3. සාමඤ්ඤකණ්ඩ

4. අබ්‍යයවග්ග

1136. අබ්‍යයං වුච්චතෙ දානි, චිරස්සං තු චිරං තථා;

චිරෙන චිරරත්තාය, සහ සද්ධිං සමං අමා.

1137. පුනප්පුනං අභිණ්හඤ්චා, සකිං චා’භික්ඛණං මුහුං;

වජ්ජනෙ තු විනා නානා, අන්තරෙන රිතෙ පුථු.

1138. බලවං සුට්ඨු චා’තීවා, තිසයෙ කිමුත ස්ව’ති;

අහො තු කිං කිමූ’ දාහු, විකප්පෙ කිමුතො’ද ච.

1139. අව්හානෙ භො අරෙ අම්භො,

හම්භො රෙ ජෙ’ඞ්ග ආවුසො;

හෙ හරෙ ථ කථං කිංසු, නනු කච්චි නු කිං සමා.

1140. අධුනෙ’තරහී’දානි, සම්පති අඤ්ඤදත්ථු තු;

තග්ඝෙ’ කංසෙ සසක්කඤ්චා, ද්ධා කාමං ජාතු වෙ හවෙ.

1141. යාවතා තාවතා යාව, තාව කිත්තාවතා තථා;

එත්තාවතා ච කීවෙ’ති, පරිච්ඡෙදත්ථවාචකා.

1142. යථා තථා යථෙවෙ’වං, යථානාම යථාහි ච;

සෙය්‍යථාප්‍යෙ’වමෙවං, වා, තථෙව ච යථාපි ච.

1143. එවම්පි ච සෙය්‍යථාපි, නාම යථරිවා’පි ච;

පටිභාගත්ථෙ යථාච, විය තථරිවා’පි ච.

1144. සං සාමඤ්ච සයං චාථ, ආම සාහු ලහූ’පි ච;

ඔපායිකං පතිරූපං, සාධ්වෙ’වං සම්පටිච්ඡනෙ.

1145. යං තං යතො තතො යෙන,

තෙනෙ’ති කාරණෙ සියුං;

අසාකල්‍යෙ තු චන චි, නිප්ඵලෙ තු මුධා භවෙ.

1146. කදාචි ජාතු තුල්‍යා’ථ, සබ්බතො ච සමන්තතො;

පරිතො ච සමන්තාපි, අථ මිච්ඡා මුසා භවෙ.

1147. නිසෙධෙ න අනොමා’ලං, නහි චෙතු සචෙ යදි;

අනුකුල්‍යෙ තු සද්ධඤ්ච,

නත්තං [රත්තං (ටී.)] දොසො දිවා ත්ව’හෙ.

1148. ඊසං කිඤ්චි මනං අප්පෙ, සහසා තු අතක්කිතෙ;

පුරෙ ග්ගතො තු පුරතො, පෙච්චා’මුත්‍රභවන්තරෙ.

1149. අහො හී විම්හයෙ තුණ්හී,

තු මොනෙ ථා’වි පාතු ච;

තඞ්ඛණෙ සජ්ජු සපදි, බලක්කාරෙ පසය්හ ච.

1150. සුදං ඛො [වො (ක.)] අස්සු යග්ඝෙ වෙ,හා’දයො පදපූරණෙ;

අන්තරෙන’න්තරා අන්තො, වස්සං නූන ච නිච්ඡයෙ.

1151. ආනන්දෙ සඤ්ච දිට්ඨා ථ, විරොධකථනෙ නනු;

කාමප්පවෙදනෙ කච්චි, උසූයොපගමෙ’ත්ථු ච.

1152. එවා’වධාරණෙ ඤෙය්‍යං, යථාත්තං තු යථාතථං;

නීචං අප්පෙ, මහත්‍යු’ච්චං, අථ පාතො පගෙ සමා.

1153. නිච්චෙ සදා සනං [සනා (ක.)] පායො,

බාහුල්‍යෙ බාහිරං බහි;

බහිද්ධා බාහිරා බාහ්‍යෙ, සීඝෙතු සණිකං භවෙ.

