(1) සුප්පතිට්ඨිතපාදතාලක්ඛණං

201. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො පුරිමං ජාතිං පුරිමං භවං පුරිමං නිකෙතං පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො දළ්හසමාදානො අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, අවත්ථිතසමාදානො කායසුචරිතෙ වචීසුචරිතෙ මනොසුචරිතෙ දානසංවිභාගෙ සීලසමාදානෙ උපොසථුපවාසෙ මත්තෙය්‍යතාය පෙත්තෙය්‍යතාය සාමඤ්ඤතාය බ්‍රහ්මඤ්ඤතාය කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිතාය අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු ච අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු. සො තස්ස කම්මස්ස කටත්තා උපචිතත්තා උස්සන්නත්තා විපුලත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. සො තත්ථ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිග්ගණ්හාති දිබ්බෙන ආයුනා දිබ්බෙන වණ්ණෙන දිබ්බෙන සුඛෙන දිබ්බෙන යසෙන දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන දිබ්බෙහි රූපෙහි දිබ්බෙහි සද්දෙහි දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි දිබ්බෙහි රසෙහි දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි. සො තතො චුතො ඉත්ථත්තං ආගතො සමානො ඉමං මහාපුරිසලක්ඛණං පටිලභති. සුප්පතිට්ඨිතපාදො හොති. සමං පාදං භූමියං නික්ඛිපති, සමං උද්ධරති, සමං සබ්බාවන්තෙහි පාදතලෙහි භූමිං ඵුසති.

202. ‘‘සො තෙන ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති; සෙය්‍යථිදං, චක්කරතනං හත්ථිරතනං අස්සරතනං මණිරතනං ඉත්ථිරතනං ගහපතිරතනං පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අඛිලමනිමිත්තමකණ්ටකං ඉද්ධං ඵීතං ඛෙමං සිවං නිරබ්බුදං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. රාජා සමානො කිං ලභති? අක්ඛම්භියො [අවික්ඛම්භියො (සී. පී.)] හොති කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පච්චාමිත්තෙන. රාජා සමානො ඉදං ලභති. ‘‘සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො. බුද්ධො සමානො කිං ලභති? අක්ඛම්භියො හොති අබ්භන්තරෙහි වා බාහිරෙහි වා පච්චත්ථිකෙහි පච්චාමිත්තෙහි රාගෙන වා දොසෙන වා මොහෙන වා සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. බුද්ධො සමානො ඉදං ලභති’’. එතමත්ථං භගවා අවොච.

203. තත්ථෙතං වුච්චති –

‘‘සච්චෙ ච ධම්මෙ ච දමෙ ච සංයමෙ,

සොචෙය්‍යසීලාලයුපොසථෙසු ච;

දානෙ අහිංසාය අසාහසෙ රතො,

දළ්හං සමාදාය සමත්තමාචරි [සමන්තමාචරි (ස්‍යා. ක.)].

‘‘සො තෙන කම්මෙන දිවං සමක්කමි [අපක්කමි (ස්‍යා. ක.)],

සුඛඤ්ච ඛිඩ්ඩාරතියො ච අන්වභි [අංන්වභි (ටීකා)];

තතො චවිත්වා පුනරාගතො ඉධ,

සමෙහි පාදෙහි ඵුසී වසුන්ධරං.

‘‘බ්‍යාකංසු වෙය්‍යඤ්ජනිකා සමාගතා,

සමප්පතිට්ඨස්ස න හොති ඛම්භනා;

ගිහිස්ස වා පබ්බජිතස්ස වා පුන [පන (ස්‍යා.)],

තං ලක්ඛණං භවති තදත්ථජොතකං.

‘‘අක්ඛම්භියො හොති අගාරමාවසං,

පරාභිභූ සත්තුභි නප්පමද්දනො;

මනුස්සභූතෙනිධ හොති කෙනචි,

අක්ඛම්භියො තස්ස ඵලෙන කම්මුනො.

‘‘සචෙ ච පබ්බජ්ජමුපෙති තාදිසො,

නෙක්ඛම්මඡන්දාභිරතො විචක්ඛණො;

අග්ගො න සො ගච්ඡති ජාතු ඛම්භනං,

නරුත්තමො එස හි තස්ස ධම්මතා’’ති.