද්ධන;

අප්පෙව නාම පස්සෙම, අහොරත්තානමච්චයෙ’’.

139. ‘‘උදීරණා චෙ සංගත්‍යා, භාවාය මනුවත්තති;

අකාමා අකරණීයං වා, කරණීයං වාපි කුබ්බති;

ආකාමාකරණීයම්හි, ක්විධ පාපෙන ලිප්පති [ලිම්පති (ස්‍යා. ක.)].

140. ‘‘සො චෙ අත්ථො ච ධම්මො ච, කල්‍යාණො න ච පාපකො;

භොතො චෙ වචනං සච්චං, සුහතො වානරො මයා.

141. ‘‘අත්තනො චෙ හි වාදස්ස, අපරාධං විජානියා [විජානිය (සී. ස්‍යා. පී.)];

න මං ත්වං ගරහෙය්‍යාසි, භොතො වාදො හි තාදිසො’’.

142. ‘‘ඉස්සරො සබ්බලොකස්ස, සචෙ කප්පෙති ජීවිතං;

ඉද්ධිං [ඉද්ධි (පී. ක.)] බ්‍යසනභාවඤ්ච, කම්මං කල්‍යාණපාපකං;

නිද්දෙසකාරී පුරිසො, ඉස්සරො තෙන ලිප්පති.

143. ‘‘සො චෙ අත්ථො ච ධම්මො ච, කල්‍යාණො න ච පාපකො;

භොතො චෙ වචනං සච්චං, සුහතො වානරො මයා.

144. ‘‘අත්තනො චෙ හි වාදස්ස, අපරාධං විජානියා;

න මං ත්වං ගරහෙය්‍යාසි, භොතො වාදො හි තාදිසො’’.

145. ‘‘සචෙ පුබ්බෙකතහෙතු, සුඛදුක්ඛං නිගච්ඡති;

පොරාණකං කතං පාපං, තමෙසො මුච්චතෙ [මුඤ්චතෙ (සී. ස්‍යා.)] ඉණං;

පොරාණකඉණමොක්ඛො, ක්විධ පාපෙන ලිප්පති.

146. ‘‘සො චෙ අත්ථො ච ධම්මො ච, කල්‍යාණො න ච පාපකො;

භොතො චෙ වචනං සච්චං, සුහතො වානරො මයා.

147. ‘‘අත්තනො චෙ හි වාදස්ස, අපරාධං විජානියා;

න මං ත්වං ගරහෙය්‍යාසි, භොතො වාදො හි තාදිසො’’.

148. ‘‘චතුන්නංයෙවුපාදාය, රූපං සම්භොති පාණිනං;

යතො ච රූපං සම්භොති, තත්ථෙවානුපගච්ඡති;

ඉධෙව ජීවති ජීවො, පෙච්ච පෙච්ච විනස්සති.

149. උච්ඡිජ්ජති අයං ලොකො, යෙ බාලා යෙ ච පණ්ඩිතා;

උච්ඡිජ්ජමානෙ ලොකස්මිං, ක්විධ පාපෙන ලිප්පති.

150. ‘‘සො චෙ අත්ථො ච ධම්මො ච, කල්‍යාණො න ච පාපකො;

භොතො චෙ වචනං සච්චං, සුහතො වානරො මයා.

151. ‘‘අත්තනො චෙ හි වාදස්ස, අපරාධං විජානියා;

න මං ත්වං ගරහෙය්‍යාසි, භොතො වාදො හි තාදිසො’’.

152. ‘‘ආහු ඛත්තවිදා [ඛත්තවිධා (සී. ස්‍යා. පී.)] ලොකෙ, බාලා පණ්ඩිතමානිනො.

මාතරං පිතරං හඤ්ඤෙ, අථො ජෙට්ඨම්පි භාතරං;

හනෙය්‍ය පුත්ත [පුත්තෙ ච (පී.)] දාරෙ ච, අත්ථො චෙ තාදිසො සියා.

