2. භූකණ්ඩ

2. පුරවග්ග

198. පුරං නගර මිත්ථී වා, ඨානීයං පුටභෙදනං;

ථියං තු රාජධානී [රාජඨානී (ටී.)] ච, ඛන්ධාවාරො භවෙ ථ ච.

199. සාඛානගර මඤ්ඤත්‍ර, යං තං මූලපුරා පුරං;

බාරාණසී ච සාවත්ථි, වෙසාලී මිථිලා, ළවී.

200. කොසම්බු, ජ්ජෙනියො තක්ක, සිලා චම්පා ච සාගලං;

සුසුමාරගිරං [සංසුමාර (ටීකා)] රාජ, ගහං කපිලවත්ථු ච.

201. සාකෙත, මින්දපත්ථඤ්චො, ක්කට්ඨා පාටලිපුත්තකං;

ජෙතුත්තරඤ්ච සඞ්කස්සං, කුසිනාරාදයො පුරී.

202. රච්ඡා ච විසිඛා වුත්තා, රථිකා වීථි චාප්‍යථ;

බ්‍යූහො රච්ඡා අනිබ්බිද්ධා, නිබ්බිද්ධා තු පථද්ධි ච.

203. චතුක්කං චච්චරෙ මග්ග, සන්ධි සිඞ්ඝාටකං භවෙ;

පාකාරො වරණො චාථ, උදාපො [උද්දාප, උද්දාප] උපකාරිකා.

204. කුට්ටං තු භිත්ති නාරී ථ, ගොපුරං ද්වාරකොට්ඨකො;

එසිකා ඉන්දඛීලො ච, අට්ටො ත්වට්ටාලකො භවෙ.

205. තොරණං තු බහිද්වාරං, පරිඛාතු ච දීඝිකා;

මන්දිරං සදනා, ගාරං, නිකායො නිලයා, ලයො.

206. ආවාසො භවනං වෙස්මං, නිකෙතනං නිවෙසනං;

ඝරං ගහඤ්චා, වසථො, සරණඤ්ච පතිස්සයො.

207. ඔකං සාලා ඛයො වාසො, ථියං කුටි වසත්‍ය’පි;

ගෙහඤ්චා, නිත්ථි සදුමං, චෙතියා, යතනානි තු.

208. පාසාදො චෙව යූපො ථ, මුණ්ඩච්ඡදො ච හම්මියං;

යූපොතු ගජකුම්භම්හි, හත්ථිනඛො පතිට්ඨිතො.

209. සුපණ්ණවඞ්කච්ඡදන, මඩ්ඪයොගො සියා ථ ච;

එකකූටයුතො මාළො,

පාසාදො චතුරස්සකො.

210. සභායඤ්ච සභා චාථ, මණ්ඩපං වා ජනාලයො;

අථො ආසනසාලායං, පටික්කමන මීරිතං.

211. ජිනස්ස වාසභවන, මිත්ථී ගන්ධකුටි ප්‍යථ;

ථියං රසවතී පාක, ට්ඨානඤ්චෙව මහානසං.

212. ආවෙසනං සිප්පසාලා, සොණ්ඩා තු පානමන්දිරං;

වච්චට්ඨානං වච්චකුටි, මුනීනං ඨාන මස්සමො.

213. පණ්‍යවික්කයසාලා කු, ආපණො පණ්‍යවීථිකා;

උදොසිතො භණ්ඩසාලා, චඞ්කමනං තු චඞ්කමො.

214. ජන්තාඝරං ත්වග්ගිසාලා, පපා පානීයසාලිකා;

ගබ්භො ඔවරකො වාසා, ගාරං තු සයනිග්ගහං.

215. ඉත්ථාගාරං තු ඔරොධො, සුද්ධන්තො’ න්තෙපුරම්පි ච;

අසබ්බවිසයට්ඨානං, රඤ්ඤං කච්ඡන්තරං මතං.

216. සොපානො වා’රොහණඤ්ච,

නිස්සෙණී සා, ධිරොහිණී;

වාතපානං ගවක්ඛො ච, ජාලඤ්ච සීහපඤ්ජරං.

217. ආලොකසන්ධි වුත්තො ථ, ලඞ්ගී’ත්ථී පලිඝො භවෙ;

කපිසීසො, ග්ගලත්ථම්භො, නිබ්බං තු ඡද්දකොටියං.

218. ඡදනං පටලං ඡද්ද, මජිරං චච්චරො, ඞ්ගණං;

පඝානො පඝනා, ලින්දො, පමුඛං ද්වාරබන්ධනං.

219. පිට්ඨසඞ්ඝාටකං ද්වාර, බාහා කූටං තු කණ්ණිකා;

ද්වාරඤ්ච පටිහාරො ථ, උම්මාරො දෙහනී, ත්ථියං.

