4. කුණ්ඩධානවග්ගො

1. කුණ්ඩධානත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘සත්තාහං පටිසල්ලීනං, සයම්භුං අග්ගපුග්ගලං;

පසන්නචිත්තො සුමනො, බුද්ධසෙට්ඨං උපට්ඨහිං.

2. ‘‘වුට්ඨිතං කාලමඤ්ඤාය, පදුමුත්තරං මහාමුනිං;

මහන්තිං කදලීකණ්ණිං, ගහෙත්වා උපගච්ඡහං.

3. ‘‘පටිග්ගහෙත්වා [පටිග්ගහෙසි (ස්‍යා. ක.)] භගවා, සබ්බඤ්ඤූ [තං ඵලං (සී.)] ලොකනායකො;

මම චිත්තං පසාදෙන්තො, පරිභුඤ්ජි මහාමුනි.

4. ‘‘පරිභුඤ්ජිත්වා සම්බුද්ධො, සත්ථවාහො අනුත්තරො;

සකාසනෙ නිසීදිත්වා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

5. ‘‘‘යෙ ච සන්ති සමිතාරො [යෙ වසන්ති සමෙතාරො (සී.)], යක්ඛා ඉමම්හි පබ්බතෙ;

අරඤ්ඤෙ භූතභබ්‍යානි [භූතගණා සබ්බෙ (ස්‍යා.)], සුණන්තු වචනං මම’.

6. ‘‘යො සො බුද්ධං උපට්ඨාසි, මිගරාජංව කෙසරිං [මිගරාජාව කෙසරී (සී.)];

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

7. ‘‘‘එකාදසඤ්චක්ඛත්තුං, සො [සොයමෙකාදසක්ඛත්තුං (සී.)] දෙවරාජා භවිස්සති;

චතුතිංසතික්ඛත්තුඤ්ච, චක්කවත්තී භවිස්සති.

8. ‘‘‘කප්පසතසහස්සම්හි, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

9. ‘‘‘අක්කොසිත්වාන සමණෙ, සීලවන්තෙ අනාසවෙ;

පාපකම්මවිපාකෙන, නාමධෙය්‍යං ලභිස්සති [භවිස්සති (ක.)].

10. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

කුණ්ඩධානොති නාමෙන, සාවකො සො භවිස්සති’.

11. ‘‘පවිවෙකමනුයුත්තො, ඣායී ඣානරතො අහං;

තොසයිත්වාන සත්ථාරං, විහරාමි අනාසවො.

12. ‘‘සාවකෙහි [සාවකග්ගෙහි (සී.)] පරිවුතො, භික්ඛුසඞ්ඝපුරක්ඛතො;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, සලාකං ගාහයී ජිනො.

13. ‘‘එකංසං චීවරං කත්වා, වන්දිත්වා ලොකනායකං;

වදතං වරස්ස පුරතො, පඨමං අග්ගහෙසහං.

14. ‘‘තෙන කම්මෙන භගවා, දසසහස්සීකම්පකො;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙසි මං.

15. ‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හං, යොගක්ඛෙමාධිවාහනං;

ධාරෙමි අන්තිමං දෙහං, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ.

16. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා කුණ්ඩධානො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

කුණ්ඩධානත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. සාගතත්ථෙරඅපදානං

17. ‘‘සොභිතො නාම නාමෙන, අහොසිං බ්‍රාහ්මණො තදා;

පුරක්ඛතො සසිස්සෙහි, ආරාමං අගමාසහං.

18. ‘‘භගවා තම්හි සමයෙ, භික්ඛුසඞ්ඝපුරක්ඛතො;

ආරාමද්වාරා නික්ඛම්ම, අට්ඨාසි පුරිසුත්තමො.

19. ‘‘තමද්දසාසිං සම්බුද්ධං, දන්තං දන්තපුරක්ඛතං;

සකං චිත්තං පසාදෙත්වා, සන්ථවිං ලොකනායකං.

20. ‘‘යෙ කෙචි පාදපා සබ්බෙ, මහියා තෙ විරූහරෙ;

බුද්ධිමන්තො තථා සත්තා, රුහන්ති ජිනසාසනෙ.

21. ‘‘සත්ථවාහොසි සප්පඤ්ඤො, මහෙසි බහුකෙ ජනෙ;

විපථා උද්ධරිත්වාන, පථං ආචික්ඛසෙ තුවං.

22. ‘‘දන්තො දන්තපරිකිණ්ණො [පුරක්ඛතො (ස්‍යා.)], ඣායී ඣානරතෙහි ච;

ආතාපී පහිතත්තෙහි, උපසන්තෙහි තාදිභි.

23. ‘‘අලඞ්කතො පරිසාහි, පුඤ්ඤඤාණෙහි සොභති;

පභා නිද්ධාවතෙ තුය්හං, සූරියොදයනෙ යථා.