1154. අත්ථං අදස්සනෙ දුට්ඨු, නින්දායං, වන්දනෙ නමො;

සම්මා සුට්ඨු පසංසායං, අථො සත්තාය මත්ථි ච.

1155. සායං සායෙ’ජ්ජ අත්‍රා’හෙ,

සුවෙ තු ස්වෙ අනාගතෙ;

තතො පරෙ පරසුවෙ, හිය්‍යොතු දිවසෙ ගතෙ.

1156. යත්ථ යත්‍ර යහිංචාථ, තත්ථ තත්‍ර තහිංතහං;

අථො උද්ධඤ්ච උපරි, හෙට්ඨා තු ච අධො සමා.

1157. චොදනෙ ඉඞ්ඝ හන්දා’ථ, ආරාදූරා ච ආරකා;

පරම්මුඛා තු ච රහො, සම්මුඛා ත්වා’වි පාතු ච.

1158. සංසයත්ථම්හි අප්පෙව, අප්පෙවනාම නූ’ති ච;

නිදස්සනෙ ඉති’ත්ථඤ්ච, එවං, කිච්ඡෙ කථඤ්චි ච.

1159. හා ඛෙදෙ සච්ඡි පච්චක්ඛෙ,

ධුවං ථිරෙ’වධාරණෙ;

තිරො තු තිරියං චාථ, කුච්ඡායං දුට්ඨු කු’ච්චතෙ.

1160. සුවත්ථි ආසිට්ඨත්ථම්හි, නින්දායං තු ධී [ධි (ක.)] කථ්‍යතෙ;

කුහිඤ්චනං කුහිං කුත්‍ර, කුත්ථ කත්ථ කහං ක්ව ථ.

1161. ඉහෙ’ධා’ත්‍ර තු එත්ථා’ත්ථ,

අථ සබ්බත්‍ර සබ්බධි;

කදා කුදාචනං චාථ, තදානි ච තදා සමා.

1162. ආදිකම්මෙ භුසත්ථෙ ච, සම්භවො’තිණ්ණ තිත්තිසු;

නියොගි’ස්සරිය’ප්පීති, දාන පූජා’ග්ග, සන්තිසු.

1163. දස්සනෙ තප්පරෙ සඞ්ගෙ, පසංසා, ගති, සුද්ධිසු;

හිංසා, පකාරන්තො’භාව, වියොගා’වයවෙසු ච;

පො’පසග්ගො දිසායොගෙ, පත්ථනා, ධිතිආදිසු.

1164. පරාසද්දො පරිහානි, පරාජය ගතීසු ච;

භුසත්ථෙ පටිලොමත්ථෙ, වික්කමා’මසනාදිසු.

1165. නිස්සෙසා’භාව සන්‍යාස, භුසත්ථ මොක්ඛ රාසිසු;

ගෙහා’දෙසො’පමාහීන, පසාදනිග්ගතා’ච්චයෙ.

1166. දස්සනො’සානනික්ඛන්තා, ධොභාගෙස්ව’වධාරණෙ;

සාමීප්‍යෙ බන්ධනෙ ඡෙක, න්තොභාගො’පරතීසු ච.

1167. පාතුභාවෙ වියොගෙ ච, නිසෙධාදො නි දිස්සති;

අථො නීහරණෙ චෙවා, වරණාදො ච නී සියා.

1168. උද්ධකම්ම වියොග ත්ත, ලාභ තිත්ති සමිද්ධිසු;

පාතුභාව’ච්චයාභාව, පබලත්තෙ පකාසනෙ;

දක්ඛ’ග්ගතාසු කථනෙ, සත්තිමොක්ඛාදිකෙ උ ච.

1169. දු කුච්ඡිතෙ’සදත්ථෙසු, විරූපත්තෙ ප්‍ය’සොභනෙ;

සියා’භාවා’සමිද්ධීසු, කිච්ඡෙ චා’නන්දනාදිකෙ.

