526. නිළිනිකාජාතකං (1)

1. ‘‘උද්දය්හතෙ [උඩ්ඩය්හතෙ (සී. පී.)] ජනපදො, රට්ඨඤ්චාපි විනස්සති;

එහි නිළිනිකෙ [නිළිකෙ (සී. ස්‍යා. පී.), එවමුපරිපි] ගච්ඡ, තං මෙ බ්‍රාහ්මණමානය’’.

2. ‘‘නාහං දුක්ඛක්ඛමා රාජ, නාහං අද්ධානකොවිදා;

කථං අහං ගමිස්සාමි, වනං කුඤ්ජරසෙවිතං’’.

3. ‘‘ඵීතං ජනපදං ගන්ත්වා, හත්ථිනා ච රථෙන ච;

දාරුසඞ්ඝාටයානෙන, එවං ගච්ඡ නිළිනිකෙ.

4. ‘‘හත්ථිඅස්සරථෙ පත්තී, ගච්ඡෙවාදාය ඛත්තියෙ;

තවෙව වණ්ණරූපෙන, වසං තමානයිස්සසි’’.

5. ‘‘කදලීධජපඤ්ඤාණො, ආභුජීපරිවාරිතො;

එසො පදිස්සති රම්මො, ඉසිසිඞ්ගස්ස අස්සමො.

6. ‘‘එසො අග්ගිස්ස සඞ්ඛාතො, එසො ධූමො පදිස්සති;

මඤ්ඤෙ නො අග්ගිං හාපෙති, ඉසිසිඞ්ගො මහිද්ධිකො’’.

7. ‘‘තඤ්ච දිස්වාන ආයන්තිං, ආමුත්තමණිකුණ්ඩලං;

ඉසිසිඞ්ගො පාවිසි භීතො, අස්සමං පණ්ණඡාදනං.

8. ‘‘අස්සමස්ස ච සා ද්වාරෙ, ගෙණ්ඩුකෙනස්ස [භෙණ්ඩුකෙනස්ස (සී. පී.)] කීළති;

විදංසයන්තී අඞ්ගානි, ගුය්හං පකාසිතානි ච.

9. ‘‘තඤ්ච දිස්වාන කීළන්තිං, පණ්ණසාලගතො ජටී;

අස්සමා නික්ඛමිත්වාන, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

10. ‘‘අම්භො කො නාම සො රුක්ඛො, යස්ස තෙවංගතං ඵලං;

දූරෙපි ඛිත්තං පච්චෙති, න තං ඔහාය ගච්ඡති’’.

11. ‘‘අස්සමස්ස මම [මං (සී.)] බ්‍රහ්මෙ, සමීපෙ ගන්ධමාදනෙ;

බහවො [පබ්බතෙ (සී.)] තාදිසා රුක්ඛා, යස්ස තෙවංගතං ඵලං;

දූරෙපි ඛිත්තං පච්චෙති, න මං ඔහාය ගච්ඡති’’.

12. ‘‘එතූ [එතු (සී. ස්‍යා. ක.)] භවං අස්සමිමං අදෙතු, පජ්ජඤ්ච භක්ඛඤ්ච පටිච්ඡ දම්මි;

ඉදමාසනං අත්‍ර භවං නිසීදතු, ඉතො භවං මූලඵලානි භුඤ්ජතු’’ [ඛාදතු (සී.)].

13. ‘‘කිං තෙ ඉදං ඌරූනමන්තරස්මිං, සුපිච්ඡිතං කණ්හරිවප්පකාසති;

අක්ඛාහි මෙ පුච්ඡිතො එතමත්ථං, කොසෙ නු තෙ උත්තමඞ්ගං පවිට්ඨං’’.

14. ‘‘අහං වනෙ මූලඵලෙසනං චරං, ආසාදයිං [අස්සාදයිං (ක.)] අච්ඡං සුඝොරරූපං;

සො මං පතිත්වා සහසාජ්ඣපත්තො, පනුජ්ජ මං අබ්බහි [අබ්බුහි (ස්‍යා. ක.)] උත්තමඞ්ගං.

15. ‘‘ස්වායං වණො ඛජ්ජති කණ්ඩුවායති, සබ්බඤ්ච කාලං න ලභාමි සාතං;

පහො භවං කණ්ඩුමිමං විනෙතුං, කුරුතං භවං යාචිතො බ්‍රාහ්මණත්ථං’’.

16. ‘‘ගම්භීරරූපො තෙ වණො සලොහිතො, අපූතිකො වණගන්ධො [පක්කගන්ධො (සී.), පන්නගන්ධො (ස්‍යා. පී.)] මහා ච;

කරොමි තෙ කිඤ්චි කසායයොගං, යථා භවං පරමසුඛී භවෙය්‍ය’’.

