නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

අභිධානප්පදීපිකා

බුද්ධප්පණාමො

1. තථාගතො යො කරුණාකරො කරො,

පයාත’මොසජ්ජ සුඛප්පදං පදං;

අකා පරත්ථං කලිසම්භවෙ භවෙ,

නමාමි තං කෙවලදුක්කරං කරං.

ධම්මප්පණාමො

2. අපූජයුං යං මුනිකුඤ්ජරා ජරා,

රුජාදිමුත්තා යහිමුත්තරෙ තරෙ;

ඨිතා තිවට්ටම්බුනිධිං නරානරා,

තරිංසු තං ධම්මමඝප්පහං පහං.

සඞ්ඝප්පණාමො

3. ගතං මුනින්දො’රසසූනුතං නුතං,

සුපුඤ්ඤඛෙත්තං භුවනෙ සුතං සුතං;

ගණම්පි පාණීකතසංවරං වරං,

සදා ගුණොඝෙන නිරන්තර’න්තරං.

පටිඤ්ඤා

4. නාමලිඞ්ගෙසු කොසල්ල, මත්ථනිච්ඡයකාරණං;

යතො මහබ්බලං බුද්ධ, වචනෙ පාටවත්ථිනං.

5. නාමලිඞ්ගාන්‍ය’තො බුද්ධ, භාසිතස්සා’රහාන්‍ය’හං;

දස්සයන්තො පකාසෙස්ස, මභිධානප්පදීපිකං.

පරිභාසා

6. භිය්‍යො රූපන්තරා සාහ, චරියෙන ච කත්ථචි;

ක්වචා’ හච්චවිධානෙන ඤෙය්‍යං ථීපුන්නපුංසකං.

7. අභින්නලිඞ්ගානංයෙව, ද්වන්දො ච, ලිඞ්ගවාචකා;

ගාථාපාදන්තමජ්ඣට්ඨා, පුබ්බං යන්ත්‍යපරෙ පරං.

8. පුමිත්ථියං පදං ද්වීසු, සබ්බලිඞ්ගෙ ච තීස්විති;

අභිධානන්තරාරම්භෙ, ඤෙය්‍යං ත්ව’න්ත මථාදි ච.

9. භිය්‍යො පයොග මාගම්ම, සොගතෙ ආගමෙ ක්වචි;

නිඝණ්ඩු යුත්ති ඤ්චානීය, නාමලිඞ්ගං කථීයතීති.

1. සග්ගකණ්ඩ

1. බුද්ධො දසබලො සත්ථා, සබ්බඤ්ඤූ ද්විපදුත්තමො;

මුනින්දො භගවා නාථො, චක්ඛුම’ඞ්ගීරසො මුනි.

2. ලොකනාථො’ නධිවරො, මහෙසි ච විනායකො;

සමන්තචක්ඛු සුගතො, භූරිපඤ්ඤො ච මාරජි.

3. නරසීහො නරවරො, ධම්මරාජා මහාමුනි;

දෙවදෙවො ලොකගරු, ධම්මස්සාමී තථාගතො.

4. සයම්භූ සම්මාසම්බුද්ධො, වරපඤ්ඤො ච නායකො;

ජිනො, සක්කො තු සිද්ධත්ථො, සුද්ධොදනි ච ගොතමො.

5. සක්‍යසීහො තථා සක්‍ය, මුනි චාදිච්චබන්ධු ච;

6. මොක්ඛො නිරොධො නිබ්බානං, දීපො තණ්හක්ඛයො පරං;

තාණං ලෙණ මරූපඤ්ච, සන්තං සච්ච මනාලයං.

7. අසඞ්ඛතං සිව මමතං සුදුද්දසං,

පරායණං සරණ මනීතිකං තථා;

අනාසවං ධුව මනිදස්සනා’ කතා,

පලොකිතං නිපුණ මනන්ත මක්ඛරං.

8. දුක්ඛක්ඛයො බ්‍යාබජ්ඣඤ්ච [බ්‍යාපජ්ජං (ටීකා)], විවට්ටං ඛෙම කෙවලං;

අපවග්ගො විරාගො ච, පණීත මච්චුතං පදං.

9. යොගක්ඛෙමො පාර මපි, මුත්ති සන්ති විසුද්ධියො;

විමුත්‍ය’ සඞ්ඛතධාතු, සුද්ධි නිබ්බුතියො සියුං.

10. ඛීණාසවො ත්ව’සෙක්ඛො ච, වීතරාගො තථා’ රහා;

දෙවලොකො දිවො සග්ගො [නාකො (සී.)],

තිදිවො තිදසාලයො.

11. තිදසා ත්ව’මරා දෙවා, විබුධා ච සුධාසිනො;

සුරා මරූ දිවොකා චා, මතපා සග්ගවාසිනො.