153. ‘‘යස්ස රුක්ඛස්ස ඡායාය, නිසීදෙය්‍ය සයෙය්‍ය වා;

න තස්ස සාඛං භඤ්ජෙය්‍ය, මිත්තදුබ්භො [මිත්තදූභී (පී.)] හි පාපකො.

154. ‘‘අථ අත්ථෙ සමුප්පන්නෙ, සමූලමපි අබ්බහෙ [අබ්භහෙ (ස්‍යා. ක.)];

අත්ථො මෙ සම්බලෙනාපි, සුහතො වානරො මයා.

155. [අයං ගාථා සීහළපොත්ථකෙ නත්ථි] ‘‘සො චෙ අත්ථො ච ධම්මො ච, කල්‍යාණො න ච පාපකො;

භොතො චෙ වචනං සච්චං, සුහතො වානරො මයා [අයං ගාථා සීහළපොත්ථකෙ නත්ථි].

156. ‘‘අත්තනො චෙ හි වාදස්ස, අපරාධං විජානියා;

න මං ත්වං ගරහෙය්‍යාසි, භොතො වාදො හි තාදිසො.

157. ‘‘අහෙතුවාදො පුරිසො, යො ච ඉස්සරකුත්තිකො;

පුබ්බෙකතී ච උච්ඡෙදී, යො ච ඛත්තවිදො නරො.

158. ‘‘එතෙ අසප්පුරිසා ලොකෙ, බාලා පණ්ඩිතමානිනො;

කරෙය්‍ය තාදිසො පාපං, අථො අඤ්ඤම්පි කාරයෙ;

අසප්පුරිසසංසග්ගො, දුක්ඛන්තො [දුක්කටො (සී.)] කටුකුද්‍රයො.

159. ‘‘උරබ්භරූපෙන වකස්සු [බකාසු (සී. ස්‍යා.), වකාසු (පී.)] පුබ්බෙ, අසංකිතො අජයූථං උපෙති;

හන්ත්වා උරණිං අජිකං [අජියං (සී. ස්‍යා. පී.)] අජඤ්ච, උත්‍රාසයිත්වා [චිත්‍රාසයිත්වා (සී. පී.)] යෙන කාමං පලෙති.

160. ‘‘තථාවිධෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණාසෙ, ඡදනං කත්වා වඤ්චයන්ති මනුස්සෙ;

අනාසකා ථණ්ඩිලසෙය්‍යකා ච, රජොජල්ලං උක්කුටිකප්පධානං;

පරියායභත්තඤ්ච අපානකත්තා, පාපාචාරා අරහන්තො වදානා.

161. ‘‘එතෙ අසප්පුරිසා ලොකෙ, බාලා පණ්ඩිතමානිනො;

කරෙය්‍ය තාදිසො පාපං, අථො අඤ්ඤම්පි කාරයෙ;

අසප්පුරිසසංසග්ගො, දුක්ඛන්තො කටුකුද්‍රයො.

162. ‘‘යමාහු නත්ථි වීරියන්ති, අහෙතුඤ්ච පවදන්ති [හෙතුඤ්ච අපවදන්ති (සී. ස්‍යා. පී.)] යෙ;

පරකාරං අත්තකාරඤ්ච, යෙ තුච්ඡං සමවණ්ණයුං.

163. ‘‘එතෙ අසප්පුරිසා ලොකෙ, බාලා පණ්ඩිතමානිනො;

කරෙය්‍ය තාදිසො පාපං, අථො අඤ්ඤම්පි කාරයෙ;

අසප්පුරිසසංසග්ගො, දුක්ඛන්තො කටුකුද්‍රයො.

164. ‘‘සචෙ හි වීරියං නාස්ස, කම්මං කල්‍යාණපාපකං;

න භරෙ වඩ්ඪකිං රාජා, නපි යන්තානි කාරයෙ.

165. ‘‘යස්මා ච වීරියං අත්ථි, කම්මං කල්‍යාණපාපකං;

තස්මා යන්තානි කාරෙති, රාජා භරති වඩ්ඪකිං.

