54. කච්චායනවග්ගො

1. මහාකච්චායනත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, අනෙජො අජිතං ජයො;

සතසහස්සෙ කප්පානං, ඉතො උප්පජ්ජි නායකො.

2. ‘‘වීරො කමලපත්තක්ඛො, සසඞ්කවිමලානනො;

කනකාචලසඞ්කාසො [කඤ්චනතචසඞ්කාසො (ස්‍යා.)], රවිදිත්තිසමප්පභො.

3. ‘‘සත්තනෙත්තමනොහාරී, වරලක්ඛණභූසිතො;

සබ්බවාක්‍යපථාතීතො, මනුජාමරසක්කතො.

4. ‘‘සම්බුද්ධො බොධයං සත්තෙ, වාගීසො මධුරස්සරො;

කරුණානිබන්ධසන්තානො, පරිසාසු විසාරදො.

5. ‘‘දෙසෙති මධුරං ධම්මං, චතුසච්චූපසංහිතං;

නිමුග්ගෙ මොහපඞ්කම්හි, සමුද්ධරති පාණිනෙ.

6. ‘‘තදා එකචරො හුත්වා, තාපසො හිමවාලයො;

නභසා මානුසං ලොකං, ගච්ඡන්තො ජිනමද්දසං.

7. ‘‘උපෙච්ච සන්තිකං තස්ස, අස්සොසිං ධම්මදෙසනං;

වණ්ණයන්තස්ස වීරස්ස, සාවකස්ස මහාගුණං.

8. ‘‘සඞ්ඛිත්තෙන මයා වුත්තං, විත්ථාරෙන පකාසයං;

පරිසං මඤ්ච තොසෙති, යථා කච්චායනො අයං.

9. ‘‘‘නාහං එවමිධෙකච්චං [එවංවිධං කඤ්චි (සී. පී.)], අඤ්ඤං පස්සාමි සාවකං;

තස්මාතදග්ගෙ [තස්මෙතදග්ගෙ (සී.)] එසග්ගො, එවං ධාරෙථ භික්ඛවො’.

10. ‘‘තදාහං විම්හිතො හුත්වා, සුත්වා වාක්‍යං මනොරමං;

හිමවන්තං ගමිත්වාන, ආහිත්වා [ආහත්වා (සී. පී.)] පුප්ඵසඤ්චයං.

11. ‘‘පූජෙත්වා ලොකසරණං, තං ඨානමභිපත්ථයිං;

තදා මමාසයං ඤත්වා, බ්‍යාකාසි ස රණඤ්ජහො.

12. ‘‘‘පස්සථෙතං ඉසිවරං, නිද්ධන්තකනකත්තචං;

උද්ධග්ගලොමං පීණංසං, අචලං පඤ්ජලිං ඨිතං.

13. ‘‘‘හාසං සුපුණ්ණනයනං, බුද්ධවණ්ණගතාසයං;

ධම්මජං උග්ගහදයං [ධම්මංව විග්ගහවරං (සී.), ධම්මපටිග්ගහවරං (පී.)], අමතාසිත්තසන්නිභං’.

14. ‘‘කච්චානස්ස ගුණං සුත්වා, තං ඨානං පත්ථයං ඨිතො;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, ගොතමස්ස මහාමුනෙ.

15. ‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

කච්චානො නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො.

16. ‘‘බහුස්සුතො මහාඤාණී, අධිප්පායවිදූ මුනෙ;

පාපුණිස්සති තං ඨානං, යථායං බ්‍යාකතො මයා.

17. ‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, යං කම්මමකරිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

18. ‘‘දුවෙ භවෙ සංසරාමි, දෙවත්තෙ අථ මානුසෙ;

අඤ්ඤං ගතිං න ගච්ඡාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

19. ‘‘දුවෙ කුලෙ පජායාමි, ඛත්තියෙ අථ බ්‍රාහ්මණෙ;

නීචෙ කුලෙ න ජායාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

20. ‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ජාතො උජ්ජෙනියං පුරෙ [ජාතො, උජ්ජෙනියං පුරෙ රමෙ (ස්‍යා.)];

පජ්ජොතස්ස ච චණ්ඩස්ස, පුරොහිතදිජාධිනො [පුරොහිතදිජාතිනො (සී. පී.)].

21. ‘‘පුත්තො තිරිටිවච්ඡස්ස [තිරිටවච්ඡස්ස (සී.), තිපිතිවච්ඡස්ස (ස්‍යා.)], නිපුණො වෙදපාරගූ;

මාතා ච චන්දිමා නාම, කච්චානොහං වරත්තචො.

22. ‘‘වීමංසනත්ථං බුද්ධස්ස, භූමිපාලෙන පෙසිතො;

දිස්වා මොක්ඛපුරද්වාරං, නායකං ගුණසඤ්චයං.

