၇. အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂဝိဘာဝနာ

၂၉. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေန နေရုတ္တာဒယော ဝိဘတ္တာ၊ သော။ပေ။ စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော အာဝဋ္ဋော ဟာရော အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’န္တိအာဒိနိဒ္ဒေသဿ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနော ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိကော ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာဝိသေသော အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ဂဟိတော. ‘‘တတ္ထ ဒေသနာယံ ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ဒေသနာရုဠှေ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသတိ၊ ပရိယေသိတွာ ကထံ ပဋိပက္ခေ အာဝဋ္ဋေတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ –

‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထ၊ ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ၊ နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ. –

ဂါထာ ဝုတ္တာ. ဣဓ ဂါထာယံ ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ဒေသနာရုဠှေ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂါထာတ္ထော ပန အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၉) ဝုတ္တော.

‘‘အာရမ္ဘထာ’တိအာဒိဂါထာယံ ကတရသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ဒေသနာရုဠှေ ကတမံ သေသကံ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ သာမညဝသေန ဝုတ္တမ္ပိ အာရမ္ဘဓာတုသင်္ခါတံ ဝီရိယံ နိက္ကမဓာတုသင်္ခါတဿ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ၊ နိက္ကမဓာတုသင်္ခါတံ ဝီရိယံ ပရက္ကမဓာတုသင်္ခါတဿ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ပရက္ကမဓာတုသင်္ခါတံ ဝီရိယံ သမထဘာဝနာသဟိတဿ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနန္တိအာဒိနာ ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ယုဉ္ဇထာ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တံ သမထဘာဝနာသဟိတံ ဝီရိယံ ‘‘ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တဿ မဟဂ္ဂတသမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ဒေသနာရုဠှံ သုခါဒိကံ သေသကမ္ပိ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. ‘‘ဓုနာထ မစ္စုနော သေန’’န္တိ ပဒေန ဂဟိတံ ဝိပဿနာသဟိတံ ဝီရိယံ ကိလေသဓုနနေ သမတ္ထာယ ပညာယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ဒေသနာရုဠှံ သမာဓိအာဒိကံ သေသကမ္ပိ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ.

‘‘ယဒိ ‘အာရမ္ဘထာ’တိအာဒိကံ ဝုတ္တံ ဝီရိယံ သာမညဘူတာနံ ဝီရိယသမာဓိပညာနံယေဝ ပဒဋ္ဌာနံ သိယာ၊ ဧဝံ သတိ ကထံ ဝဋ္ဋမူလံ ဆိန္ဒိတွာ ဝိဝဋ္ဋံ ပါပေဿန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ပုန ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာတိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာဓိပစ္စကိစ္စတာယ ယုတ္တဿာပိ ဝီရိယာဓိကဿ ပဒဋ္ဌာနတ္တာ အာရဘန္တာ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂလာ ဝဋ္ဋမူလံ ဆိန္ဒိတွာ ဝိဝဋ္ဋံ ပါပေန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိကာ ပန ယသ္မာ ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုအာဒိဒေသနာ ဟောတိ၊ တသ္မာ အာရမ္ဘဝတ္ထုအာဒီနိယေဝ သံဝဏ္ဏိတာနိ ပဒဋ္ဌာနန္တိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဣမာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာ’’တိ. ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိကာ ယထာဝုတ္တပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာ ဟောတိ၊ န ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုအာဒီနိ၊ တသ္မာ ပဒဋ္ဌာနံယေဝ သံဝဏ္ဏိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဧဝံ ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိဒေသနာယ ပဒဋ္ဌာနဝသေန အတ္ထော ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ တဿာယေဝ ဒေသနာယ ပဋိပက္ခဝသေန အတ္ထော ဝိဘဇိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘အယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယောဂေ ဘာဝနာယံ အယုဉ္ဇန္တာနံ သတ္တာနံ အပရိပက္ကဉာဏာနံ ယောဂေ ယောဂဟေတု ဝါသနာဘာဂိယဝသေန အာယတိံ ဇာနနတ္ထာယ ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိဒေသနာ အာရဒ္ဓါ. ယုဉ္ဇန္တာနံ ပရိပက္ကဉာဏာနံ သတ္တာနံ အာရမ္ဘေ အာရမ္ဘဟေတု ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိဇာနနတ္ထာယ ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိဒေသနာ အာရဒ္ဓါ.

