3. නරවග්ග

227. මනුස්සො මානුසො මච්චො, මානවො මනුජො නරො;

පොසො පුමා ච පුරිසො,

පොරිසො ප්‍යථ පණ්ඩිතො.

228. බුධො විද්වා විභාවී ච, සන්තො සප්පඤ්ඤ කොවිදා;

ධීමා සුධී කවි බ්‍යත්තො, විචක්ඛණො විසාරදො.

229. මෙධාවී මතිමා පඤ්ඤො, විඤ්ඤූ ච විදූරො විදූ;

ධීරො විපස්සී දොසඤ්ඤූ, බුද්ධො ච දබ්බ විද්දසු.

230. ඉත්ථී සීමන්තිනී නාරී, ථී වධූ වනිතා, ඞ්ගනා;

පමදා සුන්දරී කන්තා, රමණී දයිතා, බලා.

231. මාතුගාමො ච මහිලා, ලලනා භීරු කාමිනී;

කුමාරිකා තු කඤ්ඤා ථ, යුවතී තරුණී භවෙ.

232. මහෙසී සාභිසෙකාඤ්ඤා,

භොගිනී රාජනාරියො;

ධවත්ථිනී තු සඞ්කෙතං, යාති යා සා, භිසාරිකා.

233. ගණිකා වෙසියා වණ්ණ, දාසී නගරසොභිනී;

රූපූපජීවිනී වෙසී, කුලටා තු ච බන්ධකී.

234. වරාරොහො, ත්තමා මත්ත, කාසිනී වරවණ්ණිනී;

පතිබ්බතා ත්වපි සතී, කුලිත්ථී කුලපාලිකා.

235. විධවා පතිසුඤ්ඤා ථ, පතිම්බරා සයම්බරා;

විජාතා තු පසූතා ච, ජාතාපච්චා පසූතිකා.

236. දූතී සඤ්චාරිකා දාසී, තු චෙටී කුටධාරිකා;

වාරුණී, ක්ඛණිකා තුල්‍යා, ඛත්තියානී තු ඛත්තියා.

237. දාරො ජායා කලත්තඤ්ච, ඝරණී භරියා පියා,

පජාපතී ච දුතියා, සා පාදපරිචාරිකා.

238. සඛී ත්වා’ලී වයස්සා ථ, ජාරී චෙවා’තිචාරිනී;

පුමෙ තූ’තු රජො පුප්ඵං, උතුනී තු රජස්සලා.

239. පුප්ඵවතී ගරුගබ්භා, පන්නසත්තා ච ගබ්භිනී;

ගබ්භාසයො ජලාබුපි, කලලං පුන්නපුංසකෙ.

240. ධවොතු සාමිකො භත්තා, කන්තො පති වරො පියො;

අථො පපති ජාරො ථා,

පච්චං පුත්තො’ත්‍රජො සුතො.

241. තනුජො තනයො සූනු, පුත්තාදී ධීතරි’ත්ථියං;

නාරියං දුහිතා ධීතා,

සජාතො ත්වො’රසො සුතො.

242. ජායාපතී ජනිපතී, ජයම්පතී තු දම්පතී [දම්පතීති පදං පුල්ලිඞ්ග බහුවචනන්තං ඉකාරන්තං, තුදම්පති (ටී.)];

අථ වස්සවරො වුත්තො, පණ්ඩකො ච නපුංසකං.

243. බන්ධවො බන්ධු සජනො, සගොත්තො ඤාති ඤාතකො;

සාලොහිතො සපිණ්ඩො ච,

තාතො තු ජනකො පිතා.

244. අම්ම, ම්බා ජනනී මාතා, ජනෙත්ති ජනිකා භවෙ;

උපමාතා තු ධාති’ත්ථී,

සාලො ජායාය භාතිකො.

245. නනන්දා සාමිභගිනී, මාතාමහී තු අය්‍යිකා;

මාතුලො මාතුභාතා,ස්ස, මාතුලානී පජාපති.

246. ජායාපතීනං ජනනී, සස්සු වුත්තාථ තප්පිතා;

සසුරො භාගිනෙය්‍යොතු, පුත්තො භගිනියා භවෙ.

247. නත්තා වුත්තො පපුත්තො ථ, සාමිභාතා තු දෙවරො;

ධීතුපති තු ජාමාතා,

අය්‍යකො තු පිතාමහො.

248. මාතුච්ඡා මාතුභගිනී, පිතුච්ඡා භගිනී පිතු;

පපිතාමහො පය්‍යකො,

සුණ්හා තු සුණිසා හුසා.

249. සොදරියො සගබ්භො ච, සොදරො සහජො ප්‍යථ;

මාතාපිතූ තෙ පිතරො, පුත්තා තු පුත්තධීතරො.

250. සසුරා සස්සුසසුරා, භාතුභගිනී භාතරො;

බාලත්තං බාලතා බාල්‍යං, යොබ්බඤ්ඤංතු ච යොබ්බනං.

