ဥဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

ကေနစီတိ ရူပေန ဝါ အရူပေန ဝါ. စိတ္တုပ္ပါဒေန တာဝ ရူပဿ သမယဝဝတ္ထာနံ န သက္ကာ ကာတုံ အဗျာပိတာယ အနေကန္တိကတာယ စာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အစိတ္တသမုဋ္ဌာနသဗ္ဘာဝတော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ စိတ္တဿ တီသု ခဏေသု ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣမသ္မိံ တာဝ ဝါဒေ စိတ္တုပ္ပတ္တိသမယေန ရူပူပပတ္တိသမယဿ ဝဝတ္ထာနံ မာ ဟောတု၊ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေယေဝ သဗ္ဗမ္ပိ ရူပံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣမသ္မိံ ပန ဝါဒေ ကထန္တိ? ဧတ္ထာပိ အစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ စိတ္တေန သဟုပ္ပါဒေပိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရူပံ ဝိယ အစိတ္တပဋိ ဗန္ဓုပ္ပါဒတာယ န စိတ္တေန ဝဝတ္ထာပေတဗ္ဗသမယန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အစိတ္တသမုဋ္ဌာနသဗ္ဘာဝတော’’တိ. တေန စိတ္တုပ္ပါဒေန ရူပဿ သမယဝဝတ္ထာနံ န ဗျာပီတိ ဒဿေတိ. အနေကစိတ္တသမုဋ္ဌာနတာယ ဝဝတ္ထာနာဘာဝတောတိ သမ္ဗန္ဓော. နိယတေ ဟိ သမုဋ္ဌာပကစိတ္တေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ သိယာ ဝဝတ္ထာနန္တိ.

ကေသဉ္စီတိ ကာမာဝစရကုသလာဒီနံ. ကတ္ထစီတိ အာရုပ္ပေ. ကေသဉ္စီတိ ဝါ ကေသဉ္စိ ပဉ္စဝေါကာရဝိပါကာနံ. ကတ္ထစီတိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ စရိမက္ခဏေ စ. ‘‘တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁) စိတ္တသဟဘာဝိနံ ဧဝ စိတ္တေန သမယဝဝတ္ထာနံ ကတန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အစိတ္တသဟဘုဘာဝတော’’တိ. တေသန္တိ ဥပါဒါရူပါနံ. ယော ယဿ သဟဘာဝေန ဥပကာရကော၊ သော ဧဝ တဿ သမယဝဝတ္ထာပကဘာဝေန ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘သဟဇာတ။ပေ။ တ္တနတော’’တိ. နာပိ မဟာဘူတေဟီတိအာဒိနာ ဝဝတ္ထာနာဘာဝမေဝ ဒဿေတိ. ကေသဉ္စီတိ အကမ္မဇာဒီနံ. ကေဟိစီတိ ကမ္မဇာဒီဟိ. ပဝတ္တိတောတိ ပဝတ္တနတော. သဟာတိ ဧကသ္မိံ ကာလေ. အဘာဝါတိ နိယောဂတော အဘာဝါ.

ဝိညတ္တိ ။ပေ။ န သက္ကာ ဝတ္တုံ မဟာဘူတေဟိ သမယဝဝတ္ထာနေ ကရိယမာနေ တေဟိ အယာဝဘာဝိတတာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ဧကသ္မိံ ကာလေတိအာဒိနာပိ မဟာဘူတေဟိ သမယနိယမနေ ဝဝတ္ထာနာဘာဝမေဝ ဝိဘာဝေတိ. ‘‘တထာ ဝိဘဇနတ္ထ’’န္တိ၊ ‘‘အဝိဘတ္တံ အဗျာကတံ အတ္ထီတိ ဒဿေတု’’န္တိ စ ဣမေသံ ပဒါနံ ‘‘ဝိဘတ္တံ အဝိဘတ္တဉ္စ သဗ္ဗံ သင်္ဂဏှန္တော အာဟာ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. သမယဝဝတ္ထာနံ ကတွာ နိဒ္ဒိသိယမာနဿ နိပ္ပဒေသတာယ အသမ္ဘဝတော ဧကဒေသံ နိဒ္ဒိသိတွာ သာမညေန နိဂမနံ ယုတ္တံ၊ အကတွာ ပန သမယဝဝတ္ထာနံ သရူပတော နိဒ္ဒိသနေန တထာတိ ဣမမတ္ထံ အာဟ ‘‘သမယဝဝတ္ထာနေနာ’’တိအာဒိနာ. အဝိဘတ္တေတိ ဝိပါကကိရိယာဗျာကတံ ဝိယ န ပုဗ္ဗေ ဝိဘတ္တေ. ဝိဘဇိတဗ္ဗေတိ ဘေဒဝန္တတာယ ဝိဘဇနာရဟေ. ဒဿိတေတိ ဥဒ္ဒိသနဝသေန ဒဿိတေ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရတရေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ.