တတ္ထ တေသု ယုဉ္ဇန္တာယုဉ္ဇန္တေသု ပရိပက္ကာပရိပက္ကဉာဏေသု ယေ အပရိပက္ကဉာဏာ သတ္တာ န ယုဉ္ဇန္တိ၊ တေ အပရိပက္ကဉာဏာ သတ္တာ ပမာဒမူလကာ ဟုတွာ ယောဂေ ဘာဝနာယံ ယေန ပမာဒေန န ယုဉ္ဇန္တိ၊ သော ပမာဒေါ တဏှာမူလကော ပမာဒေါ၊ အဝိဇ္ဇာမူလကော ပမာဒေါတိ ဒုဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တတ္ထ တသ္မိံ ဒုဗ္ဗိဓေ ပမာဒေ အညာဏေန နိဝုတော အဝိဇ္ဇာမူလကော သတ္တော ယေန ပမာဒေန ဉေယျဋ္ဌာနံ ‘‘ဣမေ ဥပ္ပါဒဝယဓမ္မာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဉေယျဋ္ဌာနံ နာမာ’’တိ နပ္ပဇာနာတိ၊ အယံ အညာဏဟေတုကော ပမာဒေါ အဝိဇ္ဇာမူလကော ပမာဒါ နာမ. ယော ပမာဒေါ တဏှာမူလကော၊ သော ပမာဒေါ တိဝိဓော အနုပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဥပ္ပါဒါယ ပရိယေသန္တော တဏှိကော သတ္တော ယံ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ၊ အယံ ပမာဒေါ စ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဌိတတ္ထာယ ရက္ခန္တော တဏှိကော သတ္တော အာရက္ခနိမိတ္တံ ယံ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ၊ အယံ ပမာဒေါ စ၊ ဌိတံ ဘောဂံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော တဏှိကော သတ္တော ပရိဘောဂနိမိတ္တံ ယံ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ၊ အယံ ပမာဒေါ စာတိ တိဝိဓော ဟောတိ. ဣတိ လောကေ အယံ ပမာဒေါ စတုဗ္ဗိဓော အဝိဇ္ဇာပဒဋ္ဌာနော ဧကဝိဓော ပမာဒေါ၊ တဏှာပဒဋ္ဌာနော တိဝိဓော ပမာဒေါတိ စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တတ္ထ တာသု အဝိဇ္ဇာတဏှာသု နာမကာယော ဖဿာဒိနာမသမူဟော အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ရူပကာယော ပထဝီအာဒိရူပသမူဟော တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အာရမ္ဘဓာတုနိက္ကမဓာတုသင်္ခါတဿ ဝီရိယဿ ပဋိပက္ခော စတုဗ္ဗိဓော ပမာဒေါ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗော၊ နိဒ္ဓါရေတွာ ဧကဝိဓဿ ပမာဒဿ အဝိဇ္ဇာ ပဒဋ္ဌာနံ၊ တိဝိဓဿ ပမာဒဿ တဏှာ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာယ နာမကာယော ပဒဋ္ဌာနံ၊ တဏှာယ ရူပကာယော ပဒဋ္ဌာနန္တိ ပဋိပက္ခေ အာဝဋ္ဋေတွာ ပဒဋ္ဌာနံ ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ.

‘‘ကသ္မာ နာမကာယော အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဘဝတိ၊ ရူပကာယော တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဘဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တံ ကိဿ ဟေတူ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ရူပီသု ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ၊ အရူပီသု သမ္မောဟော’’တိ ဝုတ္တံ. ရူပီသု ဘဝေသု ရူပဓမ္မေသု အဟံမမာဒိဝသေန အဇ္ဈောသာနံ တဏှာဘိနိဝေသော သတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတော ယသ္မာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ရူပကာယော တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဘဝတိ. အနမတဂ္ဂေ ဟိ သံသာရေ ဣတ္ထိပုရိသာ အညမညရူပါဘိရာမာ ဘဝန္တိ. အရူပီသု ဖဿာဒီသု သုခုမဘာဝတော သမ္မောဟော သတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတော ယသ္မာ ဟောတိ၊ တသ္မာ နာမကာယော အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဘဝတီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရူပကာယနာမကာယေသု အာရမ္မဏကရဏဝသေန တဏှာယ စ အဝိဇ္ဇာယ စ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ရူပကာယော တဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ နာမကာယော အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနန္တိ နီဟရိတဗ္ဗာဝါတိ.

‘‘ကတမော ရူပကာယော၊ ကတမော နာမကာယော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ရူပကာယော ရူပက္ခန္ဓော၊ နာမကာယော စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေသု ရူပကာယနာမကာယေသု ရူပကာယော ရူပသမူဟော နာမ ရူပက္ခန္ဓော ဟောတိ၊ နာမကာယော နာမသမူဟော နာမ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာတိ. ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အဝိဇ္ဇာတဏှာနံ အာရမ္မဏတ္တာ သဥပါဒါနာ ဘဝေယျုံ၊ ‘‘ကတမေန ဥပါဒါနေန သဥပါဒါနာ ဘဝန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ‘‘ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ကတမေန ဥပါဒါနေန သဥပါဒါနာ? တဏှာယ စ အဝိဇ္ဇာယ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥပါဒါနဘူတာယ တဏှာယ စ ဥပါဒါနဘူတာယ အဝိဇ္ဇာယ စ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ သဥပါဒါနာ နာမ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

