නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ඛුද්දකනිකායෙ

චරියාපිටකපාළි

1. අකිත්තිවග්ගො

1. අකිත්තිචරියා

1. ‘‘කප්පෙ ච සතසහස්සෙ, චතුරො ච අසඞ්ඛියෙ;

එත්ථන්තරෙ යං චරිතං, සබ්බං තං බොධිපාචනං.

2. ‘‘අතීතකප්පෙ චරිතං, ඨපයිත්වා භවාභවෙ;

ඉමම්හි කප්පෙ චරිතං, පවක්ඛිස්සං සුණොහි මෙ.

3. ‘‘යදා අහං බ්‍රහාරඤ්ඤෙ, සුඤ්ඤෙ විපිනකානනෙ;

අජ්ඣොගාහෙත්වා [අජ්ඣොගහෙත්වා (සී. ස්‍යා.)] විහරාමි, අකිත්ති නාම තාපසො.

4. ‘‘තදා මං තපතෙජෙන, සන්තත්තො තිදිවාභිභූ;

ධාරෙන්තො බ්‍රාහ්මණවණ්ණං, භික්ඛාය මං උපාගමි.

5. ‘‘පවනා ආභතං පණ්ණං, අතෙලඤ්ච අලොණිකං;

මම ද්වාරෙ ඨිතං දිස්වා, සකටාහෙන ආකිරිං.

6. ‘‘තස්ස දත්වානහං පණ්ණං, නික්කුජ්ජිත්වාන භාජනං;

පුනෙසනං ජහිත්වාන, පාවිසිං පණ්ණසාලකං.

7. ‘‘දුතියම්පි තතියම්පි, උපගඤ්ඡි මමන්තිකං;

අකම්පිතො අනොලග්ගො, එවමෙවමදාසහං.

8. ‘‘න මෙ තප්පච්චයා අත්ථි, සරීරස්මිං විවණ්ණියං;

පීතිසුඛෙන රතියා, වීතිනාමෙමි තං දිවං.

9. ‘‘යදි මාසම්පි ද්වෙමාසං, දක්ඛිණෙය්‍යං වරං ලභෙ;

අකම්පිතො අනොලීනො, දදෙය්‍යං දානමුත්තමං.

10. ‘‘න තස්ස දානං දදමානො, යසං ලාභඤ්ච පත්ථයිං;

සබ්බඤ්ඤුතං පත්ථයානො, තානි කම්මානි ආචරි’’න්ති.

අකිත්තිචරියං පඨමං.

2. සඞ්ඛචරියා

11. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, බ්‍රාහ්මණො සඞ්ඛසව්හයො;

මහාසමුද්දං තරිතුකාමො, උපගච්ඡාමි පට්ටනං.

12. ‘‘තත්ථද්දසං පටිපථෙ, සයම්භුං අපරාජිතං;

කන්තාරද්ධානං පටිපන්නං [කන්තාරද්ධානපටිපන්නං (සී. ස්‍යා.)], තත්තාය කඨිනභූමියා.

13. ‘‘තමහං පටිපථෙ දිස්වා, ඉමමත්ථං විචින්තයිං;

‘ඉදං ඛෙත්තං අනුප්පත්තං, පුඤ්ඤකාමස්ස ජන්තුනො.

14. ‘‘‘යථා කස්සකො පුරිසො, ඛෙත්තං දිස්වා මහාගමං;

තත්ථ බීජං න රොපෙති, න සො ධඤ්ඤෙන අත්ථිකො.

15. ‘‘‘එවමෙවාහං පුඤ්ඤකාමො, දිස්වා ඛෙත්තවරුත්තමං;

යදි තත්ථ කාරං න කරොමි, නාහං පුඤ්ඤෙන අත්ථිකො.

16. ‘‘‘යථා අමච්චො මුද්දිකාමො, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ ජනෙ;

න දෙති තෙසං ධනධඤ්ඤං, මුද්දිතො පරිහායති.

17. ‘‘‘එවමෙවාහං පුඤ්ඤකාමො, විපුලං දිස්වාන දක්ඛිණං;

යදි තස්ස දානං න දදාමි, පරිහායිස්සාමි පුඤ්ඤතො’.

18. ‘‘එවාහං චින්තයිත්වාන, ඔරොහිත්වා උපාහනා;

තස්ස පාදානි වන්දිත්වා, අදාසිං ඡත්තුපාහනං.

19. ‘‘තෙනෙවාහං සතගුණතො, සුඛුමාලො සුඛෙධිතො;

අපි ච දානං පරිපූරෙන්තො, එවං තස්ස අදාසහ’’න්ති.

සඞ්ඛචරියං දුතියං.

3. කුරුරාජචරියා

20. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, ඉන්දපත්ථෙ [ඉන්දපත්තෙ (සී. ක.)] පුරුත්තමෙ;

රාජා ධනඤ්චයො නාම, කුසලෙ දසහුපාගතො.