24. ‘‘පසන්නචිත්තං දිස්වාන, මහෙසී පදුමුත්තරො;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඨිතො සත්ථා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

25. ‘‘‘යො සො හාසං ජනෙත්වාන, මමං කිත්තෙසි බ්‍රාහ්මණො;

කප්පානං සතසහස්සං, දෙවලොකෙ රමිස්සති.

26. ‘‘‘තුසිතා හි චවිත්වාන, සුක්කමූලෙන චොදිතො;

ගොතමස්ස භගවතො, සාසනෙ පබ්බජිස්සති.

27. ‘‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, අරහත්තං [තුට්ඨහට්ඨං (ස්‍යා. ක.)] ලභිස්සති;

සාගතො නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

28. ‘‘පබ්බජිත්වාන කායෙන, පාපකම්මං විවජ්ජයිං;

වචීදුච්චරිතං හිත්වා, ආජීවං පරිසොධයිං.

29. ‘‘එවං විහරමානොහං, තෙජොධාතූසු කොවිදො;

සබ්බාසවෙ පරිඤ්ඤාය, විහරාමි අනාසවො.

30. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා සාගතො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

සාගතත්ථෙරස්සාපදානං දුතියං.

3. මහාකච්චානත්ථෙරඅපදානං

31. ‘‘පදුමුත්තරනාථස්ස, පදුමං නාම චෙතියං;

සිලාසනං [සීහාසනං (ක.)] කාරයිත්වා, සුවණ්ණෙනාභිලෙපයිං.

32. ‘‘රතනාමයඡත්තඤ්ච, පග්ගය්හ වාළබීජනිං [වාළබීජනී (සී. ස්‍යා.)];

බුද්ධස්ස අභිරොපෙසිං, ලොකබන්ධුස්ස තාදිනො.

33. ‘‘යාවතා දෙවතා භුම්මා [භූමා (ක.)], සබ්බෙ සන්නිපතුං තදා;

රතනාමයඡත්තානං, විපාකං කථයිස්සති.

34. ‘‘තඤ්ච සබ්බං සුණිස්සාම, කථයන්තස්ස සත්ථුනො;

භිය්‍යො හාසං ජනෙය්‍යාම, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ.

35. ‘‘හෙමාසනෙ නිසීදිත්වා, සයම්භූ අග්ගපුග්ගලො;

භික්ඛුසඞ්ඝපරිබ්‍යූළ්හො [පරිබ්බූළ්හො (සී.)], ඉමා ගාථා අභාසථ.

36. ‘‘‘යෙනිදං ආසනං දින්නං, සොවණ්ණං රතනාමයං;

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

37. ‘‘‘තිංසකප්පානි දෙවින්දො, දෙවරජ්ජං කරිස්සති;

සමන්තා යොජනසතං, ආභායාභිභවිස්සති.

38. ‘‘‘මනුස්සලොකමාගන්ත්වා, චක්කවත්තී භවිස්සති;

පභස්සරොති නාමෙන, උග්ගතෙජො භවිස්සති.

39. ‘‘‘දිවා වා යදි වා රත්තිං, සතරංසීව උග්ගතො;

සමන්තා අට්ඨරතනං, උජ්ජොතිස්සති ඛත්තියො.

40. ‘‘‘කප්පසතසහස්සම්හි, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

41. ‘‘‘තුසිතා හි චවිත්වාන, සුක්කමූලෙන චොදිතො;

කච්චානො නාම නාමෙන, බ්‍රහ්මබන්ධු භවිස්සති.

42. ‘‘‘සො පච්ඡා පබ්බජිත්වාන, අරහා හෙස්සතිනාසවො;

ගොතමො ලොකපජ්ජොතො, අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙස්සති.

43. ‘‘‘සංඛිත්තපුච්ඡිතං [සංඛිත්තං පුච්ඡිතං (ස්‍යා. ක.)] පඤ්හං, විත්ථාරෙන කථෙස්සති;

කථයන්තො ච තං පඤ්හං, අජ්ඣාසයං [අජ්ඣාසං (සී.), අබ්භාසං (ක.)] පූරයිස්සති’.

44. ‘‘අඩ්ඪෙ කුලෙ අභිජාතො, බ්‍රාහ්මණො මන්තපාරගූ;

ඔහාය ධනධඤ්ඤානි, පබ්බජිං අනගාරියං.

45. ‘‘සංඛිත්තෙනපි පුච්ඡන්තෙ, විත්ථාරෙන කථෙමහං;

අජ්ඣාසයං තෙසං පූරෙමි, තොසෙමි ද්විපදුත්තමං.

46. ‘‘තොසිතො මෙ මහාවීරො, සයම්භූ අග්ගපුග්ගලො;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, එතදග්ගෙ ඨපෙසි මං.

47. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා මහාකච්චානො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

මහාකච්චානත්ථෙරස්සාපදානං තතියං.