‘‘ကိတ္တကာနိ ဥပါဒါနာနိ တဏှာ နာမ ဘဝန္တိ၊ ကိတ္တကာနိ ဥပါဒါနာနိ အဝိဇ္ဇာ နာမ ဘဝန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ တဏှာ ဒွေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တာသု တဏှာအဝိဇ္ဇာသု. ကာမုပါဒါနဉ္စ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဉ္စ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ တဏှာ နာမ ဘဝန္တိ. တဏှာဝသေန ဟိ ‘‘မမ သီလံ၊ မမ ဝတ’’န္တိ ပရာမသနံ ဘဝတိ. ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ အဝိဇ္ဇာ နာမ ဘဝန္တိ. အဝိဇ္ဇာဝသေန ဟိ သဿတဒိဋ္ဌိ စေဝ အဟံမမာဒိဒိဋ္ဌိ စ ဘဝန္တိ. ‘‘ဣမေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ သဥပါဒါနက္ခန္ဓာ စတူသု သစ္စေသု ကိတ္တကံ သစ္စံ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣမေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယေ လောကိယက္ခန္ဓာ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ ဘဝန္တိ၊ ဥပါဒါနေန ဟိ ဥပါဒါနာနိပိ ဘဝန္တိ၊ ဣဒံ သဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခသစ္စံ နာမ. ယာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ ဒုက္ခကာရဏာနိ ဘဝန္တိ၊ အယံ ဥပါဒါနစတုက္ကော သမုဒယော သမုဒယသစ္စံ နာမ ဘဝတိ. ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ သဥပါဒါနာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခဝတ္ထုဘာဝတော ဒုက္ခံ. တေသန္တိ သဥပါဒါနာနံ ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ. ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ ‘‘အာရမ္ဘထာ’’တိအာဒိကံ ဓမ္မံ ဝေနေယျာနုရူပံ ဘဂဝါ ဒေသေတိ. သာမညေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမ္ပိ အတ္ထဝသေန ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ဒုက္ခဿ ပရိညာယ၊ သမုဒယဿ ပဟာနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

၃၀. အာရမ္ဘပဋိပက္ခဘူတပမာဒဝသေန ပုရိမသစ္စဒွယံ အာစရိယေန နိဒ္ဓါရိတံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ဣတရသစ္စဒွယံ ကထံ နိဒ္ဓါရိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တံ ဒွယမ္ပိ ပမာဒမုခေနေဝ နိဒ္ဓါရိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယော တိဝိဓော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တဏှာမူလကအဝိဇ္ဇာမူလကေသု ပမာဒေသု. တဿာတိ တိဝိဓဿ တဏှာမူလကဿ ပမာဒဿ. သမ္ပဋိဝေဓေနာတိ အဿာဒါဒီနံ ပရိဇာနနေန. ရက္ခဏာတိ အတ္တစိတ္တဿ ရက္ခဏသင်္ခါတာ. ပဋိသံဟရဏာတိ ‘‘တဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တဿ ပမာဒဿ ပဋိပက္ခဘူတေန အပ္ပမာဒါနနုယောဂေန သံဟရဏာ ယာ ခေပနာ အတ္ထိ၊ အယံ ပမာဒဿ ပဋိပက္ခဘူတေန အပ္ပမာဒါနုယောဂေန ပဝတ္တာ ခေပနသင်္ခါတာ ဘာဝနာ သမထော နာမာတိ ပမာဒဿ ပဋိပက္ခမုခေန ပုန အာဝဋ္ဋေတွာ သမထော နိဒ္ဓါရိတောတိ.

‘‘သော သမထော ကထံ ကေန ဥပါယေန ဘဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထာ ပုစ္ဆိတွာ ဥပါယံ ဒဿေတုံ ‘‘သော ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကထန္တိ ကေန ဥပါယေန. ‘‘ကာမေန္တီတိ ကာမာ၊ ကာမီယန္တီတိ ဝါ ကာမာ’’တိ ဝုတ္တာနံ ဒွိန္နံ ကာမာနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အဿာဒဉ္စ၊ ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၂၃၅) ဝစနတော အပ္ပဿာဒနီယာနံ ကာမာနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အာဒီနဝဉ္စ. ကာမာနန္တိ စ ကမ္မတ္ထေ သာမိဝစနံ. တေန ဝုတ္တံ –‘‘ကာမေ ပဋိစ္စာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၀). ‘‘ကာမာနမေတံ နိဿရဏံ၊ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’န္တိ (ဣတိဝု. ၇၂) ဝစနတော နိဿရဏန္တိ ဣဓ ပဌမဇ္ဈာနံ အဓိပ္ပေတံ. ဝေါကာရန္တိ ဧတ္ထ ဝ-ကာရော အာဂမော၊ ဩ-ကာရံ လာမကဘာဝံ. အာနိသံသန္တိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာဒိကံ. ယဒါ ဇာနာတိ၊ တဒါ တေန ဥပါယေန သမထော ဘဝတီတိ အတ္ထော.