ဝိပါကာဒိဓမ္မာနံ နယနံ နယော၊ သောဝ ဒဿနန္တိ နယဒဿနံ. ‘‘ဒေသနာ’’တိ ဝုတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဂဟဏမေဝ နယဒဿနန္တိ. ဒုတိယဝိကပ္ပေ ပန ကာမာဝစရာဒိဘာဝေန နီယတီတိ နယော၊ ကိရိယာဗျာကတံ. တဿ ဒဿနံ နယဒဿနန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဒုကာဒီသု နိဒ္ဒေသဝါရေ စ ဟဒယဝတ္ထုနော အနာဂတတ္တာ တံ အဂ္ဂဟေတွာ ပဌမဝိကပ္ပေါ ဝုတ္တော၊ ဧကကေ ပန ဝတ္ထုပိ ဂဟိတန္တိ ‘‘ဟဒယဝတ္ထုဉ္စာ’’တိ ဒုတိယဝိကပ္ပေ ဝုတ္တံ. ကိံ ပန ကာရဏံ ဒုကာဒီသု နိဒ္ဒေသဝါရေ စ ဟဒယဝတ္ထု န ဂဟိတန္တိ? ဣတရဝတ္ထူဟိ အသမာနဂတိကတ္တာ ဒေသနာဘေဒတော စ. ယထာ ဟိ စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ ဧကန္တတော စက္ခာဒိနိဿယာနိ၊ န ဧဝံ မနောဝိညာဏံ ဧကန္တတော ဟဒယဝတ္ထုနိဿယံ၊ နိဿိတမုခေန စ ဝတ္ထုဒုကာဒိဒေသနာ ပဝတ္တာ. ယမ္ပိ ဧကန္တတော ဟဒယဝတ္ထုနိဿယံ၊ တဿ ဝသေန ‘‘အတ္ထိ ရူပံ မနောဝိညာဏဿ ဝတ္ထူ’’တိအာဒိနာ ဒုကာဒီသု ဝုစ္စမာနေသုပိ တဒနုကူလအာရမ္မဏဒုကာဒယော န သမ္ဘဝန္တိ. န ဟိ ‘‘အတ္ထိ ရူပံ မနောဝိညာဏဿ အာရမ္မဏံ၊ အတ္ထိ ရူပံ န မနောဝိညာဏဿ အာရမ္မဏ’’န္တိအာဒိနာ သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ဝတ္ထာရမ္မဏဒုကဒေသနာ ဘိန္နဂတိကာ သိယုံ၊ သမာနဂတိကာ စ တာ ဒေသေတုံ ဘဂဝတော အဇ္ဈာသယော. ဧသာ ဟိ ဘဂဝတော ဒေသနာ ပကတိ. တေနေဝ ဟိ နိက္ခေပကဏ္ဍေ စိတ္တုပ္ပါဒဝိဘာဂေန အဝုစ္စမာနတ္တာ အဝိတက္ကာဝိစာရပဒဝိဿဇ္ဇနေ ဝိစာရောတိ ဝတ္တုံ န သက္ကာတိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တပဒဝိဿဇ္ဇနေ လဗ္ဘမာနောပိ ဝိတက္ကော န ဥဒ္ဓဋော၊ အညထာ ဝိတက္ကော စာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ. ဧဝံ ဣတရဝတ္ထူဟိ အသမာနဂတိကတ္တာ ဒေသနာဘေဒတော စ ဒုကာဒီသု ဥဒ္ဒေသေ န ဂဟိတံ. ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿေဝ ဟိ နိဒ္ဒိသနတော နိဒ္ဒေသေပိ န ဂဟိတံ ဟဒယဝတ္ထူတိ ဝဒန္တိ.

