၈. ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝိဘာဝနာ

၃၃. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေန အာဝဋ္ဋေတဗ္ဗာ ပဒဋ္ဌာနာဒယော ဝိဘတ္တာ၊ သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတော အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ဝိဘတ္တိဟာရော ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဓမ္မဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ ဘူမိဉ္စာ’’တိအာဒိနိဒ္ဒေသဿ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနော ‘‘ဒွေ သုတ္တာနီ’’တိအာဒိကော ဝိတ္ထာရဘူတော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ဝိဘတ္တိဟာရော ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ယေသု သုတ္တေသု ဝုတ္တာ ဓမ္မပဒဋ္ဌာနဘူမိယော ဣမိနာ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘတ္တာ၊ တာနိ သုတ္တာနိ ကိတ္တကာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တာနိ သုတ္တာနိ ပဌမံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒွေ သုတ္တာနိ ဝါသနာဘာဂိယဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝါသနာဘာဂိယန္တိ ပုညဘာဝနာ ဝါသနာ နာမ၊ ဝါသနာယ ဘာဂေါ ကောဋ္ဌာသော ဝါသနာဘာဂေါ၊ ဝါသနာဘာဂေ ဝါစကဘာဝေန နိယုတ္တံ သုတ္တန္တိ ဝါသနာဘာဂိယံ၊ ကတမံ တံ? ယသ္မိံ သုတ္တေ တီဏိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ၊ တံ သုတ္တံ ဝါသနာဘာဂိယံ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယန္တိ လောဘက္ခန္ဓာဒီနံ နိဗ္ဗိဇ္ဈနံ ပဒါလနံ နိဗ္ဗေဓော၊ နိဗ္ဗေဓဿ ဘာဂေါ ကောဋ္ဌာသော နိဗ္ဗေဓဘာဂေါ၊ နိဗ္ဗေဓဘာဂေ ဝါစကဘာဝေန နိယုတ္တံ သုတ္တန္တိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ၊ ကတမံ တံ? ယသ္မိံ သုတ္တေ သေက္ခာသေက္ခဓမ္မာ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ၊ တံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ.

‘‘တေသံ သုတ္တာနံ ပဋိဂ္ဂါဟကာ ပုဂ္ဂလာ ယာဟိ ပဋိပဒါဟိ သမ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တာ ပဋိပဒါ ကိတ္တိကာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒွေ ပဋိပဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒါနသီလဘာဝနာမယပုညဘာဂေ ဘဝါ ပဋိပဒါတိ ပုညဘာဂိယာ. ဖလဘာဂေ ဘဝါ ပဋိပဒါတိ ဖလဘာဂိယာ. ‘‘ယေသု သီလေသု ဌိတာ ပဋိဂ္ဂါဟကာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ တာနိ သီလာနိ ကိတ္တကာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒွေ သီလာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သံဝရတိ ဧတေန သံဝရေနာတိ သံဝရော၊ သော သံဝရော ပါတိမောက္ခသံဝရော၊ သတိသံဝရော၊ ဉာဏသံဝရော၊ ခန္တိသံဝရော၊ ဝီရိယသံဝရောတိ ပဉ္စဝိဓော. သဗ္ဗောပိ ပါပသံဝရဏတော သံဝရော၊ လောကိယလောကုတ္တရသမ္ပတ္တိဋ္ဌာနတ္တာ သီလံ နာမ. ပဇဟတိ ဧတေန ပဟာတဗ္ဗေတိ ပဟာနံ၊ ပဇဟနံ ဝါ ပဟာနံ၊ တဉ္စ ပဟာနံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ၊ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနံ၊ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနံ၊ ပဋိပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနံ၊ နိဿရဏပ္ပဟာနန္တိ ပဉ္စဝိဓံ. တတ္ထ နိဿရဏပ္ပဟာနံ ဝဇ္ဇေတွာ စတုဗ္ဗိဓံ ပဟာနံ ဝုတ္တနယေန သီလံ နာမ.

‘‘တေသု သုတ္တာဒီသု ဘဂဝါ ကတမံ သုတ္တံ ကတမာယ ပဋိပဒါယ ဒေသယတိ၊ ကတရသ္မိံ သီလေ ဌိတော ပုဂ္ဂလော ကတမေန သီလေန ဗြဟ္မစာရီ ဘဝတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထာ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေသု ဝါသနာဘာဂိယာဒီသု သုတ္တေသု ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ တတ္ထ တာသု ပုညဘာဂိယာဒိပဋိပဒါသု ပုညဘာဂိယာယ ပဋိပဒါယ ဘဂဝါ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒေသယတိ၊ သော ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တပဋိဂ္ဂါဟကော ပုဂ္ဂလော တတ္ထ သံဝရသီလာဒီသု သံဝရသီလေ ဌိတော ဟုတွာ တေန သံဝရသီလသင်္ခါတေန ဗြဟ္မစရိယေန သေဋ္ဌစရိယေန ဗြဟ္မစာရီ သေဋ္ဌာစာရပူရကော ဘဝတိ. တတ္ထ တေသု ဝါသနာဘာဂိယာဒီသု သုတ္တေသု နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ တတ္ထ တာသု ပုညဘာဂိယာဒိပဋိပဒါသု ဖလဘာဂိယာယ ပဋိပဒါယ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဘဂဝါ ဒေသယတိ၊ သော နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တပဋိဂ္ဂါဟကော ပုဂ္ဂလော တတ္ထ သံဝရသီလာဒီသု ပဟာနသီလေ သမုစ္ဆေဒပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနဝသေန ဌိတော ဟုတွာ တေန ပဟာနသီလသင်္ခါတေန ဝိသေသဘူတေန မဂ္ဂသင်္ခါတေန ဗြဟ္မစရိယေန ဗြဟ္မစာရီ ဘဝတီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

‘‘ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တာဒီသု ကတမံ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တာဒီသု. ဒါနကထာတိ သပ္ပုရိသဒါနဒါနဖလအသပ္ပုရိသဒါနဒါနဖလကထာ. သီလကထာတိ ပဉ္စသီလာဒိသီလဖလကထာ. သဂ္ဂကထာတိ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိသုခကထာ စေဝ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာပကပုညကထာ စ. အာဒီနဝေါတိ အာဒီနဝဒဿကော သုတ္တန္တော. အာနိသံသောတိ အာနိသံသဒဿကော သုတ္တန္တော. ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ.

