නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ඛුද්දකනිකායෙ

ථෙරාපදානපාළි

(පඨමො භාගො)

1. බුද්ධවග්ගො

1. බුද්ධඅපදානං

1. තථාගතං ජෙතවනෙ වසන්තං, අපුච්ඡි වෙදෙහමුනී නතඞ්ගො;

‘‘සබ්බඤ්ඤුබුද්ධා කිර නාම හොන්ති, භවන්ති තෙ හෙතුභි කෙහි වීර’’.

2. තදාහ සබ්බඤ්ඤුවරො මහෙසී, ආනන්දභද්දං මධුරස්සරෙන;

‘‘යෙ පුබ්බබුද්ධෙසු [සබ්බබුද්ධෙසු (ස්‍යා.)] කතාධිකාරා, අලද්ධමොක්ඛා ජිනසාසනෙසු.

3. ‘‘තෙනෙව සම්බොධිමුඛෙන ධීරා, අජ්ඣාසයෙනාපි මහාබලෙන;

පඤ්ඤාය තෙජෙන සුතික්ඛපඤ්ඤා, සබ්බඤ්ඤුභාවං අනුපාපුණන්ති.

4. ‘‘අහම්පි පුබ්බබුද්ධෙසු, බුද්ධත්තමභිපත්ථයිං,

මනසායෙව හුත්වාන, ධම්මරාජා අසඞ්ඛියා.

5. ‘‘අථ බුද්ධාපදානානි, සුණාථ සුද්ධමානසා;

තිංසපාරමිසම්පුණ්ණා, ධම්මරාජා අසඞ්ඛියා.

6. ‘‘සම්බොධිං බුද්ධසෙට්ඨානං, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

දසඞ්ගුලී නමස්සිත්වා, සිරසා අභිවාදයිං [අභිවාදයෙ (ස්‍යා.)].

7. ‘‘යාවතා බුද්ධඛෙත්තෙසු, රතනා විජ්ජන්තිසඞ්ඛියා;

ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා [භුම්මට්ඨා (සී. ස්‍යා.)], මනසා සබ්බමාහරිං.

8. ‘‘තත්ථ රූපියභූමියං, පාසාදං මාපයිං අහං;

නෙකභුම්මං රතනමයං, උබ්බිද්ධං නභමුග්ගතං.

9. ‘‘විචිත්තථම්භං සුකතං, සුවිභත්තං මහාරහං;

කනකමයසඞ්ඝාටං, කොන්තච්ඡත්තෙහි මණ්ඩිතං.

10. ‘‘පඨමා වෙළුරියා භූමි, විමලබ්භසමා සුභා;

නළිනජලජාකිණ්ණා, වරකඤ්චනභූමියා.

11. ‘‘පවාළංසා පවාළවණ්ණා, කාචි ලොහිතකා සුභා;

ඉන්දගොපකවණ්ණාභා, භූමි ඔභාසතී දිසා.

12. ‘‘සුවිභත්තා ඝරමුඛා, නිය්‍යූහා සීහපඤ්ජරා;

චතුරො වෙදිකා ජාලා, ගන්ධාවෙළා මනොරමා.

13. ‘‘නීලා පීතා ලොහිතකා, ඔදාතා සුද්ධකාළකා;

කූටාගාරවරූපෙතා, සත්තරතනභූසිතා.

14. ‘‘ඔලොකමයා පදුමා, වාළවිහඞ්ගසොභිතා;

නක්ඛත්තතාරකාකිණ්ණා, චන්දසූරෙහි [චන්දසුරියෙහි (සී. ස්‍යා.)] මණ්ඩිතා.

15. ‘‘හෙමජාලෙන සඤ්ඡන්නා, සොණ්ණකිඞ්කිණිකායුතා;

වාතවෙගෙන කූජන්ති, සොණ්ණමාලා මනොරමා.

16. ‘‘මඤ්ජෙට්ඨකං ලොහිතකං, පීතකං හරිපිඤ්ජරං;

නානාරඞ්ගෙහි සම්පීතං [සංචිත්තං (ස්‍යා.)], උස්සිතද්ධජමාලිනී [මාලිනිං (සී.)].

