15. වීසතිනිපාතො

497. මාතඞ්ගජාතකං (1)

1. කුතො නු ආගච්ඡසි දුම්මවාසී [රුම්මවාසී (සී. පී.)], ඔතල්ලකො පංසුපිසාචකොව;

සඞ්කාරචොළං පටිමුඤ්ච [පටිමුච්ච (සී. පී.)] කණ්ඨෙ, කො රෙ තුවං හොසි [හොහිසි (සී. පී.)] අදක්ඛිණෙය්‍යො.

2. අන්නං තවෙදං [තව ඉදං (ක. සී. පී.), තවයිදං (ස්‍යා.)] පකතං යසස්සි, තං ඛජ්ජරෙ භුඤ්ජරෙ පිය්‍යරෙ ච;

ජානාසි මං ත්වං පරදත්තූපජීවිං, උත්තිට්ඨපිණ්ඩං ලභතං සපාකො.

3. අන්නං මමෙදං [මම ඉදං (ක. සී. පී.), මමයිදං (ස්‍යා.)] පකතං බ්‍රාහ්මණානං, අත්තත්ථාය සද්දහතො මමෙදං [මම ඉදං (ක. සී. පී.), මමයිදං (ස්‍යා.)];

අපෙහි එත්තො කිමිධට්ඨිතොසි, න මාදිසා තුය්හං දදන්ති ජම්ම.

4. ථලෙ ච නින්නෙ ච වපන්ති බීජං, අනූපඛෙත්තෙ ඵලමාසමානා [මාසසානා (සී. පී.), මාසිං සමානා (ස්‍යා.)];

එතාය සද්ධාය දදාහි දානං, අප්පෙව ආරාධයෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙ.

5. ඛෙත්තානි මය්හං විදිතානි ලොකෙ, යෙසාහං බීජානි පතිට්ඨපෙමි;

යෙ බ්‍රාහ්මණා ජාතිමන්තූපපන්නා, තානීධ ඛෙත්තානි සුපෙසලානි.

6. ජාතිමදො ච අතිමානිතා ච, ලොභො ච දොසො ච මදො ච මොහො;

එතෙ අගුණා යෙසු ච සන්ති [යෙසු වසන්ති (සී. පී.)] සබ්බෙ, තානීධ ඛෙත්තානි අපෙසලානි.

7. ජාතිමදො ච අතිමානිතා ච, ලොභො ච දොසො ච මදො ච මොහො;

එතෙ අගුණා යෙසු න සන්ති සබ්බෙ, තානීධ ඛෙත්තානි සුපෙසලානි.

8. ක්වෙත්ථ ගතා [ක්වත්ථ ගතා (ස්‍යා.), කත්ථෙව භට්ඨා (පී.)] උපජොතියො ච, උපජ්ඣායො ච අථවා ගණ්ඩකුච්ඡි [අණ්ඩකුච්ඡි (සී. ස්‍යා. පී.)];

ඉමස්ස දණ්ඩඤ්ච වධඤ්ච දත්වා, ගලෙ ගහෙත්වා ඛලයාථ [ගලයාථ (ක.)] ජම්මං.

9. ගිරිං නඛෙන ඛණසි, අයො දන්තෙහි [දන්තෙන (සී. පී.)] ඛාදසි;

ජාතවෙදං පදහසි, යො ඉසිං පරිභාසසි.

10. ඉදං වත්වාන මාතඞ්ගො, ඉසි සච්චපරක්කමො;

අන්තලික්ඛස්මිං පක්කාමි [පක්කමි (ක.)], බ්‍රාහ්මණානං උදික්ඛතං.

11. ආවෙල්ලිතං [අවෙඨිතං (සී. පී.)] පිට්ඨිතො උත්තමඞ්ගං, බාහුං [බාහං (සී. පී.)] පසාරෙති අකම්මනෙය්‍යං [අකම්පනෙය්‍යං (ක.)];

සෙතානි අක්ඛීනි යථා මතස්ස, කො මෙ ඉමං පුත්තමකාසි එවං.

12. ඉධාගමා සමණො දුම්මවාසී, ඔතල්ලකො පංසුපිසාචකොව;

සඞ්කාරචොළං පටිමුඤ්ච කණ්ඨෙ, සො තෙ ඉමං පුත්තමකාසි එවං.