‘‘တတ္ထ ကတမ’’န္တိအာဒီသု အနုသန္ဓျတ္ထော ဝုတ္တနယောဝ. ယာ ဒေသနာ စတုသစ္စပ္ပကာသနာ၊ သာ ဒေသနာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သုတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧဝဉ္စ သတိ ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တဿပိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တဘာဝေါ အာပဇ္ဇေယျ စတုသစ္စပ္ပကာသနတောတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ ‘‘ဝါသနာဘာဂိယေ သုတ္တေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝါသနာဘာဂိယေ သုတ္တေ ပဇာနနာ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ အရိယမဂ္ဂပဒဋ္ဌာနဘူတာ ပညာ နတ္ထိ၊ မဂ္ဂေါ အရိယမဂ္ဂေါ နတ္ထိ၊ ဖလံ အရိယဖလံ နတ္ထိ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ သုတ္တေ ပန ပဇာနနာဒယော အတ္ထိ၊ ဝါသနာဘာဂိယေ သုတ္တေ နတ္ထိ. ‘‘ပဇာနနာ’’တိအာဒိနာ စတုသစ္စပ္ပကာသနာ ဒါနကထာဒိကာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ သုတ္တေ အန္တောဂဓာ၊ ဣတရံယေဝ ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တန္တိ နာမာတိ ဒဿေတိ. ယေသု သုတ္တေသု ဝုတ္တာ ဓမ္မပဒဋ္ဌာနဘူမိယော ဝိဘတ္တာ၊ တာနိ သုတ္တာနိ ဒွေယေဝ န ဟောန္တိ၊ ကသ္မာ ‘‘ဒွေယေဝ သုတ္တာနိ နိဒ္ဓါရိတာနီ’’တိ စေ ဝဒေယျုံ? အသင်္ကရတော သုတ္တေ ဝုတ္တာနံ ဓမ္မပဒဋ္ဌာနဘူမီနံ ဝိဘဇိတဗ္ဗာနံ သုဝိညေယျတ္တာ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ သံကိလေသဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယသုတ္တာနိပိ နိဒ္ဓါရိတာနိ အသင်္ကရတ္တာ’’တိ စေ ဝဒေယျုံ? နော နိဒ္ဓါရိတာနိ၊ ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တေ နိဒ္ဓါရိတေ သံကိလေသဘာဂိယသုတ္တမ္ပိ နိဒ္ဓါရိတံ၊ သံကိလေသဓမ္မတော နိဿဋ္ဌဓမ္မာနံယေဝ ဝါသနာဘာဂိယဓမ္မတ္တာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တေ စ နိဒ္ဓါရိတေ အသေက္ခဘာဂိယသုတ္တမ္ပိ နိဒ္ဓါရိတံ အနညတ္တာ.

‘‘ယေသု သုတ္တေသု ဝုတ္တာ ဓမ္မပဒဋ္ဌာနဘူမိယော ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘတ္တာ၊ တာနိ သုတ္တာနိ ကတမေန ဖလေန ယောဇယိတဗ္ဗာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနီတိ ယထာနိဒ္ဓါရိတာနိ ဝါသနာဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တာနိ စေဝ တံနိဒ္ဓါရဏေန နိဒ္ဓါရိတာနိ သံကိလေသဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယသုတ္တာနိ စာတိ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ ဣမေသံယေဝ စတုန္နံ သုတ္တာနံ ဒေသနာယ နယေန နီတေန ဖလေန သဗ္ဗတော သဗ္ဗဘာဂေန သံဝရသီလပ္ပဟာနသီလေန ဗြဟ္မစရိယေန ယောဇယိတဗ္ဗာနိ. ယောဇေန္တေန စ သဗ္ဗတော သဗ္ဗဘာဂေန စ ပဒါဒိဝိစယေန ဟာရေန သံဝရသီလာဒိကံ ဖလံ ဝိစိနိတွာ ယုတ္တိဟာရေန ယုတ္တံ ဖလံ ဂဝေသိတွာ ‘‘ဣဒံ ဖလံ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဖလံ၊ ဣဒံ ဖလံ ဣမဿ သုတ္တဿ ဖလ’’န္တိ သုတ္တာနိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဖလေန ယောဇယိတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ကိတ္တကေန ဖလေန ဗြဟ္မစရိယေန ယောဇေတဗ္ဗာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယာဝတိကာ ဉာဏဿ ဘူမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘဂဝတာ ဒေသိတေန ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တေန သိဒ္ဓါ ယာဝတိကာ ပုညဘာဂိယာ ပဋိပဒါဒယော ဝိဘဇနဉာဏဿ ဘူမိ အာရမ္မဏာ ဘဝိတုမရဟန္တိ၊ တာဝတိကာဟိ ဘူမီဟိ ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တံ ယောဇယိတဗ္ဗံ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တေန သိဒ္ဓါ ယာဝတိကာ ဖလဘာဂိယာ ပဋိပဒါဒယော ဝိဘဇနဉာဏဿ ဘူမိ အာရမ္မဏာ ဘဝိတုမရဟန္တိ၊ တာဝတိကာဟိ ဘူမီဟိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣတရဒွယမ္ပိ သုတ္တံ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတေန ဉာဏဿ ဘူမီနံ သုတ္တတ္ထာနံ ဗဟုဝိဓတ္တံ ဒဿေတိ.

