ဝိစယဟာရဝဏ္ဏနာ
ကပ္ပနာဘာဝေပိ ဝေါဟာရဝသေန၊ အနုဝါဒဝသေန စ ‘‘မမ’’န္တိ ဝုတ္တံ. နိယမာဘာဝတော ဝိကပ္ပနတ္ထံ ဝါဂ္ဂဟဏံ. တံဂုဏသမင်္ဂိတာယ၊ အဘိမုခီကရဏာယ စ ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ အာမန္တနံ. အညဘာဝတော၊ ပဋိဝိရုဒ္ဓဘာဝတော စ ‘‘ပရေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဝဏ္ဏပဋိပက္ခတော၊ အဝဏ္ဏနီယတော စ ‘‘အဝဏ္ဏ’’န္တိ၊ ဗျတ္တိဝသေန၊ ဝိတ္ထာရဝသေန စ ‘‘ဘာသေယျု’’န္တိ၊ ဓာရဏသဘာဝတော၊ အဓမ္မပဋိပက္ခတော စ ‘‘ဓမ္မဿာ’’တိ၊ ဒိဋ္ဌိသီလေဟိ သံဟတဘာဝတော၊ ကိလေသာနံ သင်္ဃာတကရဏတော စ ‘‘သံဃဿာ’’တိ၊ ဝုတ္တပဋိနိဒ္ဒေသတော၊ ဝစနုပနျာသတော စ ‘‘တတြာ’’တိ၊ သမ္မုခီဘာဝတော၊ ပုထုဘာဝတော စ ‘‘တုမှေဟီ’’တိ၊ စိတ္တဿ ဟနနတော၊ အာရမ္မဏာဘိဃာတတော စ ‘‘အာဃာတော’’တိ၊ အာရမ္မဏေ သင်္ကောစဝုတ္တိယာ အနဘိမုခတာယ၊ အတုဋ္ဌာကာရတာယ စ ‘‘အပ္ပစ္စယော’’တိ၊ အာရမ္မဏစိန္တနတော၊ နိဿယတော စ ‘‘စေတသော’’တိ၊ အတ္ထဿ အသာဓနတော၊ အနု အနု အနတ္ထသာဓနတော စ ‘‘အနဘိရဒ္ဓီ’’တိ၊ ကာရဏာနရဟတ္တာ၊ သတ္ထုသာသနေ
ဌိတေဟိ ကာတုမသက္ကုဏေယျတ္တာ စ ‘‘န ကရဏီယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ တသ္မိံ တသ္မိံ အဓိပ္ပေတတ္ထေ ပဝတ္တတာနိဒဿနေန၊ အတ္ထသော စ –
မမန္တိ သာမိနိဒ္ဒိဋ္ဌံ သဗ္ဗနာမပဒံ. ဝါတိ ဝိကပ္ပနနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နိပါတပဒံ. ဘိက္ခဝေတိ အာလပနနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. ပရေတိ ကတ္တုနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. အဝဏ္ဏန္တိ ကမ္မနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. ဘာသေယျုန္တိ ကိရိယာနိဒ္ဒိဋ္ဌံ အာချာတပဒံ. ဓမ္မဿ၊ သံဃဿာတိ စ သာမိနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. တတြာတိ အာဓာရနိဒ္ဒိဋ္ဌံ သဗ္ဗနာမပဒံ. တုမှေဟီတိ ကတ္တုနိဒ္ဒိဋ္ဌံ သဗ္ဗနာမပဒံ. န-ဣတိ ပဋိသေဓနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နိပါတပဒံ. အာဃာတော၊ အပ္ပစ္စယော၊ အနဘိရဒ္ဓီတိ စ ကမ္မနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. စေတသောတိ သာမိနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ. ကရဏီယာတိ ကိရိယာနိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒန္တိ. ဧဝံ တဿ တဿ ပဒဿ ဝိသေသတာနိဒဿနေန၊ ဗျဉ္ဇနသော စ ဝိစယနံ ပဒဝိစယော. အတိဝိတ္ထာရဘယေန ပန သက္ကာယေဝ အဋ္ဌကထံ၊ တဿာ စ လီနတ္ထဝိဘာဝနံ အနုဂန္တွာ အယမတ္ထော ဝိညုနာ ဝိဘာဝေတုန္တိ န ဝိတ္ထာရယိမှ.
