စတုဗျူဟဟာရဝဏ္ဏနာ

မမန္တိ အနေရုတ္တပဒံ၊ တထာ ဝါတိ စ. ဘိက္ခနသီလာ ဘိက္ခူ. ပရေန္တိဝိရုဒ္ဓဘာဝမုပဂစ္ဆန္တီတိ ပရာ၊ အညတ္ထေ ပနေတံ အနေရုတ္တပဒန္တိ ဧဝမာဒိနာ နေရုတ္တံ၊ တံ ပန ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိနိဒါနပဒါနံ၊ ‘‘မမ’’န္တိအာဒိပါဠိပဒါနဉ္စ အဋ္ဌကထာဝသေန၊ တဿာ လီနတ္ထဝိဘာဝနီဝသေန စ သုဝိညေယျတ္တာ အတိဝိတ္ထာရဘယေန န ဝိတ္ထာရယိမှ. ယေ တေ နိန္ဒာပသံသာဟိ သမ္မာကမ္ပိတစေတသာ မိစ္ဆာဇီဝတော အနောရတာ သဿတာဒိမိစ္ဆာဘိနိဝေသိနော သီလာဒိဓမ္မက္ခန္ဓေသု အပ္ပတိဋ္ဌိတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏရသဿာဒဝိမုခါ ဝေနေယျာ၊ တေ ကထံ နု ခေါ ယထာဝုတ္တဒေါသဝိနိမုတ္တာ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဥဘယဟိတပရာ ဘဝေယျုန္တိ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ဧဝမဓိပ္ပေတာ ပုဂ္ဂလာ၊ ဒေသနာဘာဇနဋ္ဌာနေ စ ဒဿိတာ ဣမိဿာ ဒေသနာယ နိဒါနံ.

ပုဗ္ဗာပရာနုသန္ဓိ ပန ပဒသန္ဓိပဒတ္ထနိဒ္ဒေသနိက္ခေပသုတ္တဒေသနာသန္ဓိဝသေန ဆဗ္ဗိဓာ. တတ္ထ ‘‘မမ’’န္တိ ဧတဿ ‘‘အဝဏ္ဏ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓောတိအာဒိနာ ပဒဿ ပဒန္တရေန သမ္ဗန္ဓော ပဒသန္ဓိ. ‘‘မမ’’န္တိ ဝုတ္တဿ ဘဂဝတော ‘‘အဝဏ္ဏ’’န္တိ ဝုတ္တေန ပရေဟိ ဥပဝဒိတေန အဂုဏေနသမ္ဗန္ဓောတိအာဒိနာ ပဒတ္ထဿ ပဒတ္ထန္တရေန သမ္ဗန္ဓော ပဒတ္ထသန္ဓိ. ‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျု’’န္တိအာဒိဒေသနာ သုပ္ပိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန ဝုတ္တအဝဏ္ဏာနုသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တာ. ‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျု’’န္တိအာဒိဒေသနာ ဗြဟ္မဒတ္တေန မာဏဝေန ဝုတ္တဝဏ္ဏာနုသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တာ. ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ၊ အညေဝ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ’’တိအာဒိဒေသနာ ဘိက္ခူဟိ ဝုတ္တဝဏ္ဏာနုသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တာတိ ဧဝံ နာနာနုသန္ဓိကဿ သုတ္တဿ တံတဒနုသန္ဓီဟိ၊ ဧကာနုသန္ဓိကဿ စ ပုဗ္ဗာပရဘာဂေဟိ သမ္ဗန္ဓော နိဒ္ဒေသသန္ဓိ.နိက္ခေပသန္ဓိ ပန စတုဗ္ဗိဓသုတ္တနိက္ခေပဝသေန. သုတ္တသန္ဓိ စ တိဝိဓသုတ္တာနုသန္ဓိဝသေန အဋ္ဌကထာယံ ဧဝ ဝိစာရိတာ၊ အမှေဟိ စ ပုဗ္ဗေ သံဝဏ္ဏိတာ. ဧကိဿာ ဒေသနာယ ဒေသနာန္တရေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနံ ဒေသနာသန္ဓိ၊ သာ ပနေဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ န စေတသော အနဘိရဒ္ဓိ ကရဏီယာ’’တိ အယံ ဒေသနာ ‘‘ဥဘတောဒဏ္ဍကေန စေပိ ဘိက္ခဝေ၊ ကကစေန စောရာ ဩစရကာ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩကန္တေယျုံ၊ တတြပိ ယော မနော ပဒူသေည၊ န မေ သော တေန သာသနကရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၃၂) ဣမာယ ဒေသနာယ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ. ‘‘တုမှံယေဝဿ တေန အနန္တရာယော’’တိ အယံ ‘‘ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ ကမ္မဒါယာဒါ ကမ္မယောနီ ကမ္မဗန္ဓူ ကမ္မပဋိသရဏာ ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇတိ၊ ယဒိဒံ ဟီနပဏီတတာယာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၈၉-၂၉၇) ဣမာယ၊ ‘‘အပိ နု တုမှေ။ပေ။ အာဇာနေယျာထာ’’တိ အယံ –

‘‘ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ ကုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓံ တမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ ကောဓော သဟတေ နရ’’န္တိ. (အ. နိ. ၇.၆၄၊ မဟာနိ. ၅၊ ၁၅၆၊ ၁၉၅)၊ –

ဣမာယ၊ ‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ။ပေ။ န စေတသော ဥဗ္ဗိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’’န္တိ အယံ ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ပဂေဝ အဓမ္မာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀)၊ ‘‘ကုလ္လူပမံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ နိတ္ထရဏတ္ထာယ၊ နော ဂဟဏတ္ထာယာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀) စ ဣမာယ၊ ‘‘တတြ စေ တုမှေ။ပေ။ တုမှံယေဝဿ တေန အန္တရာယော’’တိ အယံ –