၃၄. ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တာ ဓမ္မာ ဝါသနာဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယဘာဝေဟိ အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကထံ သံကိလေသဘာဂိယအသေက္ခာဘာဂိယဘာဝေဟိ အသာဓာရဏာသာဓာရဏဘာဝေဟိ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. အဋ္ဌကထာယ ပန –

‘‘ဧဝံ ဝါသနာဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယဘာဝေဟိ ဓမ္မေ ဧကဒေသေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ တေသံ ကိလေသဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယဘာဝေဟိ သာဓာရဏာသာဓာရဏဘာဝေဟိ ဝိဘဇိတုံ ‘တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ’တိအာဒိ အာရဒ္ဓ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၄) –

ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ယေ ဓမ္မာ သုတ္တေ ဝုတ္တာ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘဇိတဗ္ဗာ၊ တေသု ဓမ္မေသု ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာတိ ပုစ္ဆတိ၊ ဒွေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. တေ ဒွေ ဓမ္မေ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘နာမသာဓာရဏာ၊ ဝတ္ထုသာဓာရဏာ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နာမသာဓာရဏာတိ နာမေန နာမပညတ္တိယာ သာဓာရဏာ သမာနာ၊ ‘‘ကုသလာ’’တိ နာမေန ဧကဝီသတိ စိတ္တုပ္ပါဒါ သမာနာ၊ ‘‘အကုသလာ’’တျာဒိနာမေန ဒွါဒသ စိတ္တုပ္ပါဒါ သမာနာ၊ ကုသလာဒိနာမပညတ္တိဝစနေန ဝစနီယာ အတ္ထာ ကုသလာဒိနာမသာဓာရဏာတိ ဝုတ္တာ. တေန ဋီကာယံ –

‘‘နာမံ နာမပညတ္တိ၊ တံမုခေနေဝ သဒ္ဒတော တဒတ္ထာဝဂမော. သဒ္ဒေန စ သာမညရူပေနေဝ တထာရူပဿ အတ္ထဿ ဂဟဏံ၊ န ဝိသေသရူပေန. တသ္မာ သဒ္ဒဝစနီယာ အတ္ထာ သာဓာရဏရူပနာမာယတ္တဂဟဏီယတာယ နာမသာဓာရဏာ ဝုတ္တာ’’တိ –

ဝုတ္တံ. ဝတ္ထုသာဓာရဏာတိ ပတိဋ္ဌာနဘူတေန ဝတ္ထုနာ သာဓာရဏာ. ယသ္မိံ ပတိဋ္ဌာနဘူတေ သန္တာနေ ဝါ စိတ္တုပ္ပါဒါဒိမှိ ဝါ ယေ ဓမ္မာ ပဝတ္တန္တိ၊ တေ ဓမ္မာ တေန သန္တာနေန ဝါ ဝတ္ထုနာ တေန စိတ္တုပ္ပါဒါဒိနာ ဝါ သာဓာရဏာ သမာနာတိ အတ္ထော. ဧကသန္တာနေ ပတိတတ္တာ ဖုသနာဒိသဘာဝတော ဘိန္နာပိ ဝတ္ထုသာဓာရဏာ သမာနဝတ္ထုကာယေဝ ဘဝန္တီတိ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘဇိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘ကိံ နာမသာဓာရဏဝတ္ထုသာဓာရဏာယေဝ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ၊ အညံ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ နတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယံ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နာမသာဓာရဏဝတ္ထုသာဓာရဏေဟိ အညံ ယံ ဝါ ပန ကိစ္စသာဓာရဏပစ္စယသာဓာရဏပဋိပက္ခာဒိသာဓာရဏမ္ပိ ဓမ္မဇာတံ ဧဝံဇာတိယံ သာဓာရဏဇာတိယံ၊ တမ္ပိ သဗ္ဗံ ဝိစယဟာရေန ဝိစိနိတွာ ယုတ္တိဟာရေန ဂဝေသိတွာ ယုတ္တံ သာဓာရဏံ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘တေသု နာမသာဓာရဏာဒီသု ကတမေ နာမသာဓာရဏာ၊ ကတမေ ဝတ္ထုသာဓာရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ သတ္တာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မာတုဃာတကာဒီနံ ဆန္နံ မိစ္ဆတ္တနိယတကမ္မကရာနံ သတ္တာနဉ္စ ဒုဂ္ဂတိအဟေတုကသုဂတိအဟေတုကဒုဟေတုကတိဟေတုကာနံ စတုန္နံ ပုထုဇ္ဇနာနံ အနိယတကမ္မကရာနံ သတ္တာနဉ္စ သန္တာနေ ပဝတ္တာ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာ ကိလေသာ ဒဿနပဟာတဗ္ဗနာမသာဓာရဏာ သမာနာ ဘဝန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသီလဗ္ဗတပရာမသနဝသေန ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ ဒဿနပဟာတဗ္ဗနာမနာတိဝတ္တနတော. ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ နိယတာနိယတသတ္တာနံ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာနံ ကိလေသာနံ ပတိဋ္ဌာနဝတ္ထုဘာဝတော ဝတ္ထုသာဓာရဏာ စ သမာနဝတ္ထုကာတိ အတ္ထော. ပုထုဇ္ဇနဿ ဒုဂ္ဂတိအဟေတုကာဒိစတုဗ္ဗိဓသတ္တဿ၊ သောတာပန္နဿ စ သန္တာနေ ပဝတ္တာ ကာမရာဂဗျာပါဒါ ကိလေသာ ကာမရာဂဗျာပါဒနာမသာဓာရဏာ သမာနာ ဘဝန္တိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂပ္ပဟာတဗ္ဗအနာဂါမိမဂ္ဂပ္ပဟာတဗ္ဗဝသေန ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ ကာမရာဂဗျာပါဒနာမနာတိဝတ္တနတော. ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ပုထုဇ္ဇနဿ၊ သောတာပန္နဿ စ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ပတိဋ္ဌာနဝတ္ထုဘာဝတော ဝတ္ထုသာဓာရဏာ သမာနဝတ္ထုကာတိ အတ္ထော စ ဂဟေတဗ္ဗော. ပုထုဇ္ဇနဿ၊ အနာဂါမိဿ စ သန္တာနေ ပဝတ္တာ ဥဒ္ဓံဘာဂိယာ သံယောဇနာ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယနာမသာဓာရဏာ သမာနာ ဘဝန္တိ ရူပရာဂါဒိဝသေန ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ ဥဒ္ဓံဘာဂိယနာမနာတိဝတ္တနတော. ပုထုဇ္ဇနဿ၊ အနာဂါမိဿ စ ဥဒ္ဓံဘာဂိယာနံ ပတိဋ္ဌာနဝတ္ထုဘာဝတော ဝတ္ထုသာဓာရဏာ သမာနဝတ္ထုကာတိ အတ္ထော စ ဂဟေတဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ဋီကာယံ – ‘‘ဒဿနပဟာတဗ္ဗာနဉှိ ယထာ မိစ္ဆတ္တနိယတသတ္တာ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ၊ ဧဝံ အနိယတာပီ’’တိ ဝုတ္တံ. သင်္ခေပတော ပန သံကိလေသပက္ခေ ပဟာနေကဋ္ဌာ ကိလေသာ နာမသာဓာရဏာ ဟောန္တိ၊ သဟဇေကဋ္ဌာ ကိလေသာ ဝတ္ထုသာဓာရဏာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

