11. ගතිඅනුයොගො

69. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. සො පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ …පෙ….

70. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අඤ්ඤො පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

71. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. සො ච අඤ්ඤො ච සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

72. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. නෙව සො සන්ධාවති, න අඤ්ඤො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

73. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. සො පුග්ගලො සන්ධාවති, අඤ්ඤො පුග්ගලො සන්ධාවති, සො ච අඤ්ඤො ච සන්ධාවති, නෙව සො සන්ධාවති න අඤ්ඤො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

74. න වත්තබ්බං – ‘‘පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොක’’න්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –

‘‘ස සත්තක්ඛත්තුපරමං, සන්ධාවිත්වාන පුග්ගලො;

දුක්ඛස්සන්තකරො හොති, සබ්බසංයොජනක්ඛයා’’ති [සං. නි. 2.133; ඉතිවු. 24 ඉතිවුත්තකෙපි].

අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති.

75. න වත්තබ්බං – ‘‘පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොක’’න්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘අනමතග්ගොයං [අනමතග්ගායං (ක.)], භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බකොටි න පඤ්ඤායති, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරත’’න්ති [සං. නි. 2.124]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති.

76. පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

77. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අත්ථි කොචි මනුස්සො හුත්වා දෙවො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව මනුස්සො සො දෙවොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

78. ස්වෙව මනුස්සො සො දෙවොති? ආමන්තා. මනුස්සො හුත්වා දෙවො හොති, දෙවො හුත්වා මනුස්සො හොති, මනුස්සභූතො අඤ්ඤො, දෙවො අඤ්ඤො, මනුස්සභූතො ස්වෙවායං සන්ධාවතීති මිච්ඡා…පෙ….

සචෙ හි සන්ධාවති ස්වෙව පුග්ගලො ඉතො චුතො පරං ලොකං අනඤ්ඤො, හෙවං මරණං න හෙහිති, පාණාතිපාතොපි නුපලබ්භති. කම්මං අත්ථි, කම්මවිපාකො අත්ථි, කතානං කම්මානං විපාකො අත්ථි, කුසලාකුසලෙ විපච්චමානෙ ස්වෙවායං සන්ධාවතීති මිච්ඡා.

79. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අත්ථි කොචි මනුස්සො හුත්වා යක්ඛො හොති, පෙතො හොති, නෙරයිකො හොති, තිරච්ඡානගතො හොති, ඔට්ඨො හොති, ගොණො හොති, ගද්‍රභො හොති, සූකරො හොති, මහිංසො [මහිසො (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව මනුස්සො සො මහිංසොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

80. ස්වෙව මනුස්සො සො මහිංසොති? ආමන්තා. මනුස්සො හුත්වා මහිංසො හොති, මහිංසො හුත්වා මනුස්සො හොති, මනුස්සභූතො අඤ්ඤො, මහිංසො අඤ්ඤො, මනුස්සභූතො ස්වෙවායං සන්ධාවතීති මිච්ඡා…පෙ….

සචෙ හි සන්ධාවති ස්වෙව පුග්ගලො ඉතො චුතො පරං ලොකං අනඤ්ඤො, හෙවං මරණං න හෙහිති, පාණාතිපාතොපි නුපලබ්භති. කම්මං අත්ථි, කම්මවිපාකො අත්ථි, කතානං කම්මානං විපාකො අත්ථි, කුසලාකුසලෙ විපච්චමානෙ ස්වෙවායං සන්ධාවතීති මිච්ඡා.

81. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අත්ථි කොචි ඛත්තියො හුත්වා බ්‍රාහ්මණො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව ඛත්තියො සො බ්‍රාහ්මණොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

82. අත්ථි කොචි ඛත්තියො හුත්වා වෙස්සො හොති, සුද්දො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව ඛත්තියො සො සුද්දොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

83. අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණො හුත්වා වෙස්සො හොති, සුද්දො හොති, ඛත්තියො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව බ්‍රාහ්මණො සො ඛත්තියොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

84. අත්ථි කොචි වෙස්සො හුත්වා සුද්දො හොති, ඛත්තියො හොති, බ්‍රාහ්මණො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව වෙස්සො සො බ්‍රාහ්මණොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

85. අත්ථි කොචි සුද්දො හුත්වා ඛත්තියො හොති, බ්‍රාහ්මණො හොති, වෙස්සො හොතීති? ආමන්තා. ස්වෙව සුද්දො සො වෙස්සොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

86. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. හත්ථච්ඡින්නො හත්ථච්ඡින්නොව හොති, පාදච්ඡින්නො පාදච්ඡින්නොව හොති, හත්ථපාදච්ඡින්නො හත්ථපාදච්ඡින්නොව හොති, කණ්ණච්ඡින්නො… නාසච්ඡින්නො… කණ්ණනාසච්ඡින්නො… අඞ්ගුලිච්ඡින්නො… අළච්ඡින්නො… කණ්ඩරච්ඡින්නො… කුණිහත්ථකො… ඵණහත්ථකො… කුට්ඨියො… ගණ්ඩියො… කිලාසියො… සොසියො… අපමාරියො… ඔට්ඨො… ගොණො… ගද්‍රභො… සූකරො… මහිංසො මහිංසොව හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

87. න වත්තබ්බං – ‘‘ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොක’’න්ති? ආමන්තා. නනු සොතාපන්නො පුග්ගලො මනුස්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන්නො තත්ථපි සොතාපන්නොව හොතීති? ආමන්තා.

හඤ්චි සොතාපන්නො පුග්ගලො මනුස්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන්නො තත්ථපි සොතාපන්නොව හොති, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොක’’න්ති.

88. සොතාපන්නො පුග්ගලො මනුස්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන්නො තත්ථපි සොතාපන්නොව හොතීති කත්වා තෙන ච කාරණෙන ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. සොතාපන්නො පුග්ගලො මනුස්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන්නො තත්ථපි මනුස්සො හොතීති කත්වා? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

89. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අනඤ්ඤො අවිගතො සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

90. අනඤ්ඤො අවිගතො සන්ධාවතීති? ආමන්තා. හත්ථච්ඡින්නො හත්ථච්ඡින්නොව හොති, පාදච්ඡින්නො පාදච්ඡින්නොව හොති, හත්ථපාදච්ඡින්නො හත්ථපාදච්ඡින්නොව හොති, කණ්ණච්ඡින්නො… නාසච්ඡින්නො… කණ්ණනාසච්ඡින්නො… අඞ්ගුලිච්ඡින්නො… අළච්ඡින්නො… කණ්ඩරච්ඡින්නො… කුණිහත්ථකො… ඵණහත්ථකො… කුට්ඨියො… ගණ්ඩියො… කිලාසියො… සොසියො… අපමාරියො… ඔට්ඨො… ගොණො… ගද්‍රභො… සූකරො… මහිංසො මහිංසොව හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

91. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. සරූපො සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… සරූපො සන්ධාවතීති? ආමන්තා. තං ජීවං තං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

සවෙදනො…පෙ… සසඤ්ඤො…පෙ… සසඞ්ඛාරො…පෙ… සවිඤ්ඤාණො සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… සවිඤ්ඤාණො සන්ධාවතීති? ආමන්තා. තං ජීවං තං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

92. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. අරූපො සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අරූපො සන්ධාවතීති? ආමන්තා. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අවෙදනො…පෙ… අසඤ්ඤො…පෙ… අසඞ්ඛාරො…පෙ… අවිඤ්ඤාණො සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අවිඤ්ඤාණො සන්ධාවතීති? ආමන්තා. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

93. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. රූපං සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… රූපං සන්ධාවතීති? ආමන්තා. තං ජීවං තං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

වෙදනා …පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… විඤ්ඤාණං සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං සන්ධාවතීති? ආමන්තා. තං ජීවං තං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

94. ස්වෙව පුග්ගලො සන්ධාවති අස්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකන්ති? ආමන්තා. රූපං න සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… රූපං න සන්ධාවතීති? ආමන්තා. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

වෙදනා …පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… විඤ්ඤාණං න සන්ධාවතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං න සන්ධාවතීති? ආමන්තා. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ. (සංඛිත්තං).

ඛන්ධෙසු භිජ්ජමානෙසු, සො චෙ භිජ්ජති පුග්ගලො;

උච්ඡෙදා භවති දිට්ඨි, යා බුද්ධෙන විවජ්ජිතා.

ඛන්ධෙසු භිජ්ජමානෙසු, නො චෙ භිජ්ජති පුග්ගලො;

පුග්ගලො සස්සතො හොති, නිබ්බානෙන සමසමොති.

ගතිඅනුයොගො.