7. සත්තකනිද්දෙසො

(1) සත්තානුසයා

949. තත්ථ කතමෙ සත්තානුසයා? කාමරාගානුසයො, පටිඝානුසයො, මානානුසයො, දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො, භවරාගානුසයො, අවිජ්ජානුසයො – ඉමෙ සත්ත අනුසයා.

(2) සත්ත සංයොජනානි

තත්ථ කතමානි සත්ත සංයොජනානි? කාමරාගසංයොජනං, පටිඝසංයොජනං, මානසංයොජනං, දිට්ඨිසංයොජනං, විචිකිච්ඡාසංයොජනං, භවරාගසංයොජනං, අවිජ්ජාසංයොජනං – ඉමානි සත්ත සංයොජනානි.

(3) සත්ත පරියුට්ඨානානි

තත්ථ කතමානි සත්ත පරියුට්ඨානානි? කාමරාගපරියුට්ඨානං, පටිඝපරියුට්ඨානං, මානපරියුට්ඨානං, දිට්ඨිපරියුට්ඨානං, විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං, භවරාගපරියුට්ඨානං, අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං – ඉමානි සත්ත පරියුට්ඨානානි.

(4) සත්ත අසද්ධම්මා

950. තත්ථ කතමෙ සත්ත අසද්ධම්මා? අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, අප්පස්සුතො හොති, කුසීතො හොති, මුට්ඨස්සතී හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති – ඉමෙ සත්ත අසද්ධම්මා.

(5) සත්ත දුච්චරිතානි

තත්ථ කතමානි සත්ත දුච්චරිතානි? පාණාතිපාතො, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරො, මුසාවාදො, පිසුණා වාචා, ඵරුසා වාචා, සම්ඵප්පලාපො – ඉමානි සත්ත දුච්චරිතානි.

(6) සත්ත මානා

තත්ථ කතමෙ සත්ත මානා? මානො, අතිමානො, මානාතිමානො, ඔමානො, අධිමානො, අස්මිමානො, මිච්ඡාමානො – ඉමෙ සත්ත මානා.

(7) සත්ත දිට්ඨියො

951. (ක) තත්ථ කතමා සත්ත දිට්ඨියො? ඉධෙකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘‘යතො ඛො, භො, අයං අත්තා රූපී චාතුමහාභූතිකො [චාතුම්මහාභූතිකො (සී. ස්‍යා.)] මාතාපෙත්තිකසම්භවො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ඛ) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො, භො, එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො භො අඤ්ඤො අත්තා දිබ්බො රූපී කාමාවචරො කබළීකාරභක්ඛො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මාසමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ග) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො, භො, එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො, භො, අඤ්ඤො අත්තා දිබ්බො රූපී මනොමයො සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී අහීනින්ද්‍රියො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ඝ) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො, භො, එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො, භො, අඤ්ඤො අත්තා සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනූපගො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ඞ) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො, භො, එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො, භො, අඤ්ඤො අත්තා සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනූපගො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ච) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො, භො, එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො, භො, අඤ්ඤො අත්තා සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති.

(ඡ) තමඤ්ඤො එවමාහ – ‘‘අත්ථි ඛො පන එසො අත්තා යං ත්වං වදෙසි. ‘නෙසො නත්ථී’ති වදාමි. නො ච ඛො, භො, අයං අත්තා එත්තාවතා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොති. අත්ථි ඛො, භො, අඤ්ඤො අත්තා සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගො. තං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි. තමහං ජානාමි පස්සාමි. සො ඛො, භො, අත්තා යතො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා, එත්තාවතා ඛො, භො, අයං අත්තා සම්මා සමුච්ඡින්නො හොතී’’ති. ඉත්ථෙකෙ සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති. ඉමා සත්ත දිට්ඨියො.

සත්තකං.