17. ‘‘න නං [නානා (සී. ස්‍යා.)] බහූනෙකසතා, ඵලිකා රජතාමයා;

මණිමයා ලොහිතඞ්ගා, මසාරගල්ලමයා තථා;

නානාසයනවිචිත්තා, සණ්හකාසිකසන්ථතා.

18. ‘‘කම්පලා දුකූලා චීනා, පට්ටුණ්ණා පණ්ඩුපාවුරා;

විවිධත්ථරණං සබ්බං, මනසා පඤ්ඤපෙසහං.

19. ‘‘තාසු තාස්වෙව භූමීසු, රතනකූටලඞ්කතං;

මණිවෙරොචනා උක්කා, ධාරයන්තා සුතිට්ඨරෙ.

20. ‘‘සොභන්ති එසිකා ථම්භා, සුභා කඤ්චනතොරණා;

ජම්බොනදා සාරමයා, අථො රජතමයාපි ච.

21. ‘‘නෙකා සන්ධී සුවිභත්තා, කවාටග්ගළචිත්තිතා;

උභතො පුණ්ණඝටානෙකා, පදුමුප්පලසංයුතා.

22. ‘‘අතීතෙ සබ්බබුද්ධෙ ච, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

පකතිවණ්ණරූපෙන, නිම්මිනිත්වා සසාවකෙ.

23. ‘‘තෙන ද්වාරෙන පවිසිත්වා, සබ්බෙ බුද්ධා සසාවකා;

සබ්බසොණ්ණමයෙ පීඨෙ, නිසින්නා අරියමණ්ඩලා.

24. ‘‘යෙ ච එතරහි අත්ථි, බුද්ධා ලොකෙ අනුත්තරා;

අතීතෙ වත්තමානා ච, භවනං සබ්බෙ සමාහරිං.

25. ‘‘පච්චෙකබුද්ධෙනෙකසතෙ, සයම්භූ අපරාජිතෙ;

අතීතෙ වත්තමානෙ ච, භවනං සබ්බෙ සමාහරිං.

26. ‘‘කප්පරුක්ඛා බහූ අත්ථි, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

සබ්බං දුස්සං සමාහන්තා, අච්ඡාදෙමි තිචීවරං.

27. ‘‘ඛජ්ජං භොජ්ජං සායනීයං, සම්පන්නං පානභොජනං;

මණිමයෙ සුභෙ පත්තෙ, සංපූරෙත්වා අදාසහං.

28. ‘‘දිබ්බවත්ථසමා හුත්වා, මට්ඨා [මට්ටා (සී.)] චීවරසංයුතා;

මධුරා සක්ඛරා චෙව, තෙලා ච මධුඵාණිතා.

29. ‘‘තප්පිතා පරමන්නෙන, සබ්බෙ තෙ අරියමණ්ඩලා;

රතනගබ්භං පවිසිත්වා, කෙසරීව ගුහාසයා.

30. ‘‘මහාරහම්හි සයනෙ, සීහසෙය්‍යමකප්පයුං;

සම්පජානා සමුට්ඨාය, සයනෙ [සෙය්‍යෙ (ස්‍යා.)] පල්ලඞ්කමාභුජුං.

31. ‘‘ගොචරං සබ්බබුද්ධානං, ඣානරතිසමප්පිතා;

අඤ්ඤෙ ධම්මානි දෙසෙන්ති, අඤ්ඤෙ කීළන්ති ඉද්ධියා.

32. ‘‘අඤ්ඤෙ අභිඤ්ඤා අප්පෙන්ති, අභිඤ්ඤා වසිභාවිතා;

විකුබ්බනා විකුබ්බන්ති, අඤ්ඤෙනෙකසහස්සියො.

33. ‘‘බුද්ධාපි බුද්ධෙ පුච්ඡන්ති, විසයං සබ්බඤ්ඤුමාලයං;

ගම්භීරං නිපුණං ඨානං, පඤ්ඤාය විනිබුජ්ඣරෙ.

