ඵස්සපච්චයාවෙදනාපදවිත්ථාරකථාවණ්ණනා
643. ද්වාරතො සළෙවාති පභවසාමඤ්ඤතො එකවිධාපි උප්පත්තිද්වාරතො ඡ එව හොන්තීති ඡළෙව වෙදනා වුත්තා.
චිත්තභෙදෙන එකූනනවුතිවිධාපි ඉධාධිප්පෙතා එව දස්සෙතුං ‘‘වෙදනාසු පනා’’තිආදි වුත්තං. ‘‘සෙසාන’’න්ති එත්ථ සම්පටිච්ඡනසම්පයුත්තාය චක්ඛුසම්ඵස්සාදයො පඤ්ච යදිපි අනන්තරාදීහි පච්චයා හොන්ති, අනන්තරාදීනං පන උපනිස්සයෙ අන්තොගධත්තා සන්තීරණතදාරම්මණානඤ්ච සාධාරණස්ස තස්ස වසෙන ‘‘එකධා’’ති වුත්තං. එකෙකස්මිං ද්වාරෙ හි චක්ඛුද්වාරාදීසු උප්පන්නචක්ඛුවිඤ්ඤාණාදීහි සහජාතා ඵස්සා සකසකවීථීසු සම්පටිච්ඡනාදීහි සම්පයුත්තවෙදනානං, මනොද්වාරෙ තදාරම්මණවසෙනෙව පවත්තානං තෙභූමකවිපාකවෙදනානම්පි සහජාතමනොසම්ඵස්සසඞ්ඛාතො සො ඵස්සො අට්ඨධා පච්චයො හොතීති යොජෙතබ්බං.
රූපාරූපාවචරවිපාකවෙදනා පටිසන්ධිආදිවසෙනෙව පවත්තන්ති, කාමාවචරාපි එකච්චාති ‘‘තෙභූමකවිපාකවෙදනානම්පී’’ති වුත්තං. තාසම්පි හි සහජාතමනොසම්ඵස්සො අට්ඨධාව පච්චයො හොති. පච්චයං අනුපාදින්නම්පි කෙචි ඉච්ඡන්තීති ‘‘යා පනා’’තිආදිනා මනොද්වාරාවජ්ජනසම්පයුත්තඵස්සස්ස පච්චයභාවො වුත්තො. තඤ්ච මුඛමත්තදස්සනං දට්ඨබ්බං. එතෙන නයෙන සබ්බස්ස අනන්තරස්ස, අනානන්තරස්ස ච ඵස්සස්ස තස්සා තස්සා විපාකවෙදනාය උපනිස්සයතා යොජෙතබ්බාති.