(12) සුඛුමච්ඡවිලක්ඛණං

216. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො පුරිමං ජාතිං පුරිමං භවං පුරිමං නිකෙතං පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡිතා අහොසි – ‘‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසලං, කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං, කිං සෙවිතබ්බං, කිං න සෙවිතබ්බං, කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය අස්ස, කිං වා පන මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය අස්සා’’ති. සො තස්ස කම්මස්ස කටත්තා…පෙ… සො තතො චුතො ඉත්ථත්තං ආගතො සමානො ඉමං මහාපුරිසලක්ඛණං පටිලභති. සුඛුමච්ඡවි හොති, සුඛුමත්තා ඡවියා රජොජල්ලං කායෙ න උපලිම්පති.

‘‘සො තෙන ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී…පෙ… රාජා සමානො කිං ලභති? මහාපඤ්ඤො හොති, නාස්ස හොති කොචි පඤ්ඤාය සදිසො වා සෙට්ඨො වා කාමභොගීනං. රාජා සමානො ඉදං ලභති… බුද්ධො සමානො කිං ලභති? මහාපඤ්ඤො හොති පුථුපඤ්ඤො හාසපඤ්ඤො [හාසුපඤ්ඤො (සී. පී.)] ජවනපඤ්ඤො තික්ඛපඤ්ඤො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො, නාස්ස හොති කොචි පඤ්ඤාය සදිසො වා සෙට්ඨො වා සබ්බසත්තානං. බුද්ධො සමානො ඉදං ලභති’’. එතමත්ථං භගවා අවොච.

217. තත්ථෙතං වුච්චති –

‘‘පුරෙ පුරත්ථා පුරිමාසු ජාතිසු,

අඤ්ඤාතුකාමො පරිපුච්ඡිතා අහු;

සුස්සූසිතා පබ්බජිතං උපාසිතා,

අත්ථන්තරො අත්ථකථං නිසාමයි.

‘‘පඤ්ඤාපටිලාභගතෙන [පඤ්ඤාපටිලාභකතෙන (සී. පී.) ටීකා ඔලොකෙතබ්බා] කම්මුනා,

මනුස්සභූතො සුඛුමච්ඡවී අහු;

බ්‍යාකංසු උප්පාදනිමිත්තකොවිදා,

සුඛුමානි අත්ථානි අවෙච්ච දක්ඛිති.

‘‘සචෙ න පබ්බජ්ජමුපෙති තාදිසො,

වත්තෙති චක්කං පථවිං පසාසති;

අත්ථානුසිට්ඨීසු පරිග්ගහෙසු ච,

න තෙන සෙය්‍යො සදිසො ච විජ්ජති.

‘‘සචෙ ච පබ්බජ්ජමුපෙති තාදිසො,

නෙක්ඛම්මඡන්දාභිරතො විචක්ඛණො;

පඤ්ඤාවිසිට්ඨං ලභතෙ අනුත්තරං,

පප්පොති බොධිං වරභූරිමෙධසො’’ති.