12. නිජ්ජරා’ නිමිසා දිබ්බා, අපුමෙ දෙවතානි ච [දෙවතා එව දෙවතානි, සකත්ථෙ නිපච්චයො (ටීකා)];

13. සිද්ධො භූතො ච ගන්ධබ්බො, ගුය්හකො යක්ඛ රක්ඛසා;

කුම්භණ්ඩො ච පිසාචා’දී, නිද්දිට්ඨා දෙවයොනියො.

14. පුබ්බදෙවා සුරරිපූ, අසුරා දානවා පුමෙ;

තබ්බිසෙසා පහාරාදො, සම්බරො බලිආදයො.

15. පිතාමහො පිතා බ්‍රහ්මා, ලොකෙසො කමලාසනො;

තථා හිරඤ්ඤගබ්භො ච, සුරජෙට්ඨො පජාපති.

16. වාසුදෙවො හරි [හරී (ටීකා)] කණ්හො, කෙසවො චක්කපාණ්‍ය’ථ;

මහිස්සරො සිවො සූලී, ඉස්සරො පසුපත්‍ය’පි.

17. හරො වුත්තො කුමාරො තු, ඛන්ධො සත්තිධරො භවෙ;

18. සක්කො පුරින්දදො දෙව, රාජා වජිරපාණි ච;

සුජම්පති සහස්සක්ඛො, මහින්දො වජිරාවුධො.

19. වාසවො ච දසසත, නයනො තිදිවාධිභූ;

සුරනාථො ච වජිර, හත්ථො ච භූතපත්‍ය’පි.

20. මඝවා කොසියො ඉන්දො, වත්‍රභූ පාකසාසනො;

විඩොජො ථ සුජා තස්ස [සුජාතා’ස්ස (ටීකා)], භරියා ථ පුරං භවෙ.

21. මසක්කසාරා [මසක්කසාරො (සී.)] වස්සොක, සාරා චෙවා’ මරාවතී;

වෙජයන්තො තු පාසාදො,

සුධම්මා තු සභා මතා.

22. වෙජයන්තො රථො තස්ස,

වුත්තො මාතලි සාරථි;

එරාවණො ගජො පණ්ඩු, කම්බලො තු සිලාසනං.

23. සුවීරොච්චාදයො පුත්තා, නන්දා පොක්ඛරණී භවෙ;

නන්දනං මිස්සකං චිත්ත, ලතා ඵාරුසකං වනා.

24. අසනි ද්වීසු කුලිසං, වජිරං පුන්නපුංසකෙ;

අච්ඡරායොත්ථියං වුත්තා, රම්භා අලම්බුසාදයො;

දෙවිත්ථියො ථ ගන්ධබ්බා, පඤ්චසිඛොති ආදයො.

25. විමානො නිත්ථියං බ්‍යම්හං, පීයූසං ත්වමතං සුධා;

සිනෙරු මෙරු තිදිවා, ධාරො නෙරු සුමෙරු ච.

26. යුගන්ධරො ඊසධරො, කරවීකො සුදස්සනො;

නෙමින්ධරො විනතකො, අස්සකණ්ණො කුලාචලා.

27. මන්දාකිනී තථා’කාස, ගඞ්ගා සුරනදී ප්‍යථ;

28. කොවිළාරො තථා පාරි, ච්ඡත්තකො පාරිජාතකො;

කප්පරුක්ඛො තු සන්තානා, දයො දෙවද්දුමා සියුං.

29. පාචී පතීඣු’ දීචි’ත්ථී, පුබ්බ පච්ඡිම උත්තරා;

දිසාථ දක්ඛිණා’ පාචී, විදිසා’නුදිසා භවෙ.

30. එරාවතො [එරාවණො (සී.), අමරකොසෙ පන එරාවතො එව අත්ථි] පුණ්ඩරීකො, වාමනො කුමුදො’ ඤ්ජනො;

පුප්ඵදන්තො සබ්බභුම්මො, සුප්පතීකො දිසාගජා.

31. ධතරට්ඨො ච ගන්ධබ්බා, ධිපො, කුම්භණ්ඩසාමි තු;

විරුළ්හකො, විරූපක්ඛො, තු නාගාධිපතීරිතො.

32. යක්ඛාධිපො වෙස්සවණො, කුවෙරො නරවාහනො;

අළකා [අලකා (අමරකොස)] ළකමන්දාස්ස, පුරී, පහරණං ගදා;

චතුද්දිසාන මධිපා, පුබ්බාදීනං කමා ඉමෙ.

33. ජාතවෙදො සිඛී ජොති, පාවකො දහනො’ නලො;

හුතාවහො’ ච්චිමා ධූම, කෙත්ව’ග්ගි ගිනි භානුමා.

34. තෙජො ධූමසිඛො වායු, සඛො ච කණ්හවත්තනී;

වෙස්සානරො හුතාසො ථ, සිඛාජාල’ච්චි චාපුමෙ.