251. සුක්කා තු පලිතං කෙසා, දයො ථ ජරතා ජරා;

පුථුකො පිල්ලකො ඡාපො, කුමාරො බාල පොතකා.

252. අථු’ ත්තානසයු’ත්තාන, සෙය්‍යකා ථනපොපි ච;

253. තරුණො ච වයට්ඨො ච, දහරො ච යුවා සුසු;

මාණවොදාරකොචාථ, සුකුමාරො සුඛෙධිතො.

254. මහල්ලකො ච වුද්ධො ච, ථෙරො ජිණ්ණො ච ජිණ්ණකො;

අග්ගජො පුබ්බජො ජෙට්ඨො, කනියො කනිට්ඨො නුජො.

255. වලිත්තචො තු වලිනො; තීසු’ත්තානසයාදයො;

256. සීසො’ත්තමඞ්ගානි සිරො, මුද්ධා ච මත්ථකො භවෙ;

කෙසො තු කුන්තලො වාලො, ත්තමඞ්ගරුහ මුද්ධජා.

257. ධම්මිල්ලො සංයතා කෙසා,

කාකපක්ඛො සිඛණ්ඩකො;

පාසො හත්ථො කෙසචයෙ;

තාපසානං තහිං ජටා.

258. ථියං වෙණී පවෙණී ච;

අථො චූළා සිඛා සියා;

සීමන්තො තු මතො නාරි, කෙසමජ්ඣම්හි පද්ධති.

259. ලොමං තනුරුහං රොමං, පම්හං පඛුම මක්ඛිගං;

මස්සු වුත්තං පුමමුඛෙ, භූ ත්විත්ථී භමුකො භමු.

260. බප්පො [ඛප්පො (ටී.)] නෙත්තජල’ස්සූනි, නෙත්තතාරා කනීනිකා;

වදනං තු මුඛං තුණ්ඩං, වත්තං ලපන මානනං.

261. ද්විජො ලපනජො දන්තො, දසනො රදනො රදො;

දාඨා තුදන්තභෙදස්මිං, අපාඞ්ගො ත්වක්ඛිකොටිසු.

262. දන්තාවරණ මොට්ඨො චා, ප්‍ය’ධරො දසනච්ඡදො;

ගණ්ඩො කපොලො හන්විත්ථී [ගණ්ඩත්ථී (ටී.) හන්වත්ථී=හනු+ඉත්ථී; හන+උ (ණ්වාදි)],

චුබුකං ත්ව’ ධරා අධො.

263. ගලො ච කණ්ඨො ගීවා ච, කන්ධරා ච සිරොධරා;

කම්බුගීවා තු යා ගීවා, සුවණ්ණාලිඞ්ගසන්නිභා;

අඞ්කිතා තීහි ලෙඛාහි, කම්බුගීවා ථවා මතා.

264. අංසො නිත්ථී භුජසිරො, ඛන්ධො තස්සන්ධි ජත්තු තං;

බාහුමූලං තු කච්ඡො, ධො, ත්ව’ස්ස පස්ස මනිත්ථියං.

265. බාහු භුජාද්වීසු බාහා, හත්ථො තු කර පාණයො;

මණිබන්ධො පකොට්ඨන්තො, කප්පරො තු කපොණ්‍ය’ථ.

266. මණිබන්ධ කනිට්ඨානං, පාණිස්ස කරභො,න්තරං;

කරසාඛා, ඞ්ගුලී තා තු, පඤ්ච, ඞ්ගුට්ඨො ච තජ්ජනී;

මජ්ඣිමා නාමිකා චාපි, කනිට්ඨා’ති කමා සියුං.

267. පදෙසො තාලගොකණ්ණා, විදත්ථි,ත්ථී කමා තතෙ;

තජ්ජන්‍යාදියුතෙ’ඞ්ගුට්ඨෙ, පසතො පාණි කුඤ්චිතො.

268. රතනං කුක්කු හත්ථො ථ, පුමෙ කරපුටො,ඤ්ජලි;

කරජො තු නඛො නිත්ථී, ඛටකො මුට්ඨි ච ද්වීසු.

269. බ්‍යාමො සහකරා බාහු, ද්වෙ පස්සද්වයවිත්ථතා;

උද්ධන්තත භුජපොස, ප්පමාණෙ පොරිසං තිසු.

270. උරො ච හදයං චාථ, ථනො කුච පයොධරා;

චූචුකං තු ථනග්ගස්මිං, පිට්ඨං තු පිට්ඨි නාරියං.

271. මජ්ඣො’නිත්ථී විලග්ගො ච, මජ්ඣිමං කුච්ඡි [චතුක්කං උදරෙ; 944-ගාථාපි පස්සිතබ්බා] තු ද්විසු;

ගහණීත්ථ්‍යුදරං ගබ්භො, කොට්ඨොන්තො කුච්ඡිසම්භවෙ.

