3. යුධඤ්ජයවග්ගො

1. යුධඤ්ජයචරියා

1. ‘‘යදාහං අමිතයසො, රාජපුත්තො යුධඤ්ජයො;

උස්සාවබින්දුං සූරියාතපෙ, පතිතං දිස්වාන සංවිජිං.

2. ‘‘තඤ්ඤෙවාධිපතිං කත්වා, සංවෙගමනුබ්‍රූහයිං;

මාතාපිතූ ච වන්දිත්වා, පබ්බජ්ජමනුයාචහං.

3. ‘‘යාචන්ති මං පඤ්ජලිකා, සනෙගමා සරට්ඨකා;

‘අජ්ජෙව පුත්ත පටිපජ්ජ, ඉද්ධං ඵීතං මහාමහිං’.

4. ‘‘සරාජකෙ සහොරොධෙ, සනෙගමෙ සරට්ඨකෙ;

කරුණං පරිදෙවන්තෙ, අනපෙක්ඛොව පරිච්චජිං.

5. ‘‘කෙවලං පථවිං රජ්ජං, ඤාතිපරිජනං යසං;

චජමානො න චින්තෙසිං, බොධියායෙව කාරණා.

6. ‘‘මාතාපිතා න මෙ දෙස්සා, නපි මෙ දෙස්සං මහායසං;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා රජ්ජං පරිච්චජි’’න්ති.

යුධඤ්ජයචරියං පඨමං.

2. සොමනස්සචරියා

7. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, ඉන්දපත්ථෙ පුරුත්තමෙ;

කාමිතො දයිතො පුත්තො, සොමනස්සොති විස්සුතො.

8. ‘‘සීලවා ගුණසම්පන්නො, කල්‍යාණපටිභානවා;

වුඩ්ඪාපචායී හිරීමා, සඞ්ගහෙසු ච කොවිදො.

9. ‘‘තස්ස රඤ්ඤො පතිකරො, අහොසි කුහකතාපසො;

ආරාමං මාලාවච්ඡඤ්ච, රොපයිත්වාන ජීවති.

10. ‘‘තමහං දිස්වාන කුහකං, ථුසරාසිංව අතණ්ඩුලං;

දුමංව අන්තො සුසිරං, කදලිංව අසාරකං.

11. ‘‘නත්ථිමස්ස සතං ධම්මො, සාමඤ්ඤාපගතො අයං;

හිරීසුක්කධම්මජහිතො, ජීවිතවුත්තිකාරණා.

12. ‘‘කුපිතො අහු [අහොසි (සී.), ආසි (ස්‍යා.)] පච්චන්තො, අටවීහි පරන්තිහි;

තං නිසෙධෙතුං ගච්ඡන්තො, අනුසාසි පිතා මමං.

13. ‘‘‘මා පමජ්ජි තුවං තාත, ජටිලං උග්ගතාපනං;

යදිච්ඡකං පවත්තෙහි, සබ්බකාමදදො හි සො’.

14. ‘‘තමහං ගන්ත්වානුපට්ඨානං, ඉදං වචනමබ්‍රවිං;

‘කච්චි තෙ ගහපති කුසලං, කිං වා තෙ ආහරීයතු’.

15. ‘‘තෙන සො කුපිතො ආසි, කුහකො මානනිස්සිතො;

‘ඝාතාපෙමි තුවං අජ්ජ, රට්ඨා පබ්බාජයාමි වා’.

16. ‘‘නිසෙධයිත්වා පච්චන්තං, රාජා කුහකමබ්‍රවි;

‘කච්චි තෙ භන්තෙ ඛමනීයං, සම්මානො තෙ පවත්තිතො’.

17. ‘‘තස්ස ආචික්ඛතී පාපො, කුමාරො යථා නාසියො;

තස්ස තං වචනං සුත්වා, ආණාපෙසි මහීපති.

18. ‘‘‘සීසං තත්ථෙව ඡින්දිත්වා, කත්වාන චතුඛණ්ඩිකං;

රථියා රථියං දස්සෙථ, සා ගති ජටිලහීළිතා’.

19. ‘‘තත්ථ කාරණිකා ගන්ත්වා, චණ්ඩා ලුද්දා අකාරුණා;

මාතුඅඞ්කෙ නිසින්නස්ස, ආකඩ්ඪිත්වා නයන්ති මං.

20. ‘‘තෙසාහං එවමවචං, බන්ධතං ගාළ්හබන්ධනං;

‘රඤ්ඤො දස්සෙථ මං ඛිප්පං, රාජකිරියානි අත්ථි මෙ’.

21. ‘‘තෙ මං රඤ්ඤො දස්සයිංසු, පාපස්ස පාපසෙවිනො;

දිස්වාන තං සඤ්ඤාපෙසිං, මමඤ්ච වසමානයිං.

22. ‘‘සො මං තත්ථ ඛමාපෙසි, මහාරජ්ජමදාසි මෙ;

සොහං තමං දාලයිත්වා, පබ්බජිං අනගාරියං.

23. ‘‘න මෙ දෙස්සං මහාරජ්ජං, කාමභොගො න දෙස්සියො;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා රජ්ජං පරිච්චජි’’න්ති.

