4. භිසචරියාවණ්ණනා

34. චතුත්ථෙ යදා හොමි, කාසීනං පුරවරුත්තමෙති ‘‘කාසී’’ති බහුවචනවසෙන ලද්ධවොහාරස්ස රට්ඨස්ස නගරවරෙ බාරාණසියං යස්මිං කාලෙ ජාතසංවඩ්ඪො හුත්වා වසාමීති අත්ථො. භගිනී ච භාතරො සත්ත, නිබ්බත්තා සොත්තියෙ කුලෙති උපකඤ්චනාදයො ඡ අහඤ්චාති භාතරො සත්ත සබ්බකනිට්ඨා කඤ්චනදෙවී නාම භගිනී චාති සබ්බෙ මයං අට්ඨ ජනා මන්තජ්ඣෙනනිරතතාය සොත්තියෙ උදිතොදිතෙ මහති බ්‍රාහ්මණකුලෙ තදා නිබ්බත්තා ජාතාති අත්ථො.

35. බොධිසත්තො හි තදා බාරාණසියං අසීතිකොටිවිභවස්ස බ්‍රාහ්මණමහාසාලස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. තස්ස ‘‘කඤ්චනකුමාරො’’ති නාමං කරිංසු. අථස්ස පදසා විචරණකාලෙ අපරො පුත්තො විජායි. ‘‘උපකඤ්චනකුමාරො’’තිස්ස නාමං කරිංසු. තතො පට්ඨාය මහාසත්තං ‘‘මහාකඤ්චනකුමාරො’’ති සමුදාචරන්ති. එවං පටිපාටියා සත්ත පුත්තා අහෙසුං. සබ්බකනිට්ඨා පන එකා ධීතා. තස්සා ‘‘කඤ්චනදෙවී’’ති නාමං කරිංසු. මහාසත්තො වයප්පත්තො තක්කසිලං ගන්ත්වා සබ්බසිප්පානි උග්ගහෙත්වා පච්චාගඤ්ඡි.

අථ නං මාතාපිතරො ඝරාවාසෙන බන්ධිතුකාමා ‘‘අත්තනො සමානජාතිකුලතො තෙ දාරිකං ආනෙස්සාමා’’ති වදිංසු. සො ‘‘අම්ම, තාත, න මය්හං ඝරාවාසෙන අත්ථො. මය්හඤ්හි සබ්බො ලොකසන්නිවාසො ආදිත්තො විය සප්පටිභයො, බන්ධනාගාරං විය පලිබුද්ධනං, උක්කාරභූමි විය ජිගුච්ඡො හුත්වා උපට්ඨාති, න මෙ චිත්තං කාමෙසු රජ්ජති, අඤ්ඤෙ වො පුත්තා අත්ථි, තෙ ඝරාවාසෙන නිමන්තෙථා’’ති වත්වා පුනප්පුනං යාචිතොපි සහායෙහි යාචාපිතොපි න ඉච්ඡි, අථ නං සහායා ‘‘සම්ම, කිං පන ත්වං පත්ථයන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං න ඉච්ඡසී’’ති පුච්ඡිංසු. සො තෙසං අත්තනො නෙක්ඛම්මජ්ඣාසයං ආරොචෙසි. තෙන වුත්තං ‘‘එතෙසං පුබ්බජො ආසි’’න්තිආදි.