သမထော အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကတမာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဝိပဿနံ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ကာမာနံ အဿာဒါဒယော ယဒါ ဇာနာတိ၊ တဒါ သမထော ဘဝတီတိ ဝုတ္တော၊ ‘‘တသ္မိံ သမထေ ဘဝမာနေ သတိ ကတမာ ဘဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ သမထေ ဘဝမာနေ သတိ အဿာဒါဒီနံ ယာ အနိစ္စာဒိဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ ပညာ ဘဝတိ၊ အယံ ဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ ပညာ ဝိသေသေန ပဿနတော ဝိပဿနာ နာမ. အထ ဝါ တိဝိဓဿ တဏှာမူလကဿ ပမာဒဿ သမ္ပဋိဝေဓေန ရက္ခဏာ ပဋိသံဟရဏာ၊ အယံ သမထောတိ အာစရိယေန ဝုတ္တော၊ ‘‘ကတမာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ယထာဝုတ္တေ သမထေ သတိ ယထာဝုတ္တဿ ပမာဒဿ အနိစ္စာဒိဝသေန ယာ ဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ ပညာ ဥပ္ပန္နာ၊ အယံ ဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ ပညာ ဝိသေသေန ပဿနတော ဝိပဿနာ နာမ. ဝီမံသာဝ ဒုဗ္ဗလာ၊ ဥပပရိက္ခာ ဗလဝတီတိ ဝိသေသော.

သမထော စေဝ ဝိပဿနာ စ ဒွေ ဓမ္မာ အာစရိယေန နိဒ္ဓါရိတာ၊ ‘‘ဣမေ နိဒ္ဓါရိတာ ဒွေ ဓမ္မာ ကိံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣမေ ဒွေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမထော သမထဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဝိပဿနာ ဝိပဿနာဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ‘‘ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ဘာဝိယမာနေသု ကတမေ ယောဂါဝစရေန ပဟီယန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣမေသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမထေ ဓမ္မေ ဘာဝိယမာနေ တဏှာ ယောဂါဝစရေန ပဟီယတိ၊ ဝိပဿနာယ ဘာဝိယမာနာယ အဝိဇ္ဇာ ယောဂါဝစရေန ပဟီယတီတိ ဣမေ ဒွေ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ ပဟီယန္တိ တဏှာ စေဝ အဝိဇ္ဇာ စ. ‘‘ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ပဟီယမာနေသု ကတမေ ဓမ္မာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဥပါဒါနာဒယောပိ နိရုဇ္ဈန္တီတိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခနိရောဓံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ပဟီနေသူ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဏှာယ သမထဘာဝနာယ ပဟီယမာနာယ၊ အဝိဇ္ဇာယ ဝိပဿနာဘာဝနာယ ပဟီယမာနာယ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ဒွီဟိ ဘာဝနာဟိ ပဟီနေသု ကာမုပါဒါနာဒီနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒဝသေန နိရုဇ္ဈန္တိ၊ န ဘင်္ဂက္ခဏဝသေန.

ဧတ္ထာဟ – ‘‘တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘တဏှာယ ပဟီယမာနာယ ဥပါဒါနာနိ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ဝစနံ ယုတ္တံ ဟောတု၊ ကထံ အဝိဇ္ဇာယ ပဟီယမာနာယ ဥပါဒါနာနိ နိရုဇ္ဈန္တီတိ? ‘‘တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော’’တိ ပါဌေ အဝိဇ္ဇာသဟိတတဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓောတိ အတ္ထသမ္ဘဝတော. ယထာ ဟိ တဏှာသဟိတာဝ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော၊ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာသဟိတာဝ တဏှာ ဥပါဒါနာနံ ပစ္စယော ဟောတီတိ အဝိဇ္ဇာသဟိတတဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓောတိ အတ္ထော သမ္ဘဝတီတိ ဂဟေတဗ္ဗော. ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒဝသေန ဥပါဒါနနိရောဓာ တထေဝ ဘဝနိရောဓောတိ ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓောတိ ဧတ္ထာပိ တဏှာသဟိတအဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓောတိအာဒိကော ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣတီတိ ဧဝံ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာနံ အာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနိ စ ပုရိမကာနိ ဒွေ သစ္စာနိ စ၊ သမထော စ ဝိပဿနာ စ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ မဂ္ဂေါ စ မဂ္ဂသစ္စဉ္စ၊ ဝဋ္ဋနိရောဓော ဝဋ္ဋနိရောဓသစ္စဉ္စ နိဗ္ဗာနန္တိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ နိဒ္ဓါရိတာနိ.