13. කතමං දිසං අගමා භූරිපඤ්ඤො, අක්ඛාථ මෙ මාණවා එතමත්ථං;

ගන්ත්වාන තං පටිකරෙමු අච්චයං, අප්පෙව නං පුත්ත ලභෙමු ජීවිතං.

14. වෙහායසං අගමා භූරිපඤ්ඤො, පථද්ධුනො පන්නරසෙව චන්දො;

අපි චාපි සො පුරිමදිසං අගච්ඡි, සච්චප්පටිඤ්ඤො ඉසි සාධුරූපො.

15. ආවෙල්ලිතං පිට්ඨිතො උත්තමඞ්ගං, බාහුං පසාරෙති අකම්මනෙය්‍යං;

සෙතානි අක්ඛීනි යථා මතස්ස, කො මෙ ඉමං පුත්තමකාසි එවං.

16. යක්ඛා හවෙ සන්ති මහානුභාවා, අන්වාගතා ඉසයො සාධුරූපා;

තෙ දුට්ඨචිත්තං කුපිතං විදිත්වා, යක්ඛා හි තෙ පුත්තමකංසු එවං.

17. යක්ඛා ච මෙ පුත්තමකංසු එවං, ත්වඤ්ඤෙව මෙ මා කුද්ධො [කුද්ධ (ක.)] බ්‍රහ්මචාරි;

තුම්හෙව [තුය්හෙව (ක.)] පාදෙ සරණං ගතාස්මි, අන්වාගතා පුත්තසොකෙන භික්ඛු.

18. තදෙව හි එතරහි ච මය්හං, මනොපදොසො න මමත්ථි [මම නත්ථි (පී.)] කොචි;

පුත්තො ච තෙ වෙදමදෙන මත්තො, අත්ථං න ජානාති අධිච්ච වෙදෙ.

19. අද්ධා හවෙ භික්ඛු මුහුත්තකෙන, සම්මුය්හතෙව පුරිසස්ස සඤ්ඤා;

එකාපරාධං [එතාපරාධං (ක.)] ඛම භූරිපඤ්ඤ, න පණ්ඩිතා කොධබලා භවන්ති.

20. ඉදඤ්ච මය්හං උත්තිට්ඨපිණ්ඩං, තව [නත්ථි සී. පී. පොත්ථකෙසු] මණ්ඩබ්‍යො භුඤ්ජතු අප්පපඤ්ඤො;

යක්ඛා ච තෙ නං [තෙ පුත්තං (ස්‍යා.)] න විහෙඨයෙය්‍යුං, පුත්තො ච තෙ හෙස්සති [හොහිති (සී. පී.)] සො අරොගො.

21. මණ්ඩබ්‍ය බාලොසි පරිත්තපඤ්ඤො, යො පුඤ්ඤඛෙත්තානමකොවිදොසි;

මහක්කසාවෙසු දදාසි දානං, කිලිට්ඨකම්මෙසු අසඤ්ඤතෙසු.

22. ජටා ච කෙසා අජිනා නිවත්ථා, ජරූදපානංව මුඛං පරූළ්හං;

පජං ඉමං පස්සථ දුම්මරූපං [රුම්මරූපිං (සී. පී.)], න ජටාජිනං තායති අප්පපඤ්ඤං.

23. යෙසං රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, තෙසු දින්නං මහප්ඵලන්ති.

මාතඞ්ගජාතකං පඨමං.

498. චිත්තසම්භූතජාතකං (2)

24. සබ්බං නරානං සඵලං සුචිණ්ණං, න කම්මුනා කිඤ්චන මොඝමත්ථි;

පස්සාමි සම්භූතං මහානුභාවං, සකම්මුනා පුඤ්ඤඵලූපපන්නං.

25. සබ්බං නරානං සඵලං සුචිණ්ණං, න කම්මුනා කිඤ්චන මොඝමත්ථි;

කච්චින්නු චිත්තස්සපි එවමෙවං, ඉද්ධො මනො තස්ස යථාපි මය්හං.

26. සබ්බං නරානං සඵලං සුචිණ්ණං, න කම්මුනා කිඤ්චන මොඝමත්ථි;

චිත්තම්පි ජානාහි [චිත්තං විජානාහි (සී. පී.)] තථෙව දෙව, ඉද්ධො මනො තස්ස යථාපි තුය්හං.