21. ‘‘කලිඞ්ගරට්ඨවිසයා, බ්‍රාහ්මණා උපගඤ්ඡු මං;

ආයාචුං මං හත්ථිනාගං, ධඤ්ඤං මඞ්ගලසම්මතං.

22. ‘‘‘අවුට්ඨිකො ජනපදො, දුබ්භික්ඛො ඡාතකො මහා;

දදාහි පවරං නාගං, නීලං අඤ්ජනසව්හයං.

23. ‘‘‘න මෙ යාචකමනුප්පත්තෙ, පටික්ඛෙපො අනුච්ඡවො;

මා මෙ භිජ්ජි සමාදානං, දස්සාමි විපුලං ගජං’.

24. ‘‘නාගං ගහෙත්වා සොණ්ඩාය, භිඞ්ගාරෙ [භිඞ්කාරෙ (සී.)] රතනාමයෙ;

ජලං හත්ථෙ ආකිරිත්වා, බ්‍රාහ්මණානං අදං ගජං.

25. ‘‘තස්ස නාගෙ පදින්නම්හි, අමච්චා එතදබ්‍රවුං;

‘කිං නු තුය්හං වරං නාගං, යාචකානං පදස්සසි.

26. ‘‘‘ධඤ්ඤං මඞ්ගලසම්පන්නං, සඞ්ගාමවිජයුත්තමං;

තස්මිං නාගෙ පදින්නම්හි, කිං තෙ රජ්ජං කරිස්සති.

27. ‘‘‘රජ්ජම්පි මෙ දදෙ සබ්බං, සරීරං දජ්ජමත්තනො;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා නාගං අදාසහ’’’න්ති.

කුරුරාජචරියං තතියං.

4. මහාසුදස්සනචරියා

28. ‘‘කුසාවතිම්හි නගරෙ, යදා ආසිං මහීපති;

මහාසුදස්සනො නාම, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

29. ‘‘තත්ථාහං දිවසෙ තික්ඛත්තුං, ඝොසාපෙමි තහිං තහිං;

‘කො කිං ඉච්ඡති පත්ථෙති, කස්ස කිං දීයතූ ධනං.

30. ‘‘‘කො ඡාතකො කො තසිතො, කො මාලං කො විලෙපනං;

නානාරත්තානි වත්ථානි, කො නග්ගො පරිදහිස්සති.

31. ‘‘‘කො පථෙ ඡත්තමාදෙති, කොපාහනා මුදූ සුභා’;

ඉති සායඤ්ච පාතො ච, ඝොසාපෙමි තහිං තහිං.

32. ‘‘න තං දසසු ඨානෙසු, නපි ඨානසතෙසු වා;

අනෙකසතඨානෙසු, පටියත්තං යාචකෙ ධනං.

33. ‘‘දිවා වා යදි වා රත්තිං, යදි එති වනිබ්බකො;

ලද්ධා යදිච්ඡකං භොගං, පූරහත්ථොව ගච්ඡති.

34. ‘‘එවරූපං මහාදානං, අදාසිං යාවජීවිකං;

නපාහං දෙස්සං ධනං දම්මි, නපි නත්ථි නිචයො මයි.

35. ‘‘යථාපි ආතුරො නාම, රොගතො පරිමුත්තියා;

ධනෙන වෙජ්ජං තප්පෙත්වා, රොගතො පරිමුච්චති.

36. ‘‘තථෙවාහං ජානමානො, පරිපූරෙතුමසෙසතො;

ඌනමනං පූරයිතුං, දෙමි දානං වනිබ්බකෙ;

නිරාලයො අපච්චාසො, සම්බොධිමනුපත්තියා’’ති.

මහාසුදස්සනචරියං චතුත්ථං.

5. මහාගොවින්දචරියා

37. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, සත්තරාජපුරොහිතො;

පූජිතො නරදෙවෙහි, මහාගොවින්දබ්‍රාහ්මණො.

38. ‘‘තදාහං සත්තරජ්ජෙසු, යං මෙ ආසි උපායනං;

තෙන දෙමි මහාදානං, අක්ඛොබ්භං [අක්ඛොභං (ස්‍යා. කං.)] සාගරූපමං.

39. ‘‘න මෙ දෙස්සං ධනං ධඤ්ඤං, නපි නත්ථි නිචයො මයි;

සබ්බඤ්ඤුතං පියං මය්හං, තස්මා දෙමි වරං ධන’’න්ති.

මහාගොවින්දචරියං පඤ්චමං.

6. නිමිරාජචරියා

40. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, මිථිලායං පුරුත්තමෙ;

නිමි නාම මහාරාජා, පණ්ඩිතො කුසලත්ථිකො.

41. ‘‘තදාහං මාපයිත්වාන, චතුස්සාලං චතුම්මුඛං;

තත්ථ දානං පවත්තෙසිං, මිගපක්ඛිනරාදිනං.

42. ‘‘අච්ඡාදනඤ්ච සයනං, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

අබ්බොච්ඡින්නං කරිත්වාන, මහාදානං පවත්තයිං.