4. කාළුදායිත්ථෙරඅපදානං

48. ‘‘පදුමුත්තරබුද්ධස්ස, ලොකජෙට්ඨස්ස තාදිනො;

අද්ධානං පටිපන්නස්ස, චරතො චාරිකං තදා.

49. ‘‘සුඵුල්ලං පදුමං ගය්හ, උප්පලං මල්ලිකඤ්චහං;

පරමන්නං ගහෙත්වාන, අදාසිං සත්ථුනො අහං.

50. ‘‘පරිභුඤ්ජි මහාවීරො, පරමන්නං සුභොජනං;

තඤ්ච පුප්ඵං ගහෙත්වාන, ජනස්ස සම්පදස්සයි.

51. ‘‘ඉට්ඨං කන්තං [කන්තයිදං (ස්‍යා.)], පියං ලොකෙ, ජලජං පුප්ඵමුත්තමං;

සුදුක්කරං කතං තෙන, යො මෙ පුප්ඵං අදාසිදං.

52. ‘‘යො පුප්ඵමභිරොපෙසි, පරමන්නඤ්චදාසි මෙ;

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

53. ‘‘‘දස අට්ඨ චක්ඛත්තුං [දස චට්ඨක්ඛත්තුං (සී.), දසමට්ඨක්ඛත්තුං (ස්‍යා.)] සො, දෙවරජ්ජං කරිස්සති;

උප්පලං පදුමඤ්චාපි, මල්ලිකඤ්ච තදුත්තරි.

54. ‘‘‘අස්ස පුඤ්ඤවිපාකෙන, දිබ්බගන්ධසමායුතං;

ආකාසෙ ඡදනං කත්වා, ධාරයිස්සති තාවදෙ.

55. ‘‘‘පඤ්චවීසතික්ඛත්තුඤ්ච, චක්කවත්තී භවිස්සති;

පථබ්‍යා රජ්ජං පඤ්චසතං, වසුධං ආවසිස්සති.

56. ‘‘‘කප්පසතසහස්සම්හි, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන [නාමෙන (සී. ස්‍යා. ක.)], සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

57. ‘‘‘සකකම්මාභිරද්ධො සො, සුක්කමූලෙන චොදිතො;

සක්‍යානං නන්දිජනනො, ඤාතිබන්ධු භවිස්සති.

58. ‘‘‘සො පච්ඡා පබ්බජිත්වාන, සුක්කමූලෙන චොදිතො;

සබ්බාසවෙ පරිඤ්ඤාය, නිබ්බායිස්සතිනාසවො.

59. ‘‘‘පටිසම්භිදමනුප්පත්තං, කතකිච්චමනාසවං;

ගොතමො ලොකබන්ධු තං [සො (සී.)], එතදග්ගෙ ඨපෙස්සති.

60. ‘‘‘පධානපහිතත්තො සො, උපසන්තො නිරූපධි;

උදායී නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවකො’.

61. ‘‘රාගො දොසො ච මොහො ච, මානො මක්ඛො ච ධංසිතො;

සබ්බාසවෙ පරිඤ්ඤාය, විහරාමි අනාසවො.

62. ‘‘තොසයිඤ්චාපි සම්බුද්ධං, ආතාපී නිපකො අහං;

පසාදිතො [පමොදිතො (සී.)] ච සම්බුද්ධො, එතදග්ගෙ ඨපෙසි මං.

63. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා කාළුදායී ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති;

කාළුදායීථෙරස්සාපදානං චතුත්ථං.

5. මොඝරාජත්ථෙරඅපදානං

64. ‘‘අත්ථදස්සී තු භගවා, සයම්භූ අපරාජිතො;

භික්ඛුසඞ්ඝපරිබ්‍යූළ්හො, රථියං පටිපජ්ජථ.

65. ‘‘සිස්සෙහි සම්පරිවුතො, ඝරම්හා අභිනික්ඛමිං;

නික්ඛමිත්වානහං තත්ථ, අද්දසං ලොකනායකං.

66. ‘‘අභිවාදිය සම්බුද්ධං, සිරෙ කත්වාන අඤ්ජලිං;

සකං චිත්තං පසාදෙත්වා, සන්ථවිං ලොකනායකං.

67. ‘‘යාවතා රූපිනො සත්තා, අරූපී වා අසඤ්ඤිනො;

සබ්බෙ තෙ තව ඤාණම්හි, අන්තො හොන්ති සමොගධා.

68. ‘‘සුඛුමච්ඡිකජාලෙන, උදකං යො පරික්ඛිපෙ;

යෙ කෙචි උදකෙ පාණා, අන්තොජාලෙ භවන්ති තෙ.

69. ‘‘යෙසඤ්ච චෙතනා අත්ථි, රූපිනො ච අරූපිනො;

සබ්බෙ තෙ තව ඤාණම්හි, අන්තො හොන්ති සමොගධා.

70. ‘‘සමුද්ධරසිමං ලොකං, අන්ධකාරසමාකුලං;