သညီဝါဒဝဏ္ဏနာ

၇၅. အာဃာတနာ ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ၊ မရဏတော ဥဒ္ဓံ ပဝတ္တော အတ္တာတိ အတ္ထော. ‘‘ဥဒ္ဓမာဃာတန’’န္တိ ပဝတ္တော ဝါဒေါ ဥဒ္ဓမာဃာတနော သဟစရဏဝသေန၊ တဒ္ဓိတဝသေန စ၊ အန္တလောပနိဒ္ဒေသော ဝါ ဧသ. သော ဧတေသန္တိ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ. ဧဝံ သဒ္ဒတော နိပ္ဖန္နံ အတ္ထတော ဧဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဒ္ဓမာဃာတနာ အတ္တာနံ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အာဃာတနာ ဥဒ္ဓံ ဥပရိဘူတံ အတ္တဘာဝန္တိ အတ္ထော. တေ ဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ‘‘ဥဒ္ဓံ မရဏတော အတ္တာ နိဗ္ဗိကာရော’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘သော ဧတေသ’’န္တိအာဒိနာ အဿတ္ထိယတ္ထံ ဒဿေတိ ယထာ ‘‘ဗုဒ္ဓမဿ အတ္ထီတိ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. အယံ အဋ္ဌကထာတော အပရော နယော – သညီတိ ပဝတ္တော ဝါဒေါ သညီ သဟစရဏာဒိနယေန၊ သညီ ဝါဒေါ ဧတေသန္တိ သညီဝါဒါ သမာသဝသေန. သညီဝါဒေါ ဧဝ ဝါဒေါ ဧတေသန္တိ ဟိ အတ္ထော.

၇၆-၇၇. ရူပီ အတ္တာတိ ဧတ္ထ ကသိဏရူပံ ‘‘အတ္တာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ရူပဝိနိမုတ္တေန အတ္တနာ ဘဝိတဗ္ဗံ ‘‘ရူပမဿ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ သညာယ ဝိယ ရူပဿာပိ အတ္တနိယတ္တာ. န ဟိ ‘‘သညီ အတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ သညာ ဧဝ အတ္တာ၊ အထ ခေါ ‘‘သညာ အဿ အတ္ထီ’’တိ အတ္ထေန အတ္တနိယာဝ၊ တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘တတ္ထ ပဝတ္တသညဉ္စဿ ‘သညာ’တိ ဂဟေတွာ’’တိ? န ခေါ ပနေတမေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ရူပမဿ အတ္ထီတိ ရူပီ’’တိ၊ အထ ခေါ ‘‘ရုပ္ပနသီလော ရူပီ’’တိ. ရုပ္ပနဉ္စေတ္ထ ရူပသရိက္ခတာယ ကသိဏရူပဿ ဝဍ္ဎိတာဝဍ္ဎိတကာလဝသေန ဝိသေသာပတ္တိ. သာ ဟိ ‘‘နတ္ထီ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ ပရိတ္တဝိပုလတာဒိဝိသေသသဗ္ဘာဝတော. ယဒေဝံ သိယာ ‘‘ရုပ္ပနသီလော ရူပီ’’တိ၊ အထ ဣမဿ ဝါဒဿ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟော န ယုဇ္ဇတိ ရုပ္ပနသီလဿ ဘေဒသဗ္ဘာဝတောတိ? ယုဇ္ဇတေဝ ကာယဘေဒတော ဥဒ္ဓံ ပရိကပ္ပိတဿ အတ္တနော နိဗ္ဗိကာရတာယ တေန အဓိပ္ပေတတ္တာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ. အထ ဝါ ‘‘ရူပမဿ အတ္ထီတိ ရူပီ’’တိ ဝုတ္တေပိ န ကောစိ ဒေါသော ကပ္ပနာသိဒ္ဓေန ဘေဒေန အဘေဒဿာပိ နိဒ္ဒေသဒဿနတော ယထာ ‘‘သိလာပုတ္တကဿ သရီရ’’န္တိ.