စက္ခာဒိဒသကာ သတ္တာတိ စက္ခုသောတဃာနဇိဝှါကာယဣတ္ထိဘာဝပုရိသဘာဝဒသကာ သတ္တ၊ ဧကသန္တာနဝသေန ဝါ စက္ခုသောတဃာနဇိဝှါကာယဘာဝဝတ္ထုဒသကာ သတ္တ. နိဗ္ဗာနဿ အသတိပိ ပရမတ္ထတော ဘေဒေ ပရိကပ္ပိတဘေဒေါပိ ဘေဒေါယေဝ ဝေါဟာရဝိသယေတိ ကတွာ သောပါဒိသေသာဒိဘေဒေါ ဝုတ္တော.

၅၈၄. ကိဉ္စာပိ အညတ္ထ ကုက္ကုဋဏ္ဍသဏ္ဌာနေ ပရိမဏ္ဍလ-သဒ္ဒေါ ဒိဿတိ၊ စက္ကသဏ္ဌာနတာ ပန ဝဋ္ဋသဏ္ဌာနေ စက္ကဝါဠေ ဝုစ္စမာနော ပရိမဏ္ဍလ-သဒ္ဒေါ ဝဋ္ဋပရိယာယော သိယာ. အနေကတ္ထာ ဟိ သဒ္ဒါတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဝဋ္ဋံ ပရိမဏ္ဍလ’’န္တိ. ဧတ္ထ စ သိနေရုယုဂန္ဓရာဒီနံ သမုဒ္ဒတော ဥပရိအဓောဘာဂါနံ ဝသေန ဥဗ္ဗေဓော ဝုတ္တော၊ အာယာမဝိတ္ထာရေဟိပိ သိနေရု စတုရာသီတိယောဇနသဟဿပရိမာဏောဝ. ယထာဟ ‘‘သိနေရု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဗ္ဗတရာဇာ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ အာယာမေန၊ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ ဝိတ္ထာရေနာ’’တိ (အ. နိ. ၇.၆၆). သိနေရုံ ပါကာရပရိက္ခေပဝသေန ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတာ ယုဂန္ဓရာဒယော၊ သိနေရုယုဂန္ဓရာဒီနံ အန္တရေပိ သီတသမုဒ္ဒါ နာမ. ‘‘တေ ဝိသာလတော ယထာက္ကမံ သိနေရုအာဒီနံ အစ္စုဂ္ဂမနသမာနပရိမာဏာ’’တိ ဝဒန္တိ.

ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠဿေဝ အာဏာခေတ္တဘာဝေါ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠဿ ဇာတိခေတ္တဘာဝေါ ဝိယ ဓမ္မတာဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိကပ္ပသမာနသမုစ္စယဝိဘာဝနေသု ဝိယ အဝဓာရဏေ အနိယမေ စ ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝတ္တတီတိ တထာ ယောဇနာ ကတာ. အနေကတ္ထာ ဟိ နိပါတာတိ. တတ္ထ အနေကန္တိကတ္ထော အနိယမတ္ထော.