1170. සං සමොධාන සඞ්ඛෙප, සමන්තත්ත සමිද්ධිසු;

සම්මා භුස සහ ප්පත්ථා, භිමුඛත්ථෙසු සඞ්ගතෙ;

විධානෙ පභවෙ පූජා, පුනප්පුනක්‍රියාදිසු.

1171. විවිධා’තිසයා’භාව, භුසත්ති’ස්සරියා’ච්චයෙ;

වියොගෙ කලහෙ පාතු, භාවෙ භාසෙ ච කුච්ඡනෙ.

1172. දූරා’නභිමුඛත්තෙසු, මොහා’නවට්ඨිතීසු ච;

පධාන දක්ඛතා ඛෙද, සහත්ථාදො වි දිස්සති.

1173. වියොගෙ ජානනෙ චා’ධො,භාග නිච්ඡය [භාග’නිච්ඡය (භාග+අනිච්ඡය-ටී)] සුද්ධිසු;

ඊසදත්ථෙ පරිභවෙ, දෙස බ්‍යාපන හානිසු;

වචොක්‍රියාය ථෙය්‍යෙ ච, ඤාණප්පත්තාදිකෙ අව.

1174. පච්ඡා භුසත්ත සාදිස්‍යා, නුපච්ඡින්නා’නුවත්තිසු;

හීනෙ ච තතියත්ථා’ධො, භාගෙස්ව’නුගතෙ හිතෙ;

දෙසෙ ලක්ඛණ විච්ඡෙ’ත්ථ, ම්භූත භාගාදිකෙ අනු.

1175. සමන්තත්ථෙ පරිච්ඡෙදෙ, පූජා’ලිඞ්ගන වජ්ජනෙ;

දොසක්ඛානෙ නිවාසනා, වඤ්ඤා’ධාරෙසු භොජනෙ;

සොක බ්‍යාපන තත්වෙසු, ලක්ඛණාදො සියා පරි.

1176. ආභිමුඛ්‍ය විසිට්ඨු’ද්ධ, කම්මසාරුප්පවුද්ධිසු;

පූජා’ධික කුලා’සච්ච, ලක්ඛණාදිම්හි චාප්‍ය’භි.

1177. අධිකි’ස්සර, පාඨා’ධි, ට්ඨාන, පාපුණනෙස්ව’ධි;

නිච්ඡයෙ චොපරිත්තා’ධි, භවනෙ ච විසෙසනෙ.

1178. පටිදානනිසෙධෙසු, වාමා’දානනිවත්තිසු;

සාදිසෙ පටිනිධිම්හි, ආභිමුඛ්‍යගතීසු ච.

1179. පතිබොධෙ පතිගතෙ, තථා පුනක්‍රියාය ච;

සම්භාවනෙ පටිච්චත්ථෙ, පතීති ලක්ඛණාදිකෙ;

සු සොභනෙ සුඛෙ සම්මා, භුස සුට්ඨු සමිද්ධිසු.

1180. ආභිමුඛ්‍ය, සමීපා’දි, කම්මා’ලිඞ්ගන පත්තිසු;

මරියාදු’ද්ධකම්මි’ච්ඡා, බන්ධනා’භිවිධීසු ආ.

1181. නිවාසා’ව්හාන ගහණ, කිච්ඡෙ’සත්ථ නිවත්තිසු;

අප්පසාදා’සි සරණ, පතිට්ඨා’විම්හයාදිසු.

1182. අන්තොභාව භුසත්තා’ති, සය පූජාස්ව’තික්කමෙ;

භූතභාවෙ පසංසායං, දළ්හත්ථාදො සියා අති.

1183. සම්භාවනෙ ච ගරහා, පෙක්ඛාසු ච සමුච්චයෙ;

පඤ්හෙ සංවරණෙ චෙව, ආසීසත්ථෙ අපී’රිතං.

