၉. သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၆၅၂. နဝမေ အန္တရဃရေတိ အန္တရေ ဃရာနိ ဧတ္ထ၊ ဧတဿာတိ ဝါ အန္တရဃရန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ ဂေါစရဂါမေ. တေနာဟ ‘‘အန္တောဂါမေ’’တိ. ပါဠိယံ ဝိပ္ပဝသန္တီတိ ဣဒံ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တာ အန္တရဃရေ စီဝရံ နိက္ခိပိံသု၊ တတော အညတ္ထ ဝသန္တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တသ္မိဉှိ ဝိဟာရေ အန္တရဃရေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ ဝသိတုံ အနုညာတတ္တာ တတ္ထ ဝါသော ဝိပ္ပဝါသော နာမ န ဟောတိ. ဒုဗ္ဗလစောဠာ ဒုစ္စောဠာ ဝိရူပစောဠာ ဝါ၊ ဒုစ္စောဠတ္တာ ဧဝ လူခစီဝရာ.

၆၅၃. ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ ဣမဿ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဥပသမ္ပဇ္ဇာ’’တိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗေ ‘‘ဥပသမ္ပဇ္ဇ’’န္တိ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ယော ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘော ပဋိလာဘော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဥပသမ္ပဇ္ဇန္တိအာဒီသု ဝိယာ’’တိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အနာပုစ္ဆံ ဝါ ပက္ကမေယျာ’’တိအာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပဂန္တွာတိ ဥပ-သဒ္ဒဿ အတ္ထမာဟ. ဝသိတွာတိ အခဏ္ဍံ ဝသိတွာ. ‘‘ယေန ယဿ ဟိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဒူရဋ္ဌမ္ပိ စ တဿ တ’’န္တိ ဝစနတော ‘‘ဣမဿ။ပေ။ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမဿာတိ ‘‘ဥပဝဿ’’န္တိ ပဒဿ. နိက္ခိပေယျာတိ ဌပေယျ.

ဧတ္တာဝတာ စ ပုရိမိကာယ ဥပဂန္တွာ အခဏ္ဍံ ကတွာ ဝုတ္ထဝဿေန အာရညကေသု သေနာသနေသု ဝိဟရန္တေန သကလံ ကတ္တိကမာသံ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတုံ အနုညာတံ ဟောတိ. အနတ္ထတကထိနဿ ဟိ စီဝရမာသေ ဝိပ္ပဝါသော န ဝဋ္ဋတိ အတ္ထတကထိနာနံယေဝ အသမာဒါနစာရဿ အနုညာတတ္တာ. ကေစိ ပန ‘‘အနတ္ထတကထိနာနံ စီဝရမာသေပိ အသမာဒါနစာရော လဗ္ဘတီ’’တိ ဝတွာ ဗဟုဓာ ပပဉ္စေန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ဗျဉ္ဇနဝိစာရဏန္တိ ‘‘ဥပဝဿ ဥပဝဿိတွာ’’တိအာဒိဝိစာရဏံ. တဿပီတိ ‘‘ဝုတ္ထဝဿာန’’န္တိ ဝိဘင်္ဂပဒဿ. ဝုတ္ထဝဿာနန္တိ စ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. တေနာဟ – ‘‘ဧဝရူပါနံ ဘိက္ခူနံ အဗ္ဘန္တရေ’’တိ. သေနာသနေသူတိ ဧတ္ထ တထာရူပေသူတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတောတိ ဧတ္ထ ‘‘ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ နာမ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. အပရိက္ခိတ္တဿ ပန ဂါမဿ ပရိယန္တေ ဌိတဃရူပစာရတော ပဋ္ဌာယ ဧကော လေဍ္ဍုပါတော ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနန္တိ ဣဒမေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ. တေနေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေပိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၁) ဝုတ္တံ ‘‘အပရိက္ခိတ္တဿ ပဌမလေဍ္ဍုပါတတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ. သဗ္ဗပဌမန္တိ ဂါမာဘိမုခဒိသာဘာဂတော သဗ္ဗပဌမံ. တံ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာတိ တံ ပဌမသေနာသနာဒိံ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ဣဒဉ္စ ဝိနယဓရာနံ မတေန ဝုတ္တံ၊ မဇ္ဈိမဘာဏကာနံ မတေန ပန ‘‘သေနာသနာဒီနံ ဥပစာရေ ဌိတဿ ဧကလေဍ္ဍုပါတံ မုဉ္စိတွာ မိနိတဗ္ဗ’’န္တိ မဇ္ဈိမဘာဏကာ ဝဒန္တိ. တေနေဝ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝိဟာရဿပိ ဂါမဿေဝ ဥပစာရံ နီဟရိတွာ ဥဘိန္နံ လေဍ္ဍုပါတာနံ အန္တရာ မိနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပဉ္စဓနုသတိကန္တိ အာရောပိတေန အာစရိယဓနုနာ ပဉ္စဓနုသတပ္ပမာဏံ. တတော တတော မဂ္ဂံ ပိဒဟတီတိ တတ္ထ တတ္ထ ခုဒ္ဒကမဂ္ဂံ ပိဒဟတိ. ဓုတင်္ဂစောရောတိ ဣမိနာ ဣမဿပိ သိက္ခာပဒဿ အင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ အဘာဝံ ဒီပေတိ.