‘‘ဝီရိယပဋိပက္ခဘူတဿ ပမာဒါဒိဓမ္မဿ ဝသေန ဝါ သဘာဂဘူတဿ ပမာဒါဒိဓမ္မဿ ဝသေန ဝါ အာဝဋ္ဋေတွာ စတုန္နံ သစ္စာနံ နိဒ္ဓါရိတဗ္ဗဘာဝေါ အမှေဟိ ကေန သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန တထာ နိဒ္ဓါရိတဗ္ဗဘာဝေန ဘဂဝါ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိအာဒိဂါထာဝစနံ အာဟ၊ တေန ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိအာဒိဂါထာဝစနေန တထာ စတုန္နံ သစ္စာနံ နိဒ္ဓါရိတဗ္ဗဘာဝေါ တုမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’တိအာဒိနာ ဝေါဒါနပက္ခံယေဝ နိက္ခိပိတွာ တဿေဝ ဝေါဒါနပက္ခဿ ဝိသဘာဂဓမ္မသဘာဂဓမ္မဝသေနေဝ အာဝဋ္ဋေတွာ စတုသစ္စနိဒ္ဓါရဏံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ သံကိလေသပက္ခမ္ပိ နိက္ခိပိတွာ တဿေဝ သံကိလေသဿ ဝိသဘာဂဓမ္မသဘာဂဓမ္မဝသေနပိ အာဝဋ္ဋေတွာ စတုသစ္စနိဒ္ဓါရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာပိ မူလေ’’တိအာဒိဂါထာဝစနမာဟ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘ဧဝံ ဝေါဒါနပက္ခံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန၊ သဘာဂဓမ္မဝသေန စ အာဝဋ္ဋနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သံကိလေသပက္ခံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝိသဘာဂဓမ္မဝသေန၊ သဘာဂဓမ္မဝသေန စ အာဝဋ္ဋနံ ဒဿေတုံ ‘ယထာပိ မူလေ’တိ ဂါထမာဟာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၀) –

ဝုတ္တံ. ဂါထာတ္ထောပိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တော. တထာပိ ယတိပေါတာနံ အတ္ထာယ အဋ္ဌကထာနုသာရေနေဝ ကထယိဿာမ.

သမူဟော ရုက္ခော မူလတိ ပတိဋ္ဌာတိ ဧတေန အဝယဝေန ဘူမိဘာဂေ ဌိတေနာတိ မူလံ၊ ကိံ တံ? ဘူမိဘာဂေ ဌိတော မူလသင်္ခါတော ရုက္ခာဝယဝေါ၊ တသ္မိံ မူလေ. နတ္ထိ ဥပဒ္ဒဝေါ ဖရသုဆေဒါဒိအန္တရာယော အဿ မူလဿာတိ အနုပဒ္ဒဝေါ. ဒဠှေတိ ဥပဒ္ဒဝါဘာဝေန သဘာဝတော ထိရေ သတိ. ဆိန္ဒီယတီတိ ဆိန္နော၊ ကော သော? ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတမူလသဟိတော ရုက္ခာဝယဝေါ၊ န ဆိန္ဒိတွာ ဂဟိတော ရုက္ခာဝယဝေါ. ရုဟတိ ဝဍ္ဎတီတိ ရုက္ခော. သော စ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတမူလသဟိတော ရုက္ခာဝယဝေါ ရုက္ခောတိ ဝုတ္တော ယထာ ‘‘သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ. ပုနရေဝ ရူဟတီတိ ပုန အင်္ကုရုပ္ပါဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဏှာနုသယေတိ အတ္တဘာဝသင်္ခါတဿ ရုက္ခဿ မူလေ. အနူဟတေတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အနုပစ္ဆိန္နေ သတိ ဣဒံ အတ္တဘာဝသင်္ခါတံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခဟေတု ပုနပ္ပုနံ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ နိဗ္ဗတ္တတိ န နိရုဇ္ဈတိယေဝါတိ ဂါထာတ္ထော.

‘‘ဣဓ ဂါထာယံ ယော တဏှာနုသယော အနူဟတဘာဝေန ဒုက္ခဿ နိဗ္ဗတ္တနဿ မူလန္တိ ဝုတ္တော၊ အယံ တဏှာနုသယော ကတမဿာ တဏှာယ အနုသယော’’တိ ပုစ္ဆတိ၊ ‘‘တဏှာယ ကာမတဏှာဒိဝသေန ဗဟုဝိဓတ္တာ ဘဝတဏှာယ အနုသယော’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတိ ဘဝဿာဒတဏှာဘာဝတော. ယော အနုသယော ဧတဿ ဘဝတဏှာသင်္ခါတဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ အယံ အနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယော ဟောတိ. ‘‘အနုသယော ဗဟုဝိဓော၊ ကသ္မာ အဝိဇ္ဇာနုသယောတိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဟိ ဘဝတဏှာ’’တိ ဝုတ္တံ. အဝိဇ္ဇာယ ဘဝတဏှာယ ပစ္စယတ္တာ အဝိဇ္ဇာနုသယော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော. အဝိဇ္ဇာယ ဟိ ဘဝေသု အာဒီနဝဿ အဒဿနဝသေန ဘဝဿာဒတဏှာ ဘဝတီတိ. ဣမေ ဒွေ ကိလေသာတိအာဒိမှိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနံ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ သမထဝိပဿနာ ပန မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာဝ ဂဟေတဗ္ဗာ.