220. එළකො ඉන්දඛීලො ථ, ථම්භො ථූණො පුමිත්ථියං;

පාටිකා, ඩ්ඪෙන්දුපාසාණෙ, ගිඤ්ජකා තු ච ඉට්ඨකා.

221. වලභිච්ඡාදිදාරුම්හි, වඞ්කෙ ගොපානසී, ත්ථියං;

කපොතපාලිකායං තු, විටඞ්කො නිත්ථියං භවෙ.

222. කුඤ්චිකාවිවරං තාළ, ච්ඡිග්ගලො ප්‍යථ කුඤ්චිකා;

තාළො’වාපුරණං චාථ, වෙදිකා වෙදි කථ්‍යතෙ.

223. සඞ්ඝාතො පක්ඛපාසො ච, මන්දිරඞ්ගා තුලා අපි;

ථියං සම්මුජ්ජනී චෙව, සම්මජ්ජනී ච සොධනී.

224. සඞ්කටීරං තු සඞ්කාර, ට්ඨානං සඞ්කාරකූටකං;

අථො කචවරො, ක්ලාපො, සඞ්කාරො ච කසම්බුපි.

225. ඝරාදිභූමි තං වත්ථු, ගාමො සංවසථො ථ සො;

පාකටො නිගමො භොග, මච්චාදිභ්‍යො ධි තූදිතො [‘අධිභූ’ති ඊරිතො කථිතො (ටී.)].

226. සීමා ච මරියාදා ථ,

ඝොසො ගොපාලගාමකොති.

පුරවග්ගො නිට්ඨිතො.

3. නරවග්ග

227. මනුස්සො මානුසො මච්චො, මානවො මනුජො නරො;

පොසො පුමා ච පුරිසො,

පොරිසො ප්‍යථ පණ්ඩිතො.

228. බුධො විද්වා විභාවී ච, සන්තො සප්පඤ්ඤ කොවිදා;

ධීමා සුධී කවි බ්‍යත්තො, විචක්ඛණො විසාරදො.

229. මෙධාවී මතිමා පඤ්ඤො, විඤ්ඤූ ච විදූරො විදූ;

ධීරො විපස්සී දොසඤ්ඤූ, බුද්ධො ච දබ්බ විද්දසු.

230. ඉත්ථී සීමන්තිනී නාරී, ථී වධූ වනිතා, ඞ්ගනා;

පමදා සුන්දරී කන්තා, රමණී දයිතා, බලා.

231. මාතුගාමො ච මහිලා, ලලනා භීරු කාමිනී;

කුමාරිකා තු කඤ්ඤා ථ, යුවතී තරුණී භවෙ.

232. මහෙසී සාභිසෙකාඤ්ඤා,

භොගිනී රාජනාරියො;

ධවත්ථිනී තු සඞ්කෙතං, යාති යා සා, භිසාරිකා.

233. ගණිකා වෙසියා වණ්ණ, දාසී නගරසොභිනී;

රූපූපජීවිනී වෙසී, කුලටා තු ච බන්ධකී.

234. වරාරොහො, ත්තමා මත්ත, කාසිනී වරවණ්ණිනී;

පතිබ්බතා ත්වපි සතී, කුලිත්ථී කුලපාලිකා.

235. විධවා පතිසුඤ්ඤා ථ, පතිම්බරා සයම්බරා;

විජාතා තු පසූතා ච, ජාතාපච්චා පසූතිකා.

236. දූතී සඤ්චාරිකා දාසී, තු චෙටී කුටධාරිකා;

වාරුණී, ක්ඛණිකා තුල්‍යා, ඛත්තියානී තු ඛත්තියා.

237. දාරො ජායා කලත්තඤ්ච, ඝරණී භරියා පියා,

පජාපතී ච දුතියා, සා පාදපරිචාරිකා.

238. සඛී ත්වා’ලී වයස්සා ථ, ජාරී චෙවා’තිචාරිනී;

පුමෙ තූ’තු රජො පුප්ඵං, උතුනී තු රජස්සලා.

239. පුප්ඵවතී ගරුගබ්භා, පන්නසත්තා ච ගබ්භිනී;

ගබ්භාසයො ජලාබුපි, කලලං පුන්නපුංසකෙ.

240. ධවොතු සාමිකො භත්තා, කන්තො පති වරො පියො;

අථො පපති ජාරො ථා,

පච්චං පුත්තො’ත්‍රජො සුතො.

241. තනුජො තනයො සූනු, පුත්තාදී ධීතරි’ත්ථියං;

නාරියං දුහිතා ධීතා,

සජාතො ත්වො’රසො සුතො.

