6. චතුබ්‍යූහහාරසම්පාතවණ්ණනා

68. රක්ඛීයතීති රක්ඛිතං. ඉදං පදවසෙන නිබ්බචනං. යස්මා පන අත්ථවසෙන නිබ්බචනෙ වුත්තෙ පදවසෙන නිබ්බචනං වුත්තමෙව හොති, තස්මා ‘‘රක්ඛිතං පරිපාලීයතීති එසා නිරුත්තී’’ති වුත්තං. තත්ථ ඉති-සද්දො ආද්‍යත්ථො, පකාරෙ වා. තෙන එවමාදිකා එවංපකාරා වා එසා නිරුත්තීති වුත්තං හොති. තස්මා චින්තෙතීති චිත්තං. අත්තනො සන්තානං චිනොතීති චිත්තං, පච්චයෙහි චිතන්ති චිත්තං, චිත්තවිචිත්තට්ඨෙන චිත්තං, චිත්තකරණට්ඨෙන චිත්තං. සම්මා සඞ්කප්පෙතීති සම්මාසඞ්කප්පොතිආදිනා නිරුත්ති වෙදිතබ්බා.

අයං එත්ථ භගවතො අධිප්පායොති ‘‘රක්ඛිතචිත්තො අස්සා’’තිආදිනා ඉන්ද්‍රියසංවරාදයො දුග්ගතිපහානඤ්ච වදතො භගවතො එත්ථ ගාථායං අධිප්පායො. කොකාලිකො හීතිආදි නිදානනිද්දෙසො. තත්ථ හි-සද්දො කාරණෙ. ඉදං වුත්තං හොති – යස්මා කොකාලිකො (සං. නි. 1.181; අ. නි. 10.89; සු. නි. කොකාලිකසුත්ත) අරක්ඛිතචිත්තතාය අග්ගසාවකෙසු චිත්තං පදොසෙත්වා පදුමනිරයං උපපන්නො, තස්මා දුග්ගතියො ජහිතුකාමො රක්ඛිතචිත්තො අස්සාති භගවා සතිආරක්ඛෙන චෙතසා සමන්නාගතො සබ්බා දුග්ගතියො ජහතීති අත්ථො. සුත්තම්හි වුත්තං ‘‘සතියා චිත්තං රක්ඛිතබ්බ’’න්ති දෙසනානුසන්ධිදස්සනං.

චතුබ්‍යූහහාරසම්පාතවණ්ණනා නිට්ඨිතා.