သံကိလေသပက္ခေ သာဓာရဏာ အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကထံ ဝေါဒါနပက္ခေ သာဓာရဏာ ဝိဘတ္တာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ အရိယသာဝကော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စီတိ သာမညဝသေန ဝုတ္တာ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိအာဒိကာ လောကိယာ သမာပတ္တိယေဝ ဂဟိတာ. အရိယသာဝကောတိ အရိယဿ ဘဂဝတော သာဝကော အရိယသာဝကောတိ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဈာနလာဘီ စ ဖလဋ္ဌော စ ပုဂ္ဂလော၊ န မဂ္ဂဋ္ဌော. မဂ္ဂဋ္ဌော ဟိ လောကိယံ ယံ ကိဉ္စိ သမာပတ္တိံ န သမာပဇ္ဇတိ. သဗ္ဗာ သာ လောကိယသမာပတ္တိ ရူပါဝစရာ အရူပါဝစရာ ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ဗြဟ္မဝိဟာရော ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တီတိ ဧဝမာဒီဟိ ပရိယာယေဟိ သာဓာရဏာ တံသမင်္ဂီဟိ ဝီတရာဂါဝီတရာဂေဟိ သာဓာရဏာ လောကိယသမာပတ္တိနာမနာတိဝတ္တနတော စ ဝီတရာဂါဝီတရာဂေဟိ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော စ. ‘‘အရိယသာဝကော စ လောကိယံ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇန္တော ဩဓိသော ဩဓိသော သမာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ သတိ ကထံ ဝီတရာဂေဟိ သာဓာရဏာတိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သာဓာရဏာ ဟိ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန – ‘‘ကထံ တေ ဩဓိသော ဂဟိတာ၊ အထ ဩဓိသော ဂဟေတဗ္ဗာ၊ ကထံ သာဓာရဏာတိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ တံ ဝိသောဓေန္တော အာဟ – ‘သာဓာရဏာ ဟိ ဓမ္မာ ဧဝံ အညမည’န္တိအာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ဧဝံ ဝီတရာဂါဝီတရာဂေဟိ ဩဓိသော ဩဓိသော သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဓမ္မာ ပရံ ပရံ ပစ္ဆာ ပစ္ဆာ ပဝတ္တိယမာနံ ဓမ္မဇာတံ သကံ သကံ ပုဗ္ဗေ ပုဗ္ဗေ ဇာတံ ‘‘လောကိယသမာပတ္တီ’’တိ နာမံ နိယတဝိသယံ အညမညံ ဟုတွာ ဟိ ယသ္မာ နာတိဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ သာဓာရဏာတိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗာ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ‘‘ပရံ ပရံ သမာပဇ္ဇန္တော ကထံ နာတိဝတ္တတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ နာတိဝတ္တနံ ပါကဋံ ကာတုံ ‘‘ယောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော အရိယသာဝကော ဝါ အဝီတရာဂေါ ဝါ. ဣမေဟိ လောကိယသမာပတ္တိဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ သော အရိယသာဝကော ဝါ အဝီတရာဂေါ ဝါ ပရံ ပရံ သမာပဇ္ဇန္တောပိ တံ ဓမ္မံ လောကိယံ သမာပတ္တိဓမ္မံ နာတိဝတ္တတိ၊ အညံ ဥပဂန္တွာ နာတိက္ကမတီတိ အတ္ထော. ယေဟိ လောကိယသမာပတ္တိဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ ဣမေ လောကိယသမာပတ္တိ ဓမ္မာ သာဓာရဏာဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