‘‘လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓံ တမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ လောဘော သဟတေ နရ’’န္တိ. (ဣတိဝု. ၈၈၊ မဟာနိ. ၅၊ ၁၅၆၊ စူဠနိ. ၁၂၈) စ –

‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ၊ တဏှာဆဒနဆာဒိတာ၊

ပမတ္တဗန္ဓုနာဗဒ္ဓါ၊ မစ္ဆာဝ ကုမီနာမုခေ၊

ဇရာမရဏမနွေန္တိ၊ ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရ’’န္တိ. (ဥဒါ. ၆၄၊ နေတ္တိ. ၂၇၊ ၉၀၊ ပေဋကော. ၁၄) စ –

ဣမာယ၊ ‘‘အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ သီလမတ္တက’’န္တိ အယံ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယမ္ပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏ ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၅၃) ဣမာယ ပဌမဇ္ဈာနဿ သီလတော မဟပ္ဖလမဟာနိသံသတရတာဝစနေန ဈာနတော သီလဿ အပ္ပဖလအပ္ပါနိသံသတရဘာဝဒီပနတော.

‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယာ’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော သီလဝါ အရိယသီလေန သမန္နာဂတော’’တိအာဒိဒေသနာယ (ဒီ. နိ. ၁.၃၀၄)၊ ‘‘အညေဝ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော’’တိအာဒိဒေသနာယ၊ (ဒီ. နိ. ၂.၆၇၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ ၂.၃၃၇၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၇၊ ၈) ဂမ္ဘီရတာဒိဝိသေသယုတ္တဓမ္မပဋိဝေဓေန ဟိ ဉာဏဿ ဂမ္ဘီရာဒိဘာဝေါ ဝိညာယတိ.

‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ၊ ဣဒမေဝ သစ္စံ၊ မောဃမညန္တိ ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ၊ အသဿတော၊ သဿတော စ အသဿတော စ၊ နေဝသဿတော စ နာသဿတော စ၊ အန္တဝါ၊ အနန္တဝါ၊ အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ၊ နေဝန္တဝါ စ နာနန္တဝါ စ အတ္တာ စ လောကော စ၊ ဣဒမေဝ သစ္စံ၊ မောဃမညန္တိ ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒိဒေသနာယ (မ. နိ. ၃.၂၇).

တထာ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ သညီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ. ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ အသညီ၊ သညီ စ အသညီ စ၊ နေဝသညီ စ နာသညီ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ. ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ သတော ဝါ ပန သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝါ ပနေကေ အဘိဝဒန္တီ’’န္တိအာဒိဒေသနာယ (မ. နိ. ၃.၂၁)၊ ‘‘ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ။ပေ။ တထာဂတော’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘တဒိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ၊ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော၊ အတ္ထေတန္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော’’တိအာဒိဒေသနာယ (မ. နိ. ၃.၂၉)၊ ‘‘တဒပိ တေသံ။ပေ။ ဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါ’’တိ အယံ ‘‘ဣဒံ တေသံ ဝတ အညတြေဝ သဒ္ဓါယ အညတြ ရုစိယာ အညတြ အနုဿဝါ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဘဝိဿတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတ’န္တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပစ္စတ္တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ၊ ဉာဏေ အသတိ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ ယဒပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ တတ္ထ ဉာဏဘာဝမတ္တမေဝ ပရိယောဒါပေန္တိ၊ တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပါဒါနမက္ခာယတီ’’တိအာဒိဒေသနာယ (သံ. နိ. ၂.၄၃)၊ ‘‘တဒပိ ဖဿပစ္စယာ’’တိ အယံ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၄၅)၊ ‘‘ဆန္ဒမူလကာ ဣမေ အာဝုသော ဓမ္မာ မနသိကာရသမုဋ္ဌာနာ ဖဿသမောဓာနာ ဝေဒနာသမောသရဏာ’’တိ (ပရိယေသိတဗ္ဗံ) စ အာဒိဒေသနာယ၊ ‘‘ယတော ခေါ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာန’’န္တိအာဒိဒေသနာ ‘‘ယတော ခေါ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု နေဝ ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န သညံ၊ န သင်္ခါရေ၊ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ သော ဧဝံ အသမနုပဿန္တော န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ၊ အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ ပစ္စတ္တံယေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတီ’’တိအာဒိဒေသနာယ၊ ‘‘သဗ္ဗေတေ ဣမေဟေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ အန္တောဇာလီကတာ’’တိအာဒိဒေသနာ ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ၊ သဗ္ဗေတေ ဣမာနေဝ ပဉ္စ ကာယာနိ အဘိဝဒန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရ’’န္တိအာဒိဒေသနာယ (မ. နိ. ၃.၂၆)၊ ‘‘ကာယဿ ဘေဒါ။ပေ။ ဒေဝမနုဿာ’’တိ အယံ –

‘‘အစ္စီ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ (ဥပသိဝါတိ ဘဂဝါ)၊

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော၊

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခ’’န္တိ. (သု. နိ. ၁၀၈၀) –

အာဒိဒေသနာယ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတီတိ. အယံ နေရုတ္တမဓိပ္ပါယဒေသနာနိဒါနပုဗ္ဗာပရာနုသန္ဓီနံ စတုန္နံ ဝိဘာဝနလက္ခဏော စတုဗျူဟဟာရော နာမ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘နေရုတ္တမဓိပ္ပါယော’’တိအာဒိ (နေတ္တိ. ၄.၆).