තත්ථ එතෙසං පුබ්බජො ආසින්ති එතෙසං උපකඤ්චනකාදීනං සත්තන්නං ජෙට්ඨභාතිකො අහං තදා අහොසිං. හිරීසුක්කමුපාගතොති සුක්කවිපාකත්තා සන්තානස්ස විසොධනතො ච සුක්කං පාපජිගුච්ඡනලක්ඛණං හිරිං භුසං ආගතො, අතිවිය පාපං ජිගුච්ඡන්තො ආසින්ති අත්ථො. භවං දිස්වාන භයතො, නෙක්ඛම්මාභිරතො අහන්ති කාමභවාදීනං වසෙන සබ්බං භවං පක්ඛන්දිතුං ආගච්ඡන්තං චණ්ඩහත්ථිං විය, හිංසිතුං ආගච්ඡන්තං උක්ඛිත්තාසිකං වධකං විය, සීහං විය, යක්ඛං විය, රක්ඛසං විය, ඝොරවිසං විය, ආසිවිසං විය, ආදිත්තං අඞ්ගාරං විය, සප්පටිභයං භයානකභාවතො පස්සිත්වා තතො මුච්චනත්ථඤ්ච පබ්බජ්ජාභිරතො පබ්බජිත්වා ‘‘කථං නු ඛො ධම්මචරියං සම්මාපටිපත්තිං පූරෙය්‍යං, ඣානසමාපත්තියො ච නිබ්බත්තෙය්‍ය’’න්ති පබ්බජ්ජාකුසලධම්මපඨමජ්ඣානාදිඅභිරතො තදා අහං ආසින්ති අත්ථො.

36. පහිතාති මාතාපිතූහි පෙසිතා. එකමානසාති සමානජ්ඣාසයා පුබ්බෙ මයා එකච්ඡන්දා මනාපචාරිනො මාතාපිතූහි පහිතත්තා පන මම පටික්කූලං අමනාපං වදන්තා. කාමෙහි මං නිමන්තෙන්තීති මහාපිතූහි වා එකමානසා කාමෙහි මං නිමන්තෙන්ති. කුලවංසං ධාරෙහීති ඝරාවාසං සණ්ඨපෙන්තො අත්තනො කුලවංසං ධාරෙහි පතිට්ඨපෙහීති කාමෙහි මං නිමන්තෙසුන්ති අත්ථො.

37. යං තෙසං වචනං වුත්තන්ති තෙසං මම පියසහායානං යං වචනං වුත්තං. ගිහිධම්මෙ සුඛාවහන්ති ගිහිභාවෙ සති ගහට්ඨභාවෙ ඨිතස්ස පුරිසස්ස ඤායානුගතත්තා දිට්ඨධම්මිකස්ස සම්පරායිකස්ස ච සුඛස්ස ආවහනතො සුඛාවහං. තං මෙ අහොසි කඨිනන්ති තං තෙසං මය්හං සහායානං මාතාපිතූනඤ්ච වචනං එකන්තෙනෙව නෙක්ඛම්මාභිරතත්තා අමනාපභාවෙන මෙ කඨිනං ඵරුසං දිවසං සන්තත්තඵාලසදිසං උභොපි කණ්ණෙ ඣාපෙන්තං විය අහොසි.

38. තෙ මං තදා උක්ඛිපන්තන්ති තෙ මය්හං සහායා මාතාපිතූහි අත්තනො ච උපනිමන්තනවසෙන අනෙකවාරං උපනීයමානෙ කාමෙ උද්ධමුද්ධං ඛිපන්තං ඡඩ්ඩෙන්තං පටික්ඛිපන්තං මං පුච්ඡිංසු. පත්ථිතං මමාති ඉතො විසුද්ධතරං කිං නු ඛො ඉමිනා පත්ථිතන්ති මයා අභිපත්ථිතං මම තං පත්ථනං පුච්ඡිංසු – ‘‘කිං ත්වං පත්ථයසෙ, සම්ම, යදි කාමෙ න භුඤ්ජසී’’ති.

39. අත්ථකාමොති අත්තනො අත්ථකාමො, පාපභීරූති අත්ථො. ‘‘අත්තකාමො’’තිපි පාළි. හිතෙසිනන්ති මය්හං හිතෙසීනං පියසහායානං. කෙචි ‘‘අත්ථකාමහිතෙසින’’න්ති පඨන්ති, තං න සුන්දරං.