အပိစ အဝယဝဝသေန အဝယဝိနော တထာနိဒ္ဒေသနိဒဿနတော ယထာ ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၉၀)၊ ရုပ္ပနံ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသဘာဝေါ၊ တဒဿ အတ္ထီတိ ရူပီ၊ အတ္တာ ‘‘ရူပိနော ဓမ္မာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၁.ဒုကမာတိကာ) ဝိယ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ အတ္တနော ရူပသဘာဝတ္တာ ‘‘ရူပီ အတ္တာ’’တိ ဝစနံ ဉာယာဂတမေဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကသိဏရူပံ အတ္တာ’’တိ. ‘‘ဂဟေတွာ’’တိ ဧတေန စေတဿ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ကသိဏရူပေ. အဿာတိ ပရိကပ္ပိတဿ အတ္တနော၊ အာဇီဝကာဒယော တက္ကမတ္တေန ပညပေန္တိ ဝိယာတိ အတ္ထော. အာဇီဝကာ ဟိ တက္ကိကာယေဝ၊ န လာဘိနော. နိယတဝါဒိတာယ ဟိ ကမ္မဖလပဋိက္ခေပတော နတ္ထိ တေသံ ဈာနသမာပတ္တိလာဘော. တထာ ဟိကဏှာဘိဇာတိအာဒီသု ကာဠကာဒိရူပံ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဧကစ္စေ အာဇီဝကာ ပဋိဇာနန္တိ. ပုရိမနယေန စေတ္ထ လာဘီနံ ဒဿေတိ၊ ပစ္ဆိမနယေန ပန တက္ကိကံ. ဧဝမီဒိသေသု. ရောဂ-သဒ္ဒေါ ဘင်္ဂပရိယာယော ဘင်္ဂဿာပိ ရုဇ္ဇနဘာဝတော၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ အရောဂ-သဒ္ဒဿ နိစ္စပရိယာယတာ ဥပပန္နာ ဟောတိ၊ တေနာဟ ‘‘နိစ္စော’’တိ. ရောဂ-သဒ္ဒေါ ဝါ ဗျာဓိပရိယာယော. အရောဂေါတိ ပန ရောဂရဟိတတာသီသေန နိဗ္ဗိကာရတာယ နိစ္စတံ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ပဋိဇာနာတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘နိစ္စော’’တိ ဝုတ္တံ. ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသပဌမာရုပ္ပဝိညာဏနတ္ထိဘာဝါကိဉ္စညာယတနာနိ ယထာရဟမရူပသမာပတ္တိနိမိတ္တံ နာမ. နိမ္ဗပဏ္ဏေ တပ္ပရိမာဏော တိတ္တကရသော ဝိယ သရီရပ္ပရိမာဏော အရူပီ အတ္တာ သရီရေ တိဋ္ဌတီတိ တက္ကမတ္တေနေဝ နိဂဏ္ဌာ ‘‘အရူပီ အတ္တာ သညီ’’တိ ပညပေန္တီတိ အာဟ ‘‘နိဂဏ္ဌာဒယော ဝိယာ’’တိ.

တတိယာ ပနာတိ ‘‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ’’တိ လဒ္ဓိ. မိဿကဂါဟဝသေနာတိ ရူပါရူပသမာပတ္တီနံ ယထာဝုတ္တာနိ နိမိတ္တာနိ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဧကောဝ ‘‘အတ္တာ’’တိ၊ တတ္ထ ပဝတ္တသညဉ္စဿ ‘‘သညာ’’တိ ဂဟဏဝသေန. အယဉှိ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ရူပါရူပသမာပတ္တိလာဘီ တာသံ နိမိတ္တံ ရူပဘာဝေန၊ အရူပဘာဝေန စ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဂဟေတွာ ‘‘ရူပီ စ အရူပီ စာ’’တိ အဘိနိဝေသံ ဇနေသိ အထေတဝါဒိနော ဝိယ၊ တက္ကမတ္တေနေဝ ဝါ ရူပါရူပဓမ္မာနံ မိဿကဂဟဏဝသေန ‘‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ’’တိ အဘိနိဝိဿ အဋ္ဌာသိ. စတုတ္ထာတိ ‘‘နေဝ အရူပီ စ နာရူပီ စ အတ္တာ’’တိ လဒ္ဓိ. တက္ကဂါဟေနေဝါတိ သင်္ခါရသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တဓမ္မာ ဝိယ အစ္စန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ သကိစ္စသာဓနာသမတ္ထတာယ ခမ္ဘကုစ္ဆိ [ထမ္ဘကုဋ္ဋ (ဒီ. နိ. ဋီ. ၁၇၆-၇၇)] ဟတ္ထပါဒါဒိသင်္ဃာတော ဝိယ နေဝ ရူပီ၊ ရူပသဘာဝါနတိဝတ္တနတော န စ အရူပီတိ ဧဝံ ပဝတ္တတက္ကဂါဟေနေဝ.

