5. පඤ්චකනිපාතො

1. අඤ්ඤතරාථෙරීගාථාවණ්ණනා

පඤ්චකනිපාතෙ පණ්ණවීසති වස්සානීතිආදිකා අඤ්ඤතරාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ දෙවදහනගරෙ මහාපජාපතිගොතමියා ධාතී හුත්වා වඩ්ඪෙසි. නාමගොත්තතො පන අපඤ්ඤාතා අහොසි. සා මහාපජාපතිගොතමියා පබ්බජිතකාලෙ සයම්පි පබ්බජිත්වා පඤ්චවීසති සංවච්ඡරානි කාමරාගෙන උපද්දුතා අච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පි කාලං චිත්තෙකග්ගතං අලභන්තී බාහා පග්ගය්හ කන්දමානා ධම්මදින්නාථෙරියා සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා කාමෙහි විනිවත්තිතමානසා කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා භාවනමනුයඤ්ජන්තී න චිරස්සෙව ඡළභිඤ්ඤා හුත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා උදානවසෙන –

67. ‘‘පණ්ණවීසති වස්සානි, යතො පබ්බජිතා අහං;

නාච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පි, චිත්තස්සූපසමජ්ඣගං.

68. ‘‘අලද්ධා චෙතසො සන්තිං, කාමරාගෙනවස්සුතා;

බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තී, විහාරං පාවිසිං අහං.

69. ‘‘සා භික්ඛුනිං උපාගච්ඡිං, යා මෙ සද්ධායිකා අහු;

සා මෙ ධම්මමදෙසෙසි, ඛන්ධායතනධාතුයො.

70. ‘‘තස්සා ධම්මං සුණිත්වාන, එකමන්තෙ උපාවිසිං;

පුබ්බෙනිවාසං ජානාමි, දිබ්බචක්ඛු විසොධිතං.

71. ‘‘චෙතොපරිච්චඤාණඤ්ච, සොතධාතු විසොධිතා;

ඉද්ධීපි මෙ සච්ඡිකතා, පත්තො මෙ ආසවක්ඛයො;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති. –

ඉමා ගාථා අභාසි.

තත්ථ නාච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පීති අච්ඡරාඝටිතමත්තම්පි ඛණං අඞ්ගුලිඵොටනමත්තම්පි කාලන්ති අත්ථො. චිත්තස්සූපසමජ්ඣගන්ති චිත්තස්ස උපසමං චිත්තෙකග්ගං න අජ්ඣගන්ති යොජනා, න පටිලභින්ති අත්ථො.

කාමරාගෙනවස්සුතාති කාමගුණසඞ්ඛාතෙසු වත්ථුකාමෙසු දළ්හතරාභිනිවෙසිතාය බහලෙන ඡන්දරාගෙන තින්තචිත්තා.

භික්ඛුනින්ති ධම්මදින්නත්ථෙරිං සන්ධාය වදති.

චෙතොපරිච්චඤාණඤ්චාති චෙතොපරියඤාණඤ්ච විසොධිතන්ති සම්බන්ධො, අධිගතන්ති අත්ථො. සෙසං වුත්තනයමෙව.

අඤ්ඤතරාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. විමලාථෙරීගාථාවණ්ණනා