‘‘သဗ္ဗပါပဿာ’’တိအာဒိကဿ အနုသန္ဓျတ္ထော အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၀) ဝုတ္တော. သဗ္ဗပါပဿာတိ ကမ္မပထဘာဝပ္ပတ္တာပတ္တဿ နိရဝသေသဿ အကုသလဿ. အကရဏန္တိ သပရသန္တာနေသု အနုပ္ပါဒနံ. ကုသလဿာတိ ကမ္မပထဘာဝပ္ပတ္တာပတ္တဿ တေဘူမကကုသလဿ စေဝ လောကုတ္တရကုသလဿ စ. ဥပသမ္ပဒါတိ သန္တာနေ ဥပ္ပါဒနဝသေန သမ္ပဒါ. သဿ အတ္တနော စိတ္တန္တိ သစိတ္တံ၊ သစိတ္တဿ ပရိယောဒါပနံ ဝေါဒါနံ အရဟတ္တဖလုပ္ပတ္တိယာတိ သစိတ္တပရိယောဒါပနံ. အရဟတ္တမဂ္ဂုပ္ပါဒေါ ပန ‘‘ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ’’တိ ပဒေန ဂဟိတော. ဧတံ အကရဏာဒိတ္တယဒီပနံ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဩဝါဒေါတိ ဂါထာတ္ထော.

ဂါထာယံ ယဿ ပါပဿ အကရဏံ ဝုတ္တံ၊ တံ ပါပံ ဒုစ္စရိတကမ္မပထဝသေန ဝိဘဇိတုံ ‘‘သဗ္ဗပါပံ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒေါသသမုဋ္ဌာနန္တိ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ၊ လောဘသမုဋ္ဌာနမ္ပိ ဘဝတိ. လောဘသမုဋ္ဌာနန္တိပိ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဒေါသသမုဋ္ဌာနမ္ပိ ဘဝတိ. မောဟသမုဋ္ဌာနမ္ပိ တထေဝ ဝုတ္တံ. လောဘသမုဋ္ဌာနဒေါသသမုဋ္ဌာနမ္ပိ သမ္ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဗ္ဗပါပေါ ဒုစ္စရိတကမ္မပထပ္ပဘေဒေန ဝိဘတ္တော၊ ‘‘ဧတ္တကေနေဝ ဝိဘဇိတဗ္ဗော၊ ဥဒါဟု အညေန ဝိဘဇိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ အညေန အကုသလမူလအဂတိဂမနဘေဒေနပိ ဝိဘဇိတုံ ‘‘ယာ အဘိဇ္ဈာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဧဝံ ဒုစ္စရိတအကုသလကမ္မပထကမ္မဝိဘာဂေန ‘သဗ္ဗပါပ’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပါပံ ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိဿ အကုသလမူလဝသေန အဂတိဂမနဝိဘာဂမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘အကုသလမူလ’န္တိအာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၀) အနုသန္ဓျတ္ထော ဝုတ္တော. မောဟဝသေန သဘာဝံ အဇာနန္တဿ ဘယသမ္ဘဝတော ယံ ဘယာ စ မောဟာ စ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ မောဟသမုဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ.

သဗ္ဗပါပေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကတမံ သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တတ္ထ လောဘော အသုဘာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘ဧတ္တာဝတာ ‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’န္တိ ဧတ္ထ ပါပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဿ အကရဏံ ဒဿေန္တော ‘လောဘော။ပေ။ ပညာယာ’တိ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ ပဟာနဝသေန သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ အနုပ္ပါဒနမာဟာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၀) –

ဝုတ္တံ. သုဘာဓိမုတ္တဝသေန ပဝတ္တော လောဘော အသုဘာယ အသုဘဘာဝနာယ တထာပဝတ္တေန အလောဘေန တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ပဟီယတိ၊ သတ္တေသု ကုဇ္ဈနဒုဿနဝသေန ပဝတ္တော ဒေါသော မေတ္တာယ မေတ္တာဘာဝနာယ တထာပဝတ္တေန အဒေါသေန စ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ပဟီယတိ၊ သတ္တေသု စေဝ သင်္ခါရေသု စ မုယှနဝသေန ပဝတ္တော မောဟော ပညာယ ဝိစာရဏပညာယ စ ဘာဝနာမဂ္ဂပညာယ စ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန ပဟီယတိ.

‘‘ယဒိ တီဟိ ကုသလမူလေဟေဝ အကုသလမူလာနိ ပဟီယန္တိ၊ ဧဝံ သတိ ဥပေက္ခာကရုဏာမုဒိတာ နိရတ္ထကာ ဘဝေယျု’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တထာ လောဘော ဥပေက္ခာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပေက္ခာယာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ ကမ္မဿကာ’’တိအာဒိနာ ဘာဝိတာယ ဥပေက္ခာယ. မုဒိတာ အရတိံ ဝူပသမေတွာ အရတိယာ မူလဘူတံ မောဟမ္ပိ ပဇဟတီတိ မနသိ ကတွာ ‘‘မောဟော မုဒိတာယ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အကုသလမူလာနံ ကုသလမူလာဒီဟိ ပဟာတဗ္ဗတ္တံ ကေန အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန တထာ ပဟာတဗ္ဗတ္တေန ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ ဝစနေန တထာ ပဟာတဗ္ဗတ္တံ တုမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၃၁. ‘‘ဧတ္တာဝတာ စ သဗ္ဗပါပေါ ဝိဘတ္တော၊ တဿ အကရဏဉ္စ ဝိဘတ္တံ သိယာ၊ ဧဝံ သတိ အဋ္ဌမိစ္ဆတ္တာနံ အကရဏံ အနိဝါရိတံ သိယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သဗ္ဗပါပံ နာမ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မိစ္ဆာသတီတိ အနိစ္စာဒီသု ‘‘နိစ္စ’’န္တိ အနုဿရဏစိန္တနာဒိဝသေန ပဝတ္တအကုသလပ္ပဝတ္တိ.

သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ ဗဟုဓာ အာစရိယေန ဝိဘတ္တံ၊ အမှေဟိ စ ဝိညာတံ၊ ‘‘ကထံ ကုသလဿ သမ္ပဒါ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ ဝိညာတဗ္ဗာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ကုသလဿ သမ္ပဒံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အဋ္ဌသု မိစ္ဆတ္တေသု ပဟီနေသူ’’တိအာဒိမာဟ. အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနီတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓီတိ အဋ္ဌသမ္မတ္တာနိ ဝိသဘာဂပရိဝတ္တနဓမ္မဝသေန သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အတီတဿာတိ အတီတေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတဿ. ဝိပဿိနော ဟိ ဘဂဝတော အယံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသဂါထာ. စိတ္တေ ပရိယောဒါပိတေတိ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ ပဉ္စက္ခန္ဓာပိ ပရိယောဒါပိတာ ဘဝန္တိ. ‘‘စိတ္တပရိယောဒါပိတေန ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပရိယောဒါပိတဘာဝေါ ကထံ အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧဝဉှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဘဂဝါ ယံ ‘‘စေတောဝိသုဒ္ဓတ္ထံ ဘိက္ခဝေ တထာဂတေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ‘‘စေတော။ပေ။ ဝုဿတီ’’တိ ဝစနေန တုမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ပရိယောဒါပနာ ကတိဝိဓာ ဘဝန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒုဝိဓာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမထဝိပဿနာယ နီဝရဏပ္ပဟာနဉ္စ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ အနုသယသမုဂ္ဃါတော စာတိ ပရိယောဒါပနဿ ဒုဝိဓတ္တာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိယောဒါပိတာ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော. ပဟီနနီဝရဏာနုသယာ ဟိ ပုဂ္ဂလာ ပသာဒနီယဝဏ္ဏာ ဟောန္တိ.

‘‘ပရိယောဒါပနဿ ကိတ္တိကာ ဘူမိယော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒွေ ပရိယောဒါပနဘူမိယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’န္တိအာဒိဂါထာယ ဒေသိတေသု ဓမ္မေသု ကတမံ ဒုက္ခသစ္စံ၊ ကတမံ သမုဒယသစ္စံ၊ ကတမံ မဂ္ဂသစ္စံ၊ ကတမံ နိရောဓသစ္စ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယံ ပဋိဝေဓေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ ဂါထာယ ဒေသိတေသု ဓမ္မေသု ယံ ခန္ဓပဉ္စကံ ပဋိဝေဓေန ပရိညာဘိသမယေန ပရိယောဒါပေတိ၊ ဣဒံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခသစ္စံ ဘဝေ. ယတော တဏှာသံကိလေသတော ခန္ဓပဉ္စကံ ပရိယောဒါပေတိ၊ အယံ တဏှာသံကိလေသော သမုဒယော သမုဒယသစ္စံ. ယေန အရိယမဂ္ဂင်္ဂေန ပရိယောဒါပေတိ၊ အယံ အရိယမဂ္ဂေါ မဂ္ဂသစ္စံ. ယံ အသင်္ခတဓာတုံ အဓိဂတေန ပုဂ္ဂလေန ပရိယောဒါပိတံ၊ အယံ အသင်္ခတဓာတုဓမ္မော နိရောဓော နိရောဓသစ္စံ ဘဝေ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဂါထာယ ဒေသိတဓမ္မာနံ သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန နိဒ္ဓါရိတာနိ. ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိကဿ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိအာဒိဂါထာယ ဒေသိတာနံ ဓမ္မာနံ သဘာဂဝိသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ အာစရိယေန နိဒ္ဓါရိတာနိ၊ အမှေဟိ စ ဝိညာတာနိ.

