55. භද්දියවග්ගො

1. ලකුණ්ඩභද්දියත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මෙසු චක්ඛුමා;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

2. ‘‘තදාහං හංසවතියං, සෙට්ඨිපුත්තො මහද්ධනො;

ජඞ්ඝාවිහාරං විචරං, සඞ්ඝාරාමං අගච්ඡහං.

3. ‘‘තදා සො ලොකපජ්ජොතො, ධම්මං දෙසෙසි නායකො;

මඤ්ජුස්සරානං පවරං, සාවකං අභිකිත්තයි.

4. ‘‘තං සුත්වා මුදිතො හුත්වා, කාරං කත්වා මහෙසිනො;

වන්දිත්වා සත්ථුනො පාදෙ, තං ඨානමභිපත්ථයිං.

5. ‘‘තදා බුද්ධො වියාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ විනායකො;

‘අනාගතම්හි අද්ධානෙ, ලච්ඡසෙ තං මනොරථං.

6. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

7. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

භද්දියො නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

8. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

9. ‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, ඵුස්සො උප්පජ්ජි නායකො;

දුරාසදො දුප්පසහො, සබ්බලොකුත්තමො ජිනො.

10. ‘‘චරණෙන ච සම්පන්නො, බ්‍රහා උජු පතාපවා;

හිතෙසී සබ්බසත්තානං [සබ්බපාණීනං (සී.)], බහුං මොචෙසි බන්ධනා.

11. ‘‘නන්දාරාමවනෙ තස්ස, අහොසිං ඵුස්සකොකිලො [පුස්සකොකිලො (සී. ස්‍යා.)];

ගන්ධකුටිසමාසන්නෙ, අම්බරුක්ඛෙ වසාමහං.

12. ‘‘තදා පිණ්ඩාය ගච්ඡන්තං, දක්ඛිණෙය්‍යං ජිනුත්තමං;

දිස්වා චිත්තං පසාදෙත්වා, මඤ්ජුනාභිනිකූජහං [මඤ්ජුනාදෙන කූජහං (සී. පී.)].

13. ‘‘රාජුය්‍යානං තදා ගන්ත්වා, සුපක්කං කනකත්තචං;

අම්බපිණ්ඩං ගහෙත්වාන, සම්බුද්ධස්සොපනාමයිං.

14. ‘‘තදා මෙ චිත්තමඤ්ඤාය, මහාකාරුණිකො ජිනො;

උපට්ඨාකස්ස හත්ථතො, පත්තං පග්ගණ්හි නායකො.

15. ‘‘අදාසිං හට්ඨචිත්තොහං [තුට්ඨචිත්තොහං (සී.)], අම්බපිණ්ඩං මහාමුනෙ;

පත්තෙ පක්ඛිප්ප පක්ඛෙහි, පඤ්ජලිං [පක්ඛෙහඤ්ජලිං (සී.)] කත්වාන මඤ්ජුනා.

16. ‘‘සරෙන රජනීයෙන, සවනීයෙන වග්ගුනා;

වස්සන්තො බුද්ධපූජත්ථං, නීළං [නිද්දං (ස්‍යා. පී.)] ගන්ත්වා නිපජ්ජහං.

17. ‘‘තදා මුදිතචිත්තං මං, බුද්ධපෙමගතාසයං;

සකුණග්ඝි උපාගන්ත්වා, ඝාතයී දුට්ඨමානසො.

18. ‘‘තතො චුතොහං තුසිතෙ, අනුභොත්වා මහාසුඛං;

මනුස්සයොනිමාගච්ඡිං, තස්ස කම්මස්ස වාහසා.

19. ‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, බ්‍රහ්මබන්ධු මහායසො;

කස්සපො නාම ගොත්තෙන, උප්පජ්ජි වදතං වරො.

20. ‘‘සාසනං ජොතයිත්වා සො, අභිභුය්‍ය කුතිත්ථියෙ;

විනයිත්වාන වෙනෙය්‍යෙ, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

21. ‘‘නිබ්බුතෙ තම්හි ලොකග්ගෙ, පසන්නා ජනතා බහූ;

පූජනත්ථාය බුද්ධස්ස, ථූපං කුබ්බන්ති සත්ථුනො.

22. ‘‘‘සත්තයොජනිකං ථූපං, සත්තරතනභූසිතං;

කරිස්සාම මහෙසිස්ස’, ඉච්චෙවං මන්තයන්ති තෙ.

