၆. စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂဝိဘာဝနာ

၂၅. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂေန သုတ္တတ္ထေဟိ သမာနတ္ထာ ဝိဘတ္တာ၊ သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတော လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂေါ ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘ကတမော စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု. ကတမောတိ ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော စတုဗျူဟော ဟာရော စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ဝိညေယျော. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရောတိ စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၅). ‘‘ဣမိနာ စတုဗျူဟဟာရေန ကတမဿ နေရုတ္တာဒယော ဂဝေသိတဗ္ဗာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဗျဉ္ဇနေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဗျဉ္ဇနေနာတိ စတုဗျူဟဟာရဿ သုတ္တဿ ဝိသေသတော ဗျဉ္ဇနဝိစယဘာဝတော ‘‘ဗျဉ္ဇနာ’’တိ ဝေါဟာရိတေန ဣမိနာ စတုဗျူဟဟာရေန သုတ္တဿ နေရုတ္တဉ္စ၊ သုတ္တဿ အဓိပ္ပါယော စ၊ သုတ္တဿ နိဒါနဉ္စ၊ သုတ္တဿ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ စ သံဝဏ္ဏေန္တေဟိ ဂဝေသိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

‘‘စတုဗျူဟဟာရေန ဂဝေသိတဗ္ဗေသု နေရုတ္တာဒီသု ကတမံ သုတ္တဿ ဂဝေသိတဗ္ဗံ နေရုတ္တ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမံ နေရုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – တတ္ထ တေသု ဣမိနာ စတုဗျူဟဟာရေန ဂဝေသိတဗ္ဗေသု နေရုတ္တာဒီသု ကတမံ သုတ္တဿ နေရုတ္တံ နိဗ္ဗစနံ နာမာတိ စေ ပုစ္ဆေယျ? သုတ္တဿ ယာ နိရုတ္တိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝုတ္တာ သဘာဝပညတ္တိ ဂဝေသိတဗ္ဗာ၊ ဣဒံ သဘာဝနိရုတ္တိဘူတံ နိဗ္ဗစနံ နေရုတ္တံ နာမာတိ. ‘‘ယာ နိရုတ္တိ နေရုတ္တံ နာမာတိ ဝုတ္တာ၊ ကာ ပန သာ နိရုတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ပဒသံဟိတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဒေသု သံဟိတာ ယုတ္တာ ပဒသံဟိတာ. ယထာ ယထာ သုတ္တတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော၊ တထာ တထာ ယာ သဘာဝနိရုတ္တိ ပဝတ္တာ၊ သာ ပဝတ္တာ သဘာဝနိရုတ္တိယေဝ နိရုတ္တိ နာမာတိ ယောဇနာ. ‘‘ကာ ပန သာ သဘာဝနိရုတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ စ ‘‘ယံ ဓမ္မာနံ နာမသော ဉာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယံ ယာယ ကာရဏဘူတာယ နာမပညတ္တိယာ ဓမ္မာနံ နေယျာနံ နာမသော ပထဝီနာမာဒိနာ ဝါ ဖဿနာမာဒိနာ ဝါ ခန္ဓနာမာဒိနာ ဝါ ဝိဝိဓေန နာမေန အတ္ထဓမ္မာဒီသု ကုသလဿ ပုဂ္ဂလဿ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ၊ သာ ကာရဏဘူတာ နာမပညတ္တိ သဘာဝနိရုတ္တိ နာမာတိ အတ္ထော. ယန္တိ စ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော၊ ယာယာတိ အတ္ထော. ‘‘လိင်္ဂပကတိဓမ္မာနံ နာမသော ပဝတ္တမာနံ ဉာဏံ ဝိဝရိတွာ ကထေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယဒါ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ယဒါ ဟိ ဘိက္ခူတိအာဒိနာ ‘ဓမ္မာနံ နာမသော ဉာဏ’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဝရတီ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၅) ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော အဋ္ဌကထာယံ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တောဝါတိ န ဝိစာရိတော.

၂၆. နေရုတ္တံ အာစရိယေန ဝိဘတ္တံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ ‘‘ကတမော သုတ္တေ ဂဝေသိတဗ္ဗော ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော အဓိပ္ပါယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော ပါကဋော. အပိစ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတီ’’တိအာဒီသု ယေန ပုဂ္ဂလေန အတ္တနာ ရက္ခိတေန ဓမ္မေန ရက္ခိတဗ္ဗဘာဝေါ ဣစ္ဆိတော၊ သော ဓမ္မံ ရက္ခိဿတီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ယော ပုဂ္ဂလော ဒုဂ္ဂတိတော မုစ္စိတုကာမော၊ သော ဓမ္မံ ရက္ခိဿတီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော.

စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟိတောတိအာဒီသု ယော စောရော ဃာတနတော မုစ္စိတုကာမော၊ သော စောရကမ္မံ န ကရိဿတီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ယော ပုဂ္ဂလော အပါယာဒိဒုက္ခတော မုစ္စိတုကာမော၊ သော ပါပကမ္မံ န ကရိဿတီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော.

သုခကာမာနီတိအာဒီသု ယေ ပုဂ္ဂလာ သုခံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တေ ပရဟိံသနတော ဝိဝဇ္ဇိဿန္တီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော.