මත්තා වණ්ණෙන රූපෙනාතිආදිකා විමලාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ වෙසාලියං අඤ්ඤතරාය රූපූපජීවිනියා ඉත්ථියා ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති. විමලාතිස්සා නාමං අහොසි. සා වයප්පත්තා තථෙව ජීවිකං කප්පෙන්තී එකදිවසං ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරන්තං දිස්වා පටිබද්ධචිත්තා හුත්වා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං ගන්ත්වා ථෙරං උද්දිස්ස පලොභනකම්මං කාතුං ආරභි. ‘‘තිත්ථියෙහි උය්‍යොජිතා තථා අකාසී’’ති කෙචි වදන්ති. ථෙරො තස්සා අසුභවිභාවනමුඛෙන සන්තජ්ජනං කත්වා ඔවාදමදාසි. තං හෙට්ඨා ථෙරගාථාය ආගතමෙව, තථා පන ථෙරෙන ඔවාදෙ දින්නෙ සා සංවෙගජාතා හිරොත්තප්පං පච්චුපට්ඨපෙත්වා සාසනෙ පටිලද්ධසද්ධා උපාසිකා හුත්වා අපරභාගෙ භික්ඛුනීසු පබ්බජිත්වා ඝටෙන්තී වායමන්තී හෙතුසම්පන්නතාය න චිරස්සෙව අරහත්තං පත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා උදානවසෙන –

72. ‘‘මත්තා වණ්ණෙන රූපෙන, සොභග්ගෙන යසෙන ච;

යොබ්බනෙන චුපත්ථද්ධා, අඤ්ඤාසමතිමඤ්ඤිහං.

73. ‘‘විභූසෙත්වා ඉමං කායං, සුචිත්තං බාලලාපනං;

අට්ඨාසිං වෙසිද්වාරම්හි, ලුද්දො පාසමිවොඩ්ඩිය.

74. ‘‘පිළන්ධනං විදංසෙන්තී, ගුය්හං පකාසිකං බහුං;

අකාසිං විවිධං මායං, උජ්ඣග්ඝන්තී බහුං ජනං.

75. ‘‘සාජ්ජ පිණ්ඩං චරිත්වාන, මුණ්ඩා සඞ්ඝාටිපාරුතා;

නිසින්නා රුක්ඛමූලම්හි, අවිතක්කස්ස ලාභිනී.

76. ‘‘සබ්බෙ යොගා සමුච්ඡින්නා, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

ඛෙපෙත්වා ආසවෙ සබ්බෙ, සීතිභූතාම්හි නිබ්බුතා’’ති. –

ඉමා ගාථා අභාසි.

තත්ථ මත්තා වණ්ණෙන රූපෙනාති ගුණවණ්ණෙන චෙව රූපසම්පත්තියා ච. සොභග්ගෙනාති සුභගභාවෙන. යසෙනාති පරිවාරසම්පත්තියා. මත්තා වණ්ණමදරූපමදසොභග්ගමදපරිවාරමදවසෙන මදං ආපන්නාති අත්ථො. යොබ්බනෙන චුපත්ථද්ධාති යොබ්බනමදෙන උපරූපරි ථද්ධා යොබ්බනනිමිත්තෙන අහඞ්කාරෙන උපත්ථද්ධචිත්තා අනුපසන්තමානසා. අඤ්ඤාසමතිමඤ්ඤිහන්ති අඤ්ඤා ඉත්ථියො අත්තනො වණ්ණාදිගුණෙහි සබ්බථාපි අතික්කමිත්වා මඤ්ඤිං අහං. අඤ්ඤාසං වා ඉත්ථීනං වණ්ණාදිගුණෙ අතිමඤ්ඤිං අතික්කමිත්වා අමඤ්ඤිං අවමානං අකාසිං.

විභූසිත්වා ඉමං කායං, සුචිත්තං බාලලාපනන්ති ඉමං නානාවිධඅසුචිභරිතං ජෙගුච්ඡං අහං මමාති බාලානං ලාපනතො වාචනතො බාලලාපනං මම කායං ඡවිරාගකරණකෙසට්ඨපනාදිනා සුචිත්තං වත්ථාභරණෙහි විභූසිත්වා සුමණ්ඩිතපසාදිතං කත්වා. අට්ඨාසිං වෙසිද්වාරම්හි, ලුද්දො පාසමිවොඩ්ඩියාති මිගලුද්දො විය මිගානං බන්ධනත්ථාය දණ්ඩවාකුරාදිමිගපාසං, මාරස්ස පාසභූතං යථාවුත්තං මම කායං වෙසිද්වාරම්හි වෙසියා ඝරද්වාරෙ ඔඩ්ඩියිත්වා අට්ඨාසිං.