34. ‘‘සාවකා බුද්ධෙ පුච්ඡන්ති, බුද්ධා පුච්ඡන්ති සාවකෙ;

අඤ්ඤමඤ්ඤඤ්ච පුච්ඡිත්වා [පුච්ඡන්ති (සී. ස්‍යා.)], අඤ්ඤොඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්ති තෙ.

35. ‘‘බුද්ධා පච්චෙකබුද්ධා ච, සාවකා පරිචාරකා;

එවං සකාය රතියා, පාසාදෙභිරමන්ති තෙ.

36. ‘‘ඡත්තා තිට්ඨන්තු රතනා, කඤ්චනාවෙළපන්තිකා;

මුත්තාජාලපරික්ඛිත්තා, සබ්බෙ ධාරෙන්තු [ධාරෙන්ති (ක.)] මත්ථකෙ.

37. ‘‘භවන්තු චෙළවිතානා, සොණ්ණතාරකචිත්තිතා;

විචිත්තමල්‍යවිතතා, සබ්බෙ ධාරෙන්තු මත්ථකෙ.

38. ‘‘විතතා මල්‍යදාමෙහි, ගන්ධදාමෙහි සොභිතා;

දුස්සදාමපරිකිණ්ණා, රතනදාමභූසිතා.

39. ‘‘පුප්ඵාභිකිණ්ණා සුචිත්තා, සුරභිගන්ධභූසිතා;

ගන්ධපඤ්චඞ්ගුලිකතා [ගන්ධපඤ්චඞ්ගුලං කතා (අට්ඨ.)], හෙමච්ඡදනඡාදිතා.

40. ‘‘චතුද්දිසා පොක්ඛරඤ්ඤො, පදුමුප්පලසන්ථතා;

සොවණ්ණරූපා ඛායන්තු, පද්මංරෙණුරජුග්ගතා.

41. ‘‘පුප්ඵන්තු පාදපා සබ්බෙ, පාසාදස්ස සමන්තතො;

සයඤ්ච පුප්ඵා මුඤ්චිත්වා, ගන්ත්වා භවනමොකිරුං.

42. ‘‘සිඛිනො තත්ථ නච්චන්තු, දිබ්බහංසා පකූජරෙ;

කරවීකා ච ගායන්තු, දිජසඞ්ඝා සමන්තතො.

43. ‘‘භෙරියො සබ්බා වජ්ජන්තු, වීණා සබ්බා රසන්තු [රවන්තු (සී. ස්‍යා.)] තා;

සබ්බා සඞ්ගීති වත්තන්තු, පාසාදස්ස සමන්තතො.

44. ‘‘යාවතා බුද්ධඛෙත්තම්හි, චක්කවාළෙ තතො පරෙ;

මහන්තා ජොතිසම්පන්නා, අච්ඡින්නා රතනාමයා.

45. ‘‘තිට්ඨන්තු සොණ්ණපල්ලඞ්කා, දීපරුක්ඛා ජලන්තු තෙ;

භවන්තු එකපජ්ජොතා, දසසහස්සිපරම්පරා.

46. ‘‘ගණිකා ලාසිකා චෙව, නච්චන්තු අච්ඡරාගණා;

නානාරඞ්ගා පදිස්සන්තු, පාසාදස්ස සමන්තතො.

47. ‘‘දුමග්ගෙ පබ්බතග්ගෙ වා, සිනෙරුගිරිමුද්ධනි;

උස්සාපෙමි ධජං සබ්බං, විචිත්තං පඤ්චවණ්ණිකං.

48. ‘‘නරා නාගා ච ගන්ධබ්බා, සබ්බෙ දෙවා උපෙන්තු තෙ;

නමස්සන්තා පඤ්ජලිකා, පාසාදං පරිවාරයුං.

49. ‘‘යං කිඤ්චි කුසලං කම්මං, කත්තබ්බං කිරියං මම;

කායෙන වාචා මනසා, තිදසෙ සුකතං කතං.