40. පිතු මාතු ච සාවයුන්ති තෙ මය්හං සහායා අනිවත්තනීයං මම පබ්බජ්ජාඡන්දං විදිත්වා පබ්බජිතුකාමතාදීපකං මය්හං වචනං පිතු මාතු ච සාවෙසුං. ‘‘යග්ඝෙ, අම්මතාතා, ජානාථ, එකන්තෙනෙව මහාකඤ්චනකුමාරො පබ්බජිස්සති, න සො සක්කා කෙනචි උපායෙන කාමෙසු උපනෙතු’’න්ති අවොචුං. මාතාපිතා එවමාහූති තදා මය්හං මාතාපිතරො මම සහායෙහි වුත්තං මම වචනං සුත්වා එවමාහංසු – ‘‘සබ්බෙව පබ්බජාම, භො’’ති, යදි මහාකඤ්චනකුමාරස්ස නෙක්ඛම්මං අභිරුචිතං, යං තස්ස අභිරුචිතං, තදම්හාකම්පි අභිරුචිතමෙව, තස්මා සබ්බෙව පබ්බජාම, භොති. ‘‘භො’’ති තෙසං බ්‍රාහ්මණානං ආලපනං. ‘‘පබ්බජාම ඛො’’තිපි පාඨො, පබ්බජාම එවාති අත්ථො. මහාසත්තස්ස හි පබ්බජ්ජාඡන්දං විදිත්වා උපකඤ්චනාදයො ඡ භාතරො භගිනී ච කඤ්චනදෙවී පබ්බජිතුකාමාව අහෙසුං, තෙන තෙපි මාතාපිතූහි ඝරාවාසෙන නිමන්තියමානා න ඉච්ඡිංසුයෙව. තස්මා එවමාහංසු ‘‘සබ්බෙව පබ්බජාම, භො’’ති.

එවඤ්ච පන වත්වා මහාසත්තං මාතාපිතරො පක්කොසිත්වා අත්තනොපි අධිප්පායං තස්ස ආචික්ඛිත්වා ‘‘තාත, යදි පබ්බජිතුකාමොසි, අසීතිකොටිධනං තව සන්තකං යථාසුඛං විස්සජ්ජෙහී’’ති ආහංසු. අථ නං මහාපුරිසො කපණද්ධිකාදීනං විස්සජ්ජෙත්වා මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා හිමවන්තං පාවිසි. තෙන සද්ධිං මාතාපිතරො ඡ භාතරො ච භගිනී ච එකො දාසො එකා දාසී එකො ච සහායො ඝරාවාසං පහාය අගමංසු. තෙන වුත්තං –

41. ‘‘උභො මාතා පිතා මය්හං, භගිනී ච සත්ත භාතරො;

අමිතධනං ඡඩ්ඩයිත්වා, පවිසිම්හා මහාවන’’න්ති.

ජාතකට්ඨකථායං (ජා. අට්ඨ. 4.14.77 භිසජාතකවණ්ණනා) පන ‘‘මාතාපිතූසු කාලංකතෙසු තෙසං කත්තබ්බකිච්චං කත්වා මහාසත්තො මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමී’’ති වුත්තං.

එවං හිමවන්තං පවිසිත්වා ච තෙ බොධිසත්තප්පමුඛා එකං පදුමසරං නිස්සාය රමණීයෙ භූමිභාගෙ අස්සමං කත්වා පබ්බජිත්වා වනමූලඵලාහාරා යාපයිංසු. තෙසු උපකඤ්චනාදයො අට්ඨ ජනා වාරෙන ඵලාඵලං ආහරිත්වා එකස්මිං පාසාණඵලකෙ අත්තනො ඉතරෙසඤ්ච කොට්ඨාසෙ කත්වා ඝණ්ටිසඤ්ඤං දත්වා අත්තනො කොට්ඨාසං ආදාය වසනට්ඨානං පවිසන්ති. සෙසාපි ඝණ්ටිසඤ්ඤාය පණ්ණසාලතො නික්ඛමිත්වා අත්තනො අත්තනො පාපුණනකොට්ඨාසං ආදාය වසනට්ඨානං ගන්ත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොන්ති.