‘‘တတြ စေ တုမှေ အဿထ ကုပိတာ ဝါ အနတ္တမနာ ဝါ၊ အပိ နု တုမှေ ပရေသံ သုဘာသိတံ ဒုဗ္ဘာသိတံ အာဇာနေယျာထာ’’တိ အယံ အနုမတိပုစ္ဆာ. သတ္တာဓိဋ္ဌာနာ၊ အနေကာဓိဋ္ဌာနာ၊ ပရမတ္ထဝိသယာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဝိသယာတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယထာသမ္ဘဝံ ပုစ္ဆာဝိစယနံ ပုစ္ဆာဝိစယော. ‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဧကံသဗျာကရဏံ၊ နိရဝသေသံ၊ သဥတ္တရံ၊ လောကိယန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗဿာပိ ဝိဿဇ္ဇနဿ ယထာရဟံ ဝိစယနံ ဝိဿဇ္ဇနာဝိစယော.
‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ။ပေ။ န စေတသော အနဘိရဒ္ဓိ ကရဏီယာ’’တိ ဣမာယ ပဌမဒေသနာယ ‘‘မမံ ဝါ။ပေ။ တုမှံယေဝဿ တေန အန္တရာယော’’တိ အယံ ဒုတိယဒေသနာ သံသန္ဒတိ. ကသ္မာ? ပဌမာယ မနောပဒေါသံ နိဝါရေတွာ ဒုတိယာယ တတ္ထာဒီနဝဿ ဒဿိတတ္တာ. တထာ ဣမာယ ဒုတိယဒေသနာယ ‘‘မမံ ဝါ။ပေ။ အပိ နု တုမှေ ပရေသံ သုဘာသိတံ ဒုဗ္ဘာသိတံ အာဇာနေယျာထာ’’တိ အယံ တတိယဒေသနာ သံသန္ဒတိ. ကသ္မာ? ဒုတိယာယ တတ္ထာဒီနဝံ ဒဿေတွာ တတိယာယ ဝစနတ္ထသလ္လက္ခဏမတ္တေပိ အသမတ္ထဘာဝဿ ဒဿိတတ္တာ. တထာ ဣမာယ တတိယဒေသနာယ ‘‘မမံ ဝါ။ပေ။ န စ ပနေတံ အမှေသု သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ အယံ စတုတ္ထဒေသနာ သံသန္ဒတိ. ကသ္မာ? တတိယာယ မနောပဒေါသံ သဗ္ဗထာ နိဝါရေတွာ စတုတ္ထာယ အဝဏ္ဏဋ္ဌာနေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာကာရဿ ဒဿိတတ္တာတိ ဣမိနာ နယေန ပုဗ္ဗေန အပရံ သံသန္ဒိတွာ ဝိစယနံ ပုဗ္ဗာပရဝိစယော. အဿာဒဝိစယာဒယော ဝုတ္တနယာဝ. တေသံ လက္ခဏသန္ဒဿနမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ ဝိသေသော.
‘‘အပိ နု တုမှေ ပရေသံ သုဘာသိတံ ဒုဗ္ဘာသိတံ အာဇာနေယျာထာ’’တိ ဣမာယ ပုစ္ဆာယ ‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ အယံ ဝိဿဇ္ဇနာ သမေတိ. ကုပိတော ဟိ နေဝ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအရိယသာဝကာနံ န မာတာပိတူနံ န ပစ္စတ္ထိကာနံ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနာတိ. ‘‘ကတမဉ္စ တံ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမတ္တကံ။ပေ။ တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ ဣမာယ ပုစ္ဆာယ ‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒိကာ အယံ ဝိဿဇ္ဇနာ သမေတိ. ဘဂဝါ ဟိ အနုတ္တရေန ပါဏာတိပါတဝိရမဏာဒိဂုဏေန သမန္နာဂတော၊ တဉ္စ ခေါ သမာဓိံ၊ ပညဉ္စ ဥပနိဓာယ အပ္ပမတ္တကံ ဩရမတ္တကံ သီလမတ္တကံ. ‘‘ကတမေ စ တေ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ’’တိအာဒိကာယ ပုစ္ဆာယ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ’’တိအာဒိကာ ဝိဿဇ္ဇနာ သမေတိ. သဗ္ဗညုတညာဏဂုဏာ ဟိ အညတြ တထာဂတာ အညေသံ ဉာဏေန အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌတ္တာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာတိ ဣမိနာ နယေန ဝိဿဇ္ဇနာယ ပုစ္ဆာနုရူပတာဝိစယနမေဝ ဣဓ သင်္ဂဟဂါထာယ အဘာဝတော အနုဂီတိဝိစယောတိ. အယံ ပဒပဉှာဒိဧကာဒသဓမ္မဝိစယနလက္ခဏော ဝိစယဟာရော နာမ. ဝုတ္တဉ္စ ‘‘ယံ ပုစ္ဆိတဉ္စ ဝိဿဇ္ဇိတဉ္စာ’’တိအာဒိ (နေတ္တိ. ၄.၂).