23. ‘‘සුත්වා ච විමලං වාක්‍යං, ගතිපඞ්කවිසොසනං;

පාපුණිං අමතං සන්තං, සෙසෙහි සහ සත්තහි.

24. ‘‘අධිප්පායවිදූ ජාතො, සුගතස්ස මහාමතෙ;

ඨපිතො එතදග්ගෙ ච, සුසමිද්ධමනොරථො.

25. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

26. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;

‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ; තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

27. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා මහාකච්චායනො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

මහාකච්චායනත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. වක්කලිත්ථෙරඅපදානං

28. ‘‘ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො;

අනොමනාමො අමිතො, නාමෙන පදුමුත්තරො.

29. ‘‘පදුමාකාරවදනො, පදුමාමලසුච්ඡවී;

ලොකෙනානුපලිත්තොව තොයෙන පදුමං යථා.

30. ‘‘වීරො පදුමපත්තක්ඛො, කන්තො ච පදුමං යථා;

පදුමුත්තරගන්ධොව, තස්මා සො පදුමුත්තරො.

31. ‘‘ලොකජෙට්ඨො ච නිම්මානො, අන්ධානං නයනූපමො;

සන්තවෙසො ගුණනිධි, කරුණාමතිසාගරො.

32. ‘‘ස කදාචි මහාවීරො, බ්‍රහ්මාසුරසුරච්චිතො;

සදෙවමනුජාකිණ්ණෙ, ජනමජ්ඣෙ ජිනුත්තමො [ජනුත්තමො (ස්‍යා. පී.), අනුත්තමො (ක.) වඞ්ගීසත්ථෙරාපදානෙපි].

33. ‘‘වදනෙන සුගන්ධෙන, මධුරෙන රුතෙන ච;

රඤ්ජයං පරිසං සබ්බං, සන්ථවී සාවකං සකං.

34. ‘‘සද්ධාධිමුත්තො සුමති, මම දස්සනලාලසො [දස්සනසාලයො (ස්‍යා.)];

නත්ථි එතාදිසො අඤ්ඤො, යථායං භික්ඛු වක්කලි.

35. ‘‘තදාහං හංසවතියං, නගරෙ බ්‍රාහ්මණත්‍රජො;

හුත්වා සුත්වා ච තං වාක්‍යං, තං ඨානමභිරොචයිං.

36. ‘‘සසාවකං තං විමලං, නිමන්තෙත්වා තථාගතං;

සත්තාහං භොජයිත්වාන, දුස්සෙහච්ඡාදයිං තදා.

37. ‘‘නිපච්ච සිරසා තස්ස, අනන්තගුණසාගරෙ;

නිමුග්ගො පීතිසම්පුණ්ණො, ඉදං වචනමබ්‍රවිං.

38. ‘‘‘යො සො තයා සන්ථවිතො, ඉතො සත්තමකෙ මුනි [ඉධ සද්ධාධිමුත්තො ඉසි (ස්‍යා.), ඉතො සත්තමකෙහනි (සී. පී.)];

භික්ඛු සද්ධාවතං අග්ගො, තාදිසො හොමහං මුනෙ’.

39. ‘‘එවං වුත්තෙ මහාවීරො, අනාවරණදස්සනො;

ඉමං වාක්‍යං උදීරෙසි, පරිසාය මහාමුනි.

40. ‘‘‘පස්සථෙතං මාණවකං, පීතමට්ඨනිවාසනං;

හෙමයඤ්ඤොපචිතඞ්ගං [හෙමයඤ්ඤොපවීතඞ්ගං (සී.)], ජනනෙත්තමනොහරං.

41. ‘‘‘එසො අනාගතද්ධානෙ, ගොතමස්ස මහෙසිනො;

අග්ගො සද්ධාධිමුත්තානං, සාවකොයං භවිස්සති.

42. ‘‘‘දෙවභූතො මනුස්සො වා, සබ්බසන්තාපවජ්ජිතො;

සබ්බභොගපරිබ්‍යූළ්හො, සුඛිතො සංසරිස්සති.

43. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

44. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

වක්කලි නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

45. ‘‘තෙන කම්මවිසෙසෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

46. ‘‘සබ්බත්ථ සුඛිතො හුත්වා, සංසරන්තො භවාභවෙ;

සාවත්ථියං පුරෙ ජාතො, කුලෙ අඤ්ඤතරෙ අහං.

47. ‘‘නොනීතසුඛුමාලං මං, ජාතපල්ලවකොමලං;

මන්දං උත්තානසයනං, පිසාචභයතජ්ජිතා.

48. ‘‘පාදමූලෙ මහෙසිස්ස, සායෙසුං දීනමානසා;

ඉමං දදාම තෙ නාථ, සරණං හොහි නායක.

49. ‘‘තදා පටිග්ගහි සො මං, භීතානං සරණො මුනි;

ජාලිනා චක්කඞ්කිතෙන [සඞ්කලඞ්කෙන (සී.)], මුදුකොමලපාණිනා.