242. ජායාපතී ජනිපතී, ජයම්පතී තු දම්පතී [දම්පතීති පදං පුල්ලිඞ්ග බහුවචනන්තං ඉකාරන්තං, තුදම්පති (ටී.)];

අථ වස්සවරො වුත්තො, පණ්ඩකො ච නපුංසකං.

243. බන්ධවො බන්ධු සජනො, සගොත්තො ඤාති ඤාතකො;

සාලොහිතො සපිණ්ඩො ච,

තාතො තු ජනකො පිතා.

244. අම්ම, ම්බා ජනනී මාතා, ජනෙත්ති ජනිකා භවෙ;

උපමාතා තු ධාති’ත්ථී,

සාලො ජායාය භාතිකො.

245. නනන්දා සාමිභගිනී, මාතාමහී තු අය්‍යිකා;

මාතුලො මාතුභාතා,ස්ස, මාතුලානී පජාපති.

246. ජායාපතීනං ජනනී, සස්සු වුත්තාථ තප්පිතා;

සසුරො භාගිනෙය්‍යොතු, පුත්තො භගිනියා භවෙ.

247. නත්තා වුත්තො පපුත්තො ථ, සාමිභාතා තු දෙවරො;

ධීතුපති තු ජාමාතා,

අය්‍යකො තු පිතාමහො.

248. මාතුච්ඡා මාතුභගිනී, පිතුච්ඡා භගිනී පිතු;

පපිතාමහො පය්‍යකො,

සුණ්හා තු සුණිසා හුසා.

249. සොදරියො සගබ්භො ච, සොදරො සහජො ප්‍යථ;

මාතාපිතූ තෙ පිතරො, පුත්තා තු පුත්තධීතරො.

250. සසුරා සස්සුසසුරා, භාතුභගිනී භාතරො;

බාලත්තං බාලතා බාල්‍යං, යොබ්බඤ්ඤංතු ච යොබ්බනං.

251. සුක්කා තු පලිතං කෙසා, දයො ථ ජරතා ජරා;

පුථුකො පිල්ලකො ඡාපො, කුමාරො බාල පොතකා.

252. අථු’ ත්තානසයු’ත්තාන, සෙය්‍යකා ථනපොපි ච;

253. තරුණො ච වයට්ඨො ච, දහරො ච යුවා සුසු;

මාණවොදාරකොචාථ, සුකුමාරො සුඛෙධිතො.

254. මහල්ලකො ච වුද්ධො ච, ථෙරො ජිණ්ණො ච ජිණ්ණකො;

අග්ගජො පුබ්බජො ජෙට්ඨො, කනියො කනිට්ඨො නුජො.

255. වලිත්තචො තු වලිනො; තීසු’ත්තානසයාදයො;

256. සීසො’ත්තමඞ්ගානි සිරො, මුද්ධා ච මත්ථකො භවෙ;

කෙසො තු කුන්තලො වාලො, ත්තමඞ්ගරුහ මුද්ධජා.

257. ධම්මිල්ලො සංයතා කෙසා,

කාකපක්ඛො සිඛණ්ඩකො;

පාසො හත්ථො කෙසචයෙ;

තාපසානං තහිං ජටා.

258. ථියං වෙණී පවෙණී ච;

අථො චූළා සිඛා සියා;

සීමන්තො තු මතො නාරි, කෙසමජ්ඣම්හි පද්ධති.

259. ලොමං තනුරුහං රොමං, පම්හං පඛුම මක්ඛිගං;

මස්සු වුත්තං පුමමුඛෙ, භූ ත්විත්ථී භමුකො භමු.

260. බප්පො [ඛප්පො (ටී.)] නෙත්තජල’ස්සූනි, නෙත්තතාරා කනීනිකා;

වදනං තු මුඛං තුණ්ඩං, වත්තං ලපන මානනං.

261. ද්විජො ලපනජො දන්තො, දසනො රදනො රදො;

දාඨා තුදන්තභෙදස්මිං, අපාඞ්ගො ත්වක්ඛිකොටිසු.

262. දන්තාවරණ මොට්ඨො චා, ප්‍ය’ධරො දසනච්ඡදො;

ගණ්ඩො කපොලො හන්විත්ථී [ගණ්ඩත්ථී (ටී.) හන්වත්ථී=හනු+ඉත්ථී; හන+උ (ණ්වාදි)],

චුබුකං ත්ව’ ධරා අධො.

263. ගලො ච කණ්ඨො ගීවා ච, කන්ධරා ච සිරොධරා;

කම්බුගීවා තු යා ගීවා, සුවණ්ණාලිඞ්ගසන්නිභා;

අඞ්කිතා තීහි ලෙඛාහි, කම්බුගීවා ථවා මතා.

264. අංසො නිත්ථී භුජසිරො, ඛන්ධො තස්සන්ධි ජත්තු තං;