අපරභාගෙ භිසානි ආහරිත්වා තථෙව ඛාදන්ති. තත්ථ තෙ ඝොරතපා පරමධිතින්ද්‍රියා කසිණපරිකම්මං කරොන්තා විහරිංසු. අථ නෙසං සීලතෙජෙන සක්කස්ස භවනං කම්පි. සක්කො තං කාරණං ඤත්වා ‘‘ඉමෙ ඉසයො වීමංසිස්සාමී’’ති අත්තනො ආනුභාවෙන මහාසත්තස්ස කොට්ඨාසෙ තයො දිවසෙ අන්තරධාපෙසි. මහාසත්තො පඨමදිවසෙ කොට්ඨාසං අදිස්වා ‘‘මම කොට්ඨාසො පමුට්ඨො භවිස්සතී’’ති චින්තෙසි. දුතියදිවසෙ ‘‘මම දොසෙන භවිතබ්බං, පණාමනවසෙන මම කොට්ඨාසං න ඨපිතං මඤ්ඤෙ’’ති චින්තෙසි. තතියදිවසෙ ‘‘තං කාරණං සුත්වා ඛමාපෙස්සාමී’’ති සායන්හසමයෙ ඝණ්ටිසඤ්ඤං දත්වා තාය සඤ්ඤාය සබ්බෙසු සන්නිපතිතෙසු තමත්ථං ආරොචෙත්වා තීසුපි දිවසෙසු තෙහි ජෙට්ඨකොට්ඨාසස්ස ඨපිතභාවං සුත්වා ‘‘තුම්හෙහි මය්හං කොට්ඨාසො ඨපිතො, මයා පන න ලද්ධො, කිං නු ඛො කාරණ’’න්ති ආහ. තං සුත්වා සබ්බෙව සංවෙගප්පත්තා අහෙසුං.

තස්මිං අස්සමෙ රුක්ඛදෙවතාපි අත්තනො භවනතො ඔතරිත්වා තෙසං සන්තිකෙ නිසීදි. මනුස්සානං හත්ථතො පලායිත්වා අරඤ්ඤං පවිට්ඨො එකො වාරණො අහිතුණ්ඩිකහත්ථතො පලායිත්වා මුත්තො සප්පකීළාපනකො එකො වානරො ච තෙහි ඉසීහි කතපරිචයා තදා තෙසං සන්තිකං ගන්ත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. සක්කොපි ‘‘ඉසිගණං පරිග්ගණ්හිස්සාමී’’ති අදිස්සමානකායො තත්ථෙව අට්ඨාසි. තස්මිඤ්ච ඛණෙ බොධිසත්තස්ස කනිට්ඨො උපකඤ්චනතාපසො උට්ඨාය බොධිසත්තං වන්දිත්වා සෙසානං අපචිතිං දස්සෙත්වා ‘‘අහං සඤ්ඤං පට්ඨපෙත්වා අත්තානඤ්ඤෙව සොධෙතුං ලභාමී’’ති පුච්ඡිත්වා ‘‘ආම, ලභසී’’ති වුත්තෙ ඉසිගණමජ්ඣෙ ඨත්වා සපථං කරොන්තො –

‘‘අස්සං ගවං රජතං ජාතරූපං, භරියඤ්ච සො ඉධ ලභතං මනාපං;

පුත්තෙහි දාරෙහි සමඞ්ගි හොතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසී’’ති. (ජා. 1.14.78) –

ඉමං ගාථං අභාසි. ඉමඤ්හි සො ‘‘යත්තකානි පියවත්ථූනි හොන්ති, තෙහි විප්පයොගෙ තත්තකානි දුක්ඛානි උප්පජ්ජන්තී’’ති වත්ථුකාමෙ ගරහන්තො ආහ.