166. ‘‘යදි වස්සසතං දෙවො, න වස්සෙ න හිමං පතෙ;

උච්ඡිජ්ජෙය්‍ය අයං ලොකො, විනස්සෙය්‍ය අයං පජා.

167. ‘‘යස්මා ච වස්සතී දෙවො, හිමඤ්චානුඵුසායති;

තස්මා සස්සානි පච්චන්ති, රට්ඨඤ්ච පාලිතෙ [පල්ලතෙ (සී. පී.), පොලයතෙ (ස්‍යා.)] චිරං.

168. ‘‘ගවං චෙ තරමානානං, ජිම්හං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා තා ජිම්හං ගච්ඡන්ති, නෙත්තෙ ජිම්හං [ජිම්හ (පී.)] ගතෙ සති.

169. ‘‘එවමෙව [එවමෙවං (පී.)] මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො චෙ අධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බං රට්ඨං දුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති අධම්මිකො.

170. ‘‘ගවං චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං [උජූ (පී.)] ගතෙ සති.

171. ‘‘එවමෙව මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො සචෙ [චෙව (සී.), චෙපි (ක.)] ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බං රට්ඨං සුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති ධම්මිකො.

172. ‘‘මහාරුක්ඛස්ස ඵලිනො, ආමං ඡින්දති යො ඵලං;

රසඤ්චස්ස න ජානාති, බීජඤ්චස්ස විනස්සති.

173. ‘‘මහාරුක්ඛූපමං රට්ඨං, අධම්මෙන පසාසති;

රසඤ්චස්ස න ජානාති, රට්ඨඤ්චස්ස විනස්සති.

174. ‘‘මහාරුක්ඛස්ස ඵලිනො, පක්කං ඡින්දති යො ඵලං;

රසඤ්චස්ස විජානාති, බීජඤ්චස්ස න නස්සති.

175. ‘‘මහාරුක්ඛූපමං රට්ඨං, ධම්මෙන යො පසාසති;

රසඤ්චස්ස විජානාති, රට්ඨඤ්චස්ස න නස්සති.

176. ‘‘යො ච රාජා ජනපදං, අධම්මෙන පසාසති;

සබ්බොසධීහි සො රාජා, විරුද්ධො හොති ඛත්තියො.

177. ‘‘තථෙව නෙගමෙ හිංසං, යෙ යුත්තා කයවික්කයෙ;

ඔජදානබලීකාරෙ, ස කොසෙන විරුජ්ඣති.

178. ‘‘පහාරවරඛෙත්තඤ්ඤූ, සඞ්ගාමෙ කතනිස්සමෙ [කතනියමෙ (ක.)];

උස්සිතෙ හිංසයං රාජා, ස බලෙන විරුජ්ඣති.

179. ‘‘තථෙව ඉසයො හිංසං, සඤ්ඤතෙ [සංයමෙ (ස්‍යා. ක.)] බ්‍රහ්මචාරියො [බ්‍රහ්මචාරිනො (සී.)];

අධම්මචාරී ඛත්තියො, සො සග්ගෙන විරුජ්ඣති.

180. ‘‘යො ච රාජා අධම්මට්ඨො, භරියං හන්ති අදූසිකං;

ලුද්දං පසවතෙ ඨානං [පාපං (සී.)], පුත්තෙහි ච විරුජ්ඣති.

181. ‘‘ධම්මං චරෙ ජානපදෙ, නෙගමෙසු [නිගමෙසු (සී.)] බලෙසු ච;

ඉසයො ච න හිංසෙය්‍ය, පුත්තදාරෙ සමං චරෙ.

182. ‘‘ස තාදිසො භූමිපති, රට්ඨපාලො අකොධනො;

සපත්තෙ [සාමන්තෙ (සී. ස්‍යා. පී.)] සම්පකම්පෙති, ඉන්දොව අසුරාධිපො’’ති.

මහාබොධිජාතකං තතියං.

පණ්ණාසනිපාතං නිට්ඨිතං.