27. භවං නු චිත්තො සුතමඤ්ඤතො තෙ, උදාහු තෙ කොචි නං එතදක්ඛා;

ගාථා සුගීතා න මමත්ථි කඞ්ඛා, දදාමි තෙ ගාමවරං සතඤ්ච.

28. න චාහං චිත්තො සුතමඤ්ඤතො මෙ, ඉසී ච මෙ එතමත්ථං අසංසි;

‘‘ගන්ත්වාන රඤ්ඤො පටිගාහි [පටිගායි (ස්‍යා. ක.), පටිගාය (?)] ගාථං, අපි තෙ වරං අත්තමනො දදෙය්‍ය’’ [අපි නු තෙ වරං අත්තමනො දදෙය්‍ය (ස්‍යා.), අපි නු තෙ අත්තමනො වරං දදෙ (ක.)].

29. යොජෙන්තු වෙ රාජරථෙ, සුකතෙ චිත්තසිබ්බනෙ;

කච්ඡං නාගානං බන්ධථ, ගීවෙය්‍යං පටිමුඤ්චථ.

30. ආහඤ්ඤන්තු [ආහඤ්ඤරෙ (ස්‍යා.)] භෙරිමුදිඞ්ගසඞ්ඛෙ [සඞ්ඛා (ස්‍යා.)], සීඝානි යානානි ච යොජයන්තු;

අජ්ජෙවහං අස්සමං තං ගමිස්සං, යත්ථෙව දක්ඛිස්සමිසිං නිසින්නං.

31. සුලද්ධලාභො වත මෙ අහොසි, ගාථා සුගීතා පරිසාය මජ්ඣෙ;

ස්වාහං ඉසිං සීලවතූපපන්නං, දිස්වා පතීතො සුමනොහමස්මි.

32. ආසනං උදකං පජ්ජං, පටිග්ගණ්හාතු නො භවං;

අග්ඝෙ භවන්තං පුච්ඡාම, අග්ඝං කුරුතු නො භවං.

33. රම්මඤ්ච තෙ ආවසථං කරොන්තු, නාරීගණෙහි පරිචාරයස්සු;

කරොහි ඔකාසමනුග්ගහාය, උභොපි මං ඉස්සරියං කරොම.

34. දිස්වා ඵලං දුච්චරිතස්ස රාජ, අථො සුචිණ්ණස්ස මහාවිපාකං;

අත්තානමෙව පටිසංයමිස්සං, න පත්ථයෙ පුත්ත [පුත්තං (සී. පී.)] පසුං ධනං වා.

35. දසෙවිමා වස්සදසා, මච්චානං ඉධ ජීවිතං;

අපත්තඤ්ඤෙව තං ඔධිං, නළො ඡින්නොව සුස්සති.

36. තත්ථ කා නන්දි කා ඛිඩ්ඩා, කා රතී කා ධනෙසනා;

කිං මෙ පුත්තෙහි දාරෙහි, රාජ මුත්තොස්මි බන්ධනා.

37. සොහං එවං පජානාමි [සො අහං සුප්පජානාමි (සී. පී.)], මච්චු මෙ නප්පමජ්ජති;

අන්තකෙනාධිපන්නස්ස, කා රතී කා ධනෙසනා.

38. ජාති නරානං අධමා ජනින්ද, චණ්ඩාලයොනි ද්විපදාකනිට්ඨා [දිපදාකනිට්ඨා (සී. පී.)];

සකෙහි කම්මෙහි සුපාපකෙහි, චණ්ඩාලගබ්භෙ [චණ්ඩාලිගබ්භෙ (ස්‍යා.)] අවසිම්හ පුබ්බෙ.

39. චණ්ඩාලාහුම්හ අවන්තීසු, මිගා නෙරඤ්ජරං පති;

උක්කුසා නම්මදාතීරෙ [රම්මදාතීරෙ (ස්‍යා. ක.)], ත්‍යජ්ජ බ්‍රාහ්මණඛත්තියා.

40. උපනීයති ජීවිතමප්පමායු, ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

කරොහි පඤ්චාල මමෙත [මමෙව (ස්‍යා. ක.)] වාක්‍යං, මාකාසි කම්මානි දුක්ඛුද්‍රයානි.

41. උපනීයති ජීවිතමප්පමායු, ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

කරොහි පඤ්චාල මමෙත වාක්‍යං, මාකාසි කම්මානි දුක්ඛප්ඵලානි.