50. ‘‘යෙ සත්තා සඤ්ඤිනො අත්ථි, යෙ ච සත්තා අසඤ්ඤිනො;

කතං පුඤ්ඤඵලං මය්හං, සබ්බෙ භාගී භවන්තු තෙ.

51. ‘‘යෙසං කතං සුවිදිතං, දින්නං පුඤ්ඤඵලං මයා;

යෙ ච තත්ථ [තස්මිං (සී. ක.)] න ජානන්ති, දෙවා ගන්ත්වා නිවෙදයුං.

52. ‘‘සබ්බලොකම්හි [සබ්බෙ ලොකම්හි (ස්‍යා. ක.)] යෙ සත්තා, ජීවන්තාහාරහෙතුකා;

මනුඤ්ඤං භොජනං සබ්බං [සබ්බෙ (ස්‍යා.)], ලභන්තු මම චෙතසා.

53. ‘‘මනසා දානං මයා දින්නං, මනසා පසාදමාවහිං;

පූජිතා සබ්බසම්බුද්ධා, පච්චෙකා ජිනසාවකා.

54. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

55. ‘‘දුවෙ භවෙ පජානාමි, දෙවත්තෙ අථ මානුසෙ;

අඤ්ඤං ගතිං න ජානාමි, මනසා පත්ථනාඵලං.

56. ‘‘දෙවානං අධිකො හොමි, භවාමි මනුජාධිපො;

රූපලක්ඛණසම්පන්නො, පඤ්ඤාය අසමො භවෙ.

57. ‘‘භොජනං විවිධං සෙට්ඨං, රතනඤ්ච අනප්පකං;

විවිධානි ච වත්ථානි, නභා [නභසා (ස්‍යා.)] ඛිප්පං උපෙන්ති මං.

58. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, දිබ්බා භක්ඛා උපෙන්ති මං.

59. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, රතනා සබ්බෙ උපෙන්ති මං.

60. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, සබ්බෙ ගන්ධා උපෙන්ති මං.

61. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං [යත්ථ (ස්‍යා.), යඤ්ඤං (ක.)] හත්ථං පසාරෙමි, සබ්බෙ යානා උපෙන්ති මං.

62. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, සබ්බෙ මාලා උපෙන්ති මං.

63. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, අලඞ්කාරා උපෙන්ති මං.

64. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, සබ්බා කඤ්ඤා උපෙන්ති මං.

65. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, මධුසක්ඛරා උපෙන්ති මං.

66. ‘‘පථබ්‍යා පබ්බතෙ චෙව, ආකාසෙ උදකෙ වනෙ;

යං යං හත්ථං පසාරෙමි, සබ්බෙ ඛජ්ජා උපෙන්ති මං.

67. ‘‘අධනෙ අද්ධික [අද්ධිකෙ (ස්‍යා.)] ජනෙ, යාචකෙ ච පථාවිනො;

දදාමිහං [දදාමිහ (සී.) දදාමි තං (ස්‍යා.)] දානවරං, සම්බොධිවරපත්තියා.

68. ‘‘නාදෙන්තො පබ්බතං සෙලං, ගජ්ජෙන්තො බහලං ගිරිං;

සදෙවකං හාසයන්තො, බුද්ධො ලොකෙ භවාමහං.

69. ‘‘දිසා දසවිධා ලොකෙ, යායතො නත්ථි අන්තකං;

තස්මිඤ්ච දිසාභාගම්හි, බුද්ධඛෙත්තා අසඞ්ඛියා.

70. ‘‘පභා පකිත්තිතා මය්හං, යමකා රංසිවාහනා;

එත්ථන්තරෙ රංසිජාලං, ආලොකො විපුලො භවෙ.

71. ‘‘එත්තකෙ ලොකධාතුම්හි, සබ්බෙ පස්සන්තු මං ජනා;

සබ්බෙ මං අනුවත්තන්තු, යාව බ්‍රහ්මනිවෙසනං [සබ්බෙව සුමනා හොන්තු, සබ්බෙ මං අනුවත්තරෙ (සී. ස්‍යා.)].

72. ‘‘විසිට්ඨමධුනාදෙන, අමතභෙරිමාහනිං;