23. ‘‘කිකිනො කාසිරාජස්ස, තදා සෙනාය නායකො;

හුත්වාහං අප්පමාණස්ස, පමාණං චෙතියෙ වදිං.

24. ‘‘තදා තෙ මම වාක්‍යෙන, චෙතියං යොජනුග්ගතං;

අකංසු නරවීරස්ස, නානාරතනභූසිතං.

25. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

26. ‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ජාතො සෙට්ඨිකුලෙ අහං;

සාවත්ථියං පුරවරෙ, ඉද්ධෙ ඵීතෙ මහද්ධනෙ.

27. ‘‘පුරප්පවෙසෙ සුගතං, දිස්වා විම්හිතමානසො;

පබ්බජිත්වාන න චිරං, අරහත්තමපාපුණිං.

28. ‘‘චෙතියස්ස පමාණං යං, අකරිං තෙන කම්මුනා;

ලකුණ්ඩකසරීරොහං, ජාතො පරිභවාරහො.

29. ‘‘සරෙන මධුරෙනාහං, පූජිත්වා ඉසිසත්තමං;

මඤ්ජුස්සරානං භික්ඛූනං, අග්ගත්තමනුපාපුණිං.

30. ‘‘ඵලදානෙන බුද්ධස්ස, ගුණානුස්සරණෙන ච;

සාමඤ්ඤඵලසම්පන්නො, විහරාමි අනාසවො.

31. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

32. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

33. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා ලකුණ්ඩභද්දියො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

ලකුණ්ඩභද්දියත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. කඞ්ඛාරෙවතත්ථෙරඅපදානං

34. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මෙසු චක්ඛුමා;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

35. ‘‘සීහහනු බ්‍රහ්මගිරො, හංසදුන්දුභිනිස්සනො [හංසදුන්දුභිනිස්සරො (සී.) … නිස්සවනො (පී.) … සාවනො (ස්‍යා.)];

නාගවික්කන්තගමනො, චන්දසූරාදිකප්පභො.

36. ‘‘මහාමතී මහාවීරො, මහාඣායී මහාබලො [මහාගති (ස්‍යා.), මහාහිතො (පී.)];

මහාකාරුණිකො නාථො, මහාතමපනූදනො [මහාතමවිධංසනො (ස්‍යා.), මහාතමනිසූදනො (පී.)].

37. ‘‘ස කදාචි තිලොකග්ගො, වෙනෙය්‍යං විනයං බහුං [වෙනෙය්‍යෙ විනියං බහූ (සී.)];

ධම්මං දෙසෙසි සම්බුද්ධො, සත්තාසයවිදූ මුනි.

38. ‘‘ඣායිං ඣානරතං වීරං, උපසන්තං අනාවිලං;

වණ්ණයන්තො පරිසතිං, තොසෙසි [තොසෙති (ස්‍යා. පී. ක.)] ජනතං ජිනො.

39. ‘‘තදාහං හංසවතියං, බ්‍රාහ්මණො වෙදපාරගූ;

ධම්මං සුත්වාන මුදිතො, තං ඨානමභිපත්ථයිං.

40. ‘‘තදා ජිනො වියාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ විනායකො;

‘මුදිතො හොහි ත්වං බ්‍රහ්මෙ, ලච්ඡසෙ තං මනොරථං.

41. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

42. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

රෙවතො නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

43. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

44. ‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ජාතොහං කොලියෙ පුරෙ;

ඛත්තියෙ කුලසම්පන්නෙ, ඉද්ධෙ ඵීතෙ මහද්ධනෙ.

45. ‘‘යදා කපිලවත්ථුස්මිං, බුද්ධො ධම්මමදෙසයි;

තදා පසන්නො සුගතෙ, පබ්බජිං අනගාරියං.

46. ‘‘කඞ්ඛා මෙ බහුලා ආසි, කප්පාකප්පෙ තහිං තහිං;

සබ්බං තං විනයී බුද්ධො, දෙසෙත්වා ධම්මමුත්තමං.

47. ‘‘තතොහං තිණ්ණසංසාරො, සදා ඣානසුඛෙ රතො;

විහරාමි තදා බුද්ධො, මං දිස්වා එතදබ්‍රවි.

48. ‘‘‘යා කාචි කඞ්ඛා ඉධ වා හුරං වා, සකවෙදියා වා පරවෙදියා වා;

යෙ ඣායිනො තා පජහන්ති සබ්බා, ආතාපිනො බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා’.