පිළන්ධනං විදංසෙන්තී, ගුය්හං පකාසිකං බහුන්ති ඌරුජඝනථනදස්සනාදිකං ගුය්හඤ්චෙව පාදජාණුසිරාදිකං පකාසඤ්චාති ගුය්හං පකාසිකඤ්ච බහුං නානප්පකාරං පිළන්ධනං ආභරණං දස්සෙන්තී. අකාසිං විවිධං මායං, උජ්ඣග්ඝන්තී බහුං ජනන්ති යොබ්බනමදමත්තං බහුං බාලජනං විප්පලම්භෙතුං හසන්තී ගන්ධමාලාවත්ථාභරණාදීහි සරීරසභාවපටිච්ඡාදනෙන හසවිලාසභාවාදීහි තෙහි ච විවිධං නානප්පකාරං වඤ්චනං අකාසිං.

සාජ්ජ පිණ්ඩං චරිත්වාන…පෙ… අවිතක්කස්ස ලාභිනීති සා අහං එවං පමාදවිහාරිනී සමානා අජ්ජ ඉදානි අය්‍යස්ස මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස ඔවාදෙ ඨත්වා සාසනෙ පබ්බජිත්වා මුණ්ඩා සඞ්ඝාටිපාරුතා හුත්වා පිණ්ඩං චරිත්වාන භික්ඛාහාරං භුඤ්ජිත්වා නිසින්නා රුක්ඛමූලම්හි රුක්ඛමූලෙ විවිත්තාසනෙ නිසින්නා දුතියජ්ඣානපාදකස්ස අග්ගඵලස්ස අධිගමෙන අවිතක්කස්ස ලාභිනී අම්හීති යොජනා.

සබ්බෙ යොගාති කාමයොගාදයො චත්තාරොපි යොගා. සමුච්ඡින්නාති පඨමමග්ගාදිනා යථාරහං සම්මදෙව උච්ඡින්නා පහීනා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

විමලාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. සීහාථෙරීගාථාවණ්ණනා

අයොනිසො මනසිකාරාතිආදිකා සීහාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ වෙසාලියං සීහසෙනාපතිනො භගිනියා ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තස්සා ‘‘මාතුලස්ස නාමං කරොමා’’ති සීහාති නාමං අකංසු. සා විඤ්ඤුතං පත්වා එකදිවසං සත්ථාරා සීහස්ස සෙනාපතිනො ධම්මෙ දෙසියමානෙ තං ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධා මාතාපිතරො අනුජානාපෙත්වා පබ්බජි. පබ්බජිත්වා ච විපස්සනං ආරභිත්වාපි බහිද්ධා පුථුත්තාරම්මණෙ විධාවන්තං චිත්තං නිවත්තෙතුං අසක්කොන්තී සත්ත සංවච්ඡරානි මිච්ඡාවිතක්කෙහි බාධීයමානා චිත්තස්සාදං අලභන්තී ‘‘කිං මෙ ඉමිනා පාපජීවිතෙන, උබ්බන්ධිත්වා මරිස්සාමී’’ති පාසං ගහෙත්වා රුක්ඛසාඛායං ලග්ගිත්වා තං අත්තනො කණ්ඨෙ පටිමුඤ්චන්තී පුබ්බාචිණ්ණවසෙන විපස්සනාය චිත්තං අභිනීහරි, අන්තිමභවිකතාය පාසස්ස බන්ධනං ගීවට්ඨානෙ අහොසි, ඤාණස්ස පරිපාකං ගතත්තා සා තාවදෙව විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. අරහත්තං පත්තසමකාලමෙව ච පාසබන්ධො ගීවතො මුච්චිත්වා විනිවත්ති. සා අරහත්තෙ පතිට්ඨිතා උදානවසෙන –

77. ‘‘අයොනිසො මනසිකාරා, කාමරාගෙන අට්ටිතා;

අහොසිං උද්ධතා පුබ්බෙ, චිත්තෙ අවසවත්තිනී.