තං සුත්වා ඉසිගණො ‘‘මාරිස, මා කථය, අතිභාරියො තෙ සපථො’’ති කණ්ණෙ පිදහි. බොධිසත්තොපි ‘‘අතිභාරියො තෙ සපථො, න, ත්වං තාත, ගණ්හසි, තව පත්තාසනෙ නිසීදා’’ති ආහ. සෙසාපි සපථං කරොන්තා යථාක්කමං –

‘‘මාලඤ්ච සො කාසිකචන්දනඤ්ච, ධාරෙතු පුත්තස්ස බහූ භවන්තු;

කාමෙසු තිබ්බං කුරුතං අපෙක්ඛං, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘පහූතධඤ්ඤො කසිමා යසස්සී, පුත්තෙ ගිහී ධනිමා සබ්බකාමෙ;

වයං අපස්සං ඝරමාවසාතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘සො ඛත්තියො හොතු පසය්හකාරී, රාජාභිරාජා බලවා යසස්සී;

සචාතුරන්තං මහිමාවසාතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘සො බ්‍රාහ්මණො හොතු අවීතරාගො, මුහුත්තනක්ඛත්තපථෙසු යුත්තො;

පූජෙතු නං රට්ඨපතී යසස්සී, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘අජ්ඣායකං සබ්බසමන්තවෙදං, තපස්සිනං මඤ්ඤතු සබ්බලොකො;

පූජෙන්තු නං ජානපදා සමෙච්ච, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘චතුස්සදං ගාමවරං සමිද්ධං, දින්නඤ්හි සො භුඤ්ජතු වාසවෙන;

අවීතරාගො මරණං උපෙතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘සො ගාමණී හොතු සහායමජ්ඣෙ, නච්චෙහි ගීතෙහි පමොදමානො;

සො රාජතො බ්‍යසනමාලත්ථ කිඤ්චි, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘තං එකරාජා පථවිං විජෙත්වා, ඉත්ථීසහස්සස්ස ඨපෙතු අග්ගෙ;

සීමන්තිනීනං පවරා භවාතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යා අහාසි.

‘‘ඉසීනඤ්හි සා සබ්බසමාගතානං, භුඤ්ජෙය්‍ය සාදුං අවිකම්පමානා;

චරාතු ලාභෙන විකත්ථමානා, භිසානි තෙ බ්‍රාහණ යා අහාසි.

‘‘ආවාසිකො හොතු මහාවිහාරෙ, නවකම්මිකො හොතු ගජඞ්ගලායං;

ආලොකසන්ධිං දිවසං කරොතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘සො බජ්ඣතං පාසසතෙහි ඡම්හි, රම්මා වනා නීයතු රාජධානිං;

තුත්තෙහි සො හඤ්ඤතු පාචනෙහි, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසි.

‘‘අලක්කමාලී තිපුකණ්ණපිට්ඨො, ලට්ඨීහතො සප්පමුඛං උපෙතු;

සකච්ඡබන්ධො විසිඛං චරාතු, භිසානි තෙ බ්‍රාහ්මණ යො අහාසී’’ති. (ජා. 1.14.79-90) –

ඉමා ගාථායො අවොචුං.

තත්ථ තිබ්බන්ති වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙසු බහලං අපෙක්ඛං කරොතු. කසිමාති සම්පන්නකසිකම්මො. පුත්තෙ ගිහී ධනිමා සබ්බකාමෙති පුත්තෙ ලභතු, ගිහී හොතු, සත්තවිධෙන ධනෙන ධනිමා හොතු, රූපාදිභෙදෙ සබ්බකාමෙ ලභතු. වයං අපස්සන්ති මහල්ලකකාලෙපි අපබ්බජිත්වා අත්තනො වයං අපස්සන්තො පඤ්චකාමගුණසමිද්ධං ඝරමෙව ආවසතු. රාජාභිරාජාති රාජූනං අන්තරෙ අතිරාජා. අවීතරාගොති පුරොහිතට්ඨානතණ්හාය සතණ්හො. තපස්සිනන්ති තපසීලං, සීලසම්පන්නොති නං මඤ්ඤතු. චතුස්සදන්ති ආකිණ්ණමනුස්සතාය මනුස්සෙහි පහූතධඤ්ඤතාය ධඤ්ඤෙන සුලභදාරුතාය දාරූහි සම්පන්නොදකතාය උදකෙනාති චතූහි උස්සන්නං. වාසවෙනාති වාසවෙන දින්නං විය අචලං, වාසවතො ලද්ධවරානුභාවෙනෙව රාජානං ආරාධෙත්වා තෙන දින්නන්තිපි අත්ථො. අවීතරාගොති අවිගතරාගො කද්දමෙ සූකරො විය කාමපඞ්කෙ නිමුග්ගොව හොතු.