43. ‘‘යථාපි සෙවකො සාමිං, ධනහෙතුමුපාගතො;

කායෙන වාචා මනසා, ආරාධනීයමෙසති.

44. ‘‘තථෙවාහං සබ්බභවෙ, පරියෙසිස්සාමි බොධිජං;

දානෙන සත්තෙ තප්පෙත්වා, ඉච්ඡාමි බොධිමුත්තම’’න්ති.

නිමිරාජචරියං ඡට්ඨං.

7. චන්දකුමාරචරියා

45. ‘‘පුනාපරං යදා හොමි, එකරාජස්ස අත්‍රජො;

නගරෙ පුප්ඵවතියා, කුමාරො චන්දසව්හයො.

46. ‘‘තදාහං යජනා මුත්තො, නික්ඛන්තො යඤ්ඤවාටතො;

සංවෙගං ජනයිත්වාන, මහාදානං පවත්තයිං.

47. ‘‘නාහං පිවාමි ඛාදාමි, නපි භුඤ්ජාමි භොජනං;

දක්ඛිණෙය්‍යෙ අදත්වාන, අපි ඡප්පඤ්චරත්තියො.

48. ‘‘යථාපි වාණිජො නාම, කත්වාන භණ්ඩසඤ්චයං;

යත්ථ ලාභො මහා හොති, තත්ථ තං [තත්ථ නං (සී.), තත්ථ (ක.)] හරති භණ්ඩකං.

49. ‘‘තථෙව සකභුත්තාපි, පරෙ දින්නං මහප්ඵලං;

තස්මා පරස්ස දාතබ්බං, සතභාගො භවිස්සති.

50. ‘‘එතමත්ථවසං ඤත්වා, දෙමි දානං භවාභවෙ;

න පටික්කමාමි දානතො, සම්බොධිමනුපත්තියා’’ති.

චන්දකුමාරචරියං සත්තමං.

8. සිවිරාජචරියා

51. ‘‘අරිට්ඨසව්හයෙ නගරෙ, සිවිනාමාසි ඛත්තියො;

නිසජ්ජ පාසාදවරෙ, එවං චින්තෙසහං තදා.

52. ‘‘‘යං කිඤ්චි මානුසං දානං, අදින්නං මෙ න විජ්ජති;

යොපි යාචෙය්‍ය මං චක්ඛුං, දදෙය්‍යං අවිකම්පිතො’.

53. ‘‘මම සඞ්කප්පමඤ්ඤාය, සක්කො දෙවානමිස්සරො;

නිසින්නො දෙවපරිසාය, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

54. ‘‘‘නිසජ්ජ පාසාදවරෙ, සිවිරාජා මහිද්ධිකො;

චින්තෙන්තො විවිධං දානං, අදෙය්‍යං සො න පස්සති.

55. ‘‘‘තථං නු විතථං නෙතං, හන්ද වීමංසයාමි තං;

මුහුත්තං ආගමෙය්‍යාථ, යාව ජානාමි තං මනං’.

56. ‘‘පවෙධමානො පලිතසිරො, වලිගත්තො [වලිතගත්තො (සී.)] ජරාතුරො;

අන්ධවණ්ණොව හුත්වාන, රාජානං උපසඞ්කමි.

57. ‘‘සො තදා පග්ගහෙත්වාන, වාමං දක්ඛිණබාහු ච;

සිරස්මිං අඤ්ජලිං කත්වා, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

58. ‘‘‘යාචාමි තං මහාරාජ, ධම්මික රට්ඨවඩ්ඪන;

තව දානරතා කිත්ති, උග්ගතා දෙවමානුසෙ.

59. ‘‘‘උභොපි නෙත්තා නයනා, අන්ධා උපහතා මම;

එකං මෙ නයනං දෙහි, ත්වම්පි එකෙන යාපය’.

60. ‘‘තස්සාහං වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

කතඤ්ජලී වෙදජාතො, ඉදං වචනමබ්‍රවිං.

61. ‘‘‘ඉදානාහං චින්තයිත්වාන, පාසාදතො ඉධාගතො;

ත්වං මම චිත්තමඤ්ඤාය, නෙත්තං යාචිතුමාගතො.

62. ‘‘‘අහො මෙ මානසං සිද්ධං, සඞ්කප්පො පරිපූරිතො;

අදින්නපුබ්බං දානවරං, අජ්ජ දස්සාමි යාචකෙ.

63. ‘‘‘එහි සිවක උට්ඨෙහි, මා දන්ධයි මා පවෙධයි;

උභොපි නයනං දෙහි, උප්පාටෙත්වා වණිබ්බකෙ’.

64. ‘‘තතො සො චොදිතො මය්හං, සිවකො වචනං කරො;

උද්ධරිත්වාන පාදාසි, තාලමිඤ්ජංව යාචකෙ.

65. ‘‘දදමානස්ස දෙන්තස්ස, දින්නදානස්ස මෙ සතො;

චිත්තස්ස අඤ්ඤථා නත්ථි, බොධියායෙව කාරණා.