50. ‘‘තදා පභුති තෙනාහං, අරක්ඛෙය්‍යෙන රක්ඛිතො;

සබ්බවෙරවිනිමුත්තො [සබ්බබ්‍යාධිවිනිමුත්තො (ස්‍යා.), සබ්බූපධිවිනිමුත්තො (පී.)], සුඛෙන පරිවුද්ධිතො.

51. ‘‘සුගතෙන විනා භූතො, උක්කණ්ඨාමි මුහුත්තකං;

ජාතියා සත්තවස්සොහං, පබ්බජිං අනගාරියං.

52. ‘‘සබ්බපාරමිසම්භූතං, නීලක්ඛිනයනං [ලඞ්කිනීලයනං (සී.)] වරං;

රූපං සබ්බසුභාකිණ්ණං, අතිත්තො විහරාමහං [විහයාමහං (සී. පී.)].

53. ‘‘බුද්ධරූපරතිං [බුද්ධො රූපරතිං (සී.)] ඤත්වා, තදා ඔවදි මං ජිනො;

‘අලං වක්කලි කිං රූපෙ, රමසෙ බාලනන්දිතෙ.

54. ‘‘‘යො හි පස්සති සද්ධම්මං, සො මං පස්සති පණ්ඩිතො;

අපස්සමානො සද්ධම්මං, මං පස්සම්පි න පස්සති.

55. ‘‘‘අනන්තාදීනවො කායො, විසරුක්ඛසමූපමො;

ආවාසො සබ්බරොගානං, පුඤ්ජො දුක්ඛස්ස කෙවලො.

56. ‘‘‘නිබ්බින්දිය තතො රූපෙ, ඛන්ධානං උදයබ්බයං;

පස්ස උපක්කිලෙසානං, සුඛෙනන්තං ගමිස්සති’.

57. ‘‘එවං තෙනානුසිට්ඨොහං, නායකෙන හිතෙසිනා;

ගිජ්ඣකූටං සමාරුය්හ, ඣායාමි ගිරිකන්දරෙ.

58. ‘‘ඨිතො පබ්බතපාදම්හි, අස්සාසයි [මමාහසො (සී.)] මහාමුනි;

වක්කලීති ජිනො වාචං, තං සුත්වා මුදිතො අහං.

59. ‘‘පක්ඛන්දිං සෙලපබ්භාරෙ, අනෙකසතපොරිසෙ;

තදා බුද්ධානුභාවෙන, සුඛෙනෙව මහිං ගතො.

60. ‘‘පුනොපි [පුනාපි (ස්‍යා.), මුනි මං (ක.)] ධම්මං දෙසෙති, ඛන්ධානං උදයබ්බයං;

තමහං ධම්මමඤ්ඤාය, අරහත්තමපාපුණිං.

61. ‘‘සුමහාපරිසමජ්ඣෙ, තදා මං චරණන්තගො;

අග්ගං සද්ධාධිමුත්තානං, පඤ්ඤපෙසි මහාමති.

62. ‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, යං කම්මමකරිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

63. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… විහරාමි අනාසවො.

64. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

65. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා වක්කලිත්ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

වක්කලිත්ථෙරස්සාපදානං දුතියං.

3. මහාකප්පිනත්ථෙරඅපදානං

66. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මාන පාරගූ;

උදිතො අජටාකාසෙ [ජගදාකාසෙ (සී.), ජලදාකාසෙ (පී.)], රවීව සරදම්බරෙ.

67. ‘‘වචනාභාය බොධෙති, වෙනෙය්‍යපදුමානි සො;

කිලෙසපඞ්කං සොසෙති, මතිරංසීහි නායකො.

68. ‘‘තිත්ථියානං යසෙ [යසො (සී. පී.)] හන්ති, ඛජ්ජොතාභා යථා රවි;

සච්චත්ථාභං පකාසෙති, රතනංව දිවාකරො.

69. ‘‘ගුණානං ආයතිභූතො, රතනානංව සාගරො;

පජ්ජුන්නොරිව භූතානි, ධම්මමෙඝෙන වස්සති.

70. ‘‘අක්ඛදස්සො තදා ආසිං, නගරෙ හංසසව්හයෙ;

උපෙච්ච ධම්මමස්සොසිං, ජලජුත්තමනාමිනො.

71. ‘‘ඔවාදකස්ස භික්ඛූනං, සාවකස්ස කතාවිනො;

ගුණං පකාසයන්තස්ස, තප්පයන්තස්ස [තොසයන්තස්ස (සී.), හාසයන්තස්ස (ස්‍යා.), වාසයන්තස්ස (පී.)] මෙ මනං.

72. ‘‘සුත්වා පතීතො සුමනො, නිමන්තෙත්වා තථාගතං;