49. ‘‘සතසහස්සෙ කතං කම්මං, ඵලං දස්සෙසි මෙ ඉධ;

සුමුත්තො සරවෙගොව කිලෙසෙ ඣාපයිං මම.

50. ‘‘තතො ඣානරතං දිස්වා, බුද්ධො ලොකන්තගූ මුනි;

ඣායීනං භික්ඛූනං අග්ගො, පඤ්ඤාපෙති මහාමති.

51. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… විහරාමි අනාසවො.

52. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

53. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා කඞ්ඛාරෙවතො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

කඞ්ඛාරෙවතත්ථෙරස්සාපදානං දුතියං.

3. සීවලිත්ථෙරඅපදානං

54. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මෙසු චක්ඛුමා;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

55. ‘‘සීලං තස්ස අසඞ්ඛෙය්‍යං, සමාධි වජිරූපමො;

අසඞ්ඛෙය්‍යං ඤාණවරං, විමුත්ති ච අනොපමා.

56. ‘‘මනුජාමරනාගානං, බ්‍රහ්මානඤ්ච සමාගමෙ;

සමණබ්‍රාහ්මණාකිණ්ණෙ, ධම්මං දෙසෙසි නායකො.

57. ‘‘සසාවකං මහාලාභිං, පුඤ්ඤවන්තං ජුතින්ධරං;

ඨපෙසි එතදග්ගම්හි, පරිසාසු විසාරදො.

58. ‘‘තදාහං ඛත්තියො ආසිං, නගරෙ හංසසව්හයෙ;

සුත්වා ජිනස්ස තං වාක්‍යං, සාවකස්ස ගුණං බහුං.

59. ‘‘නිමන්තයිත්වා සත්තාහං, භොජයිත්වා සසාවකං;

මහාදානං දදිත්වාන, තං ඨානමභිපත්ථයිං.

60. ‘‘තදා මං විනතං පාදෙ, දිස්වාන පුරිසාසභො;

සරෙන මහතා වීරො [සුස්සරෙන මහාවීරො (සී. පී.)], ඉදං වචනමබ්‍රවි.

61. ‘‘‘තතො ජිනස්ස වචනං, සොතුකාමා මහාජනා;

දෙවදානවගන්ධබ්බා, බ්‍රහ්මානො ච මහිද්ධිකා’.

62. ‘‘සමණබ්‍රාහ්මණා චෙව, නමස්සිංසු කතඤ්ජලී;

‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම.

63. ‘‘‘ඛත්තියෙන මහාදානං, දින්නං සත්තාහිකම්පි වො [සත්තහිකං මි වො (සී.), සත්තහිකාධිකං (ස්‍යා.), සත්තහිකං විභො (පී.)];

සොතුකාමා ඵලං තස්ස, බ්‍යාකරොහි මහාමුනෙ’.

64. ‘‘තතො අවොච භගවා, ‘සුණාථ මම භාසිතං;

අප්පමෙය්‍යම්හි බුද්ධම්හි, සසඞ්ඝම්හි පතිට්ඨිතා [සංඝම්හි සුප්පතිට්ඨිතා (සී. පී.)].

65. ‘‘‘දක්ඛිණා තාය [දක්ඛිණාදාය (ස්‍යා. පී.)] කො වත්තා, අප්පමෙය්‍යඵලා හි සා;

අපි චෙ ස මහාභොගො, ඨානං පත්ථෙති උත්තමං.

66. ‘‘‘ලාභී විපුලලාභානං, යථා භික්ඛු සුදස්සනො;

තථාහම්පි භවෙය්‍යන්ති, ලච්ඡසෙ තං අනාගතෙ.

67. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

68. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

සීවලි නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

69. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසූපගො අහං.

70. ‘‘එකනවුතිතො කප්පෙ, විපස්සී ලොකනායකො;

උප්පජ්ජි චාරුදස්සනො, සබ්බධම්මවිපස්සකො.

71. ‘‘තදාහං බන්ධුමතියං, කුලස්සඤ්ඤතරස්ස ච;

දයිතො පස්සිතො චෙව, ආසිං කම්මන්තවාවටො [කම්මන්තබ්‍යාවටො (සී. ස්‍යා. ක.)].

72. ‘‘තදා අඤ්ඤතරො පූගො, විපස්සිස්ස මහෙසිනො;