‘‘သာသင်္ကာနီ’’တိ သမ္မတာနီတိ စောရာနံ နိဝိဋ္ဌောကာသာဒိဒဿနေန ‘‘သာသင်္ကာနီ’’တိ သမ္မတာနိ. သန္နိဟိတဗလဝဘယာနီတိ စောရေဟိ မနုဿာနံ ဟတဝိလုတ္တာကောဋိတဘာဝဒဿနတော သန္နိဟိတဗလဝဘယာနီတိ အတ္ထော. သစေ ပစ္ဆိမိကာယာတိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဗျတိရေကမုခေန ဝိဘာဝေတိ. ယတြ ဟိ ပိဏ္ဍာယာတိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပမာဏမေဝ ဝိသေသေတွာ ဒဿေတိ. သာသင်္ကသပ္ပဋိဘယမေဝါတိ ဧတ္ထ သာသင်္ကံ ဝါ သပ္ပဋိဘယံ ဝါ ဟောတု၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ပါဠိယံ ‘‘သိယာ စ တဿ ဘိက္ခုနော ကောစိဒေဝ ပစ္စယော တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝါသာယ၊ ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ အန္တရဃရေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တဿ အညတ္ထ ဂမနကိစ္စေ သတိ ဝိဟာရတော ဗဟိ ဆာရတ္တံ ဝိပ္ပဝါသော အနုညာတော. ဝသနဋ္ဌာနတော ဟိ အညတ္ထ ဆာရတ္တံ ဝိပ္ပဝါသော ဝုတ္တော၊ န တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တဿ. တေန စ ‘‘ပုန ဂါမသီမံ ဩက္ကမိတွာတိ ဧတ္ထ သစေ ဂေါစရဂါမတော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သေနာသနံ၊ အယဉ္စ ပစ္ဆိမဒိသံ ဂတော ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတောယေဝ စ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘တတော စေ ဥတ္တရိ ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဆာရတ္တတော ဥတ္တရိ တသ္မိံ သေနာသနေ သတ္တမံ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေယျာ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော. ဘဒန္တဗုဒ္ဓဒတ္တာစရိယေန ပန ပါကဋတရံ ကတွာ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တော. ဝုတ္တဉှိ တေန –

‘‘ယံ ဂါမံ ဂေါစရံ ကတွာ၊ ဘိက္ခု အာရညကေ ဝသေ၊

တသ္မိံ ဂါမေ ဌပေတုံ တံ၊ မာသမေကန္တု ဝဋ္ဋတိ.

‘‘အညတ္ထေဝ ဝသန္တဿ၊ ဆာရတ္တပရမံ မတံ၊

အယမဿ အဓိပ္ပါယော၊ ပဋိစ္ဆန္နော ပကာသိတော’’တိ.

‘‘ကောသမ္ဗိယံ အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတီ’’တိ အာဂတတ္တာ ‘‘ကောသမ္ဗကသမ္မုတိ အနုညာတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကောသမ္ဗကဿ ဘိက္ခုနော သမ္မုတိ ကောသမ္ဗကသမ္မုတိ. သေနာသနံ အာဂန္တွာတိ ဝုသိတဝိဟာရဿေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တတ္တာ တသ္မိံ ဂါမူပစာရေပိ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဝသိတွာတိ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတွာ. ဂတဋ္ဌာနဿ အတိဒူရတ္တာ ‘‘ဧဝံ အသက္ကောန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံယေဝ ဂတဋ္ဌာနေ.

သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.