17. ‘‘න මන්තයොගා න කසායයොගා, න ඔසධා බ්‍රහ්මචාරි [බ්‍රහ්මචාරී (සී. ස්‍යා. පී.)] කමන්ති;

ඝට්ටෙ මුදුකෙන [යං තෙ මුදු තෙන (සී.), යං තෙ මුදූ තෙන (පී.)] විනෙහි කණ්ඩුං [කණ්ඩුකං (පී.)], යථා අහං පරමසුඛී භවෙය්‍යං’’.

18. ‘‘ඉතො නු භොතො කතමෙන අස්සමො, කච්චි භවං අභිරමසි [අභිරමසී (පී.)] අරඤ්ඤෙ;

කච්චි නු තෙ [කච්චි තෙ (පී.)] මූලඵලං පහූතං, කච්චි භවන්තං න විහිංසන්ති වාළා’’.

19. ‘‘ඉතො උජුං උත්තරායං දිසායං, ඛෙමානදී හිමවතා පභාවී [පභාති (සී. පී.)];

තස්සා තීරෙ අස්සමො මය්හ රම්මො, අහො භවං අස්සමං මය්හං පස්සෙ.

20. ‘‘අම්බා ච සාලා තිලකා ච ජම්බුයො, උද්දාලකා පාටලියො ච ඵුල්ලා;

සමන්තතො කිම්පුරිසාභිගීතං, අහො භවං අස්සමං මය්හං පස්සෙ.

21. ‘‘තාලා ච මූලා ච ඵලා ච මෙත්ථ, වණ්ණෙන ගන්ධෙන උපෙතරූපං;

තං භූමිභාගෙහි උපෙතරූපං, අහො භවං අස්සමං මය්හං පස්සෙ.

21. ‘‘ඵලා ච මූලා ච පහූතමෙත්ථ, වණ්ණෙන ගන්ධෙන රසෙනුපෙතා;

ආයන්ති ච ලුද්දකා තං පදෙසං, මා මෙ තතො මූලඵලං අහාසුං’’.

23. ‘‘පිතා මමං මූලඵලෙසනං ගතො, ඉදානි ආගච්ඡති සායකාලෙ;

උභොව ගච්ඡාමසෙ අස්සමං තං, යාව පිතා මූලඵලතො එතු’’.

24. ‘‘අඤ්ඤෙ බහූ ඉසයො සාධුරූපා, රාජීසයො අනුමග්ගෙ වසන්ති;

තෙ යෙව පුච්ඡෙසි මමස්සමං තං, තෙ තං නයිස්සන්ති මමං සකාසෙ’’.

25. ‘‘න තෙ කට්ඨානි භින්නානි, න තෙ උදකමාභතං;

අග්ගීපි තෙ න හාපිතො [හාසිතො (සී. ස්‍යා.)], කිං නු මන්දොව ඣායසි.

26. ‘‘භින්නානි කට්ඨානි හුතො ච අග්ගි, තපනීපි තෙ සමිතා බ්‍රහ්මචාරී [බ්‍රහ්මචාරි (?)];

පීඨඤ්ච මය්හං උදකඤ්ච හොති, රමසි තුවං [ත්වං (සී.)] බ්‍රහ්මභූතො පුරත්ථා.

27. ‘‘අභින්නකට්ඨොසි අනාභතොදකො, අහාපිතග්ගීසි [අහාපිතග්ගීපි (ක.)] අසිද්ධභොජනො [අසිට්ඨභොජනො (ක.)];

න මෙ තුවං ආලපසී මමජ්ජ, නට්ඨං නු කිං චෙතසිකඤ්ච දුක්ඛං’’.

28. ‘‘ඉධාගමා ජටිලො බ්‍රහ්මචාරී, සුදස්සනෙය්‍යො සුතනූ විනෙති;

නෙවාතිදීඝො න පනාතිරස්සො, සුකණ්හකණ්හච්ඡදනෙහි භොතො.

29. ‘‘අමස්සුජාතො අපුරාණවණ්ණී, ආධාරරූපඤ්ච පනස්ස කණ්ඨෙ;

ද්වෙ යමා [ද්වෙ පස්ස (සී.), ද්වාස්ස (පී.)] ගණ්ඩා උරෙසු ජාතා, සුවණ්ණතින්දුකනිභා [සුවණ්ණපින්දූපනිභා (සී.), සුවණ්ණතිණ්ඩුසන්නිභා (ස්‍යා.), සොවන්නපිණ්ඩූපනිභා (පී.)] පභස්සරා.

30. ‘‘මුඛඤ්ච තස්ස භුසදස්සනෙය්‍යං, කණ්ණෙසු ලම්බන්ති ච කුඤ්චිතග්ගා;

තෙ ජොතරෙ චරතො මාණවස්ස, සුත්තඤ්ච යං සංයමනං ජටානං.