78. ‘‘පරියුට්ඨිතා ක්ලෙසෙහි, සුභසඤ්ඤානුවත්තිනී;

සමං චිත්තස්ස න ලභිං, රාගචිත්තවසානුගා.

79. ‘‘කිසා පණ්ඩු විවණ්ණා ච, සත්ත වස්සානි චාරිහං;

නාහං දිවා වා රත්තිං වා, සුඛං වින්දිං සුදුක්ඛිතා.

80. ‘‘තතො රජ්ජුං ගහෙත්වාන, පාවිසිං වනමන්තරං;

වරං මෙ ඉධ උබ්බන්ධං, යඤ්ච හීනං පුනාචරෙ.

81. ‘‘දළ්හපාසං කරිත්වාන, රුක්ඛසාඛාය බන්ධිය;

පක්ඛිපිං පාසං ගීවායං, අථ චිත්තං විමුච්චි මෙ’’ති. –

ඉමා ගාථා අභාසි.

තත්ථ අයොනිසො මනසිකාරාති අනුපායමනසිකාරෙන, අසුභෙ සුභන්ති විපල්ලාසග්ගාහෙන. කාමරාගෙන අට්ටිතාති කාමගුණෙසු ඡන්දරාගෙන පීළිතා. අහොසිං උද්ධතා පුබ්බෙ, චිත්තෙ අවසවත්තිනීති පුබ්බෙ මම චිත්තෙ මය්හං වසෙ අවත්තමානෙ උද්ධතා නානාරම්මණෙ වික්ඛිත්තචිත්තා අසමාහිතා අහොසිං.

පරියුට්ඨිතා ක්ලෙසෙහි, සුභසඤ්ඤානුවත්තිනීති පරියුට්ඨානපත්තෙහි කාමරාගාදිකිලෙසෙහි අභිභූතා රූපාදීසු සුභන්ති පවත්තාය කාමසඤ්ඤාය අනුවත්තනසීලා. සමං චිත්තස්ස න ලභිං, රාගචිත්තවසානුගාති කාමරාගසම්පයුත්තචිත්තස්ස වසං අනුගච්ඡන්තී ඊසකම්පි චිත්තස්ස සමං චෙතොසමථං චිත්තෙකග්ගතං න ලභිං.

කිසා පණ්ඩු විවණ්ණා චාති එවං උක්කණ්ඨිතභාවෙන කිසා ධමනිසන්ථතගත්තා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා තතො එව විවණ්ණා විගතඡවිවණ්ණා ච හුත්වා. සත්ත වස්සානීති සත්ත සංවච්ඡරානි. චාරිහන්ති චරිං අහං. නාහං දිවා වා රත්තිං වා, සුඛං වින්දිං සුදුක්ඛිතාති එවමහං සත්තසු සංවච්ඡරෙසු කිලෙසදුක්ඛෙන දුක්ඛිතා එකදාපි දිවා වා රත්තිං වා සමණසුඛං න පටිලභිං.

තතොති කිලෙසපරියුට්ඨානෙන සමණසුඛාලාභභාවතො. රජ්ජුං ගහෙත්වාන පාවිසිං, වනමන්තරන්ති පාසරජ්ජුං ආදාය වනන්තරං පාවිසිං. කිමත්ථං පාවිසීති චෙ ආහ – ‘‘වරං මෙ ඉධ උබ්බන්ධං, යඤ්ච හීනං පුනාචරෙ’’ති යදහං සමණධම්මං කාතුං අසක්කොන්තී හීනං ගිහිභාවං පුන ආචරෙ ආචරෙය්‍යං අනුතිට්ඨෙය්‍යං, තතො සතගුණෙන සහස්සගුණෙන ඉමස්මිං වනන්තරෙ උබ්බන්ධං බන්ධිත්වා මරණං මෙ වරං සෙට්ඨන්ති අත්ථො. අථ චිත්තං විමුච්චි මෙති යදා රුක්ඛසාඛාය බන්ධපාසං ගීවායං පක්ඛිපි, අථ තදනන්තරමෙව වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනාමග්ගෙන ඝටිතත්තා මග්ගපටිපාටියා සබ්බාසවෙහි මම චිත්තං විමුච්චි විමුත්තං අහොසීති.

සීහාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. සුන්දරීනන්දාථෙරීගාථාවණ්ණනා

ආතුරං අසුචින්තිආදිකා සුන්දරීනන්දාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි කිර පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ හංසවතීනගරෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්වා, සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මං සුණන්තී සත්ථාරං එකං භික්ඛුනිං ඣායිනීනං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙන්තං දිස්වා අධිකාරකම්මං කත්වා තං ඨානන්තරං පත්ථෙත්වා කුසලං උපචිනන්තී කප්පසතසහස්සං දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සක්‍යරාජකුලෙ නිබ්බත්ති. නන්දාතිස්සා නාමං අකංසු. අපරභාගෙ රූපසම්පත්තියා සුන්දරීනන්දා, ජනපදකල්‍යාණීති ච පඤ්ඤායිත්ථ. සා අම්හාකං භගවති සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා අනුපුබ්බෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා නන්දකුමාරඤ්ච රාහුලකුමාරඤ්ච පබ්බාජෙත්වා ගතෙ සුද්ධොදනමහාරාජෙ ච පරිනිබ්බුතෙ මහාපජාපතිගොතමියා රාහුලමාතාය ච පබ්බජිතාය චින්තෙසි – ‘‘මය්හං ජෙට්ඨභාතා චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය පබ්බජිත්වා ලොකෙ අග්ගපුග්ගලො බුද්ධො ජාතො, පුත්තොපිස්ස රාහුලකුමාරො පබ්බජි, භත්තාපි මෙ නන්දරාජා, මාතාපි මහාපජාපතිගොතමී, භගිනීපි රාහුලමාතා පබ්බජිතා, ඉදානාහං ගෙහෙ කිං කරිස්සාමි, පබ්බජිස්සාමී’’ති භික්ඛුනුපස්සයං ගන්ත්වා ඤාතිසිනෙහෙන පබ්බජි, නො සද්ධාය. තස්මා පබ්බජිත්වාපි රූපං නිස්සාය උප්පන්නමදා. ‘‘සත්ථා රූපං විවණ්ණෙති ගරහති, අනෙකපරියායෙන රූපෙ ආදීනවං දස්සෙතී’’ති බුද්ධුපට්ඨානං න ගච්ඡතීතිආදි සබ්බං හෙට්ඨා අභිරූපනන්දාය වත්ථුස්මිං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයං පන විසෙසො – සත්ථාරා නිම්මිතං ඉත්ථිරූපං අනුක්කමෙන ජරාභිභූතං දිස්වා අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො මනසිකරොන්තියා ථෙරියා කම්මට්ඨානාභිමුඛං චිත්තං අහොසි. තං දිස්වා සත්ථා තස්සා සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙන්තො –

82. ‘‘ආතුරං අසුචිං පූතිං, පස්ස නන්දෙ සමුස්සයං;

අසුභාය චිත්තං භාවෙහි, එකග්ගං සුසමාහිතං.

83. ‘‘යථා ඉදං තථා එතං, යථා එතං තථා ඉදං;

දුග්ගන්ධං පූතිකං වාති, බාලානං අභිනන්දිතං.

84. ‘‘එවමෙතං අවෙක්ඛන්තී, රත්තින්දිවමතන්දිතා;

තතො සකාය පඤ්ඤාය, අභිනිබ්බිජ්ඣ දක්ඛිස’’න්ති. –

ඉමා තිස්සො ගාථා අභාසි.

