11. තණ්හාවිචරිතනිද්දෙසො
(1) අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය
973. තත්ථ කතමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය? අස්මීති හොති, ඉත්ථස්මීති හොති, එවස්මීති හොති, අඤ්ඤථාස්මීති හොති, භවිස්සන්ති හොති, ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති, එවං භවිස්සන්ති හොති, අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති, අසස්මීති හොති, සාතස්මීති හොති, සියන්ති හොති, ඉත්ථං සියන්ති හොති, එවං සියන්ති හොති, අඤ්ඤථා සියන්ති හොති, අපාහං සියන්ති හොති, අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති, අපාහං එවං සියන්ති හොති, අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
974. කථඤ්ච අස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං [අනවකාරී (සී. ක.)] කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අස්මීති ඡන්දං පටිලභති, අස්මීති මානං පටිලභති, අස්මීති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉත්ථස්මීති වා එවස්මීති වා අඤ්ඤථාස්මීති වා.
(2) කථඤ්ච ඉත්ථස්මීති හොති? ඛත්තියොස්මීති වා, බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා, වෙස්සොස්මීති වා, සුද්දොස්මීති වා, ගහට්ඨොස්මීති වා, පබ්බජිතොස්මීති වා, දෙවොස්මීති වා, මනුස්සොස්මීති වා, රූපීස්මීති වා, අරූපීස්මීති වා, සඤ්ඤීස්මීති වා, අසඤ්ඤීස්මීති වා, නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං ඉත්ථස්මීති හොති.
(3) කථඤ්ච එවස්මීති හොති? පරපුග්ගලං [පරං පුග්ගලං (ස්‍යා.)] උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො තථාහං ඛත්තියොස්මීති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො තථාහං බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා, යථා සො වෙස්සො තථාහං වෙස්සොස්මීති වා යථා සො සුද්දො තථාහං සුද්දොස්මීති වා, යථා සො ගහට්ඨො තථාහං ගහට්ඨොස්මීති වා, යථා සො පබ්බජිතො තථාහං පබ්බජිතොස්මීති වා, යථා සො දෙවො තථාහං දෙවොස්මීති වා, යථා සො මනුස්සො තථාහං මනුස්සොස්මීති වා, යථා සො රූපී තථාහං රූපීස්මීති වා, යථා සො අරූපී තථාහං අරූපීස්මීති වා, යථා සො සඤ්ඤී තථාහං සඤ්ඤීස්මීති වා, යථා සො අසඤ්ඤී තථාහං අසඤ්ඤීස්මීති වා, යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං එවස්මීති හොති.
(4) කථඤ්ච අඤ්ඤථාස්මීති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො නාහං තථා ඛත්තියොස්මීති වා යථා සො බ්‍රාහ්මණො නාහං තථා බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා, යථා සො වෙස්සො නාහං තථා වෙස්සොස්මීති වා, යථා සො සුද්දො නාහං තථා සුද්දොස්මීති වා, යථා සො ගහට්ඨො නාහං තථා ගහට්ඨොස්මීති වා, යථා සො පබ්බජිතො නාහං තථා පබ්බජිතොස්මීති වා, යථා සො දෙවො නාහං තථා දෙවොස්මීති වා, යථා සො මනුස්සො නාහං තථා මනුස්සොස්මීති වා, යථා සො රූපී නාහං තථා රූපීස්මීති වා, යථා සො අරූපී නාහං තථා අරූපීස්මීති වා, යථා සො සඤ්ඤී නාහං තථා සඤ්ඤීස්මීති වා, යථා සො අසඤ්ඤී නාහං තථා අසඤ්ඤීස්මීති වා, යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං අඤ්ඤථාස්මීති හොති.
(5) කථඤ්ච භවිස්සන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං භවිස්සන්ති ඡන්දං පටිලභති, භවිස්සන්ති මානං පටිලභති, භවිස්සන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉත්ථං භවිස්සන්ති වා, එවං භවිස්සන්ති වා, අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති වා.
(6) කථඤ්ච ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති? ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා, බ්‍රාහ්මණො භවිස්සන්ති වා, වෙස්සො භවිස්සන්ති වා, සුද්දො භවිස්සන්ති වා, ගහට්ඨො භවිස්සන්ති වා, පබ්බජිතො භවිස්සන්ති වා, දෙවො භවිස්සන්ති වා, මනුස්සො භවිස්සන්ති වා, රූපී භවිස්සන්ති වා, අරූපී භවිස්සන්ති වා, සඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා, අසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා, නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති.
(7) කථඤ්ච එවං භවිස්සන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො තථාහං ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො තථාහං බ්‍රාහ්මණො භවිස්සන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං භවිස්සන්ති හොති.
(8) කථඤ්ච අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො නාහං තථා ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො නාහං තථා බ්‍රාහ්මණො භවිස්සන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති.
(9) කථඤ්ච අසස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නිච්චොස්මි ධුවොස්මි සස්සතොස්මි අවිපරිණාමධම්මොස්මීති – එවං අසස්මීති හොති.