‘‘ဝါသနာဘာဂိယာဒိသုတ္တေသု ဝုတ္တာ ယေ ဓမ္မာ ဣမိနာ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘတ္တာ၊ ယေသု ဓမ္မေသု ကတမေ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေသု ဝိဘဇိတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကတမေ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာတိ ပုစ္ဆတိ၊ ပုစ္ဆိတွာ ယာဝ ဒေသနံ ဥပါဒါယ အသာဓာရဏာ ဓမ္မာ ဂဝေသိတဗ္ဗာ၊ ‘‘သေက္ခာသေက္ခာ’’တိ ဝါ ဂဝေသိတဗ္ဗာ၊ ‘‘ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗာ’’တိ ဝါ ဂဝေသိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ယာဝ ‘‘သေက္ခာသေက္ခာ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗာ’’တိ ဒေသနာ ဝုတ္တာ၊ တာဝ ဒေသနံ ဥပါဒါယ အသာဓာရဏာ ဂဝေသိတဗ္ဗာ. ကထံ ဂဝေသိတဗ္ဗာ? အရိယေသု သေက္ခာသေက္ခဓမ္မဝသေန ‘‘သေက္ခာ’’တိ နာမံ အသေက္ခေန အသာဓာရဏံ၊ ‘‘အသေက္ခာ’’တိ နာမံ သေက္ခေန အသာဓာရဏန္တိ ဝါ၊ အနရိယေသု ‘‘ဘဗ္ဗာ’’တိ နာမံ အဘဗ္ဗေန အသာဓာရဏံ၊ ‘‘အဘဗ္ဗာ’’တိ နာမံ ဘဗ္ဗေန အသာဓာရဏန္တိ ဝါ ဂဝေသိတဗ္ဗာ. ကာမရာဂဗျာပါဒါ သံယောဇနာ အပ္ပဟီနတ္တာ အနုသယဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတ္တာ အဋ္ဌမကဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌဿ စ သောတာပန္နဿ ဖလဋ္ဌဿ စ သာဓာရဏာ ဘဝန္တိ၊ ဓမ္မတာ ဓမ္မသဘာဝေါ အသာဓာရဏော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘အဋ္ဌမကဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌတာ သောတာပန္နဿ အသာဓာရဏာ၊ သောတာပန္နဿ သောတာပန္နဖလဋ္ဌတာ စ အဋ္ဌမကဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌဿ အသာဓာရဏာ. အဋ္ဌမကဿ ဝါ ပဟီယမာနကိလေသတာ သောတာပန္နဿ အသာဓာရဏာ၊ သောတာပန္နဿ ပဟီနကိလေသတာ စ အဋ္ဌမကဿ အသာဓာရဏာ’’တိ.

ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ သံယောဇနာ အပ္ပဟီနတ္တာ အနုသယဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတ္တာ အဋ္ဌမကဿ မဂ္ဂဋ္ဌဘာဝေန အဋ္ဌမကသဒိသဿ အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌဿ စ အနာဂါမိဿ ဖလဋ္ဌဿ စ သာဓာရဏာ၊ ဓမ္မတာ ဓမ္မသဘာဝေါ အသာဓာရဏာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘အဋ္ဌမကဿ အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌတာ အနာဂါမိဿ ဖလဋ္ဌဿ အသာဓာရဏာ၊ အနာဂါမိဿ အနာဂါမိဖလဋ္ဌတာ စ အဋ္ဌမကဿ အသာဓာရဏာ. အဋ္ဌမကဿ ဝါ ပဟီယမာနကိလေသတာ အနာဂါမိဿ အသာဓာရဏာ၊ အနာဂါမိဿ ဖလဋ္ဌဿ ပဟီနကိလေသတာ စ အဋ္ဌမကဿ အသာဓာရဏာ’’တိ. ‘‘မဂ္ဂဋ္ဌတာ ဖလဋ္ဌတာယ အသာဓာရဏာ၊ ဖလဋ္ဌတာ စ မဂ္ဂဋ္ဌတာယ အသာဓာရဏာ’’တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗေသံ သတ္တန္နံ သေက္ခာနံ ပုဂ္ဂလာနံ နာမံ‘‘သေက္ခာ’’တိ နာမံ သာဓာရဏံ. ဓမ္မတာ အသာဓာရဏာတိ စတုန္နံ မဂ္ဂဋ္ဌာနံ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌတာ အညမညံ မဂ္ဂဋ္ဌာနံ အသာဓာရဏာ. ဟေဋ္ဌိမဖလတ္တယဋ္ဌာနဉ္စ အသာဓာရဏာ၊ ဟေဋ္ဌိမဖလတ္တယဋ္ဌာနံ တံတံဖလဋ္ဌတာ စ အညမညံ ဖလဋ္ဌာနံ အသာဓာရဏာ၊ စတုန္နံ မဂ္ဂဋ္ဌာနဉ္စ အသာဓာရဏာတိ အတ္ထော. ‘‘သေက္ခာနံ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌတာ တံတံဖလဋ္ဌတာယ အသာဓာရဏာ၊ တံတံဖလဋ္ဌတာ စ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌတာယ အသာဓာရဏာ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗေသံ ပဋိပန္နကာနန္တိ ဖလတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇန္တီတိ ပဋိပန္နကာ၊ တေသံ မဂ္ဂသမင်္ဂီနံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ နာမံ ‘‘ပဋိပန္နကာ’’တိ နာမံ သာဓာရဏံ၊ ဓမ္မတာ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌတာ အသာဓာရဏာ. သဗ္ဗေသံ သေက္ခာနံ သတ္တန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ သေက္ခာနံ သီလံ သာဓာရဏံ၊ ဓမ္မတာ တံတံမဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌတာ အသာဓာရဏာတိ. ဝါသနာဘာဂိယသံကိလေသဘာဂိယသုတ္တေသု ဝုတ္တာ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗာဒယော စေဝ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယအသေက္ခဘာဂိယသုတ္တေသု ဝုတ္တာ သေက္ခာဒယော စ ဓမ္မာ သာဓာရဏာသာဓာရဏဘေဒေန ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘဇိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘အဋ္ဌမကဿာ’’တိအာဒိနာ အရိယေသု ပုဂ္ဂလေသု အသာဓာရဏာ အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကထံ အနရိယေသု အသာဓာရဏာ ဝိဘတ္တာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ အရိယေသု ဝုတ္တနယာနုသာရေန အနရိယေသုပိ ဝိဘဇိတွာ ဂဝေသိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ ဝိသေသာနုပဿိနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန – ‘‘ဧဝံ ‘အဋ္ဌမကဿာ’တိအာဒိနာ အရိယပုဂ္ဂလေသု အသာဓာရဏဓမ္မံ ဒဿေတွာ ဣတရေသု နယဒဿနတ္ထံ ‘ဧဝံ ဝိသေသာနုပဿိနာ’တိအာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ အရိယေသု ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေသု အနရိယေသု ဝိသေသာနုပဿိနာ အသာဓာရဏတော ဝိသေသံ အသာဓာရဏံ အနုပဿိနာ ဂဝေသကေန ပဏ္ဍိတေန ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေသုပိ ဟီနုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမံ ဥပါဒါယ ဂဝေသိတဗ္ဗံ. ကထံ? မာတုဃာတာဒိဝသေန ပဝတ္တာနံ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တသတ္တမဇဝနစိတ္တုပ္ပါဒါနံ မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ တံသမင်္ဂီနံ ဝါ တထာပဝတ္တာ ပဌမဇဝနစိတ္တုပါဒါဒယော အနိယတာ ဓမ္မာ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တာဒိဘာဝေန သာဓာရဏာ၊ မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဓမ္မာ ဧကစိတ္တုပ္ပါဒတ္တာ အသာဓာရဏာ. ယထာ ဟိ စိတ္တံ ‘‘စိတ္တသံသဋ္ဌ’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဧဝံ မိစ္ဆတ္တနိယတာပိ ‘‘မိစ္ဆတ္တနိယတသာဓာရဏာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ. မိစ္ဆတ္တနိယတေသုပိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တသတ္တမဇဝနစိတ္တုပ္ပါဒသမင်္ဂီနံ အနိယတာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တပဌမဇဝနစိတ္တုပ္ပါဒါဒယော ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာဒိဘာဝေန သာဓာရဏာ၊ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဧကစိတ္တုပ္ပါဒသမင်္ဂီဘာဝတော အသာဓာရဏာ. တေနာဟ အဋ္ဌကထာစရိယော –

