2. අන්ධකාරවග්ගො

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

839. අන්ධකාරවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – අප්පදීපෙති පදීපචන්දසූරියඅග්ගීසු එකෙනාපි අනොභාසිතෙ. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ ‘‘අනාලොකෙ’’ති වුත්තං. සල්ලපෙය්‍ය වාති ගෙහස්සිතකථං කථෙය්‍ය.

841. අරහොපෙක්ඛා අඤ්ඤවිහිතාති න රහොඅස්සාදාපෙක්ඛා රහොඅස්සාදතො අඤ්ඤවිහිතාව හුත්වා ඤාතිං වා පුච්ඡති, දානෙ වා පූජාය වා මන්තෙති. සෙසං උත්තානමෙව. ථෙය්‍යසත්ථසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

පඨමසික්ඛාපදං.

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

842. දුතියෙ – පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙති ඉදමෙව නානං. සෙසං සබ්බං පුරිමසදිසමෙවාති.

දුතියසික්ඛාපදං.

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

846. තතියෙ – අජ්ඣොකාසෙති නානං, සෙසං සබ්බං තාදිසමෙවාති.

තතියසික්ඛාපදං.

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

850-3. චතුත්ථෙ – නිකණ්ණිකන්ති කණ්ණමූලං වුච්චති; කණ්ණමූලෙ ජප්පෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සති කරණීයෙති සලාකභත්තාදීනං ආහරණත්ථාය විහාරෙ වා දුන්නික්ඛිත්තං පටිසාමනත්ථාය. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි පුරිමසදිසානෙවාති.

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

854. පඤ්චමෙ – ඝරං සොධෙන්තාති තෙසං කිර එතදහොසි – ‘‘ථෙරියා කොචි කායිකවාචසිකො වීතික්කමො න දිස්සති, ඝරම්පි තාව සොධෙමා’’ති, තතො ඝරං සොධෙන්තා නං අද්දසංසු.

856. අනොවස්සකං අතික්කාමෙන්තියාති පඨමං පාදං අතික්කාමෙන්තියා දුක්කටං, දුතියං අතික්කාමෙන්තියා පාචිත්තියං, උපචාරාතික්කමෙ එසෙව නයො.

858. ගිලානායාති යා තාදිසෙන ගෙලඤ්ඤෙන ආපුච්ඡිතුං න සක්කොති. ආපදාසූති ඝරෙ අග්ගි වා උට්ඨිතො හොති, චොරා වා; එවරූපෙ උපද්දවෙ අනාපුච්ඡා පක්කමති, අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

860. ඡට්ඨෙ – අභිනිසීදෙය්‍යාති නිසීදෙය්‍ය. නිසීදිත්වා ගච්ඡන්තියා එකා ආපත්ති, අනිසීදිත්වා නිපජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තියා එකා, නිසීදිත්වා නිපජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තියා ද්වෙ.

863. ධුවපඤ්ඤත්තෙති භික්ඛුනීනං අත්ථාය නිච්චපඤ්ඤත්තෙ. සෙසං උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං…පෙ… තිවෙදනන්ති.

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

864. සත්තමෙපි – සබ්බං ඡට්ඨෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

සත්තමසික්ඛාපදං.

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

869. අට්ඨමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

875. නවමෙ – අභිසපෙය්‍යාති සපථං කරෙය්‍ය. නිරයෙන අභිසපති නාම ‘‘නිරයෙ නිබ්බත්තාමි, අවීචිම්හි නිබ්බත්තාමි, නිරයෙ නිබ්බත්තතු, අවීචිම්හි නිබ්බත්තතූ’’ති එවමාදිනා නයෙන අක්කොසති. බ්‍රහ්මචරියෙන අභිසපති නාම ‘‘ගිහිනී හොමි, ඔදාතවත්ථා හොමි, පරිබ්බාජිකා හොමි, ඉතරා වා එදිසා හොතූ’’ති එවමාදිනා නයෙන අක්කොසති; වාචාය වාචාය පාචිත්තියං. ඨපෙත්වා පන නිරයඤ්ච බ්‍රහ්මචරියඤ්ච ‘‘සුනඛී සූකරී කාණා කුණී’’තිආදිනා නයෙන අක්කොසන්තියා වාචාය වාචාය දුක්කටං.

878. අත්ථපුරෙක්ඛාරායාති අට්ඨකථං කථෙන්තියා. ධම්මපුරෙක්ඛාරායාති පාළිං වාචෙන්තියා. අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරායාති ‘‘ඉදානිපි ත්වං එදිසා, සාධු විරමස්සු, නො චෙ විරමසි, අද්ධා පුන එවරූපානි කම්මානි කත්වා නිරයෙ උප්පජ්ජිස්සසි, තිරච්ඡානයොනියා උප්පජ්ජිස්සසී’’ති එවං අනුසාසනියං ඨත්වා වදන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

නවමසික්ඛාපදං.

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

879. දසමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලකම්මං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

දසමසික්ඛාපදං.

අන්ධකාරවග්ගො දුතියො.