3. භාරවග්ගො
1. භාරසුත්තවණ්ණනා
22. භාරවග්ගස්ස පඨමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයන්ති පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ඉති අස්ස වචනීයං, එවං වත්තබ්බං භවෙය්‍යාති අත්ථො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරොති යෙ ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, අයං භාරොති වුච්චති. කෙනට්ඨෙනාති? පරිහාරභාරියට්ඨෙන. එතෙසඤ්හි ඨාපනගමනනිසීදාපනනිපජ්ජාපනන්හාපනමණ්ඩනඛාදාපනභුඤ්ජාපනාදිපරිහාරො භාරියොති පරිහාරභාරියට්ඨෙන භාරොති වුච්චති. එවංනාමොති තිස්සො දත්තොතිආදිනාමො. එවංගොත්තොති කණ්හායනො වච්ඡායනොතිආදිගොත්තො. ඉති වොහාරමත්තසිද්ධං පුග්ගලං ‘‘භාරහාරො’’ති කත්වා දස්සෙති. පුග්ගලො හි පටිසන්ධික්ඛණෙයෙව ඛන්ධභාරං උක්ඛිපිත්වා දසපි වස්සානි වීසතිපි වස්සසතම්පීති යාවජීවං ඉමං ඛන්ධභාරං න්හාපෙන්තො භොජෙන්තො මුදුසම්ඵස්සමඤ්චපීඨෙසු නිසීදාපෙන්තො නිපජ්ජාපෙන්තො පරිහරිත්වා චුතික්ඛණෙ ඡඩ්ඩෙත්වා පුන පටිසන්ධික්ඛණෙ අපරං ඛන්ධභාරං ආදියති, තස්මා භාරහාරොති ජාතො.
පොනොභවිකාති පුනබ්භවනිබ්බත්තිකා. නන්දීරාගසහගතාති නන්දිරාගෙන සහ එකත්තමෙව ගතා. තබ්භාවසහගතඤ්හි ඉධ අධිප්පෙතං. තත්‍ර තත්‍රාභිනන්දිනීති උපපත්තිට්ඨානෙ වා රූපාදීසු වා ආරම්මණෙසු තත්ථ තත්ථ අභිනන්දනසීලාව. කාමතණ්හාදීසු පඤ්චකාමගුණිකො රාගො කාමතණ්හා නාම, රූපාරූපභවරාගො ඣානනිකන්ති සස්සතදිට්ඨිසහගතො රාගොති අයං භවතණ්හා නාම, උච්ඡෙදදිට්ඨිසහගතො රාගො විභවතණ්හා නාම. භාරාදානන්ති භාරගහණං. තණ්හාය හි එස භාරං ආදියති. අසෙසවිරාගනිරොධොතිආදි සබ්බං නිබ්බානස්සෙව වෙවචනං. තඤ්හි ආගම්ම තණ්හා අසෙසතො විරජ්ජති නිරුජ්ඣති චජියති පටිනිස්සජ්ජියති විමුච්චති, නත්ථි චෙත්ථ කාමාලයො වා දිට්ඨාලයො වාති නිබ්බානං එතානි නාමානි ලභති. සමූලං තණ්හන්ති තණ්හාය අවිජ්ජා මූලං නාම. අබ්බුය්හාති අරහත්තමග්ගෙන තං සමූලකං උද්ධරිත්වා. නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතොති නිත්තණ්හො පරිනිබ්බුතො නාමාති වත්තුං වට්ටතීති. පඨමං.
2. පරිඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා
23. දුතියෙ පරිඤ්ඤෙය්‍යෙති පරිජානිතබ්බෙ, සමතික්කමිතබ්බෙති අත්ථො. පරිඤ්ඤන්ති අච්චන්තපරිඤ්ඤං, සමතික්කමන්ති අත්ථො. රාගක්ඛයොතිආදි නිබ්බානස්ස නාමං. තඤ්හි අච්චන්තපරිඤ්ඤා නාම. දුතියං.
3. අභිජානසුත්තවණ්ණනා
24. තතියෙ අභිජානන්ති අභිජානන්තො. ඉමිනා ඤාතපරිඤ්ඤා කථිතා, දුතියපදෙන තීරණපරිඤ්ඤා, තතියචතුත්ථෙහි පහානපරිඤ්ඤාති ඉමස්මිං සුත්තෙ තිස්සො පරිඤ්ඤා කථිතාති. තතියං.
4-9. ඡන්දරාගසුත්තාදිවණ්ණනා
25-30. චතුත්ථාදීනි ධාතුසංයුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි. පටිපාටියා පනෙත්ථ පඤ්චමඡට්ඨසත්තමෙසු චත්තාරි සච්චානි කථිතානි, අට්ඨමනවමෙසු වට්ටවිවට්ටං. චතුත්ථාදීනි.
10. අඝමූලසුත්තවණ්ණනා
31. දසමෙ අඝන්ති දුක්ඛං. එවමෙත්ථ දුක්ඛලක්ඛණමෙව කථිතං. දසමං.
11. පභඞ්ගුසුත්තවණ්ණනා
32. එකාදසමෙ පභඞ්ගුන්ති පභිජ්ජනසභාවං. එවමිධ අනිච්චලක්ඛණමෙව කථිතන්ති. එකාදසමං.
භාරවග්ගො තතියො.