සා දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. තස්සා උපරිමග්ගත්ථාය කම්මට්ඨානං ආචික්ඛන්තො ‘‘නන්දෙ, ඉමස්මිං සරීරෙ අප්පමත්තකොපි සාරො නත්ථි, මංසලොහිතලෙපනො ජරාදීනං වාසභූතො, අට්ඨිපුඤ්ජමත්තො එවාය’’න්ති දස්සෙතුං –

‘‘අට්ඨිනං නගරං කතං, මංසලොහිතලෙපනං;

යත්ථ ජරා ච මච්චු ච, මානො මක්ඛො ච ඔහිතො’’ති. (ධ. ප. 150) –

ධම්මපදෙ ඉමං ගාථමාහ.

සා දෙසනාවසානෙ අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.3.166-219) –

‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මාන පාරගූ;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

‘‘ඔවාදකො විඤ්ඤාපකො, තාරකො සබ්බපාණිනං;

දෙසනාකුසලො බුද්ධො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

‘‘අනුකම්පකො කාරුණිකො, හිතෙසී සබ්බපාණිනං;

සම්පත්තෙ තිත්ථියෙ සබ්බෙ, පඤ්චසීලෙ පතිට්ඨපි.

‘‘එවං නිරාකුලං ආසි, සුඤ්ඤතං තිත්ථියෙහි ච;

විචිත්තං අරහන්තෙහි, වසීභූතෙහි තාදිභි.

‘‘රතනානට්ඨපඤ්ඤාසං, උග්ගතොව මහාමුනි;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, බාත්තිංසවරලක්ඛණො.

‘‘වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

‘‘තදාහං හංසවතියං, ජාතා සෙට්ඨිකුලෙ අහුං;

නානාරතනපජ්ජොතෙ, මහාසුඛසමප්පිතා.

‘‘උපෙත්වා තං මහාවීරං, අස්සොසිං ධම්මදෙසනං;

අමතං පරමස්සාදං, පරමත්ථනිවෙදකං.

‘‘තදා නිමන්තයිත්වාන, සසඞ්ඝං ලොකනායකං;

දත්වා තස්ස මහාදානං, පසන්නා සෙහි පාණිභි.

‘‘ඣායිනීනං භික්ඛුනීනං, අග්ගට්ඨානමපත්ථයිං;

නිපච්ච සිරසා ධීරං, සසඞ්ඝං ලොකනායකං.

‘‘තදා අදන්තදමකො, තිලොකසරණො පභූ;

බ්‍යාකාසි නරසාරථි, ලච්ඡසෙ තං සුපත්ථිතං.

‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදා, ඔරසා ධම්මනිම්මිතා;

නන්දාති නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවිකා.

‘‘තං සුත්වා මුදිතා හුත්වා, යාවජීවං තදා ජිනං;

මෙත්තචිත්තා පරිචරිං, පච්චයෙහි විනායකං.

‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

‘‘තතො චුතා යාමමගං, තතොහං තුසිතං ගතා;

තතො ච නිම්මානරතිං, වසවත්තිපුරං තතො.

‘‘යත්ථ යත්ථූපපජ්ජාමි, තස්ස කම්මස්ස වාහසා;

තත්ථ තත්ථෙව රාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං.

‘‘තතො චුතා මනුස්සත්තෙ, රාජානං චක්කවත්තිනං;

මණ්ඩලීනඤ්ච රාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං.

‘‘සම්පත්තිං අනුභොත්වාන, දෙවෙසු මනුජෙසු ච;

සබ්බත්ථ සුඛිතා හුත්වා, නෙකකප්පෙසු සංසරිං.

‘‘පච්ඡිමෙ භවෙ සම්පත්තෙ, සුරම්මෙ කපිලව්හයෙ;

රඤ්ඤො සුද්ධොදනස්සාහං, ධීතා ආසිං අනින්දිතා.