31. ‘‘අඤ්ඤා ච තස්ස සංයමානි [සංයමනී (සී. පී.)] චතස්සො, නීලා පීතා [නීලාපි තා (පී.)] ලොහිතිකා [ලොහිතකා (ස්‍යා. පී. ක.)] ච සෙතා;

තා පිංසරෙ [සංසරෙ (සී. ස්‍යා.)] චරතො මාණවස්ස, තිරිටි [චිරීටි (සී. පී.)] සඞ්ඝාරිව පාවුසම්හි.

32. ‘‘න මිඛලං මුඤ්ජමයං ධාරෙති, න සන්ථරෙ [සන්තචෙ (සී.), සන්තචං (පී.), සන්තරෙ (ක.)] නො පන පබ්බජස්ස;

තා ජොතරෙ ජඝනන්තරෙ [ජඝනවරෙ (සී. පී.)] විලග්ගා, සතෙරතා විජ්ජුරිවන්තලික්ඛෙ.

33. ‘‘අඛීලකානි ච අවණ්ටකානි, හෙට්ඨා නභ්‍යා කටිසමොහිතානි;

අඝට්ටිතා නිච්චකීළං කරොන්ති, හං තාත කිංරුක්ඛඵලානි තානි.

34. ‘‘ජටා ච තස්ස භුසදස්සනෙය්‍යා, පරොසතං වෙල්ලිතග්ගා සුගන්ධා;

ද්වෙධා සිරො සාධු විභත්තරූපො, අහො නු ඛො මය්හ තථා ජටාස්සු.

35. ‘‘යදා ච සො පකිරති තා ජටායො, වණ්ණෙන ගන්ධෙන උපෙතරූපා;

නීලුප්පලං වාතසමෙරිතංව, තථෙව සංවාති පනස්සමො අයං.

36. ‘‘පඞ්කො ච තස්ස භුසදස්සනෙය්‍යො, නෙතාදිසො යාදිසො මය්හං කායෙ [කායො (සී. ස්‍යා. පී.)];

සො වායතී එරිතො මාලුතෙන, වනං යථා අග්ගගිම්හෙ සුඵුල්ලං.

37. ‘‘නිහන්ති සො රුක්ඛඵලං පථබ්‍යා, සුචිත්තරූපං රුචිරං දස්සනෙය්‍යං;

ඛිත්තඤ්ච තස්ස පුනරෙති හත්ථං, හං තාත කිංරුක්ඛඵලං නු ඛො තං.

38. ‘‘දන්තා ච තස්ස භුසදස්සනෙය්‍යා, සුද්ධා සමා සඞ්ඛවරූපපන්නා;

මනො පසාදෙන්ති විවරියමානා, න හි [න හ (සී. පී.)] නූන සො සාකමඛාදි තෙහි.

39. ‘‘අකක්කසං අග්ගළිතං මුහුං මුදුං, උජුං අනුද්ධතං අචපලමස්ස භාසිතං;

රුදං මනුඤ්ඤං කරවීකසුස්සරං, හදයඞ්ගමං රඤ්ජයතෙව මෙ මනො.

40. ‘‘බින්දුස්සරො නාතිවිසට්ඨවාක්‍යො [නාතිවිස්සට්ඨවාක්‍යො (සී. ස්‍යා. පී.)], න නූන සජ්ඣායමතිප්පයුත්තො;

ඉච්ඡාමි භො [ඛො (සී. ස්‍යා. පී.)] තං පුනදෙව දට්ඨුං, මිත්තො හි [මිත්තං හි (සී. ස්‍යා. පී.)] මෙ මාණවොහු [මාණවාහු (සී. ස්‍යා.), මාණවාහූ (පී.)] පුරත්ථා.

41. ‘‘සුසන්ධි සබ්බත්ථ විමට්ඨිමං වණං, පුථූ [පුථුං (පී.), පුථු (ක.)] සුජාතං ඛරපත්තසන්නිභං;

තෙනෙව මං උත්තරියාන මාණවො, විවරිතං ඌරුං ජඝනෙන පීළයි.

42. ‘‘තපන්ති ආභන්ති විරොචරෙ ච, සතෙරතා විජ්ජුරිවන්තලික්ඛෙ;

බාහා මුදූ අඤ්ජනලොමසාදිසා, විචිත්‍රවට්ටඞ්ගුලිකාස්ස සොභරෙ.

43. ‘‘අකක්කසඞ්ගො න ච දීඝලොමො, නඛාස්ස දීඝා අපි ලොහිතග්ගා;

මුදූහි බාහාහි පලිස්සජන්තො, කල්‍යාණරූපො රමයං [රමය්හං (ක.)] උපට්ඨහි.