සොමනස්සචරියං දුතියං.

3. අයොඝරචරියා

24. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, කාසිරාජස්ස අත්‍රජො;

අයොඝරම්හි සංවඩ්ඪො, නාමෙනාසි අයොඝරො.

25. ‘‘දුක්ඛෙන ජීවිතො ලද්ධො, සංපීළෙ පතිපොසිතො;

අජ්ජෙව පුත්ත පටිපජ්ජ, කෙවලං වසුධං ඉමං.

26. ‘‘සරට්ඨකං සනිගමං, සජනං වන්දිත්ව ඛත්තියං;

අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, ඉදං වචනමබ්‍රවිං.

27. ‘‘‘යෙ කෙචි මහියා සත්තා, හීනමුක්කට්ඨමජ්ඣිමා;

නිරාරක්ඛා සකෙ ගෙහෙ, වඩ්ඪන්ති සකඤාතිභි.

28. ‘‘‘ඉදං ලොකෙ උත්තරියං, සංපීළෙ මම පොසනං;

අයොඝරම්හි සංවඩ්ඪො, අප්පභෙ චන්දසූරියෙ.

29. ‘‘‘පූතිකුණපසම්පුණ්ණා, මුච්චිත්වා මාතු කුච්ඡිතො;

තතො ඝොරතරෙ දුක්ඛෙ, පුන පක්ඛිත්තයොඝරෙ.

30. ‘‘‘යදිහං තාදිසං පත්වා, දුක්ඛං පරමදාරුණං;

රජ්ජෙසු යදි රජ්ජාමි [රඤ්ජාමි (සී.)], පාපානං උත්තමො සියං.

31. ‘‘‘උක්කණ්ඨිතොම්හි කායෙන, රජ්ජෙනම්හි අනත්ථිකො;

නිබ්බුතිං පරියෙසිස්සං, යත්ථ මං මච්චු න මද්දියෙ’.

32. ‘‘එවාහං චින්තයිත්වාන, විරවන්තෙ මහාජනෙ;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, පාවිසිං කානනං වනං.

33. ‘‘මාතාපිතා න මෙ දෙස්සා, නපි මෙ දෙස්සං මහායසං;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා රජ්ජං පරිච්චජි’’න්ති.

අයොඝරචරියං තතියං.

4. භිසචරියා

34. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, කාසීනං පුරවරුත්තමෙ;

භගිනී ච භාතරො සත්ත, නිබ්බත්තා සොත්ථියෙ කුලෙ.

35. ‘‘එතෙසං පුබ්බජො ආසිං, හිරීසුක්කමුපාගතො;

භවං දිස්වාන භයතො, නෙක්ඛම්මාභිරතො අහං.

36. ‘‘මාතාපිතූහි පහිතා, සහායා එකමානසා;

කාමෙහි මං නිමන්තෙන්ති, ‘කුලවංසං ධරෙහි’ති.

37. ‘‘යං තෙසං වචනං වුත්තං, ගිහීධම්මෙ සුඛාවහං;

තං මෙ අහොසි කඨිනං, තත්ත [සන්තත්ත (ක.)] ඵාලසමං විය.

38. ‘‘තෙ මං තදා උක්ඛිපන්තං, පුච්ඡිංසු පත්ථිතං මම;

‘කිං ත්වං පත්ථයසෙ සම්ම, යදි කාමෙ න භුඤ්ජසි’.

39. ‘‘තෙසාහං එවමවචං, අත්ථකාමො හිතෙසිනං;

‘නාහං පත්ථෙමි ගිහීභාවං, නෙක්ඛම්මාභිරතො අහං’.

40. ‘‘තෙ මය්හං වචනං සුත්වා, පිතුමාතු ච සාවයුං;

මාතාපිතා එවමාහු, ‘සබ්බෙව පබ්බජාම භො’.

41. ‘‘උභො මාතාපිතා මය්හං, භගිනී ච සත්ත භාතරො;

අමිතධනං ඡඩ්ඩයිත්වා, පාවිසිම්හා මහාවන’’න්ති.

භිසචරියං චතුත්ථං.

5. සොණපණ්ඩිතචරියා

42. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, නගරෙ බ්‍රහ්මවඩ්ඪනෙ;

තත්ථ කුලවරෙ සෙට්ඨෙ, මහාසාලෙ අජායහං.

43. ‘‘තදාපි ලොකං දිස්වාන, අන්ධීභූතං තමොත්ථටං;

චිත්තං භවතො පතිකුටති, තුත්තවෙගහතං විය.

44. ‘‘දිස්වාන විවිධං පාපං, එවං චින්තෙසහං තදා;

‘කදාහං ගෙහා නික්ඛම්ම, පවිසිස්සාමි කානනං’.

45. ‘‘තදාපි මං නිමන්තෙසුං, කාමභොගෙහි ඤාතයො;

තෙසම්පි ඡන්දමාචික්ඛිං, ‘මා නිමන්තෙථ තෙහි මං’.

46. ‘‘යො මෙ කනිට්ඨකො භාතා, නන්දො නාමාසි පණ්ඩිතො;

සොපි මං අනුසික්ඛන්තො, පබ්බජ්ජං සමරොචයි.