‘‘සිරියා රූපිනිං දිස්වා, නන්දිතං ආසි තං කුලං;

තෙන නන්දාති මෙ නාමං, සුන්දරං පවරං අහු.

‘‘යුවතීනඤ්ච සබ්බාසං, කල්‍යාණීති ච විස්සුතා;

තස්මිම්පි නගරෙ රම්මෙ, ඨපෙත්වා තං යසොධරං.

‘‘ජෙට්ඨො භාතා තිලොකග්ගො, පච්ඡිමො අරහා තථා;

එකාකිනී ගහට්ඨාහං, මාතරා පරිචොදිතා.

‘‘සාකියම්හි කුලෙ ජාතා, පුත්තෙ බුද්ධානුජා තුවං;

නන්දෙනපි විනා භූතා, අගාරෙ කින්නු අච්ඡසි.

‘‘ජරාවසානං යොබ්බඤ්ඤං, රූපං අසුචිසම්මතං;

රොගන්තමපිචාරොග්‍යං, ජීවිතං මරණන්තිකං.

‘‘ඉදම්පි තෙ සුභං රූපං, සසීකන්තං මනොහරං;

භූසනානං අලඞ්කාරං, සිරිසඞ්ඝාටසංනිභං.

‘‘පුඤ්ජිතං ලොකසාරංව, නයනානං රසායනං;

පුඤ්ඤානං කිත්තිජනනං, උක්කාකකුලනන්දනං.

‘‘න චිරෙනෙව කාලෙන, ජරා සමධිසෙස්සති;

විහාය ගෙහං කාරුඤ්ඤෙ, චර ධම්මමනින්දිතෙ.

‘‘සුත්වාහං මාතු වචනං, පබ්බජිං අනගාරියං;

දෙහෙන නතු චිත්තෙන, රූපයොබ්බනලාළිතා.

‘‘මහතා ච පයත්තෙන, ඣානජ්ඣෙන පරං මම;

කාතුඤ්ච වදතෙ මාතා, න චාහං තත්ථ උස්සුකා.

‘‘තතො මහාකාරුණිකො, දිස්වා මං කාමලාලසං;

නිබ්බන්දනත්ථං රූපස්මිං, මම චක්ඛුපථෙ ජිනො.

‘‘සකෙන ආනුභාවෙන, ඉත්ථිං මාපෙසි සොභිනිං;

දස්සනීයං සුරුචිරං, මමතොපි සුරූපිනිං.

‘‘තමහං විම්හිතා දිස්වා, අතිවිම්හිතදෙහිනිං;

චින්තයිං සඵලං මෙති, නෙත්තලාභඤ්ච මානුසං.

‘‘තමහං එහි සුභගෙ, යෙනත්ථො තං වදෙහි මෙ;

කුලං තෙ නාමගොත්තඤ්ච, වද මෙ යදි තෙ පියං.

‘‘න වඤ්චකාලො සුභගෙ, උච්ඡඞ්ගෙ මං නිවාසය;

සීදන්තීව මමඞ්ගානි, පසුප්පයමුහුත්තකං.

‘‘තතො සීසං මමඞ්ගෙ සා, කත්වා සයි සුලොචනා;

තස්සා නලාටෙ පතිතා, ලුද්ධා පරමදාරුණා.

‘‘සහ තස්සා නිපාතෙන, පිළකා උපපජ්ජථ;

පග්ඝරිංසු පභින්නා ච, කුණපා පුබ්බලොහිතා.

‘‘පභින්නං වදනඤ්චාපි, කුණපං පූතිගන්ධනං;

උද්ධුමාතං විනිලඤ්ච, පුබ්බඤ්චාපි සරීරකං.

‘‘සා පවෙදිතසබ්බඞ්ගී, නිස්සසන්තී මුහුං මුහුං;

වෙදයන්තී සකං දුක්ඛං, කරුණං පරිදෙවයි.

‘‘දුක්ඛෙන දුක්ඛිතා හොමි, ඵුසයන්ති ච වෙදනා;