ගාමණීති ගාමජෙට්ඨකො. තන්ති තං ඉත්ථිං. එකරාජාති අග්ගරාජා. ඉත්ථීසහස්සස්සාති වචනමට්ඨතාය වුත්තං. සොළසන්නං ඉත්ථිසහස්සානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙතූති අත්ථො. සීමන්තිනීනන්ති සීමන්තධරානං, ඉත්ථීනන්ති අත්ථො. සබ්බසමාගතානන්ති සබ්බෙසං සන්නිපතිතානං මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා. අවිකම්පමානාති අනොසක්කමානා සාදුරසං භුඤ්ජතූති අත්ථො. චරාතු ලාභෙන විකත්ථමානාති ලාභහෙතු සිඞ්ගාරවෙසං ගහෙත්වා ලාභං උප්පාදෙතුං චරතු. ආවාසිකොති ආවාසජග්ගනකො. ගජඞ්ගලායන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. තත්ථ කිර දබ්බසම්භාරා සුලභා. ආලොකසන්ධිං දිවසන්ති එකදිවසෙන එකමෙව වාතපානං කරොතු. සො කිර දෙවපුත්තො කස්සපබුද්ධකාලෙ ගජඞ්ගලනගරං නිස්සාය යොජනිකෙ මහාවිහාරෙ ආවාසිකො සඞ්ඝත්ථෙරො හුත්වා ජිණ්ණෙ විහාරෙ නවකම්මානි කරොන්තොව මහාදුක්ඛං අනුභවි, තං සන්ධායාහ.

පාසසතෙහීති බහූහි පාසෙහි. ඡම්හීති චතූසු පාදෙසු ගීවාය කටිභාගෙ චාති ඡසු ඨානෙසු. තුත්තෙහීති ද්විකණ්ටකාහි දීඝලට්ඨීහි. පාචනෙහීති රස්සපාචනෙහි, අඞ්කුසකෙහි වා. අලක්කමාලීති අහිතුණ්ඩිකෙන කණ්ඨෙ පරික්ඛිපිත්වා ඨපිතාය අලක්කමාලාය සමන්නාගතො. තිපුකණ්ණපිට්ඨොති තිපුපිළන්ධනෙන පිළන්ධිතපිට්ඨිකණ්ණො කණ්ණපිට්ඨො. ලට්ඨිහතොති සප්පකීළාපනං සික්ඛාපයමානො ලට්ඨියා හතො හුත්වා. සබ්බං තෙ කාමභොගං ඝරාවාසං අත්තනා අත්තනා අනුභූතදුක්ඛඤ්ච ජිගුච්ඡන්තා තථා තථා සපථං කරොන්තා එවමාහංසු.

අථ බොධිසත්තො ‘‘සබ්බෙහි ඉමෙහි සපථො කතො, මයාපි කාතුං වට්ටතී’’ති සපථං කරොන්තො –

‘‘යො වෙ අනට්ඨංව නට්ඨන්ති චාහ, කාමෙව සො ලභතං භුඤ්ජතඤ්ච;

අගාරමජ්ඣෙ මරණං උපෙතු, යො වා භොන්තො සඞ්කති කඤ්චි දෙවා’’ති. (ජා. 1.14.91) –

ඉමං ගාථමාහ.

තත්ථ භොන්තොති භවන්තො. සඞ්කතීති ආසඞ්කති. කඤ්චීති අඤ්ඤතරං.