44. ‘‘දුමස්ස තූලූපනිභා පභස්සරා, සුවණ්ණකම්බුතලවට්ටසුච්ඡවී;

හත්ථා මුදූ තෙහි මං සංඵුසිත්වා, ඉතො ගතො තෙන මං දහන්ති තාත.

45. ‘‘න නූන [න හ නූන (සී. පී.)] සො ඛාරිවිධං අහාසි, න නූන සො කට්ඨානි සයං අභඤ්ජි;

න නූන සො හන්ති දුමෙ කුඨාරියා [කුධාරියා (ක.)], න හිස්ස [න පිස්ස (සී. ස්‍යා. පී.)] හත්ථෙසු ඛිලානි අත්ථි.

46. ‘‘අච්ඡො ච ඛො තස්ස වණං අකාසි, සො මංබ්‍රවි සුඛිතං මං කරොහි;

තාහං කරිං තෙන මමාසි සොඛ්‍යං, සො චබ්‍රවි සුඛිතොස්මීති බ්‍රහ්මෙ.

47. ‘‘අයඤ්ච තෙ මාලුවපණ්ණසන්ථතා, විකිණ්ණරූපාව මයා ච තෙන ච;

කිලන්තරූපා උදකෙ රමිත්වා, පුනප්පුනං පණ්ණකුටිං වජාම.

48. ‘‘න මජ්ජ මන්තා පටිභන්ති තාත, න අග්ගිහුත්තං නපි යඤ්ඤතන්තං [යඤ්ඤතන්ත්‍රං (සී.), යඤ්ඤං තත්‍ර (පී. ක.), යඤ්ඤතත්‍ර (ස්‍යා.)];

න චාපි තෙ මූලඵලානි භුඤ්ජෙ, යාව න පස්සාමි තං බ්‍රහ්මචාරිං.

49. ‘‘අද්ධා පජානාසි තුවම්පි තාත, යස්සං දිසං [දිසායං (ස්‍යා. පී. ක.)] වසතෙ බ්‍රහ්මචාරී;

තං මං දිසං පාපය තාත ඛිප්පං, මා තෙ අහං අමරිමස්සමම්හි.

50. ‘‘විචිත්‍රඵුල්ලං [විචිත්‍රපුප්ඵං (සී. පී.)] හි වනං සුතං මයා, දිජාභිඝුට්ඨං දිජසඞ්ඝසෙවිතං;

තං මං වනං පාපය තාත ඛිප්පං, පුරා තෙ පාණං විජහාමි අස්සමෙ’’.

51. ‘‘ඉමස්මාහං ජොතිරසෙ වනම්හි, ගන්ධබ්බදෙවච්ඡරසඞ්ඝසෙවිතෙ;

ඉසීනමාවාසෙ සනන්තනම්හි, නෙතාදිසං අරතිං පාපුණෙථ.

52. ‘‘භවන්ති මිත්තානි අථො න හොන්ති, ඤාතීසු මිත්තෙසු කරොන්ති පෙමං;

අයඤ්ච ජම්මො කිස්ස වා නිවිට්ඨො, යො නෙව ජානාති කුතොම්හි ආගතො.

53. ‘‘සංවාසෙන හි මිත්තානි, සන්ධියන්ති [සන්ධීයන්ති (සී. පී.)] පුනප්පුනං;

ස්වෙව මිත්තො [සා ච මෙත්ති (පී.)] අසංගන්තු, අසංවාසෙන ජීරති.

54. ‘‘සචෙ තුවං දක්ඛසි බ්‍රහ්මචාරිං, සචෙ තුවං සල්ලපෙ [සල්ලපි (සී.)] බ්‍රහ්මචාරිනා;

සම්පන්නසස්සංව මහොදකෙන, තපොගුණං ඛිප්පමිමං පහිස්සසි [පහස්සසි (සී. ස්‍යා. පී.)].

55. ‘‘පුනපි [පුනප්පි (පී.)] චෙ දක්ඛසි බ්‍රහ්මචාරිං, පුනපි [පුනප්පි (පී.)] චෙ සල්ලපෙ බ්‍රහ්මචාරිනා;

සම්පන්නසස්සංව මහොදකෙන, උස්මාගතං ඛිප්පමිමං පහිස්සසි.

56. ‘‘භූතානි හෙතානි [එතානි (පී.)] චරන්ති තාත, විරූපරූපෙන මනුස්සලොකෙ;

න තානි සෙවෙථ නරො සපඤ්ඤො, ආසජ්ජ නං නස්සති බ්‍රහ්මචාරී’’ති.

නිළිනිකාජාතකං [නළිනීජාතකං (සී.), නළිනිජාතකං (පී.)] පඨමං.