သီလာဒိဝိသုဒ္ဓိသမ္ပာဒနေန၊ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေနေဝ ဝါ မဟာကိစ္စတာယ မဟန္တေန ဝါယာမေန. သတိပိ လက္ခဏာဒိဘေဒေ ဧကသ္မိံ ဧဝ ကာလေ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ အနေကသတသဟဿကလာပဝုတ္တိတော မဟန္တာနိ ဗဟူနိ ဘူတာနိ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနာနီတိ ဝါ မဟာဘူတာနိ ယထာ ‘‘မဟာဇနော’’တိ. ဧဝန္တိ ‘‘ဥပါဒါယ ပဝတ္တ’’န္တိ အတ္ထေ သတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတာ ဝုတ္တာ ဟောတိ ပစ္စယသမ္ဘူတတာဒီပနတော. ဥပါဒါယတီတိ ဥပါဒါယတိ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော. တေနေဝါဟ ‘‘ဧကန္တနိဿိတဿာ’’တိ. ‘‘ဘဝတိ ဟိ နိဿယရူပါနံ သာမိဘာဝေါ’’တိ အာဓာရာဓေယျသမ္ဗန္ဓဝစနိစ္ဆာယ အဘာဝေ အာဓာရဘူတောပိ အတ္ထော သံသာမိသမ္ဗန္ဓဝစနိစ္ဆာယ သာမိဘာဝေန ဝုစ္စတိ ယထာ ‘‘ရုက္ခဿ သာခါ’’တိ အဓိပ္ပါယော.

တိဝိဓရူပသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ

၅၈၅. ဝိညတ္တိဒုကော စာတိ စ-သဒ္ဒေန စိတ္တသဟဘုစိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုကာပိ သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သက္ကာ ဟိ ဧတေန နယေန။ပေ။ ဝိညာတုန္တိ ဧတ္ထ ပဉ္စဝီသာယ တာဝ ဝတ္ထုဒုကေသု ပဌမဒုကပဉ္စကာဒယော စုဒ္ဒသဟိပိ ပကိဏ္ဏကဒုကေဟိ အဝသိဋ္ဌေဟိ ဝတ္ထုဒုကေဟိ ပဉ္စဝီသာယ အာရမ္မဏဒုကေဟိ ပဉ္စဟိ ဗာဟိရာယတနဒုကေဟိ ရူပဓာတုဒုကာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ဓာတုဒုကေဟိ ပစ္ဆိမကေဟိ တီဟိ ဣန္ဒြိယဒုကေဟိ ဒွါဒသဟိပိ သုခုမရူပဒုကေဟိ ပဌမာဒိဝဇ္ဇေဟိ အဝသိဋ္ဌေဟိ အာယတနဓာတုဣန္ဒြိယဒုကေဟိ စ ယောဇနံ ဂစ္ဆန္တိ. ပဉ္စဝီသာယ ပန အာရမ္မဏဒုကေသု ပုရိမကော ဒုကပဉ္စကော ဥပါဒိန္နဥပါဒိန္နုပါဒါနိယသနိဒဿနစိတ္တသမုဋ္ဌာနစိတ္တသဟဘုစိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုကဝဇ္ဇေဟိ ပကိဏ္ဏကဒုကေဟိ သဗ္ဗေဟိပိ ဝတ္ထုဒုကေဟိ ရူပါယတနရူပဓာတုဒုကဝဇ္ဇေဟိ အာယတနဓာတုဒုကေဟိ သဗ္ဗေဟိပိ ဣန္ဒြိယဒုကသုခုမရူပဒုကေဟိ ယောဇနံ ဂစ္ဆတိ. ဒုတိယဒုကပဉ္စကာဒီသု ယထာက္ကမံ သဒ္ဒါယတနသဒ္ဒဓာတုဒုကာဒယော ယောဇနံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ ရူပါယတနရူပဓာတုဒုကာဒယော ဂစ္ဆန္တိ. ပကိဏ္ဏကဒုကေသု သနိဒဿနဒုကဉ္စာတိ အယမေဝ ဝိသေသော. ယထာ စ ဝတ္ထုဒုကေသု၊ ဧဝံ စက္ခာယတနစက္ခုဓာတုစက္ခုန္ဒြိယာဒိဒုကပဉ္စကေသု. ယထာ စ အာရမ္မဏဒုကေသု၊ ဧဝံ ရူပါယတနရူပဓာတုအာဒိဒုကပဉ္စကေသု တိကယောဇနာ. ဣတ္ထိန္ဒြိယပုရိသိန္ဒြိယဇီဝိတိန္ဒြိယဒုကာ သုခုမရူပဒုကာ စ သဗ္ဗေဟိပိ ဒုကေဟိ ယောဇနံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဧဝံ တာဝ တိကယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နနု စာယမ္ပိ ယောဇနာ ဘဂဝတာ န ဒေသိတာတိ န ကာတဗ္ဗာတိ? နယိဒံ ဧကန္တိကံ. ကသ္မာ? ဘဂဝတာ ဒိန္နနယေန ယောဇနာပိ ဘဂဝတောယေဝ ဒေသနာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ မာတိကာဝဏ္ဏနာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁-၆) ‘‘ဟေတူ စေဝ ဓမ္မာ အဟေတုကာ စာတိ ဣဒမ္ပိ သမ္ဘဝတီ’’တိအာဒိ. သမ္ဘဝေါ ဟိ ဂဟဏဿ ကာရဏန္တိ စ.

တိဝိဓရူပသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စတုဗ္ဗိဓာဒိရူပသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ

၅၈၆. စိတ္တတော ဧဝ သမုဋ္ဌာတီတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဣမမေဝ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ‘‘ဝိညတ္တိဒုကာဒီဟိ သမာနဂတိကော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုကော’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိနိဝတ္တိတေ ဟိ သာမညေ ယံ ရူပံ ဇနကပစ္စယေသု စိတ္တတော သမုဋ္ဌာတိ၊ တံ စိတ္တတော ဧဝ သမုဋ္ဌာတီတိ. ဝိညတ္တိဒုကာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန စိတ္တသဟဘုစိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုကေ သင်္ဂဏှာတိ. လဗ္ဘမာနောတိ ယံ တံ ရူပံ ဥပါဒါ၊ တံ အတ္ထိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ၊ အတ္ထိ န စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ. ယံ တံ ရူပံ နုပါဒါ၊ တံ အတ္ထိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ၊ အတ္ထိ န စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဧဝံ လဗ္ဘမာနော. သနိဒဿနဒုကာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သပ္ပဋိဃမဟာဘူတဒုကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. တေနာတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုကေန. တဿာတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုကဿေဝ. အညေ ပနာတိ ဝိညတ္တိစိတ္တသမုဋ္ဌာနစိတ္တသဟဘုစိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုကေဟိ အညေပိ ပကိဏ္ဏကဒုကာ.

သဒ္ဒါယတနဿ ဧကန္တတော အနုပါဒိန္နတ္တာ ‘‘သောတသမ္ဖဿာရမ္မဏဒုကာဒယော ဝဇ္ဇေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. စတုက္ကာ လဗ္ဘန္တီတိ ယံ တံ ရူပံ ဥပါဒိန္နံ၊ တံ အတ္ထိ စက္ခုသမ္ဖဿဿ အာရမ္မဏံ၊ အတ္ထိ စက္ခုသမ္ဖဿဿ နာရမ္မဏံ. ယံ တံ ရူပံ အနုပါဒိန္နံ၊ တံ အတ္ထိ စက္ခုသမ္ဖဿဿ အာရမ္မဏံ၊ အတ္ထိ စက္ခုသမ္ဖဿဿ နာရမ္မဏန္တိ ဧဝမာဒယော သဗ္ဗာရမ္မဏဗာဟိရာယတနာဒိလဗ္ဘမာနဒုကေဟိ ယောဇနာယံ စတုက္ကာ လဗ္ဘန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝသေသေဟီတိ အာရမ္မဏဗာဟိရာယတနရူပဓာတုဒုကာဒိတော လဗ္ဘမာနဒုကေဟီတိ ဝုတ္တဒုကရာသိတော အဝသေသေဟိ. တေသန္တိ ဥပါဒိန္နဥပါဒိန္နုပါဒါနိယစိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုကာနံ. အညေသန္တိ ဥပါဒိန္နဒုကာဒိတော အညေသံ ဥပါဒါဒုကာဒီနံ. ဝတ္ထုဒုကာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန စက္ခာယတနဒုကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဧတ္ထာပိ အဝသေသေဟိ တေသံ အညေသဉ္စ ယောဇနာယ စတုက္ကာ န လဗ္ဘန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

စတုဗ္ဗိဓာဒိရူပသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဥဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.