‘‘မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ အနိယတာ ဓမ္မာ သာဓာရဏ၊ မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာ. မိစ္ဆတ္တနိယတေသုပိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ အနိယတာ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ၊ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အသာဓာရဏာတိ ဣမိနာ နယေန ဝိသေသာနုပဿိနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၄).

တတ္ထ ‘‘ဣမိနာ နယေနာ’’တိ ဣမိနာ မိစ္ဆတ္တနိယတာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ ဘဗ္ဗာ အနိယတာ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ၊ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ အဘဗ္ဗာ အနိယတာ ဓမ္မာ အသာဓာရဏာတိ ဂဟိတာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗာ’’တိ. တထာ ဟီနဿ ဟီနော ဟီနဘာဝေန သာဓာရဏော၊ မဇ္ဈိမုက္ကဋ္ဌာ အသာဓာရဏာ. မဇ္ဈိမဿ မဇ္ဈိမော သာဓာရဏော၊ ဟီနုက္ကဋ္ဌာ အသာဓာရဏာ. ဥက္ကဋ္ဌဿ ဥက္ကဋ္ဌော ဥက္ကဋ္ဌဘာဝေန သာဓာရဏော၊ ဟီနမဇ္ဈိမာ အသာဓာရဏာတိပိ ဂဝေသိတဗ္ဗာ. တေနာဟ – ‘‘ဟီနုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမံ ဥပါဒါယ ဂဝေသိတဗ္ဗ’’န္တိ.