35. විප්ඵුලිඞ්ගං ඵුලිඞ්ගඤ්ච, භස්මා [‘භස්මා’ තිපදං රාජාදිගණෙ පරියාපන්නං (රූපසිද්ධි-උණාදි), භස්මං (සී.)] තු සෙට්ඨි ඡාරිකා;

36. කුක්කුළො තු’ණ්හභස්මස්මි, මඞ්ගාරො’ලාත මුම්මුකං [තිකං දිත්තකට්ඨාදින්ධනෙ (ටීකා)];

සමිධා ඉධුමං චෙ’ධො, උපාදානං තථින්ධනං.

37. අථො’භාසො පකාසො චා,

'ලොකො’ජ්ජොතා’තපා සමා;

මාලුතො පවනො වායු, වාතො’නිල සමීරණා;

ගන්ධවාහො තථා වායො, සමීරො ච සදාගති.

38. වායුභෙදා ඉමෙ ඡු’ද්ධ, ඞ්ගමො චාධොගමො තථා;

කුච්ඡිට්ඨො ච කොට්ඨාසයො, අස්සාසඞ්ගානුසාරිනො.

39. අථො අපානං පස්සාසො,

අස්සාසො ආන මුච්චතෙ.

40. වෙගො ජවො රයො ඛිප්පං, තු සීඝං තුරිතං ලහු;

ආසු තුණ්ණ මරං චාවි, ලම්බිතං තුවටංපි ච.

41. සතතං නිච්ච මවිරතා, නාරත සන්තත මනවරතඤ්ච ධුවං;

භුස මතිසයො ච දළ්හං, තිබ්බෙ’කන්තා’තිමත්ත, බාළ්හානි;

ඛිප්පාදී පණ්ඩකෙ දබ්බෙ, දබ්බගා තෙසු යෙ තිසු.

42. අවිග්ගහො තු කාමො ච, මනොභූ මදනො භවෙ;

අන්තකො වසවත්තී ච, පාපිමා ච පජාපති.

43. පමත්තබන්ධු කණ්හො ච, මාරො නමුචි, තස්ස තු;

තණ්හා’රතී රගා ධීතූ, හත්ථී තු ගිරිමෙඛලො.

44. යමරාජා ච වෙසායී, යමො’ස්ස නයනාවුධං;

වෙපචිත්ති පුලොමො ච, කිම්පුරිසො තු කින්නරො.

45. අන්තලික්ඛං ඛ’මාදිච්ච, පථො’බ්භං ගගන’ම්බරං;

වෙහාසො චානිලපථො, ආකාසො නිත්ථියං නභං.

46. දෙවො වෙහායසො තාරා,

පථො සුරපථො අඝං.

47. මෙඝො වලාහකො දෙවො, පජ්ජුන්නො’ම්බුධරො ඝනො;

ධාරාධරො ච ජීමූතො, වාරිවාහො තථා’ම්බුදො.

48. අබ්භං තීස්වථ වස්සඤ්ච, වස්සනං වුට්ඨි නාරියං;

සතෙරතා’ක්ඛණා විජ්ජු, විජ්ජුතා චාචිරප්පභා.

49. මෙඝනාදෙ තු ධනිතං, ගජ්ජිතං රසිතාදි ච;

ඉන්දාවුධං ඉන්දධනු, වාතක්ඛිත්තම්බු සීකරො.

50. ආසාරො ධාරා සම්පාතො,

කරකා තු ඝනොපලං;

දුද්දිනං මෙඝච්ඡන්නාහෙ, පිධානං ත්වපධාරණං.

51. තිරොධාන’න්තරධානා, පිධාන ඡාදනානි ච;

ඉන්දු චන්දො ච නක්ඛත්ත, රාජා සොමො නිසාකරො.

52. ඔසධීසො හිමරංසි, සසඞ්කො චන්දිමා සසී;

සීතරංසි නිසානාථො, උළුරාජා ච මා පුමෙ.

53. කලා සොළසමො භාගො, බිම්බං තු මණ්ඩලං භවෙ;

අඩ්ඪො ත්වද්ධො උපඩ්ඪො ච, වා ඛණ්ඩං සකලං පුමෙ.

54. අද්ධං වුත්තං සමෙ භාගෙ, පසාදො තු පසන්නතා;

කොමුදී චන්දිකා ජුණ්හා, කන්ති සොභා ජුති ච්ඡවි.

55. කලඞ්කො ලඤ්ඡනං ලක්ඛං, අඞ්කො’භිඤ්ඤාණ ලක්ඛණං;

චිහනං චාපි සොභා තු, පරමා සුසමා ථ ච.

56. සීතං ගුණෙ, ගුණිලිඞ්ගා, සීත සිසිර සීතලා;

හිමං තුහින මුස්සාවො, නීහාරො මහිකා ප්‍යථ.