မိဒ္ဓီ ယဒါ ဟောတိ မဟဂ္ဃသော စာတိအာဒီသု ယေ ပုဂ္ဂလာ ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တမာနဇာတိဇရာမရဏတော မုစ္စိတုကာမာ၊ တေ ဘောဇနေ မတ္တညုနော ဘဝိဿန္တိ၊ သန္တုဋ္ဌာ ဘဝိဿန္တိ၊ သုဒ္ဓါဇီဝါ ဘဝိဿန္တိ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလသမ္ပန္နာ ဘဝိဿန္တိ၊ အတန္ဒိနော ဘဝိဿန္တိ၊ ဝိပဿကာ ဘဝိဿန္တိ၊ သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာ ဘဝိဿန္တီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော.

အပ္ပမာဒေါ အမတပဒန္တိအာဒီသု ယေ ပုဂ္ဂလာ မစ္စုနော ဘာယန္တိ၊ နိဗ္ဗာနမိစ္ဆန္တိ၊ တေ ပုဂ္ဂလာ ဒါနသီလဘာဝနာကမ္မေသု အပ္ပမတ္တာ ဘဝိဿန္တီတိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော.

၂၇. သုတ္တေ ဂဝေသိတဗ္ဗော အဓိပ္ပါယော အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဝိညာတော၊ ‘‘ကတမံ သုတ္တဿ ဂဝေသိတဗ္ဗံ နိဒါန’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမံ နိဒါန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိဒါနန္တိ ဖလံ နီဟရိတွာ ဒေတီတိ နိဒါနံ. ကိံ တံ? ကာရဏံ. ဓနိယောတိ ဓနဝဍ္ဎနကာရဏေ နိယုတ္တောတိ ဓနိယော. ဂေါပါလကောတိ ဂါဝေါ ဣဿရဘာဝေန ပါလေတိ ရက္ခတီတိ ဂေါပါလကော. ဥပဓီဟီတိ ပုတ္တဂေါဏာဒီဟိ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၃). နရဿာတိ ပုတ္တိမန္တဿ ဝါ ဂေါပါလကဿ ဝါ နရဿာတိ စ ပဒဋ္ဌာနဝသေန ဝါ ယေဘုယျဝသေန ဝါ ဂါထာယံ အာဂတဝသေန ဝါ ဝုတ္တံ၊ နာရိယာပိ ဥပဓီဟိ နန္ဒနာ အတ္ထေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ဣမိနာ ဝတ္ထုနာတိ ဥပဓိသင်္ခါတေန ဣမိနာဝ ပုတ္တဂဝါဒိနာ ဝတ္ထုနာ. ဝသတိ ပဝတ္တတိ နန္ဒနာ ဧတ္ထ ပုတ္တဂေါဏာဒိကေတိ ဝတ္ထု. နန္ဒနံ နီဟရိတွာ ဒေတိ ပုတ္တဂေါဏာဒိကန္တိ နိဒါနန္တိ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ဓနိယော ‘‘ဥပဓီဟိ နရဿ နန္ဒနာ’’တိ အာဟ. ဘဂဝါ ပန ‘‘ဝသတိ ပဝတ္တတိ သောစနာ ဧတ္ထ ပုတ္တဂေါဏာဒိကေဟိ ဝတ္ထု၊ သောစနံ နီဟရိတွာ ဒေတိ ပုတ္တဂေါဏာဒိကန္တိ နိဒါန’’န္တိ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ‘‘ဥပဓီဟိ နရဿ သောစနာ’’တိ အာဟ. ပရိဂ္ဂဟီယတေတိ ပရိဂ္ဂဟံ. ကိံ တံ? ပုတ္တဂေါဏာဒိကံ၊ တံ ပရိဂ္ဂဟံ ‘‘ဥပဓီ’’တိ အာဟ၊ န ကိလေသူပဓိကာယခန္ဓူပဓိန္တိ.

ဥပဓီသူတိ ခန္ဓသင်္ခါတေသု ကာယေသု. ကာယံ ‘‘ဥပဓီ’’တိ အာဟ၊ န ပုတ္တဂဝါဒိကံ၊ န ပရိဂ္ဂဟံ.

ဗာဟိရေသု ဝတ္ထူသူတိ မဏိကုဏ္ဍလပုတ္တဒါရာဒီသု ဝတ္ထူသု.

ကာမသုခန္တိ ကာမနီယေသု အဿာဒသုခဝသေန ပဝတ္တာ တဏှာ. ဗာဟိရဝတ္ထုကာယ တဏှာယာတိ ကာမနီယေသု ဗာဟိရဝတ္ထူသု အဿာဒသုခဝသေန ပဝတ္တာယ တဏှာယ.

အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုကာယာတိ ရူပကာယသင်္ခါတေ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုမှိ အဘိနန္ဒနဝသေန ပဝတ္တာယ.

ပုန အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုကာယာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓသင်္ခါတေ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုမှိ သိနေဟဝသေန ပဝတ္တာယ.

ဂဝေသိတဗ္ဗံ နိဒါနံ ဝိဘတ္တံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကတမော ဂဝေသိတဗ္ဗော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တတ္ထ ကတမော ပုဗ္ဗာပရသန္ဓီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နေရုတ္တာဓိပ္ပါယနိဒါနပုဗ္ဗာပရသန္ဓီသု. ယထာတိ ယေန အန္ဓကာရာဒိနာ သဘာဝေန ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ မာတရ’’န္တိ ယံ ကာမတဏှံ ဘဂဝါ အာဟ၊ အယံ ကာမတဏှာ တထာ တေန အန္ဓကာရာဒိနာ သဘာဝေန ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ မာတရ’’န္တိ ဂါထာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ.

ဂါထာတ္ထော ပန – ကာမေတီတိ ကာမော၊ ကာမတဏှာ၊ ကာမေန အတ္ထဿ အဇာနနတာယ ဓမ္မဿ၊ အပဿနတာယ စ အန္ဓာတိ ကာမန္ဓာ. ကာမတဏှာသင်္ခါတေန ဇာလေန အတ္ထဓမ္မာနံ အဇာနနာပဿနေန သဉ္ဆန္နာ ပလိဂုဏ္ဌိတာတိ ဇာလသဉ္ဆန္နာ. တဏှာသင်္ခါတေန ဆဒနေန တေသံယေဝ အတ္ထဓမ္မာနံ အဇာနနာပဿနေန ဆာဒိတာ ပိဟိတာတိ တဏှာဆဒနဆာဒိတာ. အတ္ထဓမ္မေသု ပမတ္တသင်္ခါတေန ပမာဒေန ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ ပုဂ္ဂလာ ဇရာမရဏံ အနွေန္တိ၊ ကုမိနာမုခေ ပဝတ္တာ မစ္ဆာ မရဏံ အနွေန္တိ ဣဝ စ၊ ခီရပကော ဝစ္ဆော မာတရံ အနွေတိ ဣဝ စ၊ တထာ ဇရာမရဏံ အနွေန္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ မာတရ’န္တိ ယာယ ဒေသနာယ၊ ဂါထာယ ဝါ ကာမတဏှာ ဝုတ္တာ၊ သာ ဒေသနာ၊ ဂါထာ ဝါ ကတမေန ဒေသနာဘူတေန အပရေန ယုဇ္ဇတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထာ ပုစ္ဆိတွာ ဣမာယ ဒေသနာယ၊ ဂါထာယ ဝါ ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သာ ကတမေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာတိ ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ အနွေန္တီ’’တိ ဒေသနာ၊ ဂါထာ ဝါ. ပုဗ္ဗာပရေနာတိ တတော ဒေသနာတော ပုဗ္ဗေန ဒေသနာဝစနေန၊ ဂါထာဝစနေန ဝါ အပရေန ဒေသနာဝစနေန၊ ဂါထာဝစနေန ဝါ. ယုဇ္ဇတိ ယုဇ္ဇနံ ဧတိ သမေတီတိ ပုစ္ဆတိ.

ယထာတိ ယေန အန္ဓကရဏာဒိနာ. ‘‘ရတ္တော။ပေ။ နရ’’န္တိ ယံ ဂါထာဝစနံ ဘဂဝါ အာဟ၊ တေန ဂါထာဝစနေန တထာ အန္ဓကရဏာဒိနာ ယုဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ဂါထာတ္ထော ပန – ရတ္တော ရဉ္ဇန္တော ပုဂ္ဂလော အတ္ထံ အတ္တဟိတပယောဇနံ ပရဟိတပယောဇနံ န ဇာနာတိ. ရတ္တော ရဉ္ဇန္တော ဓမ္မံ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ ဟေတုံ ပညာစက္ခုနာ န ပဿတိ. ရာဂေါ ယံ နရံ ယဒါ သဟတေ၊ တဒါ တဿ နရဿ အန္ဓံ အန္ဓကာရံ တမံ အညာဏံ ဟောတီတိ ဂဟေတဗ္ဗော.

ဣတီတိ ဧဝံ. အန္ဓတာယ အန္ဓကရဏတာယ သဉ္ဆန္နတာယ သဉ္ဆန္နကရဏတာယ. သာယေဝ တဏှာတိ ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ မာတရ’’န္တိ ဂါထာဝစနေန ယာ ကာမတဏှာ ဝုတ္တာ၊ သာယေဝ ကာမတဏှာ. အဘိလပိတာတိ ‘‘ရတ္တော။ပေ။ နရ’’န္တိ အပရေန ဂါထာဝစနေန ဘဂဝတာ ဝေါဟာရိတာ ဝေါဟရဏေန ဉာပိတာ၊ အဘိလပိတဿ အတ္ထဿ သမာနတာ ပုဗ္ဗဒေသနာ အပရဒေသနာယ ယုဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘ဒွီသု ဂါထာသု ကတမေဟိ ပဒေဟိ သာယေဝ တဏှာ အဘိလပိတာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဣမေဟိ အဘိလပိတာတိ နိယမေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ယဉ္စာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယံ ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ ဆာဒိတာ’’တိ ယဉ္စ ပဒံ အာဟ၊ ဒုတိယဂါထာယဉ္စ ‘‘ရတ္တော။ပေ။ န ပဿတီ’’တိ ယဉ္စ ပဒံ အာဟ. ပရိယုဋ္ဌာနေဟိ ပရိယုဋ္ဌာနဒီပကေဟိ ဣမေဟိ ‘‘ကာမန္ဓာ။ပေ။ ပဿတီ’’တိ ပဒေဟိ သာယေဝ ပဌမဂါထာယ ဝုတ္တာ ကာမတဏှာ စ ဘဂဝတာ အဘိလပိတာ.

‘‘ယံ အန္ဓကာရံ ဝုတ္တံ၊ ကတမံ တံ? ယာ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ ဝုတ္တာ၊ ကတမာ သာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယံ အန္ဓကာရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အန္ဓကာရံ ယံ အညာဏံ ဝုတ္တံ၊ အယံ ဒုက္ခသမုဒယော ဘဝေ. ယာ စ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ ဝုတ္တာ၊ အယဉ္စ ဒုက္ခသမုဒယော ဘဝေတိ ယောဇနာ.

‘‘ကာမာ’’တိ ယဉ္စ ပဒံ ဘဂဝါ အာဟ၊ တေန ပဒေန ဣမေ ကိလေသကာမာ ဝုတ္တာ. ‘‘ဇာလသဉ္ဆန္နာ’’တိ ယဉ္စ ပဒံ ဘဂဝါ အာဟ၊ တေန ပဒေန တေသံယေဝ ကိလေသကာမာနံ ပယောဂေန သမုဒါစာရေန ပရိယုဋ္ဌာနံ ဘဂဝါ ဒဿေတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ယသ္မိံ သန္တာနေ တဏှာ ဥပ္ပန္နာ၊ တံ သန္တာနံ သံသာရတော နိဿရိတုံ အဒတွာ ရူပါရမ္မဏာဒီဟိ ပလောဘယမာနာ ဟုတွာ စိတ္တံ ကိလေသေဟိ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ တသ္မာ တဏှာယ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ သန္တာနေ တိဋ္ဌမာနတ္တာ. ကိလေသဝသေနာတိ ဝီတိက္ကမကိလေသဝသေန. ပရိယုဋ္ဌာနဝသေနာတိ ဝီတိက္ကမနံ အပ္ပတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဝသေန. ယေတိ ဝုတ္တပ္ပကာရတဏှာသဟိတပုဂ္ဂလသဒိသာ. တေတိ တေ တဏှာဗန္ဓနဗဒ္ဓါ စ ဧဒိသကာ စ ပုဂ္ဂလာ. ဇရာမရဏံ အနွေန္တိ ဇရာမရဏံ အတိက္ကမိတုံ န သက္ကုဏန္တိ. အယန္တိ ဇရာမရဏာနုပ္ပဝတ္တိ ‘‘ဇရာမရဏမနွေန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန ဘဂဝတာ ဒဿိတာတိ ယောဇနာ.

‘‘ကာမန္ဓာ’’တိအာဒိဂါထာယ စေဝ ‘‘ရတ္တော’’တိအာဒိဂါထာယ စ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ ‘ယဿ ပပဉ္စာ ဌိတီ စာ’တိအာဒိဂါထာသု ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ အမှေဟိ ဝိညာတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ယဿ ပပဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿာ ဂါထာယ – ယဿ မုနိနော ပပဉ္စာ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီ စ နတ္ထိ၊ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီဟိ အဘိသင်္ခတာ သင်္ခါရာ စ နတ္ထိ၊ ဌိတီ အနုသယာ တဏှာ စ နတ္ထိ၊ သန္ဒာနသဒိသံ တဏှာပရိယုဋ္ဌာနံ နတ္ထိ၊ ပလိဃသဒိသော မောဟော စ နတ္ထိ၊ သော မုနိ ပပဉ္စာဒိကံ သဗ္ဗံ ဝီတိဝတ္တော အတိက္ကန္တောတိ ဝုစ္စတိ. နိတ္တဏှံ နိမာနံ နိဒိဋ္ဌိံ နိသန္ဒာနံ နိပလိဃံ လောကေ စရန္တံ တံ မုနိံ သဒေဝကော တဏှာသဟိတော လောကော န ဝိဇာနာတီတိ အတ္ထော.

ဂါထာယံ ပပဉ္စာဒယော ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ၊ ‘‘ကတမေ တေ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ပပဉ္စာ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အတ္တနော အာဓာရပုဂ္ဂလံ သံသာရေ စိရံ ပပဉ္စန္တာပေန္တီ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိယော စ၊ တာဟိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီဟိ သဟဇာတဝသေန ဝါ ဥပတ္ထမ္ဘနဝသေန ဝါ အဘိသင်္ခတာ သင်္ခါရာ စ ပပဉ္စာ နာမ. သန္တာနေ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန အနုသယာ တဏှာ သတ္တာနံ တိဋ္ဌနဟေတုတ္တာ ဌိတီ နာမ. ပဝတ္တမာနာယ တဏှာယ ယံ ပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဆတ္တိံသတဏှာယ ဇာလိနိယာ ယာနိ ဝိစရိတာနိ စ ဝုတ္တာနိ၊ ဣဒံ သဗ္ဗံ အတ္တနော အာဓာရံ ပုဂ္ဂလံ ဗန္ဓနဋ္ဌေန သန္ဒာနသဒိသတ္တာ သန္ဒာနံ နာမ. မောဟော အတ္တနော အာဓာရဿ ပုဂ္ဂလဿ နိဗ္ဗာနနဂရပ္ပဝေသနဿ ပဋိသေဓကတ္တာ ပလိဃသဒိသတ္တာ ပလိဃော နာမ. ‘‘ယဿ ပပဉ္စာဒယော နတ္ထိ၊ သော ကိံ ဝီတိဝတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယေ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ပပဉ္စာ သင်္ခါရာ၊ ယာ စ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဌိတိ၊ ယံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ သန္ဒာနဉ္စ၊ ယံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ပလိဃဉ္စ နတ္ထီတိ ဝုတ္တာ၊ သဗ္ဗံ ဧတံ ပပဉ္စာဒိကံ ယော မုနိ သမတိက္ကန္တော၊ အယံ မုနိ ‘‘နိတ္တဏှော’’တိ ဝုစ္စတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၂၈. ‘‘ယဿ ပပဉ္စာတိအာဒိဂါထာယံ ယေ ပပဉ္စာဒယော ဝုတ္တာ၊ တေသု တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဟေတုကာ သင်္ခါရာ ကဒါ ကတိဝိဓံ ဖလံ ဒေန္တိ၊ တံသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တာ တဏှာ ကဒါ ကတိဝိဓံ ဖလံ ဒေတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု ပပဉ္စသင်္ခါရာဒီသု. ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါရာတိ ဝီတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တာ ပရိယုဋ္ဌာနာ အကုသလသင်္ခါရာ စေတနာ. ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒီတိ ဒိဋ္ဌေ ပဿိတဗ္ဗေ ဓမ္မေ အတ္တဘာဝေ ဝေဒနီယံ ဖလံ ဒေတီတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ၊ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဖလံ ဝေဒေတီတိ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ. ကာ သာ? အပဒုဿနီယာဒီသု အတိဒုဿနာဒိဝသေန ပဝတ္တာ ပဌမဇဝနစေတနာ. ဥပပဇ္ဇေ ဖလံ ဝေဒေတီတိ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာ၊ သတ္တမဇဝနစေတနာ. အပရာပရိယာယေ အတ္တဘာဝေ ဖလံ ဝေဒေတီတိ အပရာပရိယာယဝေဒနီယာ၊ မဇ္ဈေ ပဝတ္တာ ပဉ္စ ဇဝနစေတနာ. တိဖလဒါနဝသေန တိဝိဓာ သင်္ခါရာ. ဧဝံ ဣမာယ တိဝိဓာယ သင်္ခါရစေတနာယ သမ္ပယုတ္တာ တိဝိဓာ တဏှာ တိဝိဓံ ဖလံ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ အတ္တဘာဝေ၊ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အနန္တရဘဝေ၊ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ ဘဝေ ဒေတိ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ ဧဝံ ဖလနိဗ္ဗတ္တကသင်္ခါရံ ဝါ တံသမ္ပယုတ္တံ တဏှံ ဝါ ဘဂဝါ အာဟ.

‘‘ယာယ ဒေသနာယ၊ ဂါထာယ ဝါ ဖလနိဗ္ဗတ္တကံ သင်္ခါရံ အာဟ၊ သာ ဒေသနာ၊ ဂါထာ ဝါ ကတမေန ဒေသနာဘူတေန ဝါ အပရေန ယုဇ္ဇတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယံ လောဘပကတံ ကမ္မံ ကရောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယာ ‘‘ယဿ။ပေ။ လောကော’’တိ ဒေသနာ စ ယာ ‘‘ယံ လောဘပကတံ ကမ္မံ။ပေ။ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ’’တိ ဒေသနာ စ ဝုတ္တာ၊ ဘဂဝတော ဣဒံ ဒေသနာဒွယံ အညမညံ ပုဗ္ဗာပရေန ပုဗ္ဗံ အပရေန အပရံ ပုဗ္ဗေန ယုဇ္ဇတိ ယုဇ္ဇနံ ဧတိ သမေတိ၊ ယထာ ဂင်္ဂေါဒကံ ယမုနောဒကေန၊ ယမုနောဒကမ္ပိ ဂင်္ဂေါဒကေန သံသန္ဒတိ သမေတိ. ‘‘ယဿ။ပေ။ လောကော’’တိ ဒေသနာ ‘‘ယံ လောဘပကတံ။ပေ။ ပရိယာယေ’’တိ ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ သမေတိ၊ ‘‘ယံ လောဘပကတံ။ပေ။ ပရိယာယေ’’တိ ဒေသနာပိ ‘‘ယဿ။ပေ။ လောကော’’တိ ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ သမေတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘ကထံ ယုဇ္ဇတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒိဖလတ္တယနိဗ္ဗတ္တကဋ္ဌေန ယုဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ယံ ယံ သုတ္တံ ဘဂဝတာ ဒေသိတံ ပုဗ္ဗာပရေန ယုဇ္ဇတိ၊ တံ တံ သုတ္တမ္ပိ နီဟရိတွာ ပုဗ္ဗာပရသံသန္ဒနံ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သံသန္ဒနာကာရော ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဂဟေတဗ္ဗော. တတ္ထာတိ တေသု ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါရတဏှာဝိစရိတေသု. ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ရူပါရမ္မဏာဒီနိ အယောနိသောမနသိကာရေန အာရဗ္ဘ သတ္တသန္တာနေ ပဝတ္တံ တဏှာစရိတံ. ပဋိသင်္ခါနဗလေနာတိ အသုဘာနိစ္စာဒိဒဿနဗလေန တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန ပဟာတဗ္ဗံ. သင်္ခါရာတိ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာ သင်္ခါရာ. ဒဿနဗလေနာတိ ဒဿနသင်္ခါတပဌမမဂ္ဂဉာဏဗလေန ပဟာတဗ္ဗာ. ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနီတိ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗတဏှာဝိစရိတေဟိ အဝသေသာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ. နိဂ္ဂတာ တဏှာ ယဿ သော နိတ္တဏှော၊ နိတ္တဏှဿ ဘာဝေါ နိတ္တဏှတာ၊ ကာ သာ? သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု.

ပပဉ္စသင်္ခါရာဘိနန္ဒနတ္တယံ ယဒိပိ အတ္ထတော ဧကံ သမာနံ၊ ဒေသနာယ ပန ပဒက္ခရာဒီဟိ ဝိသေသော အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

‘‘ယောယံ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ သောယံ ကတိဝိဓော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော စာယံ ပုဗ္ဗာပရော သန္ဓီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘န ကေဝလံ သုတ္တန္တရသံသန္ဒနမေဝ ပုဗ္ဗာပရသန္ဓိ၊ အထ ခေါ အညောပိ အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘သော စာယ’န္တိအာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၈). တတ္ထ အတ္ထသန္ဓီတိ ကိရိယာကာရကာဒိဝသေန အတ္ထဿ အတ္ထေန သန္ဓိ. ပဒသန္ဓီတိ နာမပဒါဒိကဿ နာမပဒါဒိကန္တရေန သန္ဓိ. ဒေသနာသန္ဓီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ဒေသနန္တရဿ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဒေသနန္တရေန သန္ဓိ. နိဒ္ဒေသသန္ဓီတိ နိဒ္ဒေသန္တရဿ နိဒ္ဒေသန္တရေန သန္ဓိ.

သန္ဓိ စ နာမ အတ္ထာဒယော မုဉ္စိတွာ အညော သဘာဝဓမ္မော နာမ နတ္ထိ၊ အတ္ထာဒီနဉ္စ ဆအတ္ထပဒါဒီသု အဝရောဓနတော ‘‘အတ္ထသန္ဓိ ဆပ္ပဒါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အတ္ထသန္ဓိဗျဉ္ဇနသန္ဓယော အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကတမာ ဒေသနာသန္ဓီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒေသနာသန္ဓိ န စ ပထဝိ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ န စ ပထဝိံ နိဿာယ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စာတိ ဧတ္ထ ဈာယီ ဈာနသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ပထဝိံ နိဿာယ အာလမ္ဗိတွာ န စ ဈာယတိ၊ သဗ္ဗသင်္ခါရနိဿဋံ ပန နိဗ္ဗာနံ နိဿာယ အာလမ္ဗိတွာ ဖလသမာပတ္တိံ ဈာယတိ သမာပဇ္ဇတိ ဧဝါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. န စ အာပန္တိအာဒီသုပိ ဧသ နယော ယောဇေတဗ္ဗော. ဖလသမာပတ္တိသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ဟိ ပထဝီအာဒယော မုဉ္စိတွာ နိဗ္ဗာနမေဝ အာရဗ္ဘ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတီတိ. ဧတ္ထ စ ပထဝီအာဒီဟိ မဟာဘူတေဟိ ကာမဘဝရူပဘဝါ ဂဟိတာ ရူပပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ. အာကာသာနဉ္စာယတနာဒီဟိပိ အရူပဘဝေါ ဂဟိတော၊ ဘဝတ္တယံ ဝဇ္ဇေတွာ စ ဈာယတီတိ အဓိပ္ပါယော. ယဒိ ပထဝီအာဒယော နိဿာယ န ဈာယီ ဈာယတိ စ၊ ဧဝံ သတိ ဣဓလောကသင်္ခါတံ သတ္တသန္တာနံ ဝါ ပရလောကသင်္ခါတံ သတ္တသန္တာနံ ဝါ အနိန္ဒြိယသန္တာနံ ဝါ နိဿာယ ဈာယီ ဈာယတီတိ အာသင်္ကနီယတ္တာ တံ ပရိဟရန္တော ‘‘န စ ဣမံ လောက’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣမံ လောကန္တိ ဣဓလောကသင်္ခါတော ဒိဋ္ဌော အတ္တဘာဝေါ သတ္တသန္တာနော ဝုတ္တော၊ တသ္မိံ နိဿာယ န ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ. ပရလောကန္တိ ဣဓလောကတော အညော ဘဝန္တရသင်္ခါတော သတ္တသန္တာနော ဝုတ္တော၊ တသ္မိံ နိဿာယ န စ ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ.

ယမိဒံ ဥဘယန္တိအာဒီသု ဣဒံ ဥဘယံ ဣဓလောကပရလောကဒွယံ အန္တရေန ဝဇ္ဇေတွာ ယံ ရူပါယတနံ ဒိဋ္ဌံ၊ တံ ရူပါယတနမ္ပိ. ယံ သဒ္ဒါယတနံ သုတံ၊ တံ သဒ္ဒါယတနမ္ပိ. ယံ ဂန္ဓာယတနရသာယတနဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မုတံ၊ တံ ဂန္ဓာယတနရသာယတနဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနမ္ပိ. ယံ အာပေါဓာတု အာကာသဓာတု လက္ခဏရူပံ ဩဇာသင်္ခါတံ ဓမ္မာယတနေကဒေသရူပံ ဝိညာတံ၊ တံ အာပေါဓာတာဒိကံ ဓမ္မာယတနေကဒေသရူပမ္ပိ. ယံ ဝတ္ထု ပရိယေသိတံ ဝါ အပရိယေသိတံ ဝါ သန္တိကေ ပတ္တံ၊ တံ ဝတ္ထုမ္ပိ. ယံ ဝတ္ထု ပတ္တံ ဝါ အပ္ပတ္တံ ဝါ ပရိယေသိတံ ပရိယေသနာရဟံ သုန္ဒရံ၊ တံ ဝတ္ထုမ္ပိ. ယံ ဝတ္ထု ဝိတက္ကိတံ ဝိတက္ကနဝသေန အာလမ္ဗိတဗ္ဗံ၊ တံ ဝတ္ထုမ္ပိ. ယံ ဝတ္ထု ဝိစာရိတံ အနုမဇ္ဇနဝသေန အာလမ္ဗိတဗ္ဗံ၊ တံ ဝတ္ထုမ္ပိ. ယံ ဝတ္ထု မနသာ စိတ္တေနေဝ အနုစိန္တိတံ အနုစိန္တနဝသေန အာလမ္ဗိတဗ္ဗံ၊ တံ ဝတ္ထုမ္ပိ နိဿာယ န ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စာတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌာဒိကံ ဗဟိဒ္ဓါရူပမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရူပဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. တေနာဟ အဋ္ဌကထာစရိယော – ‘‘တဒုဘယဝိနိမုတ္တော အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓေါ ရူပသန္တာနော’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၈). ‘‘ယဒိ ဈာယီ ပုဂ္ဂလော ယထာဝုတ္တေ ပထဝီအာဒယော နိဿာယ န ဈာယတိ ဈာယီ ဈာယတိ စ၊ ဧဝံ သတိ အယံ ဈာယီ ပုဂ္ဂလော ဣဒံ နာမ နိဿာယ ဈာယတီတိ လောကေ ကေနစိ ဉာယတိ ကိံ၊ ဥဒါဟု န ဉာယတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ န ဉာယတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အယံ သဒေဝကေ လောကေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဖလသမာပတ္တိဈာနေန ဈာယန္တော အယံ ခီဏာသဝပုဂ္ဂလော သဒေဝကေ လောကေ။ပေ။ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ အနိဿိတေန စိတ္တေန ဈာယတီတိ သဒေဝကေ လောကေ။ပေ။ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ ကေနစိ န ဉာယတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊

ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ၊ ကိံ တွံ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ. (သံ. နိ. ၃.၇၉၊ နေတ္တိ. ၁၀၄)၊

‘‘ကေနစိ အဝိညာယဘာဝေါ ကေန သုတ္တေန ဝိဘာဝေတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဣမိနာ ဂေါဓိကသုတ္တေန (သံ. နိ. ၁.၁၅၉) ဝိဘာဝေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ မာရော ပါပိမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဣဒါနိ ခီဏာသဝစိတ္တဿ ကတ္ထစိပိ အနိဿိတဘာဝံ ဂေါဓိကသုတ္တေန (သံ. နိ. ၁.၁၅၉) ဝက္ကလိသုတ္တေန (သံ. နိ. ၃.၈၇) စ ဝိဘာဝေတုံ ‘ယထာ မာရော’တိအာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၈) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒါနာဒိပုညကာရကေ၊ ပုညေ ဝါ မာရေတိ နိဝါရေတီတိ မာရော၊ အတ္တဟိတပရဟိတေ မာရေတီတိ ဝါ မာရော. ပါပစိတ္တုပ္ပါဒဝန္တတာယ ပါပိမာ. ပုဗ္ဗတ္တဘာဝေ ဂေါဓဿ ဃာတကတ္တာ ‘‘ဂေါဓိကော’’တိ လဒ္ဓနာမဿ ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿ ကုလပုတ္တဿ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဥဒ္ဓံ ပဋိသန္ဓာဒိ ဝိညာဏံ သမနွေသန္တော န ဇာနာတိ န ပဿတိ. ‘‘ပရစိတ္တဇာနနကော မာရော ကသ္မာ န ဇာနာတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သော ဂေါဓိကော ဟိ ယသ္မာ ပပဉ္စာတီတော၊ တသ္မာ တဏှာပဟာနေန ဒိဋ္ဌိနိဿယောပိ အဿ ဂေါဓိကဿ ယသ္မာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ စ န ဇာနာတီတိ.

‘‘ဂေါဓိကသုတ္တေနေဝ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယထာ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂေါဓိကသုတ္တဝက္ကလိသုတ္တေဟိ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ အနိဿိတဘာဝေါ ဝိဘာဝိတော၊ ဧဝံ သတိ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုယာ အနိဿိတဘာဝေါ ကေန ဝိညာယတီတိ အတ္ထော ဘဝေယျာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တဒါပိ န ဝိညာယတိယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဒေဝကေန လောကေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဥပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဖလသမာပတ္တိဈာနေန ဈာယမာနာ ဣမေ ခီဏာသဝါ ကတ္ထစိ အနိဿိတစိတ္တာ ဈာယန္တီတိ သဒေဝကေန လောကေန န ဉာယန္တိ သမာရကေန။ပေ။ သဒေဝမနုဿာယ န ဉာယန္တီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. အနိဿိတစိတ္တာ န ဉာယန္တီတိ ဧတ္ထ ဟိ န-ကာရော စ ‘‘ဈာယမာနာ’’တိ ပဒေ န သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော ‘‘န ဈာယမာနာ’’တိ အတ္ထဿ သမ္ဘဝတော. ‘‘န ဉာယန္တီ’’တိ ပန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌကထာယံ ဧဝ ‘‘လောကေ ကေနစိပိ န ဉာယတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. အယံ ဒေသနာသန္ဓီတိ ဂေါဓိကသုတ္တဝက္ကလိသုတ္တာနံ အညမညံ အတ္ထဝသေန သံသန္ဒနာ နိဒ္ဓါရိတာ ဝိယ ‘‘န စ ပထဝိံ နိဿာယာ’’တိအာဒိဒေသနာယ စ ‘‘န စ ဣမံ လောက’’န္တိအာဒိဒေသနာယ စ ယာယ ဒေသနာယ အတ္ထဝသေန သံသန္ဒနာ နိဒ္ဓါရိတာ၊ တာယ ဒေသနာယ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ယံ ကိဉ္စိ နိဿာယ ဈာယီ န ဈာယတိ၊ နိဗ္ဗာနံ နိဿာယ ဈာယီ ဈာယတီတိ အတ္ထဝသေန နိဒ္ဓါရိတာ၊ အယံ သံသန္ဒနာ ဒေသနာသန္ဓိ နာမာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

ဒေသနာသန္ဓိ အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကတမာ နိဒ္ဒေသသန္ဓီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမာ နိဒ္ဒေသသန္ဓီတိ နိဿိတစိတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု စတူသု အတ္ထသန္ဓိဗျဉ္ဇနသန္ဓိဒေသနာသန္ဓိနိဒ္ဒေသသန္ဓီသု ယာ သန္ဓိ ‘‘နိဒ္ဒေသသန္ဓီ’’တိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ သာ နိဒ္ဒေသတော ကတမာတိ ပုစ္ဆတီတိ အတ္ထော. နိဿိတစိတ္တာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိသဟဇာတဝသေန ဝါ ဥပနိဿယဝသေန ဝါ နိဿိတံ စိတ္တံ ယေသံ ပုထုဇ္ဇနာနန္တိ နိဿိတစိတ္တာ၊ ပုထုဇ္ဇနာ ပုဂ္ဂလာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ဣမာယ ဒေသနာယ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနတ္တာ. ယဒိ ဒေသနာ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာ၊ ဧဝံ သတိ နိဿိတံ စိတ္တံ ဧတ္ထ သုတ္တပ္ပဒေသေသု ဒေသိတန္တိ နိဿိတစိတ္တာ နိဿိတစိတ္တဇာနနတ္ထာယ ဒေသိတာ သုတ္တပ္ပဒေသာ. အနိဿိတံ စိတ္တံ ယေသံ အရိယပုဂ္ဂလာနန္တိ အနိဿိတစိတ္တာ၊ အရိယပုဂ္ဂလာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ဣမာယ ဒေသနာယ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနတ္တာ. ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာယ ပန အနိဿိတံ စိတ္တံ ယတ္ထ သုတ္တပ္ပဒေသေသု ဒေသိတန္တိ အနိဿိတစိတ္တာ၊ အနိဿိတစိတ္တဇာနနတ္ထာယ ဒေသိတာ သုတ္တပ္ပဒေသာ.

‘‘နိဿိတစိတ္တာ ကေန နိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ၊ အနိဿိတစိတ္တာ ကေန နိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိဿိတစိတ္တာ အကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အကုသလပက္ခေန နိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ကုသလပက္ခေနာတိအာဒီသုပိ ဧသ နယော ယောဇေတဗ္ဗော. အကုသလပက္ခသာမညကုသလပက္ခသာမညေဟိ ဒဿေတွာ အကုသလဝိသေသကုသလဝိသေသေဟိ ဒဿေတုံ ‘‘နိဿိတစိတ္တာ သံကိလေသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယံ နိဒ္ဒေသသန္ဓီတိ အကုသလပက္ခာဒိကဿ ပုရိမနိဒ္ဒေသဿ သံကိလေသာဒိကေန ပစ္ဆိမေန နိဒ္ဒေသေန နိဿိတစိတ္တဝသေန အယံ သံသန္ဒနာ စ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ နာမ. ကုသလပက္ခာဒိကဿ ပုရိမဿ နိဒ္ဒေသဿ ဝေါဒါနာဒိကေန ပစ္ဆိမေန နိဒ္ဒေသေန အနိဿိတစိတ္တဝသေန အယံ သံသန္ဒနာ စ နိဒ္ဒေသသန္ဓိ နာမာတိ ဝိဘဇိတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

‘‘စတုဗျူဟဟာရဿ နေရုတ္တမဓိပ္ပါယနိဒါနပုဗ္ဗာပရသန္ဓိပ္ပဘေဒေန စေဝ အတ္ထဗျဉ္ဇနသန္ဓိနိဒ္ဒေသသန္ဓိဒေသနာသန္ဓိပ္ပဘေဒေန စ ဝိဘဇိတဗ္ဗဘာဝေါ ကေန အမှေဟိ ဇာနိတဗ္ဗော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗဘာဝတော ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေန တထာ ဝိဘဇိတဗ္ဗဘာဝေန အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ‘‘နေရုတ္တမဓိပ္ပါယော’’တိအာဒိကံ (နေတ္တိ. ၄ ဟာရသင်္ခေပ) ယံ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ဝစနေန တုမှေဟိ စတုဗျူဟဟာရဿ တထာ ဝိဘဇိတဗ္ဗဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘ဧတ္တာဝတာ စ စတုဗျူဟဟာရော ပရိပုဏ္ဏော၊ အညော နိယုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိယုတ္တော စတုဗျူဟော ဟာရော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဿံ ယဿံ ပါဠိယံ ယော ယော စတုဗ္ဗိဓော၊ သော သော စတုဗျူဟဟာရော စ ယထာလာဘဝသေန ယောဇိတော၊ တဿံ တဿံ ပါဠိယံ သော သော စတုဗ္ဗိဓော စတုဗျူဟဟာရော တထာ နိဒ္ဓါရေတွာ ယုတ္တော ယောဇိတောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣတိ စတုဗျူဟဟာရဝိဘင်္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေန ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.