42. උපනීයති ජීවිතමප්පමායු, ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

කරොහි පඤ්චාල මමෙත වාක්‍යං, මාකාසි කම්මානි රජස්සිරානි.

43. උපනීයති ජීවිතමප්පමායු, වණ්ණං ජරා හන්ති නරස්ස ජිය්‍යතො;

කරොහි පඤ්චාල මමෙත වාක්‍යං, මාකාසි කම්මං නිරයූපපත්තියා.

44. අද්ධා හි සච්චං වචනං තවෙතං, යථා ඉසී භාසසි එවමෙතං;

කාමා ච මෙ සන්ති අනප්පරූපා, තෙ දුච්චජා මාදිසකෙන භික්ඛු.

45. නාගො යථා පඞ්කමජ්ඣෙ බ්‍යසන්නො, පස්සං ථලං නාභිසම්භොති ගන්තුං;

එවම්පහං [එවමහං (ස්‍යා.)] කාමපඞ්කෙ බ්‍යසන්නො, න භික්ඛුනො මග්ගමනුබ්බජාමි.

46. යථාපි මාතා ච පිතා ච පුත්තං, අනුසාසරෙ කින්ති සුඛී භවෙය්‍ය;

එවම්පි මං ත්වං අනුසාස භන්තෙ, යථා චිරං [යමාචරං (සී. පී. ක. අට්ඨ.)] පෙච්ච සුඛී භවෙය්‍යං.

47. නො චෙ තුවං උස්සහසෙ ජනින්ද, කාමෙ ඉමෙ මානුසකෙ පහාතුං;

ධම්මිං [ධම්මං (සී. පී.)] බලිං පට්ඨපයස්සු රාජ, අධම්මකාරො තව [අධම්මකාරො ච තෙ (සී. ස්‍යා. පී.)] මාහු රට්ඨෙ.

48. දූතා විධාවන්තු දිසා චතස්සො, නිමන්තකා සමණබ්‍රාහ්මණානං;

තෙ අන්නපානෙන උපට්ඨහස්සු, වත්ථෙන සෙනාසනපච්චයෙන ච.

49. අන්නෙන පානෙන පසන්නචිත්තො, සන්තප්පය සමණබ්‍රාහ්මණෙ ච;

දත්වා ච භුත්වා ච යථානුභාවං, අනින්දිතො සග්ගමුපෙහි [මුපෙති (පී. ක.)] ඨානං.

50. සචෙ ච තං රාජ මදො සහෙය්‍ය, නාරීගණෙහි පරිචාරයන්තං;

ඉමමෙව ගාථං මනසී කරොහි, භාසෙසි [භාසෙහි (ස්‍යා. පී. ක.)] චෙනං පරිසාය මජ්ඣෙ.

51. අබ්භොකාසසයො ජන්තු, වජන්ත්‍යා ඛීරපායිතො;

පරිකිණ්ණො සුවානෙහි [සුපිනෙහි (සී. පී.)], ස්වාජ්ජ රාජාති වුච්චතීති.

චිත්තසම්භූතජාතකං දුතියං.

499. සිවිජාතකං (3)

52. දූරෙ අපස්සං ථෙරොව, චක්ඛුං යාචිතුමාගතො;

එකනෙත්තා භවිස්සාම, චක්ඛුං මෙ දෙහි යාචිතො.

53. කෙනානුසිට්ඨො ඉධ මාගතොසි, වනිබ්බක [වණිබ්බක (සී.)] චක්ඛුපථානි යාචිතුං;

සුදුච්චජං යාචසි උත්තමඞ්ගං, යමාහු නෙත්තං පුරිසෙන දුච්චජං.

54. යමාහු දෙවෙසු සුජම්පතීති, මඝවාති නං ආහු මනුස්සලොකෙ;

තෙනානුසිට්ඨො ඉධ මාගතොස්මි, වනිබ්බකො චක්ඛුපථානි යාචිතුං.

55. වනිබ්බතො [වනිබ්බකො (ස්‍යා. පී.)] මය්හ වනිං [වනං (ක.), වණිං (සී. ස්‍යා. පී.)] අනුත්තරං, දදාහි තෙ චක්ඛුපථානි යාචිතො;

දදාහි මෙ චක්ඛුපථං අනුත්තරං, යමාහු නෙත්තං පුරිසෙන දුච්චජං.