47. ‘‘අහං සොණො ච නන්දො ච, උභො මාතාපිතා මම;

තදාපි භොගෙ ඡඩ්ඩෙත්වා, පාවිසිම්හා මහාවන’’න්ති.

සොණපණ්ඩිතචරියං පඤ්චමං.

6. තෙමියචරියා

48. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, කාසිරාජස්ස අත්‍රජො;

මූගපක්ඛොති නාමෙන, තෙමියොති වදන්ති මං.

49. ‘‘සොළසිත්ථිසහස්සානං, න විජ්ජති පුමො තදා [සදා (සී.)];

අහොරත්තානං අච්චයෙන, නිබ්බත්තො අහමෙකකො.

50. ‘‘කිච්ඡා ලද්ධං පියං පුත්තං, අභිජාතං ජුතින්ධරං;

සෙතච්ඡත්තං ධාරයිත්වාන, සයනෙ පොසෙති මං පිතා.

51. ‘‘නිද්දායමානො සයනවරෙ, පබුජ්ඣිත්වානහං තදා;

අද්දසං පණ්ඩරං ඡත්තං, යෙනාහං නිරයං ගතො.

52. ‘‘සහ දිට්ඨස්ස මෙ ඡත්තං, තාසො උප්පජ්ජි භෙරවො;

විනිච්ඡයං සමාපන්නො, ‘කථාහං ඉමං මුඤ්චිස්සං’.

53. ‘‘පුබ්බසාලොහිතා මය්හං, දෙවතා අත්ථකාමිනී;

සා මං දිස්වාන දුක්ඛිතං, තීසු ඨානෙසු යොජයි.

54. ‘‘‘මා පණ්ඩිච්චයං විභාවය, බාලමතො භව සබ්බපාණිනං;

සබ්බො තං ජනො ඔචිනායතු, එවං තව අත්ථො භවිස්සති’.

55. ‘‘එවං වුත්තායහං තස්සා, ඉදං වචනමබ්‍රවිං;

‘කරොමි තෙ තං වචනං, යං ත්වං භණසි දෙවතෙ;

අත්ථකාමාසි මෙ අම්ම, හිතකාමාසි දෙවතෙ’.

56. ‘‘තස්සාහං වචනං සුත්වා, සාගරෙව ථලං ලභිං;

හට්ඨො සංවිග්ගමානසො, තයො අඞ්ගෙ අධිට්ඨහිං.

57. ‘‘මූගො අහොසිං බධිරො, පක්ඛො ගතිවිවජ්ජිතො;

එතෙ අඞ්ගෙ අධිට්ඨාය, වස්සානි සොළසං වසිං.

58. ‘‘තතො මෙ හත්ථපාදෙ ච, ජිව්හං සොතඤ්ච මද්දිය;

අනූනතං මෙ පස්සිත්වා, ‘කාළකණ්ණී’ති නින්දිසුං.

59. ‘‘තතො ජානපදා සබ්බෙ, සෙනාපතිපුරොහිතා;

සබ්බෙ එකමනා හුත්වා, ඡඩ්ඩනං අනුමොදිසුං.

60. ‘‘සොහං තෙසං මතිං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

යස්සත්ථාය තපොචිණ්ණො, සො මෙ අත්ථො සමිජ්ඣථ.

61. ‘‘න්හාපෙත්වා අනුලිම්පිත්වා, වෙඨෙත්වා රාජවෙඨනං;

ඡත්තෙන අභිසිඤ්චිත්වා, කාරෙසුං පුරං පදක්ඛිණං.

62. ‘‘සත්තාහං ධාරයිත්වාන, උග්ගතෙ රවිමණ්ඩලෙ;

රථෙන මං නීහරිත්වා, සාරථී වනමුපාගමි.

63. ‘‘එකොකාසෙ රථං කත්වා, සජ්ජස්සං හත්ථමුච්චිතො [හත්ථමුඤ්චිතො (සී. ස්‍යා.)];

සාරථී ඛණතී කාසුං, නිඛාතුං පථවියා මමං.

64. ‘‘අධිට්ඨිතමධිට්ඨානං, තජ්ජෙන්තො විවිධකාරණා;

න භින්දිං තමධිට්ඨානං, බොධියායෙව කාරණා.

65. ‘‘මාතාපිතා න මෙ දෙස්සා, අත්තා මෙ න ච දෙස්සියො;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා වතමධිට්ඨහිං.

66. ‘‘එතෙ අඞ්ගෙ අධිට්ඨාය, වස්සානි සොළසං වසිං;

අධිට්ඨානෙන මෙ සමො නත්ථි, එසා මෙ අධිට්ඨානපාරමී’’ති.

තෙමියචරියං ඡට්ඨං.

7. කපිරාජචරියා

67. ‘‘යදා අහං කපි ආසිං, නදීකූලෙ දරීසයෙ;

පීළිතො සුසුමාරෙන, ගමනං න ලභාමහං.

68. ‘‘යම්හොකාසෙ අහං ඨත්වා, ඔරා පාරං පතාමහං;