၃. ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၆၂၂. တတိယသိက္ခာပဒေ ယေသံ မံသံ ကပ္ပတီတိ ဣဒံ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ယေသံ မံသံ န ကပ္ပတိ၊ တေသံ သပ္ပိအာဒီနိ န ကပ္ပန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ. မနုဿခီရာဒီနိပိ ဟိ နော န ကပ္ပန္တိ၊ ကုတော သသဿ သပ္ပီတိ အာဟ ‘‘ယေသဉှိ ခီရံ အတ္ထိ၊ သပ္ပိပိ တေသံ အတ္ထိယေဝါ’’တိ. ‘‘ဣဒဉ္စ ယေဘုယျေန ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဥဂ္ဂဟိတကံ ကတွာ နိက္ခိတ္တန္တိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ သယမေဝ ဂဟေတွာ နိက္ခိတ္တံ. သယံကတံ နိရာမိသမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ တဒဟုပုရေဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အထ သယံကတံ နိရာမိသံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ကသ္မာ သာမံပါကော န ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘နဝနီတံ တာပေန္တဿ ဟိ သာမံပါကော န ဟောတီ’’တိ. သဝတ္ထုကပဋိဂ္ဂဟိတဿ ဝတ္ထုဂတိကတ္တာ အာဟ – ‘‘သဝတ္ထုကဿ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ. ပစ္ဆာဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတေဟီတိ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတခီရဒဓီဟိ. ပုရေဘတ္တမ္ပိ စ ဥဂ္ဂဟိတကေဟိ ကတံ အဗ္ဘဉ္ဇနာဒီသု ဥပနေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘယေသမ္ပီတိ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတခီရဒဓီဟိ စ ပုရေဘတ္တံ ဥဂ္ဂဟိတကေဟိ စ ကတာနံ. ဧသေဝ နယောတိ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတီတိ အတ္ထော. အကပ္ပိယမံသသပ္ပိမှီတိ အကပ္ပိယမံသသတ္တာနံ သပ္ပိမှိ. ကာရဏပတိရူပကံ ဝတွာတိ သဇာတိယာနံ သပ္ပိဘာဝတောတိ ကာရဏပတိရူပကံ ဝတွာ.

သပ္ပိနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ နိရာမိသမေဝ သတ္တာဟံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ နဝနီတေ. ဓောတံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓောတံ စေ၊ သဝတ္ထုကပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဓောတံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သတ္တာဟံ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ထေရာနံ အဓိပ္ပါယော. တက္ကတော ဥဒ္ဓဋမတ္တမေဝ ခါဒိံသူတိ ဧတ္ထ တက္ကတော ဥဒ္ဓဋမတ္တံ အဓောတမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ ဓောဝိတွာ ပစိတွာ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇိံသူတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ထေရဿ ဟိ ဒဓိဂုဠိကာဒိသဟိတမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ပစ္ဆာ ဓောဝိတွာ ပစိတွာ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ သဝတ္ထုကပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒေါသော နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော၊ တေနေဝ ထေရဿ အဓိပ္ပါယံ ဒဿေန္တေန ‘‘တသ္မာ နဝနီတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တေန။ပေ။ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော’’တိ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘တက္ကတော ဥဒ္ဓဋမတ္တမေဝ ခါဒိံသူ’’တိ ဝစနဿ အဓိပ္ပါယံ အဇာနန္တာ ‘‘တက္ကတော ဥဒ္ဓဋမတ္တံ အဓောတမ္ပိ ဒဓိဂုဠိကာဒိသဟိတံ ဝိကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ ဒဓိဂုဠိကာဒိအာမိသေန သံသဋ္ဌရသံ နဝနီတံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. နဝနီတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တေနာတိ အဓောဝိတွာ ပဋိဂ္ဂဟိတနဝနီတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တေန. ဒဓိ ဧဝ ဒဓိဂတံ ယထာ ‘‘ဂူထဂတံ မုတ္တဂတ’’န္တိ (မ. နိ. ၂.၁၁၉). ခယံ ဂမိဿတီတိ ဝစနတော ခီရံ ပက္ခိပိတွာ ပက္ကသပ္ပိအာဒိပိ ဝိကာလေ ကပ္ပတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကုက္ကုစ္စာယန္တိ ကုက္ကုစ္စကာတိ ဣမိနာ အတ္တနာပိ တတ္ထ ကုက္ကုစ္စသဗ္ဘာဝံ ဒီပေတိ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘နိဗ္ဗဋ္ဋိတသပ္ပိ ဝါ နဝနီတံ ဝါ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ တာနိ ခီရဒဓီနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ.

ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတဘေသဇ္ဇေဟီတိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတယာဝဇီဝိကဘေသဇ္ဇေဟိ. ဝုတ္တနယေန ယထာ တဏ္ဍုလာဒီနိ န ပစ္စန္တိ၊ တထာ လဇ္ဇီယေဝ သမ္ပာဒေတွာ ဒေတီတိ လဇ္ဇီသာမဏေရဂ္ဂဟဏံ၊ အပိစ အလဇ္ဇိနာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာပိ ဧဝမာဟ. တိလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကတတေလန္တိ အတ္တနာ ဘဇ္ဇနာဒီနိ အကတွာ ဂဟိတတေလံ. တေနေဝ ‘‘သာမိသမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗဋ္ဋိတတ္တာတိ ယာဝကာလိကဝတ္ထုတော ဝိဝေစိတတ္တာ. ဥဘယမ္ပီတိ အတ္တနာ စ ပရေန စ ကတံ. ယာဝ အရုဏဿ ဥဂ္ဂမနာ တိဋ္ဌတိ၊ နိဿဂ္ဂိယန္တိ သတ္တမဒိဝသေ ကတတေလံ သစေ ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ တိဋ္ဌတိ၊ နိဿဂ္ဂိယံ.

၆၂၃. အစ္ဆဝသန္တိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနော ဝသာယ အနုညာတတ္တာ တံသဒိသာနံ ဒုက္ကဋဝတ္ထူနံယေဝ အကပ္ပိယမံသသတ္တာနံ ဝသာ အနုညာတာ၊ န ထုလ္လစ္စယဝတ္ထူနံ မနုဿာနံ ဝသာတိ အာဟ ‘‘ဌပေတွာ မနုဿဝသ’’န္တိ. သံသဋ္ဌန္တိ ပရိဿာဝိတံ. ‘‘ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝိကာလေ အနုပသမ္ပန္နေနပိ နိပ္ပက္ကံ သံသဋ္ဌဉ္စ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဒွေပိ ဒုက္ကဋာနိ ဟောန္တိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ယသ္မာ ခီရဒဓိအာဒီနိ ပက္ခိပိတွာ တေလံ ပစန္တိ၊ တသ္မာ ကသဋံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေလမေဝ ဝဋ္ဋတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပက္ကတေလကသဋေ ဝိယ ကုက္ကုစ္စာယတီ’’တိ. ‘‘သစေ ဝသာယ သဒ္ဓိံ ပက္ကတ္တာ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ ကသ္မာ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပုစ္ဆန္တာ ‘‘ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟံသု. ဧတံ ဝဋ္ဋတီတိ နနု ဧတံ ဒဓိဂုဠိကာဒီဟိ ပက္ကံ နဝနီတံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော.

‘‘မဓုကရီဟိ နာမ မဓုမက္ခိကာဟီတိ အယံ ခုဒ္ဒကမက္ခိကာနံ ဘမရမက္ခိကာနဉ္စ သာမညနိဒ္ဒေသော’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ဒဏ္ဍကေသု မဓုကရာ မဓုကရီ မက္ခိကာ နာမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တာဟိ မဓုကရီအာဒီဟိ တီဟိ မက္ခိကာဟိ ကတံ မဓု နာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဘမရမက္ခိကာဟီတိ မဟာဘမရမက္ခိကာဟိ. သိလေသသဒိသန္တိ ဃနပက္ကံ ဝုတ္တံ. ဣတရန္တိ တနုကမဓု. မဓုပဋလန္တိ မဓုရဟိတံ ကေဝလံ မဓုပဋလံ. ‘‘သစေ မဓုသဟိတံ ပဋလံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နိက္ခိပန္တိ၊ ပဋလဿ ဘာဇနဋ္ဌာနိယတ္တာ မဓုနော ဝသေန သတ္တာဟာတိက္ကမေ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘မဓုမက္ခိတံ ပန မဓုဂတိကမေဝါ’’တိ ဣမိနာ တံ န သမေတိ.