‘‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ၊ ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ၊

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ၊ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ’တိ –

ဂါထာယ ဒေသိတာနံ ဓမ္မာနံ ဝိသဘာဂသဘာဂဓမ္မာနံ အာဝဋ္ဋနဝသေန ကထံ စတ္တာရိ သစ္စာနိ နိဒ္ဓါရိတာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ’’တိအာဒိမာဟ. တာယ ဂါထာယ ဒေသိတေ ဓမ္မေ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဓမ္မော နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဓမ္မော နာမာတိ ပုညဓမ္မော နာမ. ဣန္ဒြိယသံဝရောတိ မနစ္ဆဋ္ဌိန္ဒြိယသံဝရသီလာဒိကော သဗ္ဗော သံဝရော. တေန ဝုတ္တံ –‘‘ဣန္ဒြိယသံဝရသီသေန စေတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၁). စတ္တာရော အပါယာ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီနံ ဂတိဘူတတ္တာ ဒုဂ္ဂတိ. သဗ္ဗာ ဥပပတ္တိယော ပန ဒုက္ခဒုက္ခသင်္ခါရဒုက္ခဝိပရိဏာမဒုက္ခသမင်္ဂီနံ ဂတိဘူတတ္တာ ဒုဂ္ဂတိ နာမ.

‘‘တသ္မိံ ဒုဝိဓေ ဓမ္မေ ဣန္ဒြိယသံဝရဓမ္မော ကတ္ထ ဌိတော၊ ကထံ သုစိဏ္ဏော၊ ကုတော ရက္ခတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယာ သံဝရသီလေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဒုဝိဓေ ဓမ္မေ. သံဝရသီလေ ဌိတာ ယာ အခဏ္ဍကာရိတာ ဟောတိ၊ အယံ အခဏ္ဍဝသေန ကာတဗ္ဗော သံဝရသီလေ ဌိတော သုဋ္ဌု အာစိဏ္ဏပရိစိဏ္ဏော ပုညဓမ္မော စတူဟိ အပါယေဟိ အတ္တနော အာဓာရံ အတ္တာနံ ရက္ခန္တံ ပုဂ္ဂလံ ဧကန္တိကဘာဝေန ရက္ခတိ၊ အနေကန္တိကဘာဝေန ပန ရက္ခိတမတ္တော ပုညဓမ္မောပိ ရက္ခတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အပါယေဟီတိ စ ပဓာနဝသေန ဝုတ္တံ၊ ရောဂါဒိအန္တရာယတောပိ ရက္ခတိ. ရောဂါဒိအန္တရာယော ဝါ အယတော အပဂတတ္တာ အပါယန္တောဂဓောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

‘‘တထာ ရက္ခတီတိ ကေန အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧဝံ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန လက္ခဏပကာရဒဿနံ ဘဂဝါ ‘‘ဒွေမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝတော ဂတိယော ဒေဝါ စ မနုဿာ စာ’’တိ ယံ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ‘‘ဒွေမာ။ပေ။ မနုဿာ စာ’’တိ ဝစနေန တုမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘သံဝရသီလေ ဌိတဿ အခဏ္ဍကာတဗ္ဗဿ သုစိဏ္ဏဿ ပုညဓမ္မဿ အပါယေဟိ ရက္ခဏေ ဧကန္တိကဘာဝေါ ကေန သုတ္တေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧဝဉ္စ နာဠန္ဒာယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧဝဉ္စာတိ ဣမိနာ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနေန ပကာရေနပိ ဝုတ္တပ္ပကာရော အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နာဠန္ဒာယန္တိ နာဠန္ဒနာမကေ နိဂမေ နိသိန္နော အသိဗန္ဓကနာမဿ ပုတ္တော ဂါမဏိ ဂါမဇေဋ္ဌကော ဘဂဝန္တံ ဧတံ ဝုစ္စမာနံ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ.

ဗြာဟ္မဏာတိ ဗာဟိရကာ ဗြာဟ္မဏာ. ဘန္တေတိ ဘဂဝန္တံ ဂါမဏိ အာလပတိ. ပစ္ဆာဘူမကာတိ ပစ္ဆိမဒိသာယ နိသိန္နကာ. ဥယျာပေန္တီတိ မနုဿလောကတော ဥဒ္ဓံ ဒေဝလောကံ ယာပေန္တိ ပါပေန္တိ.

ဣဓဿာတိ ဣဓလောကေ အဿ ဘဝေယျ. ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော အဿ ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ. သေသံ ပါဠိတော စေဝ ဝုတ္တာနုသာရေန စ ဉေယျံ.

၃၂. ‘‘ဝိသဘာဂဓမ္မသဘာဂဓမ္မာဝဋ္ဋနဝသေန စတုန္နံ သစ္စာနံ နိဒ္ဓါရိတဘာဝေါ ကေန အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟ မဟာကစ္စာနော ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိ ဝုတ္တံ.

‘‘ဧတ္တာဝတာ စ အာဝဋ္ဋော ဟာရော ပရိပုဏ္ဏော၊ အညော နိယုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိယုတ္တော အာဝဋ္ဋော ဟာရော’’တိ ဝုတ္တံ. ယဿံ ယဿံ ပါဠိယံ ယော ယော အာဝဋ္ဋော ဟာရော ယထာလာဘဝသေန ယောဇိတော၊ တဿံ တဿံ ပါဠိယံ သော သော အာဝဋ္ဋော ဟာရော တထာ နိဒ္ဓါရေတွာ ယုတ္တော ယောဇိတောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣတိ အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေနေဝ ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.