272. ජඝනං තු නිතම්බො ච, සොණී ච කටි නාරියං;

අඞ්ගජාතං රහස්සඞ්ගං, වත්ථගුය්හඤ්ච මෙහනං.

273. නිමිත්තඤ්ච වරඞ්ගඤ්ච, බීජඤ්ච ඵලමෙව ච;

ලිඞ්ගං අණ්ඩං තු කොසො ච,

යොනි ත්විත්ථීපුමෙභගං.

274. අසුචි සම්භවො සුක්කං, පායු තු පුරිසෙ ගුදං;

වා පුමෙ ගූථ කරීස, වච්චානි ච මලං ඡකං.

275. උච්චාරො මීළ්හ මුක්කාරො, පස්සාවො මුත්ත මුච්චතෙ;

පූතිමුත්තඤ්ච ගොමුත්තෙ, ස්සාදීනං ඡකණං මලෙ.

276. ද්වීස්වධො නාභියා වත්ථි, උච්ඡඞ්ග’ඞ්කා තු’භො පුමෙ;

ඌරු සත්ථි පුමෙ ඌරු, පබ්බං තු ජාණු ජණ්ණු ච.

277. ගොප්ඵකො පාදගණ්ඨිපි, පුමෙ තු පණ්හි පාසණි;

පාදග්ගං පපදො පාදො, තු පදො චරණඤ්ච වා.

278. අඞ්ගංත්ව’වයවො වුත්තො, ඵාසුලිකා තු ඵාසුකා;

පණ්ඩකෙ අට්ඨි ධාත්විත්ථී, ගලන්තට්ඨි තු අක්ඛකො.

279. කප්පරො තු කපාලං වා, කණ්ඩරා තු මහාසිරා;

පුමෙ න්හාරු චිත්ථී සිරා, ධමනී ථ රසග්ගසා.

280. රසහරණ්‍ය’ථො මංස, මාමිසං පිසිතං භවෙ;

තිලිඞ්ගිකං තු වල්ලූර, මුත්තත්තං අථ ලොහිතං.

281. රුධිරං සොණිතං රත්තං, ලාලා ඛෙළො එලා භවෙ;

පුරිසෙ මායු පිත්තඤ්ච, සෙම්හො නිත්ථී සිලෙසුමො.

282. වසා විලීනස්නෙහො ථ, මෙදො චෙව වපා භවෙ;

ආකප්පො වෙසො නෙපච්ඡං, මණ්ඩනං තු පසාධනං.

283. විභූසනං චාභරණං, අලඞ්කාරො පිලන්ධනං;

කිරීට මකුටා’නිත්ථී, චූළාමණි සිරොමණි.

284. සිරොවෙඨන මුණ්හීසං, කුණ්ඩලං කණ්ණවෙඨනං;

කණ්ණිකා කණ්ණපූරො ච, සියා කණ්ණවිභූසනං.

285. කණ්ඨභූසා තු ගීවෙය්‍යං, හාරො මුත්තාවලි’ත්ථියං;

නියුරො වලයො නිත්ථී, කටකං පරිහාරකං.

286. කඞ්කණං කරභූසා ථ, කිඞ්කිණී [කිංකණී කිං කණිකා (ක.)] ඛුද්දඝණ්ටිකා;

අඞ්ගුලීයක මඞ්ගුල්‍යා, භරණං, සාක්ඛරං තු තං.

287. මුද්දිකා’ඞ්ගුලිමුද්දා ථ, රසනා මෙඛලා භවෙ;

කෙයූර මඞ්ගදඤ්චෙව, බාහුමූලවිභූසනං.

288. පාදඞ්ගදං තු මඤ්ජීරො, පාදකටක නූපුරා;

289. අලඞ්කාරප්පභෙදා තු, මුඛඵුල්ලං තථො’ණ්ණතං;

උග්ගත්ථනං ගිඞ්ගමක, මිච්චෙවමාදයො සියුං.

290. චෙල මච්ඡාදනං වත්ථං, වාසො වසන මංසුකං;

අම්බරඤ්ච පටො නිත්ථී, දුස්සං චොලො ච සාටකො.

291. ඛොමං දුකූලං කොසෙය්‍යං, පත්තුණ්ණං කම්බලො ච වා;

සාණං කොටම්බුරං භඞ්ග, න්ත්‍යාදි වත්ථන්තරං මතං.

292. නිවාසන න්තරීයාන්‍ය, න්තරමන්තරවාසකො;

පාවාරො තු’ත්තරාසඞ්ගො, උපසංබ්‍යාන මුත්තරං.

293. උත්තරීය මථො වත්ථ, මහතන්ති මතං නවං;

නන්තකං කප්පටො ජිණ්ණ, වසනං තු පටච්චරං.

294. කඤ්චුකො වාරවාණං වා, ථ වත්ථාවයවෙ දසා;

නාලිපට්ටොති කථිතො, උත්තමඞ්ගම්හි කඤ්චුකො.

295. ආයාමො දීඝතා රොහො,