11. තිංසමත්තාථෙරීගාථාවණ්ණනා

මුසලානි ගහෙත්වානාතිආදිකා තිංසමත්තානං ථෙරීනං ගාථා. තාපි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනන්තියො අනුක්කමෙන උපචිතවිමොක්ඛසම්භාරා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සකකම්මසඤ්චොදිතා තත්ථ තත්ථ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්වා පටාචාරාය ථෙරියා සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධා පබ්බජිත්වා පරිසුද්ධසීලා වත්තපටිවත්තං පරිපූරෙන්තියො විහරන්ති. අථෙකදිවසං පටාචාරාථෙරී තාසං ඔවාදං දෙන්තී –

117. ‘‘මුසලානි ගහෙත්වාන, ධඤ්ඤං කොට්ටෙන්ති මාණවා;

පුත්තදාරානි පොසෙන්තා, ධනං වින්දන්ති මාණවා.

118. ‘‘කරොථ බුද්ධසාසනං, යං කත්වා නානුතප්පති;

ඛිප්පං පාදානි ධොවිත්වා, එකමන්තෙ නිසීදථ;

චෙතොසමථමනුයුත්තා, කරොථ බුද්ධසාසන’’න්ති. – ඉමා ද්වෙ ගාථා අභාසි;

තත්ථායං සඞ්ඛෙපත්ථො – ඉමෙ සත්තා ජීවිතහෙතු මුසලානි ගහෙත්වා පරෙසං ධඤ්ඤං කොට්ටෙන්ති, උදුක්ඛලකම්මං කරොන්ති. අඤ්ඤම්පි එදිසං නිහීනකම්මං කත්වා පුත්තදාරං පොසෙන්තා යථාරහං ධනම්පි සංහරන්ති. තං පන නෙසං කම්මං නිහීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං දුක්ඛං අනත්ථසඤ්හිතඤ්ච. තස්මා එදිසං සංකිලෙසිකපපඤ්චං වජ්ජෙත්වා කරොථ බුද්ධසාසනං සික්ඛත්තයසඞ්ඛාතං සම්මාසම්බුද්ධසාසනං කරොථ සම්පාදෙථ අත්තනො සන්තානෙ නිබ්බත්තෙථ. තත්ථ කාරණමාහ – ‘‘යං කත්වා නානුතප්පතී’’ති, යස්ස කරණහෙතු එතරහි ආයතිඤ්ච අනුතාපං නාපජ්ජති. ඉදානි තස්ස කරණෙ පුබ්බකිච්චං අනුයොගවිධිඤ්ච දස්සෙතුං, ‘‘ඛිප්පං පාදානි ධොවිත්වා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ යස්මා අධොවිතපාදස්ස අවික්ඛාලිතමුඛස්ස ච නිසජ්ජසුඛං උතුසප්පායලාභො ච න හොති, පාදෙ පන ධොවිත්වා මුඛඤ්ච වික්ඛාලෙත්වා එකමන්තෙ නිසින්නස්ස තදුභයං ලභති, තස්මා ඛිප්පං ඉමං යථාලද්ධං ඛණං අවිරාධෙන්තියො පාදානි අත්තනො පාදෙ ධොවිත්වා එකමන්තෙ විවිත්තෙ ඔකාසෙ නිසීදථ නිසජ්ජථ. අට්ඨතිංසාය ආරම්මණෙසු යත්ථ කත්ථචි චිත්තරුචිකෙ ආරම්මණෙ අත්තනො චිත්තං උපනිබන්ධිත්වා චෙතොසමථමනුයුත්තා සමාහිතෙන චිත්තෙන චතුසච්චකම්මට්ඨානභාවනාවසෙන බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං ඔවාදං අනුසිට්ඨිං කරොථ සම්පාදෙථාති.

අථ තා භික්ඛුනියො තස්සා ථෙරියා ඔවාදෙ ඨත්වා විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා භාවනාය කම්මං කරොන්තියො ඤාණස්ස පරිපාකං ගතත්තා හෙතුසම්පන්නතාය ච සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා ඔවාදගාථාහි සද්ධිං –

119. ‘‘තස්සා තා වචනං සුත්වා, පටාචාරාය සාසනං;

පාදෙ පක්ඛාලයිත්වාන, එකමන්තං උපාවිසුං;

චෙතොසමථමනුයුත්තා, අකංසු බුද්ධසාසනං.

120. ‘‘රත්තියා පුරිමෙ යාමෙ, පුබ්බජාතිමනුස්සරුං;

රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ, දිබ්බචක්ඛුං විසොධයුං;

රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ, තමොඛන්ධං පදාලයුං.

121. ‘‘උට්ඨාය පාදෙ වන්දිංසු, කතා තෙ අනුසාසනී;

ඉන්දංව දෙවා තිදසා, සඞ්ගාමෙ අපරාජිතං;

පුරක්ඛත්වා විහස්සාම, තෙවිජ්ජාම්හ අනාසවා’’ති. –

ඉමා ගාථා අභාසිංසු.

තත්ථ තස්සා තා වචනං සුත්වා, පටාචාරාය සාසනන්ති තස්සා පටාචාරාය ථෙරියා කිලෙසපටිසත්තුසාසනට්ඨෙන සාසනභූතං ඔවාදවචනං, තා තිංසමත්තා භික්ඛුනියො සුත්වා පටිස්සුත්වා සිරසා සම්පටිච්ඡිත්වා.

උට්ඨාය පාදෙ වන්දිංසු, කතා තෙ අනුසාසනීති යථාසම්පටිච්ඡිතං තස්සා සාසනං අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා යථාඵාසුකට්ඨානෙ නිසීදිත්වා භාවෙන්තියො භාවනං මත්ථකං පාපෙත්වා අත්තනා අධිගතවිසෙසං ආරොචෙතුං නිසින්නාසනතො උට්ඨාය තස්සා සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘මහාථෙරි තවානුසාසනී යථානුසිට්ඨං අම්හෙහි කතා’’ති වත්වා තස්සා පාදෙ පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිංසු. ඉන්දංව දෙවා තිදසා, සඞ්ගාමෙ අපරාජිතන්ති දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ අපරාජිතං විජිතාවිං ඉන්දං තාවතිංසා දෙවා විය මහාථෙරි, මයං තං පුරක්ඛත්වා විහරිස්සාම අඤ්ඤස්ස කත්තබ්බස්ස අභාවතො. තස්මා ‘‘තෙවිජ්ජාම්හ අනාසවා’’ති අත්තනො කතඤ්ඤුභාවං පවෙදෙන්තී ඉදමෙව තාසං අඤ්ඤාබ්‍යාකරණං අහොසි. යං පනෙත්ථ අත්ථතො අවිභත්තං, තං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

තිංසමත්තාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.