အယံ အဋ္ဌကထာမုတ္တကော နယော – နေဝရူပီ နာရူပီတိ ဧတ္ထ ဟိ အန္တာနန္တိကစတုတ္ထဝါဒေ ဝိယ အညမညပဋိက္ခေပဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သတိပိ စ တတိယဝါဒေန ဣမဿ သမာနတ္ထဘာဝေ တတ္ထ ဒေသကာလဘေဒဝသေန ဝိယ ဣဓ ကာလဝတ္ထုဘေဒဝသေန တတိယစတုတ္ထဝါဒါနံ ဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကာလဘေဒဝသေန ဟိ ဣဓ တတိယဝါဒဿ ပဝတ္တိ ရူပါရူပနိမိတ္တာနံ သဟအနုပဋ္ဌာနတော. စတုတ္ထဝါဒဿ ပန ဝတ္ထုဘေဒဝသေန ပဝတ္တိ ရူပါရူပဓမ္မသမူဟဘာဝတောတိ. ဒုတိယစတုက္ကံ အန္တာနန္တိကဝါဒေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဒ္ဒတ္ထတော သမာနတ္ထတ္တာ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တမ္ပိ ‘‘အမတိ ဂစ္ဆတိ ဘာဝေါ ဩသာနမေတ္ထာ’’တိအာဒိနာ အမှေဟိ ဝုတ္တမေဝ၊ ကေဝလံ ပန တတ္ထ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တော၊ ဣဓ အပရန္တကပ္ပနာဝသေနာတိ အယံ ဝိသေသော ပါကဋောယေဝ. ကာမဉ္စ နာနတ္တသညီ အတ္တာတိ အယမ္ပိ ဝါဒေါ သမာပန္နကဝသေန လဗ္ဘတိ. အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ ဝသေန သညာဘေဒသမ္ဘဝတော. တထာပိ သမာပတ္တိယံ ဧကရူပေနေဝ သညာယ ဥပဋ္ဌာနတော လာဘီဝသေန ဧကတ္တသညိတာ သာတိသယံ ယုတ္တာတိ အာဟ ‘‘သမာပန္နကဝသေန ဧကတ္တသညီ’’တိ. ဧကသမာပတ္တိလာဘိနော ဧဝ ဝါ ဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သတိပိ စ သမာပတ္တိဘေဒတော သညာဘေဒသမ္ဘဝေ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေယေဝ သညာနာနတ္တဿ ဩဠာရိကဿ သမ္ဘဝတော တက္ကီဝသေနေဝ နာနတ္တသညိတံ ဒဿေတုံ ‘‘အသမာပန္နကဝသေန နာနတ္တသညီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပရိတ္တကသိဏဝသေနာတိ အဝဍ္ဎိတတ္တာ အပ္ပကကသိဏဝသေန၊ ကသိဏဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ သညာယ ဝိသယဒဿနံ. ဝိသယဝသေန ဟိ သညာယ ပရိတ္တတာ၊ ဣမိနာ စ သတိပိ သညာဝိနိမုတ္တဓမ္မေ ‘‘သညာယေဝ အတ္တာ’’တိ ဝဒတီတိ ဒဿေတိ. ဧသ နယော ဝိပုလကသိဏဝသေနာတိ ဧတ္ထာပိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ အန္တာနန္တိကဝါဒေ စေဝ ဣဓ စ အန္တာနန္တစတုက္ကေ ပဌမဒုတိယဝါဒေသု သဒ္ဒတ္ထမတ္တတော သမာနေသုပိ သဘာဝတော တေဟိ ဒွီဟိ ဝါဒေဟိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဝါဒါနံ ဝိသေသော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ အညထာ ဝုတ္တပ္ပကာရေသု ဝါဒေသု သတိပိ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပနဘေဒမတ္တေန ကေဟိစိ ဝိသေသေ ကေဟိစိ အဝိသေသောယေဝ သိယာတိ.