1184. නිද්දෙසෙ වජ්ජනෙ පූජා, පගතෙ වාරණෙපි ච;

පදුස්සනෙ ච ගරහා, චොරිකා’දො සියා අප.

1185. සමීපපූජා සාදිස්ස, දොසක්ඛානො’පපත්තිසු;

භුසත්තො’පගමා’ධික්‍ය, පුබ්බකම්මනිවත්තිසු;

ගය්හාකාරො’පරිත්තෙසු, උපෙ’ත්‍ය [උපෙත්‍ය=උප+ඉති]’නසනා’දිකෙ.

1186. එවං නිදස්සනා’කාරො, පමාසු සම්පහංසනෙ;

උපදෙසෙ ච වචන, පටිග්ගාහෙ’වධාරණෙ;

ගරහායෙ’දමත්ථෙ ච, පරිමානෙ ච පුච්ඡනෙ.

1187. සමුච්චයෙ සමාහාරෙ, න්වාචයෙ චෙ’තරීතරෙ;

පදපූරණමත්තෙ ච, චසද්දො අවධාරණෙ.

1188. ඉති හෙතුපකාරෙසු, ආදිම්හි චා’වධාරණෙ;

නිදස්සනෙ පදත්ථස්ස, විපල්ලාසෙ සමාපනෙ.

1189. සමුච්චයෙ චො’පමායං, සංසයෙ පදපූරණෙ;

වවත්ථිතවිභාසායං, වා’වස්සග්ගෙ විකප්පනෙ.

1190. භූසනෙ වාරණෙ චා’ලං, වුච්චතෙ පරියත්තියං;

අථො’ථා’නන්තරා’රම්භ, පඤ්හෙසු පදපූරණෙ.

1191. පසංසාගරහාසඤ්ඤා, සීකාරාදො [ස්වීකාර (ටී.)] පි නාම ථ;

නිච්ඡයෙ චා’නුමානස්මිං, සියා නූන විතක්කනෙ.

1192. පුච්ඡා’වධාරණා’නුඤ්ඤා, සාන්ත්වනා’ලපනෙ [සන්තනාලපනෙ (ක.)] නනු;

වතෙ’කංස, දයා, හාස, ඛෙදා’ලපන, විම්හයෙ.

1193. වාක්‍යාරම්භ, විසාදෙසු, හන්ද හාසෙ’නුකම්පනෙ;

යාව තු තාව සාකල්‍ය, මානා’වධ්‍ය’වධාරණෙ.

1194. පාචී, පුර, ඞ්ගතොත්ථෙසු, පුරත්ථා පඨමෙ ප්‍යථ;

පබන්ධෙ ච චිරාතීතෙ, නිකටාගාමිකෙ පුරා.

1195. නිසෙධවාක්‍යාලඞ්කාරා, වධාරණපසිද්ධිසු;

ඛල්වා’සන්නෙ තු අභිතො-

භිමුඛො’භයතොදිකෙ.

1196. කාමං යද්‍යපිසද්දත්ථෙ, එකංසත්ථෙ ච දිස්සති;

අථො පන විසෙසස්මිං, තථෙව පදපූරණෙ.

1197. හි කාරණෙ විසෙසා’ව, ධාරණෙ පදපූරණෙ;

තු හෙතුවජ්ජෙ තත්ථා’ථ, කු පාපෙ’සත්ථ’කුච්ඡනෙ.

1198. නු සංසයෙ ච පඤ්හෙ ථ, නානා’ නෙකත්ථ වජ්ජනෙ;

කිං තු පුච්ඡාජිගුච්ඡාසු, කං තු වාරිම්හි මුද්ධනි.

1199. අමා සහසමීපෙ ථ, භෙදෙ අප්පඨමෙ පුන;

කිරා’නුස්සවා’රුචිසු, උදා’ප්‍යත්ථෙ විකප්පනෙ.

1200. පතීචී චරිමෙ පච්ඡා, සාමි ත්වද්ධෙ ජිගුච්ඡනෙ;

පකාසෙ සම්භවෙ පාතු,