(10) කථඤ්ච සාතස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උච්ඡිජ්ජිස්සාමි විනස්සිස්සාමි න භවිස්සාමීති – එවං සාතස්මීති හොති.
(11) කථඤ්ච සියන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං සියන්ති ඡන්දං පටිලභති, සියන්ති මානං පටිලභති, සියන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉත්ථං සියන්ති වා, එවං සියන්ති වා, අඤ්ඤථා සියන්ති වා.
(12) කථඤ්ච ඉත්ථං සියන්ති හොති? ඛත්තියො සියන්ති වා, බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා, වෙස්සො සියන්ති වා, සුද්දො සියන්ති වා, ගහට්ඨො සියන්ති වා, පබ්බජිතො සියන්ති වා, දෙවො සියන්ති වා, මනුස්සො සියන්ති වා, රූපී සියන්ති වා, අරූපී සියන්ති වා, සඤ්ඤී සියන්ති වා, අසඤ්ඤී සියන්ති වා, නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉත්ථං සියන්ති හොති.
(13) කථඤ්ච එවං සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො තථාහං ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො තථාහං බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං එවං සියන්ති හොති.
(14) කථඤ්ච අඤ්ඤථා සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො නාහං තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො නාහං තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
(15) කථඤ්ච අපාහං සියන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අනවකාරිං කරිත්වා රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අපාහං සියන්ති ඡන්දං පටිලභති, අපාහං සියන්ති මානං පටිලභති, අපාහං සියන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – අපාහං ඉත්ථං සියන්ති වා, අපාහං එවං සියන්ති වා, අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති වා.
(16) කථඤ්ච අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති? අපාහං ඛත්තියො සියන්ති වා, අපාහං බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා, අපාහං වෙස්සො සියන්ති වා, අපාහං සුද්දො සියන්ති වා, අපාහං ගහට්ඨො සියන්ති වා, අපාහං පබ්බජිතො සියන්ති වා, අපාහං දෙවො සියන්ති වා, අපාහං මනුස්සො සියන්ති වා, අපාහං රූපී සියන්ති වා, අපාහං අරූපී සියන්ති වා, අපාහං සඤ්ඤී සියන්ති වා, අපාහං අසඤ්ඤී සියන්ති වා, අපාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති. (17) කථඤ්ච අපාහං එවං සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො අපාහං තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො අපාහං තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී අපාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං අපාහං එවං සියන්ති හොති.
(18) කථඤ්ච අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො අපාහං න තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො අපාහං න තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී අපාහං න තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය.
(2) බාහිරස්ස උපාදාය
975. තත්ථ කතමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි බාහිරස්ස උපාදාය? ඉමිනා අස්මීති හොති, ඉමිනා ඉත්ථස්මීති හොති, ඉමිනා එවස්මීති හොති, ඉමිනා අඤ්ඤථාස්මීති හොති, ඉමිනා භවිස්සන්ති හොති, ඉමිනා ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති, ඉමිනා එවං භවිස්සන්ති හොති, ඉමිනා අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති, ඉමිනා අසස්මීති හොති, ඉමිනා සාතස්මීති හොති, ඉමිනා සියන්ති හොති, ඉමිනා ඉත්ථං සියන්ති හොති, ඉමිනා එවං සියන්ති හොති, ඉමිනා අඤ්ඤථා සියන්ති හොති, ඉමිනා අපාහං සියන්ති හොති, ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති, ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති හොති, ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
976. (1) කථඤ්ච ඉමිනා අස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා අස්මීති ඡන්දං පටිලභති, ඉමිනා අස්මීති මානං පටිලභති, ඉමිනා අස්මීති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉමිනා ඉත්ථස්මීති වා, ඉමිනා එවස්මීති වා, ඉමිනා අඤ්ඤථාස්මීති වා.
(2) කථඤ්ච ඉමිනා ඉත්ථස්මීති හොති? ඉමිනා ඛත්තියොස්මීති වා, ඉමිනා බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා, ඉමිනා වෙස්සොස්මීති වා, ඉමිනා සුද්දොස්මීති වා, ඉමිනා ගහට්ඨොස්මීති වා, ඉමිනා පබ්බජිතොස්මීති වා, ඉමිනා දෙවොස්මීති වා, ඉමිනා මනුස්සොස්මීති වා, ඉමිනා රූපීස්මීති වා, ඉමිනා අරූපීස්මීති වා, ඉමිනා සඤ්ඤීස්මීති වා, ඉමිනා අසඤ්ඤීස්මීති වා, ඉමිනා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං ඉමිනා ඉත්ථස්මීති හොති.
(3) කථඤ්ච ඉමිනා එවස්මීති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා තථාහං ඛත්තියොස්මීති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා තථාහං බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං ඉමිනා එවස්මීති හොති.
(4) කථඤ්ච ඉමිනා අඤ්ඤථාස්මීති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා නාහං තථා ඛත්තියොස්මීති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා නාහං තථා බ්‍රාහ්මණොස්මීති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීස්මීති වා – එවං ඉමිනා අඤ්ඤථාස්මීති හොති.
