ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၅-၁၁၇. မရိယာဒဝိဘာဂဒဿနတ္ထန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ တဏှာဒိဋ္ဌိပရာမာသဿ တထာဂတာနံ ဇာနနပဿနေန၊ သဿတာဒိမိစ္ဆာဒဿနဿ စ သမ္မာဒဿနေန သင်္ကရာဘာဝ-ဝိဘာဂပ္ပကာသနတ္ထံ. တဏှာဒိဋ္ဌိပရာမာသောယေဝ တေသံ၊ န တု တထာဂတာနမိဝ ယထာဘူတံ ဇာနနပဿနံ. တဏှာဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒနမေဝေတံ မိစ္ဆာဒဿနဝေဒယိတံ၊ န တု သောတာပန္နဿ သမ္မာဒဿနဝေဒယိတမိဝ နိစ္စလန္တိ စ ဟိ ဣမာယ ဒေသနာယ မရိယာဒဝိဘာဂံ ဒဿေတိ. တေန ဝက္ခတိ ‘‘ယေန ဒိဋ္ဌိအဿာဒေန။ပေ။ တံ ဝေဒယိတ’’န္တိ၊ ‘‘ဒိဋ္ဌိသင်္ခါတေန စေဝ။ပေ။ ဒဿေတီ’’တိ စ. ‘‘တဒပီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယေန သောမနဿဇာတာ ပညပေန္တီတိ အတ္ထော လဗ္ဘတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သာမတ္ထိယတော ဟိ အဝဂတတ္ထဿေဝေတ္ထ တ-သဒ္ဒေန ပရာမသနံ. ဒိဋ္ဌိအဿာဒေနာတိ ဒိဋ္ဌိယာ ပစ္စယဘူတေန အဿာဒေန. ‘‘ဒိဋ္ဌိသုခေနာ’’တိအာဒိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဇာနန္တာနံ အပဿန္တာနံ တေသံ ဘဝန္တာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ တဒပိ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ဝေဒယိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ယထာဘူတဓမ္မာနံ သဘာဝ’’န္တိ စ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ သင်္ခတဓမ္မသဘာဝံ အဇာနနမတ္တေန မိစ္ဆာ အဘိနိဝိသန္တိ. သာမညဇောတနာ စ ဝိသေသေ အဝတိဋ္ဌတိ. တသ္မာယမေတ္ထ ဝိသေသယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ – ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ ဣဒံ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနံ ဧဝံဂဟိတံ ဧဝံပရာမဋ္ဌံ ဧဝံဂတိကံ ဟောတိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယန္တိ ယထာဘူတမဇာနန္တာနံ အပဿန္တာနံ အထ ဝါ ယသ္မိံ ဝေဒယိတေ အဝီတတဏှတာယ ဧဝံဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပါဒီယတိ၊ တံ ဝေဒယိတံ သမုဒယအတ္ထင်္ဂမာဒိတော ယထာဘူတမဇာနန္တာနံ အပဿန္တာနန္တိ. ဧဝံ ဝိသေသယောဇနာယ ဟိ ယထာ အနာဝရဏဉာဏသမန္တစက္ခူဟိ တထာဂတာနံ ယထာဘူတမေတ္ထ ဇာနနံ၊ ပဿနဉ္စ ဟောတိ၊ န ဧဝံ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ၊ အထ ခေါ တေသံ တဏှာဒိဋ္ဌိပရာမာသောယေဝါတိ ဣမမတ္ထံ ဣမာယ ဒေသနာယ ဒဿေတီတိ ပါကဋံ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ စာယံ ဒေသနာ မရိယာဒဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ဇာတာ.

ဝေဒယိတန္တိ ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၁) ဒိဋ္ဌိပညာပနဝသေန ပဝတ္တံ ဒိဋ္ဌိဿာဒသုခပရိယာယေန ဝုတ္တံ၊ တဒပိ အနုဘဝနံ. တဏှာဂတာနန္တိ တဏှာယ ဥပဂတာနံ၊ ပဝတ္တာနံ ဝါ တဒေဝ ဝုတ္တိနယေန ဝိဝရတိ ‘‘ကေဝလံ။ပေ။ ဝေဒယိတ’’န္တိ. တဉ္စ ခေါ ပနေတန္တိ စ ယထာဝုတ္တံ ဝေဒယိတမေဝ ပစ္စာမသတိ၊ တေနေတံ ဒီပေတိ – ‘‘တဒပိ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ဝေဒယိတမေဝါ’’တိ ဝစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘တဒပိ ဝေဒယိတံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါ’’တိ ပုန သမ္ဗန္ဓော ကာတဗ္ဗောတိ. တဒပိ တာဝ န သမ္ပာပုဏာတီတိ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန မရိယာဒဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘န သောတာပန္နဿ ဒဿနမိဝ နိစ္စလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒဿနန္တိ စ သမ္မာဒဿနသုခံ၊ မဂ္ဂဖလသုခန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကုတော စာယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ ဧဝ-သဒ္ဒသာမတ္ထိယတော. ‘‘ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေန မဂ္ဂဖလသုခံ ဝိယ အဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဟုတွာ ဧကရူပေ အဝတိဋ္ဌတိ၊ အထ ခေါ တံ ဝဋ္ဋာမိသဘူတံ ဒိဋ္ဌိတဏှာသလ္လာနုဝိဒ္ဓတာယ သဥပ္ပီဠတ္တာ ဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါတိ အတ္ထော အာပန္နော ဟောတိ၊ တေနေဝါဟ ‘‘ပရိတဿိတေနာ’’တိအာဒိ. အယမေတ္ထ အဋ္ဌကထာမုတ္တကော သသမ္ဗန္ဓနယော.

ဧဝံ ဝိသေသကာရဏတော ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ အဝိသေသကာရဏတော တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘တတြ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိကာ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ. သဗ္ဗေသဉှိ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ဝေဒနာ၊ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ စ အဝိသိဋ္ဌကာရဏံ. တတ္ထ တဒပီတိ ‘‘သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ယဒေတံ ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ ပညာပနဟေတုဘူတံ သုခါဒိဘေဒံ တိဝိဓမ္ပိ ဝေဒယိတံ၊ တဒပိ ယထာက္ကမံ ဒုက္ခသလ္လာနိစ္စတော၊ အဝိသေသေန သမုဒယတ္ထင်္ဂမဿာဒါဒီနဝနိဿရဏတော ဝါ ယထာဘူတမဇာနန္တာနံ အပဿန္တာနံ ဟောတိ၊ တတော ဧဝ စ သုခါဒိပတ္ထနာသမ္ဘဝတော၊ တဏှာယ စ ဥပဂတတ္တာ တဏှာဂတာနံ တဏှာပရိတဿိတေန ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ ဒိဋ္ဌိစလနမေဝ. ‘‘အသတိ အတ္တနိ ကော ဝေဒနံ အနုဘဝတီ’’တိ ကာယဝစီဒွါရေသု ဒိဋ္ဌိယာ စောပနပ္ပတ္တိမတ္တမေဝ၊ န ပန ဒိဋ္ဌိယာ ပညပေတဗ္ဗော ကောစိ ဓမ္မော သဿတော အတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယောတိ. ဧကစ္စသဿတာဒီသုပိ ဧသ နယော.