အယံ ပန အဋ္ဌကထာမုတ္တကော နယော – ‘‘အင်္ဂုဋ္ဌပ္ပမာဏော အတ္တာ၊ အဏုမတ္တော အတ္တာ’’တိအာဒိလဒ္ဓိဝသေန ပရိတ္တော စ သော သညီ စာတိ ပရိတ္တသညီ ကာပိလကာဏာဒပဘုတယော [ကပိလကဏာဒါဒယော (ဒီ. နိ. ဋီ. ၁.၇၆-၇၇)] ဝိယ. အတ္တနော သဗ္ဗဂတဘာဝပဋိဇာနနဝသေန အပ္ပမာဏော စ သော သညီ စာတိ အပ္ပမာဏသညီတိ.

ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိဘဏ္ဍတ္တာ ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ ဒိဗ္ဗစက္ခုပဘာဝဇနိတေန ယထာကမ္မူပဂဉာဏေန ဒိဿမာနာပိ သတ္တာနံ သုခါဒိသမင်္ဂိတာ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာဝ ဒိဋ္ဌာ နာမာတိ အာဟ ‘‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ’’တိအာဒိ. စတုက္ကနယံ၊ ပဉ္စကနယဉ္စ သန္ဓာယ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဘူမိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌိဂတိကဝိသယာသု ဟိ ပဉ္စဝေါကာရဈာနဘူမီသု ဝေဟပ္ဖလဘူမိံ ဌပေတွာ အဝသေသာ ယထာရဟံ စတုက္ကနယေ တိကဇ္ဈာနဿ၊ ပဉ္စကနယေ စ စတုက္ကဇ္ဈာနဿ ဝိပါကဋ္ဌာနတ္တာ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဘူမိယော နာမ. သုဒ္ဓါဝါသာ ပန တေသမဝိသယာ. နိဗ္ဗတ္တမာနန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ. နနု စ ‘‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တဝါဒါနံ အပရန္တဒိဋ္ဌိဘာဝတော ‘‘နိဗ္ဗတ္တမာနံ ဒိသွာ’’တိ ပစ္စုပ္ပန္နဝစနံ အနုပပန္နမေဝ သိယာ. အနာဂတဝိသယာ ဟိ ဧတေ ဝါဒါတိ? ဥပပန္နမေဝ အနာဂတဿ ဧကန္တသုခီဘာဝါဒိကဿ ပကပ္ပနာယ ပစ္စုပ္ပန္နနိဗ္ဗတ္တိဒဿနေန အဓိပ္ပေတတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘နိဗ္ဗတ္တမာနံ ဒိသွာ ‘ဧကန္တသုခီ’တိ ဂဏှာတီ’’တိ. ဧတ္ထ စ တဿံ တဿံ ဘူမိယံ ဗာဟုလ္လေန သုခါဒိသဟိတဓမ္မပ္ပဝတ္တိဒဿနံ ပဋိစ္စ တေသံ ‘‘ဧကန္တသုခီ’’တိအာဒိဂဟဏတော တဒနုရူပါယေဝ ဘူမိ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန ဝိယ ဟိ အတ္ထပကရဏာဒိဝသေနပိ အတ္ထဝိသေသော လဗ္ဘတိ. ‘‘ဧကန္တသုခီ’’တိအာဒီသု စ ဧကန္တဘာဝေါ ဗဟုလံ ပဝတ္တိမတ္တံ ပတိ ပယုတ္တော. တထာပဝတ္တိမတ္တဒဿနေန တေသံ ဧဝံ ဂဟဏတော. အထ ဝါ ဟတ္ထိဒဿကအန္ဓာ ဝိယ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ယံ ယဒေဝ ပဿန္တိ၊ တံ တဒေဝ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ဥဒါနေ ‘‘အညတိတ္ထိယာ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ’’တိအာဒိ၊ (ဥဒါ. ၅၅) တသ္မာ အလမေတ္ထ ယုတ္တိမဂ္ဂနာတိ. ‘‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဒိသွာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ သမတ္ထေတုံ ‘‘ဝိသေသတော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.