‘‘တတ္ထ ကတမေ ဓမ္မာ သာဓာရဏာ’’တိအာဒိနာ နာနာဝိဓေန ဝိဘတ္တိဟာရနယေန ဓမ္မာ ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကထံ ဘူမိပဒဋ္ဌာနာနိ ဝိဘတ္တိဟာရနယေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဘာဝတော ဓမ္မဝိဘဇနာနန္တရံ ဘူမိပဒဋ္ဌာနာနိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဒဿနဘူမီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒဿနဘူမီတိ ဒဿနံ ဘဝတိ ဧတ္ထ ပဌမမဂ္ဂေတိ ဒဿနဘူမိ၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ. နိယာမာဝက္ကန္တိယာတိ နိယမနံ နိယာမော၊ ကော သော? သမ္ပတ္တနိယာမော၊ အဝက္ကနံ အဝက္ကန္တိ၊ သောတာပတ္တိဖလံ၊ နိယာမဿ အဝက္ကန္တိ နိယာမာဝက္ကန္တိ၊ တာယ. ဒဿနဘူမိနာမကော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ နိယာမာဝက္ကန္တိနာမကဿ သောတာပတ္တိဖလဿ ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဌမမဂ္ဂသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ဟိ နိယာမံ ဩက္ကမန္တော နာမ၊ ဖလသမင်္ဂီ ပန နိယာမံ ဩက္ကန္တော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ နိယာမာဝက္ကန္တိသဒ္ဒေန ပဌမဖလုပ္ပတ္တိ ဂဟိတာ. ဘာဝနာဘူမီတိ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယံ. ဥတ္တရိကာနန္တိ တဿ တဿ မဂ္ဂဿ ဥပရိပဝတ္တာနံ တံတံဖလာနံ ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ မန္ဒပညဿ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သမထံ အာဝဟန္တီ ဟုတွာ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ သုခါပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ ဉာဏာဓိကဿ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ဝိပဿနာဝဟန္တီ ဟုတွာ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ အဝသေသာ ဒွေ ပဋိပဒါပိ နာတိပညဿ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သမထဿ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဂဟေတဗ္ဗာ. တေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ – ‘‘ဣတရာ ပန တိဿောပိ ပဋိပဒါ သမထံ အာဝဟန္တီ’’တိအာဒိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၄). ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု သယမေဝ ဧကန္တေန ဓမ္မဿဝနဿ ပဒဋ္ဌာနံ န ဟောတိ၊ ဝန္ဒနယာစနပဉှာပုစ္ဆနာဒယောပိ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေဟိ ကာရဏေဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပရတောဃောသဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ပရတောဃောသော စ ဓမ္မဿဝနပဉှာဝိဿဇ္ဇနာဒိဝသေန ပဝတ္တော. ဒါတဗ္ဗဝတ္ထုပရိစ္စဇနဝန္ဒနယာစနကာလေသု ဟိ ယေဘုယျေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ၊ ပဉှာပုစ္ဆနာဒိကာလေသု စ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ ပဋိပုစ္ဆသာကစ္ဆာဒီနိ ဝါ ကရောန္တိ. သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ပါမောဇ္ဇပီတိပဿဒ္ဓိသုခသမာဓီဟိ ပဒဋ္ဌာနဘာဝေန သာဓာရဏံ ဟုတွာ စိန္တာမယိယာ ပညာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. သီလဝန္တဿ ဟိ သီလံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ပါမောဇ္ဇာဒယော ဟောန္တိ၊ သမာဟိတော စ ဓမ္မစိန္တနေ သမတ္ထော ဟောတိ.

ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထူတိ ပုရိမာ ပုရိမာ သမထဘာဝနာ စေဝ ဝိပဿနာဘာဝနာ စ ပုညကိရိယဝတ္ထုဒါနသီလာဒီဟိ ကာရဏေဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ဘာဝနာမယိယာ ပညာယ ပစ္ဆိမာယ ပစ္ဆိမာယ သမထဘာဝနာယ စေဝ ဝိပဿနာဘာဝနာယ စ ပဒဋ္ဌာနံ. တေန ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ – ‘‘သာဓာရဏန္တိ န ဗီဇံ ဝိယ အင်္ကုရဿ၊ ဒဿနဘူမိအာဒယော ဝိယ နိယာမာဝက္ကန္တိအာဒီနံ အာဝေဏိကံ၊ အထ ခေါ သာဓာရဏံ တဒညကာရဏေဟိပီ’’တိ. ‘‘ဒါနမယသီလမယဘာဝနာမယပုညကိရိယဝတ္ထူနံ ပရတောဃောသစိန္တာမယိဘာဝနာမယိပညာနံ ပဒဋ္ဌာနဘာဝေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ ဧဝံ သတိ တေသံ ဒါနမယာဒီနံ ယထာက္ကမံ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌီနံ ပဒဋ္ဌာနဘာဝေါ န ဘဝေယျာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တထာပဝတ္တံ ပဒဋ္ဌာနဘာဝမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ပရတော စ ဃောသဿ သုတမယိယာ စ ပညာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘ဣဒါနိ ယသ္မာ ဒါနံ၊ သီလံ၊ လောကိယဘာဝနာ စ န ကေဝလံ ယထာဝုတ္တပရတောဃောသာဒီနံယေဝ၊ အထ ခေါ ယထာက္ကမံ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌီနမ္ပိ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ နယံ ဒဿေတုံ ပုန ‘ဒါနမယ’န္တိအာဒိနာ ဒေသနံ ဝဍ္ဎေသီ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၄) –

ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒါနမယပုညကိရိယဝတ္ထုနော ပရတောဃောသဿ သာဓာရဏပဒဋ္ဌာနဘာဝေါ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဉာတဗ္ဗော. ဒါနံ ပန ဒတွာ ဒေသနံ သုတွာ သုတာနုသာရေန ဝိတ္ထာရေတွာ စိန္တေန္တဿ ပဝတ္တမာနာယ သုတမယိယာ ပညာယ ဝန္ဒနယာစနာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. သီလမယပုညကိရိယဝတ္ထုနောပိ စိန္တာမယိယာ ပညာယ သာဓာရဏပဒဋ္ဌာနဘာဝေါ ဝုတ္တောယေဝ. ပရိသုဒ္ဓသီလံ ပန နိဿာယ ‘‘ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ မဂ္ဂဖလံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမီ’’တိအာဒိနာ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ပဝတ္တမာနဿ ယောနိသောမနသိကာရဿ ပါမောဇ္ဇာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. ဘာဝနာမယပုညကိရိယဝတ္ထုနော ဘာဝနာမယိယာ ပညာယ သာဓာရဏပဒဋ္ဌာနဘာဝေါပိ ဝုတ္တောယေဝ. သမထဘာဝနာသင်္ခါတံ ပန ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝါ ပရိပါကံ ဝိပဿနာဘာဝံယေဝ ဝါ နိဿာယ ပဝတ္တမာနာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ပရိသုဒ္ဓသီလာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ.

ဒါနမယပုညကိရိယဝတ္ထုအာဒီနံ ပရတောဃောသာဒီနံ ပဒဋ္ဌာနဘာဝေါ ပုနပ္ပုနံ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ပတိရူပဒေသဝါသာဒယောပိ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဒဋ္ဌာနာနီတိ ယထာ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ၊ အမှေဟိ စ ဝိညာတဗ္ဗာ၊ တထာ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တေပိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ပတိရူပဒေသဝါသော’’တိအာဒိမာဟ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘တထာ ပတိရူပဒေသဝါသာဒယော ကာယဝိဝေကစိတ္တဝိဝေကာဒီနံ ကာရဏံ ဟောန္တီတိ ဣမံ နယံ ဒဿေတုံ ‘ပတိရူပဒေသဝါသော’တိအာဒိမာဟာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၄) ဝုတ္တံ. ပတိရူပဒေသံ နိဿာယ ဝသန္တဿ ကာယဝိဝေကစိတ္တဝိဝေကဝဍ္ဎနတော၊ သမာဓိဝဍ္ဎနတော စ ပတိရူပဒေသဝါသော ကာယစိတ္တဝိဝေကဿ စ ဥပစာရသမာဓိအပ္ပနာသမာဓိဿ စ သီလာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ. သပ္ပုရိသူပနိဿယောတိ သပ္ပုရိသသန္တာနေ ပဝတ္တော ပယိရုပါသတော အာလမ္ဗိတဗ္ဗော ပသာဒေါ၊ တတော ဝါ ဥပနိဿယံ လဘိတွာ ပယိရုပါသန္တာနံ သန္တာနေ ပဝတ္တော ပုဗ္ဗပသာဒေါ ယထာဝိဓော သပ္ပုရိသူပနိဿယော ပယိရုပါသန္တဿ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဿ ရတနတ္တယေ တိဏ္ဏံ အဝေစ္စပ္ပသာဒါနံ ရတနတ္တယဂုဏာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ၊ သမထဿ လဘနနိမိတ္တဒါယကံ သပ္ပုရိသံ ပယိရုပါသိတွာ တေန ဒိန္နနယေ ဌတွာ ပဝတ္တေတဗ္ဗဿ သမထဿ သပ္ပုရိသူပနိဿယော သီလပါမောဇ္ဇပီတာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တသမ္မာပဏိဟိတဿ ပါပဇိဂုစ္ဆာဒီနံ သမ္ဘဝတော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနံ ဇာတိဝယာဒိပစ္စဝေက္ခဏေန သာဓာရဏံ ဟုတွာ ဟိရိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ၊ အတ္တသမ္မာပဏိဟိတဿ နိဗ္ဗိဒါဒီနံ သမ္ဘဝတော သီလာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ဝိပဿနာယ စ ပဒဋ္ဌာနံ.

တဒင်္ဂါဒိဝသေန အကုသလပရိစ္စာဂေါ နိဗ္ဗိဒါဉာဏာဒီဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ကုသလဝီမံသာယ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာယ ပညာယ စ အရိယမဂ္ဂသမာဓိန္ဒြိယဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဓမ္မသွာက္ခာတတာ သွာက္ခာတဓမ္မဿဝနာနုသာရေန ပဝတ္တကုသလမူလကာ လောကိယလောကုတ္တရသမ္ပတ္တိ ကုသလမူလရောပနာ နာမ၊ တာယ စ တထာဝိဓကုသလမူလကာယ ဖလသမာပတ္တိယာ စ ပဒဋ္ဌာနံ. သံဃသုပ္ပဋိပန္နတာ သံဃသုဋ္ဌုတာယ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာကာနံ သုဋ္ဌုဘာဝါယ သပ္ပတိဿဝါယ ဝစနသမ္ပဋိစ္ဆနဘာဝါယ ပဒဋ္ဌာနံ. သတ္ထုသမ္ပဒါ သတ္ထရိ စေဝ ဓမ္မာဒီသု စ ဂုဏအဇာနနတာယ အပ္ပသန္နာနဉ္စ ပသာဒါယ ပသန္နာနဉ္စ အပ္ပမတ္တကပသာဒါနဉ္စ ဘိယျောဘာဝါယ ဝဍ္ဎနာယ ပဒဋ္ဌာနံ. အပ္ပဋိဟတပါတိမောက္ခတာ သံဃမဇ္ဈေ ဝါ ပရိသမဇ္ဈေ ဝါ ဒုမ္မင်္ကူနံ ဒုမ္မုခါနံ ဒုဿီလာနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိသီလသမ္ပန္နာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဖာသုဝိဟာရာယ စ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. ဟောန္တော ပန ယထာနုရူပေဟိ အညေဟိ ကာရဏေဟိ သာဓာရဏံ ဟုတွာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘ဝါသနာဘာဂိယသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တဓမ္မဘူမိပဒဋ္ဌာနာနံ ဝိဘတ္တိဟာရေန ဝိဘဇိတဗ္ဗဘာဝေါ အမှေဟိ ကေန ဇာနိတဗ္ဗော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဘတ္တိဟာရော ပရိပုဏ္ဏော၊ အညော နိယုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိယုတ္တော ဝိဘတ္တိဟာရော’’တိ ဝုတ္တံ. ယတ္ထ ယတ္ထ သုတ္တေ ယေ ယေ ဓမ္မာဒယော ဝုတ္တာ၊ တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တေ ဝုတ္တေသု တေသု တေသု ဓမ္မာဒီသု ယထာလာဘဝသေန ယော ယော ဝိဘတ္တိဟာရော ယောဇိတော၊ သော သော ဝိဘတ္တိဟာရော နိဒ္ဓါရေတွာ ယုတ္တော ယောဇိတောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣတိ ဝိဘတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေနေဝ ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.