අථ සක්කො ‘‘සබ්බෙපිමෙ කාමෙසු නිරපෙක්ඛා’’ති ජානිත්වා සංවිග්ගමානසො න ඉමෙසු කෙනචිපි භිසානි නීතානි, නාපි තයා අනට්ඨං නට්ඨන්ති වුත්තං, අපිච අහං තුම්හෙ වීමංසිතුකාමො අන්තරධාපෙසින්ති දස්සෙන්තො –

‘‘වීමංසමානො ඉසිනො භිසානි, තීරෙ ගහෙත්වාන ථලෙ නිධෙසිං;

සුද්ධා අපාපා ඉසයො වසන්ති, එතානි තෙ බ්‍රහ්මචාරී භිසානී’’ති. (ජා. 1.14.95) –

ඔසානගාථමාහ.

තං සුත්වා බොධිසත්තො –

‘‘න තෙ නටා නො පන කීළනෙය්‍යා, න බන්ධවා නො පන තෙ සහායා;

කිස්මිං වුපත්ථම්භ සහස්සනෙත්ත, ඉසීහි ත්වං කීළසි දෙවරාජා’’ති. (ජා. 1.14.96) –

සක්කං තජ්ජෙසි.

අථ නං සක්කො –

‘‘ආචරියො මෙසි පිතා ච මය්හං, එසා පතිට්ඨා ඛලිතස්ස බ්‍රහ්මෙ;

එකාපරාධං ඛම භූරිපඤ්ඤ, න පණ්ඩිතා කොධබලා භවන්තී’’ති. (ජා. 1.14.97) –

ඛමාපෙසි.

මහාසත්තො සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො ඛමිත්වා සයං ඉසිගණං ඛමාපෙන්තො –

‘‘සුවාසිතං ඉසිනං එකරත්තං, යං වාසවං භූතපතිද්දසාම;

සබ්බෙව භොන්තො සුමනා භවන්තු, යං බ්‍රාහ්මණො පච්චුපාදී භිසානී’’ති. (ජා. 1.14.98) –

ආහ.

තත්ථ න තෙ නටාති, දෙවරාජ, මයං තව නටා වා කීළිතබ්බයුත්තකා වා න හොම. නාපි තව ඤාතකා, සහායා හස්සං කාතබ්බා. අථ ත්වං කිස්මිං වුපත්ථම්භාති කිං උපත්ථම්භකං කත්වා, කිං නිස්සාය ඉසීහි සද්ධිං කීළසීති අත්ථො. එසා පතිට්ඨාති එසා තව පාදච්ඡායා අජ්ජ මම ඛලිතස්ස අපරාධස්ස පතිට්ඨා හොතු. සුවාසිතන්ති ආයස්මන්තානං ඉසීනං එකරත්තිම්පි ඉමස්මිං අරඤ්ඤෙ වසිතං සුවසිතමෙව. කිංකාරණා? යං වාසවං භූතපතිං අද්දසාම. සචෙ හි මයං නගරෙ අවසිම්හා, න ඉමං අද්දසාම. භොන්තොති භවන්තො. සබ්බෙපි සුමනා භවන්තු තුස්සන්තු, සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො ඛමන්තු, කිංකාරණා? යං බ්‍රාහ්මණො පච්චුපාදී භිසානි යස්මා තුම්හාකං ආචරියො භිසානි අලභීති. සක්කො ඉසිගණං වන්දිත්වා දෙවලොකං ගතො. ඉසිගණොපි ඣානාභිඤ්ඤායො නිබ්බත්තෙත්වා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි.

තදා උපකඤ්චනාදයො ඡ භාතරො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානමහාකස්සපඅනුරුද්ධපුණ්ණආනන්දත්ථෙරා, භගිනී උප්පලවණ්ණා, දාසී ඛුජ්ජුත්තරා, දාසො චිත්තො ගහපති, රුක්ඛදෙවතා සාතාගිරො, වාරණො පාලිලෙය්‍යනාගො, වානරො මධුවාසිට්ඨො, සක්කො කාළුදායී, මහාකඤ්චනතාපසො ලොකනාථො.

තස්ස ඉධාපි හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව දස පාරමියො නිද්ධාරෙතබ්බා. තථා අච්චන්තමෙව කාමෙසු අනපෙක්ඛතාදයො ගුණානුභාවා විභාවෙතබ්බාති.

භිසචරියාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.