56. යෙන අත්ථෙන ආගච්ඡි [ආගඤ්ඡි (සී. පී.)], යමත්ථමභිපත්ථයං;

තෙ තෙ ඉජ්ඣන්තු සඞ්කප්පා, ලභ චක්ඛූනි බ්‍රාහ්මණ.

57. එකං තෙ යාචමානස්ස, උභයානි දදාමහං;

ස චක්ඛුමා ගච්ඡ ජනස්ස පෙක්ඛතො, යදිච්ඡසෙ ත්වං තදතෙ සමිජ්ඣතු.

58. මා නො දෙව අදා චක්ඛුං, මා නො සබ්බෙ පරාකරි [පරක්කරි (ස්‍යා. ක. අට්ඨ.), පරික්කරි (ක.) පරි + ආ + කරි = පරාකරි];

ධනං දෙහි මහාරාජ, මුත්තා වෙළුරියා බහූ.

59. යුත්තෙ දෙව රථෙ දෙහි, ආජානීයෙ චලඞ්කතෙ;

නාගෙ දෙහි මහාරාජ, හෙමකප්පනවාසසෙ.

60. යථා තං සිවයො [සීවියො (ස්‍යා.)] සබ්බෙ, සයොග්ගා සරථා සදා;

සමන්තා පරිකිරෙය්‍යුං [පරිකරෙය්‍යුං (ස්‍යා. පී.)], එවං දෙහි රථෙසභ.

61. යො වෙ දස්සන්ති වත්වාන, අදානෙ කුරුතෙ මනො;

භූම්‍යං [භූම්‍යා (සී. පී.)] සො පතිතං පාසං, ගීවායං පටිමුඤ්චති.

62. යො වෙ දස්සන්ති වත්වාන, අදානෙ කුරුතෙ මනො;

පාපා පාපතරො හොති, සම්පත්තො යමසාධනං.

63. යඤ්හි යාචෙ තඤ්හි දදෙ, යං න යාචෙ න තං දදෙ;

ස්වාහං තමෙව දස්සාමි, යං මං යාචති බ්‍රාහ්මණො.

64. ආයුං නු වණ්ණං නු සුඛං බලං නු, කිං පත්ථයානො නු ජනින්ද දෙසි;

කථඤ්හි රාජා සිවිනං අනුත්තරො, චක්ඛූනි දජ්ජා පරලොකහෙතු.

65. න වාහමෙතං යසසා දදාමි, න පුත්තමිච්ඡෙ න ධනං න රට්ඨං;

සතඤ්ච ධම්මො චරිතො පුරාණො, ඉච්චෙව දානෙ රමතෙ මනො මම [මමං (සී. පී.)].

66. සඛා ච මිත්තො ච මමාසි සීවික [සීවක (සී. පී.)], සුසික්ඛිතො සාධු කරොහි මෙ වචො;

උද්ධරිත්වා [උද්ධත්ව (සී.), ලද්ධ ත්වං (පී.)] චක්ඛූනි මමං ජිගීසතො, හත්ථෙසු ඨපෙහි [ආවෙසි (සී.)] වනිබ්බකස්ස.

67. චොදිතො සිවිරාජෙන, සිවිකො වචනඞ්කරො;

රඤ්ඤො චක්ඛූනුද්ධරිත්වා [චක්ඛූනි උද්ධත්වා (සී. පී.)], බ්‍රාහ්මණස්සූපනාමයි;

සචක්ඛු බ්‍රාහ්මණො ආසි, අන්ධො රාජා උපාවිසි.

68. තතො සො කතිපාහස්ස, උපරූළ්හෙසු චක්ඛුසු;

සූතං ආමන්තයී රාජා, සිවීනං රට්ඨවඩ්ඪනො.

69. යොජෙහි සාරථි යානං, යුත්තඤ්ච පටිවෙදය;

උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම, පොක්ඛරඤ්ඤො වනානි ච.

70. සො ච පොක්ඛරණීතීරෙ [පොක්ඛරණියා තීරෙ (සී. පී.)], පල්ලඞ්කෙන උපාවිසි;

තස්ස සක්කො පාතුරහු, දෙවරාජා සුජම්පති.

71. සක්කොහමස්මි දෙවින්දො, ආගතොස්මි තවන්තිකෙ;

වරං වරස්සු රාජීසි, යං කිඤ්චි මනසිච්ඡසි.

72. පහූතං මෙ ධනං සක්ක, බලං කොසො චනප්පකො;