(5) කථඤ්ච ඉමිනා භවිස්සන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා භවිස්සන්ති ඡන්දං පටිලභති, ඉමිනා භවිස්සන්ති මානං පටිලභති, ඉමිනා භවිස්සන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉමිනා ඉත්ථං භවිස්සන්ති වා, ඉමිනා එවං භවිස්සන්ති වා, ඉමිනා අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති වා.
(6) කථඤ්ච ඉමිනා ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති? ඉමිනා ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා…පෙ… ඉමිනා අරූපී භවිස්සන්ති වා, ඉමිනා සඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා, ඉමිනා අසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා, ඉමිනා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං ඉමිනා ඉත්ථං භවිස්සන්ති හොති.
(7) කථඤ්ච ඉමිනා එවං භවිස්සන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා තථාහං ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා තථාහං බ්‍රාහ්මණො භවිස්සන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං ඉමිනා එවං භවිස්සන්ති හොති.
(8) කථඤ්ච ඉමිනා අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා නාහං තථා ඛත්තියො භවිස්සන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා නාහං තථා බ්‍රාහ්මණො භවිස්සන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්සන්ති වා – එවං ඉමිනා අඤ්ඤථා භවිස්සන්ති හොති.
(9) කථඤ්ච ඉමිනා අසස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං [අවකාරී (සී.)] කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා නිච්චොස්මි ධුවොස්මි සස්සතොස්මි අවිපරිණාමධම්මොස්මීති – එවං ඉමිනා අසස්මීති හොති.
(10) කථඤ්ච ඉමිනා සාතස්මීති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා උච්ඡිජ්ජිස්සාමි විනස්සිස්සාමි න භවිස්සාමීති – එවං ඉමිනා සාතස්මීති හොති.
(11) කථඤ්ච ඉමිනා සියන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා සියන්ති ඡන්දං පටිලභති, ඉමිනා සියන්ති මානං පටිලභති, ඉමිනා සියන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉමිනා ඉත්ථං සියන්ති වා, ඉමිනා එවං සියන්ති වා, ඉමිනා අඤ්ඤථා සියන්ති වා.
(12) කථඤ්ච ඉමිනා ඉත්ථං සියන්ති හොති? ඉමිනා ඛත්තියො සියන්ති වා, ඉමිනා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා, ඉමිනා වෙස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා සුද්දො සියන්ති වා, ඉමිනා ගහට්ඨො සියන්ති වා, ඉමිනා පබ්බජිතො සියන්ති වා, ඉමිනා දෙවො සියන්ති වා, ඉමිනා මනුස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා රූපී සියන්ති වා, ඉමිනා අරූපී සියන්ති වා, ඉමිනා සඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා අසඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා ඉත්ථං සියන්ති හොති.
(13) කථඤ්ච ඉමිනා එවං සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා තථාහං ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා තථාහං බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා තථාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා එවං සියන්ති හොති.
(14) කථඤ්ච ඉමිනා අඤ්ඤථා සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා නාහං තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා නාහං තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා නාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
(15) කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං සියන්ති හොති? කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං…පෙ… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ඉමිනා අපාහං සියන්ති ඡන්දං පටිලභති, ඉමිනා අපාහං සියන්ති මානං පටිලභති, ඉමිනා අපාහං සියන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති – ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති වා.
(16) කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති? ඉමිනා අපාහං ඛත්තියො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං වෙස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං සුද්දො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං ගහට්ඨො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං පබ්බජිතො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං දෙවො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං මනුස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං රූපී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අරූපී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං සඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අසඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති.
(17) කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා අපාහං තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා අපාහං තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා අපාහං තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති හොති.
(18) කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති? පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා අපාහං න තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා අපාහං න තථා බ්‍රාහ්මණො සියන්ති වා…පෙ… යථා සො නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී ඉමිනා අපාහං න තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා – එවං ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති.
ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි බාහිරස්ස උපාදාය.
ඉති ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය, ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි බාහිරස්ස උපාදාය, තදෙකජ්ඣං අභිසඤ්ඤූහිත්වා අභිසඞ්ඛිපිත්වා ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි හොන්ති. ඉති එවරූපානි අතීතානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, අනාගතානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, පච්චුප්පන්නානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, තදෙකජ්ඣං අභිසඤ්ඤූහිත්වා අභිසඞ්ඛිපිත්වා අට්ඨතණ්හාවිචරිතසතං හොති.
977. තත්ථ කතමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්‍රහ්මජාලෙ වෙය්‍යාකරණෙ වුත්තානි භගවතා? චත්තාරො සස්සතවාදා, චත්තාරො එකච්චසස්සතිකා, චත්තාරො අන්තානන්තිකා, චත්තාරො අමරාවික්ඛෙපිකා, ද්වෙ අධිච්චසමුප්පන්නිකා, සොළස සඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදා, සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා – ඉමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්‍රහ්මජාලෙ වෙය්‍යාකරණෙ වුත්තානි භගවතාති.
ඛුද්දකවත්ථුවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො.