အမရာဝိက္ခေပဝါဒဝဏ္ဏနာ

၆၁. န မရတီတိ ‘‘ဧဝမေဝါ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနာဘာဝေန န ဥပစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ အနေကန္တိကာယေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပရိယန္တရဟိတာတိ ဩသာနဝိဂတာ၊ အနိဋ္ဌင်္ဂတာတိ အတ္ထော. ဝိဝိဓောတိ ‘‘ဧဝမ္ပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ နာနပ္ပကာရော. ခေပေါတိ သကဝါဒေန ပရဝါဒါနံ ခိပနံ. ကော ပနေသော အမရာဝိက္ခေပေါတိ? တထာပဝတ္တော ဒိဋ္ဌိပ္ပဓာနော တာဒိသာယ ဝါစာယ သမုဋ္ဌာပကော စိတ္တုပ္ပါဒေါယေဝ. အမရာယ ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဝါစာယ စ ဝိက္ခိပန္တိ၊ ဝိဝိဓမပနေန္တီတိ ဝါ အမရာဝိက္ခေပိနော၊ တေယေဝ ‘‘အမရာဝိက္ခေပိကာ’’တိပိ ယုဇ္ဇတိ. ‘‘မစ္ဆဇာတိ’’ စ္စေဝ အဝတွာ ‘‘ဧကာ’’တိ ဝဒန္တော မစ္ဆဇာတိဝိသေသော ဧသောတိ ဒဿေတိ. ဣတော စိတော စ သန္ဓာဝတိ ဧကသ္မိံ သဘာဝေ အနဝဋ္ဌာနတော. ယထာ ဂါဟံ န ဥပဂစ္ဆတိ၊ တထာ သန္ဓာဝနတော၊ ဧတေန အမရာယ ဝိက္ခေပေါ တထာ၊ သော ဝိယာတိ အမရာဝိက္ခေပေါတိ အတ္ထမာဟ ‘‘သာ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနာဒိဝသေနာ’’တိအာဒိနာ ဝိက္ခေပပဒတ္ထေန ဥပမိတတ္တာ. အယမေဝ ဟိ အတ္ထော အာစရိယသာရိပုတ္တတ္ထေရေနာပိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၁.တတိယသင်္ဂီတိကထာဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တော. အမရာ ဝိယ ဝိက္ခေပေါ အမရာဝိက္ခေပေါတိ ကေစိ. အထ ဝါ အမရာ ဝိယ ဝိက္ခိပန္တီတိ အမရာဝိက္ခေပိနော၊ တေယေဝ အမရာဝိက္ခေပိကာ.

၆၂. ဝိက္ခေပဝါဒိနော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ၊ အဗျာကတဓမ္မေ စ (အကုသလဓမ္မေပိ ဒီ. နိ. ဋီ. ၁.၆၂) သဘာဝဘေဒဝသေန ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ ဉာဏံ နတ္ထီတိ ကုသလာကုသလပဒါနံ ကုသလာကုသလကမ္မပထဝသေနေဝ အတ္ထော ဝုတ္တော. ဝိဃာတော ဝိဟေသာ ကာယိကဒုက္ခံ ‘‘ဝိပ္ပဋိသာရုပ္ပတ္တိယာ’’တိ ဒေါမနဿဿ ဟေတုဘာဝေန ဝစနတော၊ တေနာဟ ‘‘ဒုက္ခံ ဘဝေယျာ’’တိ. မုသာဝါဒေတိ နိမိတ္တေ ဘုမ္မဝစနံ၊ နိဿက္ကတ္ထေ ဝါ. မုသာဝါဒဟေတု၊ မုသာဝါဒတော ဝါ ဩတ္တပ္ပေန စေဝ ဟိရိယာ စာတိ အတ္ထော. ကီဒိသံ အမရာဝိက္ခေပမာပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘အပရိယန္တဝိက္ခေပ’’န္တိ၊ တေန အမရာသဒိသဝိက္ခေပသင်္ခါတံ ဒုတိယနယံ နိဝတ္တေတိ. ယထာဝုတ္တေ ဟိ နယဒွယေ ပဌမနယဝသေနာယမတ္ထော ဒဿိတော၊ ဒုတိယနယဝသေန ပန အမရာသဒိသဝိက္ခေပံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ပုဋ္ဌော’’တိအာဒိဝစနံ ဝက္ခတိ.

‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိ ယံ တယာ ပုဋ္ဌံ၊ တံ ဧဝန္တိပိ မေ လဒ္ဓိ နော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယထာရဟံ. အနိယမိတဝိက္ခေပေါတိ သဿတာဒီသု ဧကသ္မိမ္ပိ ပကာရေ အဋ္ဌတွာ ဝိက္ခေပကရဏံ၊ ပရဝါဒိနာ ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ ပကာရေ ပုစ္ဆိတေ တဿ ပဋိက္ခေပဝိက္ခေပေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ဝါ အပရိယန္တဝိက္ခေပဒဿနံယေဝ အဋ္ဌကထာယံ ကတံ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နောတိ အနိယမိတဝိက္ခေပေါ’’တိအာဒိနာ၊ ‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ဝါ အကုသလန္တိ ဝါ ပုဋ္ဌော’’တိအာဒိနာ စ. ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ဟိ အနိယမေတွာ၊ နိယမေတွာ စ သဿတေကစ္စသဿတုစ္ဆေဒတက္ကီဝါဒါနံ ပဋိသေဓနေန တံ တံ ဝါဒံ ပဋိက္ခိပတေဝ အပရိယန္တဝိက္ခေပဝါဒတ္တာ. ‘‘အမရာဝိက္ခေပိနော’’တိ ဒဿေတွာ အတ္တနာ ပန အနဝဋ္ဌိတဝါဒတ္တာ န ကိသ္မိဉ္စိ ပက္ခေ အဝတိဋ္ဌတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သယံ ပန ဣဒံ။ပေ။ န ဗျာကရောတီ’’တိ အာဟ. ဣဒါနိ ကုသလာဒီနံ အဗျာကရဏေန တဒေဝ အနဝဋ္ဌာနံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ပုဋ္ဌော’’တိအာဒိနာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧကသ္မိမ္ပိ ပက္ခေ န တိဋ္ဌတီ’’တိ. ကိံ နော နောတိ တေ လဒ္ဓီတိ နေဝ န ဟောတီတိ တဝ လဒ္ဓိ ဟောတိ ကိန္တိ အတ္ထော. နော နောတိပိ မေ နောတိ နေဝ န ဟောတီတိပိ မေ လဒ္ဓိ နော ဟောတိ.

၆၃. အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝဝိသယာနညေဝ ရာဂါဒီနံ ဝသေန ယောဇနံ ကာတုံ ‘‘အဇာနန္တောပီ’’တိအာဒိမာဟ. သဟသာတိ အနုပဓာရေတွာ ဝေဂေန. ‘‘ဘဒြမုခါတိ ပဏ္ဍိတာနံ သမုဒါစိဏ္ဏမာလပနံ၊ သုန္ဒရမုခါတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဗျာကရဏေ၊ နိမိတ္တေ စေတံ ဘုမ္မံ. ဆန္ဒရာဂပဒါနံ သမာနတ္ထဘာဝေပိ ဝိကပ္ပနဇောတကေန ဝါ-သဒ္ဒေန ယောဂျတ္တာ ဂေါဗလီဗဒ္ဒါဒိနယေန ဘိန္နတ္ထတာဝ ယုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဆန္ဒော ဒုဗ္ဗလရာဂေါ၊ရာဂေါ ဗလဝရာဂေါ’’တိ. ဒေါသပဋိဃေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္တကမ္ပိ နာမာတိ ဧတ္ထ အပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနေ ဝတ္တတိ၊ နာမ-သဒ္ဒေါ ဂရဟာယံ. န ကေဝလံ ဣတော ဥတ္တရိတရမေဝ၊ အထ ခေါ ဧတ္တကမ္ပိ န ဇာနာမိ နာမ၊ ပဂေဝ တဒုတ္တရိဇာနနေတိ အတ္ထော. ပရေဟိ ကတသက္ကာရသမာနဝိသယာနံ ပန ရာဂါဒီနံ ဝသေန အယံ ယောဇနာ – ကုသလာကုသလံ ယထာဘူတံ အပဇာနန္တောပိ ယေသမဟံ သမဝါယေန ကုသလမေဝ ‘‘ကုသလ’’န္တိ၊ အကုသလမေဝ ‘‘အကုသလ’’န္တိ စ ဗျာကရေယျံ၊ တေသု တထာ ဗျာကရဏဟေတု ‘‘အဟော ဝတ ရေ ပဏ္ဍိတော’’တိ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရောန္တေသု မမ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ အဿာတိ. ဒေါသပဋိဃေသုပိ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘တံ မမဿ ဥပါဒါနံ၊ သော မမဿ ဝိဃာတော’’တိ ဣဒံ အဘိဓမ္မနယေန (ဓ. သ. ၁၂၁၉ အာဒယော) ယထာလာဘဝစနံ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဆန္ဒရာဂဒွယ’’န္တိအာဒိ. တဏှာဒိဋ္ဌိယော ဧဝ ဟိ ‘‘ဥပါဒါန’’န္တိ အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တာ (ဓ. သ. ၁၂၁၉ အာဒယော) ဣဒါနိ သုတ္တန္တနယေန အဝိသေသယောဇနံ ဒဿေတိ ‘‘ဥဘယမ္ပိ ဝါ’’တိအာဒိနာ. သုတ္တန္တေ ဟိ ဒေါသောပိ ‘‘ဥပါဒါန’’န္တိ ဝုတ္တော ‘‘ကောဓုပါဒါနဝိနိဗန္ဓာ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ဋီ. ၁.၆၃) ‘‘ဥဘယမ္ပီ’’တိ စ အတ္ထတော ဝုတ္တံ၊ န သဒ္ဒတော စတုန္နမ္ပိ သဒ္ဒါနမတ္ထဒွယဝါစကတ္တာ. ဒဠှဂ္ဂဟဏန္တိ အမုဉ္စနဂ္ဂဟဏံ. ပဋိဃောပိ ဟိ အာရမ္မဏံ န မုဉ္စတိ ဥပနာဟာဒိဝသေန ပဝတ္တနတော၊ လောဘဿေဝ ဥပါဒါနဘာဝေန ပါကဋတ္တာ ဒေါသဿာပိ ဥပါဒါနဘာဝံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ. ဝိဟနနံ ဝိဟိံသနံ ဝိဗာဓနံ. ရာဂေါပိ ဟိ ပရိဠာဟဝသေန သာရဒ္ဓဝုတ္တိတာယ နိဿယံ ဝိဟနတိ. ‘‘ရာဂေါ ဟီ’’တိအာဒိနာ ရာဂဒေါသာနံ ဥပါဒါနဘာဝေ ဝိသေသဒဿနမုခေန တဒတ္ထသမတ္ထနံ. ဝိနာသေတုကာမတာယ အာရမ္မဏံ ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတီတိ တသ္မာ ဂဟဏဝိဟနနတော.

၆၄. ပဍတိ သဘာဝဓမ္မေ ဇာနာတိ၊ ယထာသဘာဝံ ဝါ ဂစ္ဆတီတိ ပဏ္ဍာ၊ သာ ယေသံ တေ ပဏ္ဍိတာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ပဏ္ဍိစ္စေနာ’’တိအာဒိနာ. ပဏ္ဍိတဿ ဘာဝေါ ပဏ္ဍိစ္စံ၊ ပညာ. ယေန ဟိ ဓမ္မေန ပဝတ္တိနိမိတ္တဘူတေန ယုတ္တော ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ သောယေဝ ဓမ္မော ပဏ္ဍိစ္စံ. တေန သုတစိန္တာမယပညာ ဝုတ္တာ တာသမေဝ ဝိသယဘာဝတော. သမာပတ္တိလာဘိနော ဟိ ဘာဝနာမယပညာ. ‘‘နိပုဏာ’’တိ ဣမိနာ ပန ကမ္မနိဗ္ဗတ္တံ ပဋိသန္ဓိပညာသင်္ခါတံ သာဘာဝိကဉာဏံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သဏှသုခုမဗုဒ္ဓိနော’’တိ. အတ္ထန္တရန္တိ အတ္ထနာနတ္တံ၊ အတ္ထမေဝ ဝါ. ‘‘ဝိညာတပရပ္ပဝါဒါ’’တိ ဧတေန ကတ-သဒ္ဒဿ ကိရိယာသာမညဝါစကတ္တာ ‘‘ကတဝိဇ္ဇော’’တိအာဒီသု ဝိယ ကတ-သဒ္ဒေါ ဉာဏာနုယုတ္တတံ ဝဒတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ကတဝါဒပရိစယာ’’တိ ဧတေန ပန ‘‘ကတသိပ္ပေါ’’တိအာဒီသု ဝိယ သမုဒါစိဏ္ဏဝါဒတံ. ဥဘိန္နမန္တရာ ပန သမုစ္စယဒွယေန သာမညနိဒ္ဒေသံ၊ ဧကသေသံ ဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝါလဝေဓီနံ ရူပံ သဘာဝေါ ဝိယ ရူပမေတေသန္တိ ဝါလဝေဓိရူပါတိ အာဟ ‘‘ဝါလဝေဓိဓနုဂ္ဂဟသဒိသာ’’တိ. သတဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဂ္ဂဿ အံသုကောဋိဝေဓကဓနုဂ္ဂဟသဒိသာတိ အတ္ထော. တာဒိသောယေဝ ဟိ ‘‘ဝါလဝေဓီ’’တိ အဓိပ္ပေတော. မညေ-သဒ္ဒေါ ဥပမာဇောတကောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိန္ဒန္တာ ဝိယာ’’တိ. ပညာဂတေနာတိ ပညာပဘေဒေန၊ ပညာယ ဧဝ ဝါ. သမနုယုဉ္ဇနာ လဒ္ဓိယာ ပုစ္ဆာ. သမနုဂါဟနာ တံကာရဏဿာတိ ဒဿေတိ ‘‘ကိံ ကုသလ’’န္တိအာဒိနာ. သမနုဘာသနာပိ ဩဝါဒဝသေန သမနုယုဉ္ဇနာယေဝါတိ အာဟ ‘‘သမနုယုဉ္ဇေယျု’’န္တိ. ‘‘န သမ္ပာယေယျ’’န္တိ ဧတ္ထ ဒ-ကာရဿ ယ-ကာရာဒေသတံ၊ ဧယျ-သဒ္ဒဿ စ သာမတ္ထိယတ္ထတံ ဒဿေတုံ ‘‘န သမ္ပာဒေယျ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၆၅-၆၆. မန္ဒာ အတိက္ခာ ပညာ ယဿာတိ မန္ဒပညော၊ တေနာဟ ‘‘အပညဿေဝေတံ နာမ’’န္တိ. ‘‘မောဟမူဟော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဟ-ကာရလောပေန ‘‘မောမူဟော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ အတိသယတ္ထဒီပကံ ပရိယာယဒွယဿ အတိရေကတ္ထဘာဝတောတိ ယထာ ‘‘ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အတိသမ္မူဠှော’’တိ. သိဒ္ဓေ ဟိ သတိ ပုနာရမ္ဘော နိယမာယ ဝါ ဟောတိ၊ အတ္ထန္တရဝိညာပနာယ ဝါ. ယထာ ပုဗ္ဗေ ကမ္မုနာ အာဂတော၊ တထာ ဣဓာပီတိ တထာဂတော၊ သတ္တော. ဧတ္ထ စ ကာမံ ပုရိမာနမ္ပိ တိဏ္ဏံ ကုသလာဒိဓမ္မသဘာဝါနဝဗောဓတော အတ္ထေဝ မန္ဒဘာဝေါ၊ တေသံ ပန အတ္တနော ကုသလာဒိဓမ္မာနဝဗောဓဿ အဝဗောဓနတော ဝိသေသော အတ္ထီတိ. ပစ္ဆိမောယေဝ တဒဘာဝတော မန္ဒမောမူဟဘာဝေန ဝုတ္တော. နနု စ ပစ္ဆိမဿာပိ အတ္တနော ဓမ္မာနဝဗောဓဿ အဝဗောဓော အတ္ထိယေဝ ‘‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဣတိ စေ မေ အဿ၊ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ၊ ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိဝစနတောတိ? ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ၊ န ပန တဿ ပုရိမာနံ ဝိယ အပရိညာတဓမ္မဗျာကရဏနိမိတ္တမုသာဝါဒါဒိဘာယနဇိဂုစ္ဆနာကာရော အတ္ထိ၊ အထ ခေါ မဟာမူဠှောယေဝါတိ တထာဝေသ ဝုတ္တော. အထ ဝါ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏတ္ထံ ‘‘အတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသီတိ ပုစ္ဆာဌပနမေဝ တေန ဒဿီယတိ၊ န အတ္တနော ဓမ္မာနဝဗောဓာဝဗောဓောတိ အယမေဝ ဝိသေသေန ‘‘မန္ဒော မောမူဟော’’တိ ဝုတ္တော. တေနေဝ ဟိ တထာဝါဒီနံ သဉ္စယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ‘‘အယဉ္စ ဣမေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သဗ္ဗဗာလော သဗ္ဗမူဠှော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၈၁) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘အတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ သဿတဒဿနဝသေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ ပုစ္ဆာ. ယဒိ ဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကော သဿတဒဿနဝသေန ပုစ္ဆေယျ၊ ယဒိ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော သမ္မာဒဿနဝသေနာတိ ဒွိဓာပိ အတ္ထော ဝဋ္ဋတိ. ‘‘နတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ နတ္ထိကဒဿနဝသေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ၊ ‘‘အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ ပရော လောကော’’တိ ဥစ္ဆေဒဒဿနဝသေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ၊ ‘‘နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ ဝုတ္တပကာရတ္တယပဋိက္ခေပေ သတိ ပကာရန္တရဿ အသမ္ဘဝတော အတ္ထိတာနတ္ထိတာဟိ န ဝတ္တဗ္ဗာကာရော ပရော လောကောတိ ဝိက္ခေပညေဝ ပုရက္ခာရေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ ပုစ္ဆာ. သေသစတုက္ကတ္တယေပိ ဝုတ္တနယာနုသာရေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုညသင်္ခါရတ္တိကော ဝိယ ဟိ ကာယသင်္ခါရတ္တိကေန ပုရိမစတုက္ကသင်္ဂဟိတော ဧဝ အတ္ထော သေသစတုက္ကတ္တယေန သတ္တပရာမာသပုညာဒိသဖလတာစောဒနာနယေန (အတ္တပရာမာသပုညာဒိဖလတာစောဒနာနယေန ဒီ. နိ. ဋီ. ၁.၆၅၊ ၆၆) သင်္ဂဟိတော. ဧတ္ထ ဟိ တတိယစတုက္ကေန ပုညာဒိကမ္မသဖလတာယ၊ သေသစတုက္ကတ္တယေန စ သတ္တပရာမာသတာယ စောဒနာနယော ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အမရာဝိက္ခေပိကော ပန သဿတာဒီနံ အတ္တနော အရုစ္စနတာယ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ဝိက္ခေပညေဝ ကရောတိ. တတ္ထ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိ တတ္ထ တတ္ထ ပုစ္ဆိတာကာရပဋိသေဓနဝသေန ဝိက္ခေပါကာရဒဿနံ. ကသ္မာ ပန ဝိက္ခေပဝါဒိနော ပဋိက္ခေပေါဝ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တော. နနု ဝိက္ခေပပက္ခဿ ‘‘ဧဝမေဝ’’န္တိ အနုဇာနနမ္ပိ ဝိက္ခေပပက္ခေ အဝဋ္ဌာနတော ယုတ္တရူပံ သိယာတိ? န၊ တတ္ထာပိ တဿ သမ္မူဠှတ္တာ၊ ပဋိက္ခေပဝသေနေဝ စ ဝိက္ခေပဝါဒဿ ပဝတ္တနတော. တထာ ဟိ သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော ရညာ အဇာတသတ္တုနာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော ပရလောကတ္ထိတာဒီနံ ပဋိသေဓနမုခေနေဝ ဝိက္ခေပံ ဗျာကာသိ.

ဧတ္ထာဟ – နနု စာယံ သဗ္ဗောပိ အမရာဝိက္ခေပိကော ကုသလာဒယော ဓမ္မေ၊ ပရလောကတ္ထိတာဒီနိ စ ယထာဘူတံ အနဝဗုဇ္ဈမာနော တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပနမတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ တဿ ကထံ ဒိဋ္ဌိဂတိကဘာဝေါ သိယာ. န ဟိ အဝတ္တုကာမဿ ဝိယ ပုစ္ဆိတတ္ထမဇာနန္တဿ ဝိက္ခေပကရဏမတ္တေန ဒိဋ္ဌိဂတိကတာ ယုတ္တာတိ? ဝုစ္စတေ – န ဟေဝ ခေါ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏမတ္တေန တဿ ဒိဋ္ဌိဂတိကတာ၊ အထ ခေါ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဝသေန. သဿတာဘိနိဝေသဝသေန ဟိ မိစ္ဆာဘိနိဝိဋ္ဌောယေဝ ပုဂ္ဂလော မန္ဒဗုဒ္ဓိတာယ ကုသလာဒိဓမ္မေ၊ ပရလောကတ္ထိတာဒီနိ စ ယာထာဝတော အပ္ပဋိဗုဇ္ဈမာနော အတ္တနာ အဝိညာတဿ အတ္ထဿ ပရံ ဝိညာပေတုမသက္ကုဏေယျတာယ မုသာဝါဒဘယေန စ ဝိက္ခေပမာပဇ္ဇတီတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ယာသံ သတ္တေဝ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော၊ သေသာ သဿတဒိဋ္ဌိယော’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၉၇၊ ၉၈) အထ ဝါ ပုညပါပါနံ၊ တဗ္ဗိပါကာနဉ္စ အနဝဗောဓေန၊ အသဒ္ဒဟနေန စ တဗ္ဗိသယာယ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏမေဝ သုန္ဒရန္တိ ခန္တိံ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေတွာ အဘိနိဝိသန္တဿ ဥပ္ပန္နာ ဝိသုံယေဝေသာ ဧကာ ဒိဋ္ဌိ သတ္တဘင်္ဂဒိဋ္ဌိ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိယန္တရဟိတာ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ ဒိဋ္ဌိ စေဝ ဝါစာ’’ စာတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၆၁). ယံ ပနေတံ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမေပိ စတ္တာရော ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တဓမ္မာနုသာရေနေဝ ဒိဋ္ဌိယာ ဂဟိတတ္တာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကေသု ပဝိဋ္ဌာ’’တိ၊ တဒေတဿ အမရာဝိက္ခေပဝါဒဿ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. ကထံ ပနဿ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟောတိ? ဥစ္ဆေဒဝသေန အနဘိနိဝေသနတော. နတ္ထိ ဟိ ကောစိ ဓမ္မာနံ ယထာဘူတဝေဒီ ဝိဝါဒဗဟုလတ္တာ လောကဿ. ‘‘ဧဝမေဝ’’န္တိ ပန သဒ္ဒန္တရေန ဓမ္မနိဇ္ဈာနနာ အနာဒိကာလိကာ လောကေ၊ တသ္မာ သဿတလေသဿ ဧတ္ထ လဗ္ဘနတော သဿတဒိဋ္ဌိယာ ဧတဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.