‘‘ဖာဏိတံ နာမ ဥစ္ဆုမှာ နိဗ္ဗတ္တ’’န္တိ ပါဠိယံ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ဥစ္ဆုရသံ ဥပါဒါယ။ပေ။ အဝတ္ထုကာ ဥစ္ဆုဝိကတိ ‘ဖာဏိတ’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနတော ဥစ္ဆုရသောပိ နိက္ကသဋော သတ္တာဟကာလိကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကေနစိ ပန ‘‘မဓုမှိ စတ္တာရော ကာလိကာ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ဥစ္ဆုမှိ စာ’’တိ ဝတွာ ‘‘သမက္ခိကဏ္ဍသေဠကံ ယာဝကာလိကံ၊ အနေဠကံ ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ယာမကာလိကံ၊ အသမ္ဘိန္နံ သတ္တာဟကာလိကံ၊ မဓုသိတ္ထံ ပရိသုဒ္ဓံ ယာဝဇီဝိကံ၊ တထာ ဥစ္ဆု ဝါ ရသော ဝါ သကသဋော ယာဝကာလိကော၊ နိက္ကသဋော ဥဒကသမ္ဘိန္နော ယာမကာလိကော၊ အသမ္ဘိန္နော သတ္တာဟကာလိကော၊ သုဒ္ဓကသဋံ ယာဝဇီဝိက’’န္တိ စ ဝတွာ ဥတ္တရိပိ ဗဟုဓာ ပပဉ္စိတံ. တတ္ထ ‘‘ဥဒကသမ္ဘိန္နံ မဓု ဝါ ဥစ္ဆုရသော ဝါ ဥဒကသမ္ဘိန္နော ယာမကာလိကော’’တိ ဣဒံ နေဝ ပါဠိယံ၊ န အဋ္ဌကထာယံ ဒိဿတိ. ‘‘ယာဝကာလိကံ သမာနံ ဂရုတရမ္ပိ မုဒ္ဒိကာဇာတိရသံ အတ္တနာ သံသဋ္ဌံ လဟုကံ ယာမကာလိကဘာဝံ ဥပနေန္တံ ဥဒကံ လဟုတရံ သတ္တာဟကာလိကံ အတ္တနာ သံသဋ္ဌံ ဂရုတရံ ယာမကာလိကဘာဝံ ဥပနေတီ’’တိ ဧတ္ထ ကာရဏံ သောယေဝ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ သဗ္ဗတ္ထ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ဥဒကသမ္ဘေဒေန ဂရုတရဿပိ လဟုဘာဝေါပဂမနံယေဝ ဒဿိတံ. ပါဠိယမ္ပိ ဟိ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနဿ ဂုဠံ၊ အဂိလာနဿ ဂုဠောဒက’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၈၄) ဝဒန္တေန အဂိလာနေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အယုတ္တောပိ ဂုဠော ဥဒကသမ္ဘိန္နော အဂိလာနဿပိ ဝဋ္ဋတီတိ အနုညာတော.

ယမ္ပိ စ ‘‘ဥစ္ဆု စေ ယာဝကာလိကော၊ ဥစ္ဆုရသော စေ ယာမကာလိကော၊ ဖာဏိတံ စေ သတ္တာဟကာလိကံ၊ တစော စေ ယာဝဇီဝိကော’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနံ ဒဿေတွာ ‘‘ဥစ္ဆုရသော ဥဒကသမ္ဘိန္နော ယာမကာလိကော’’တိ အညေန ကေနစိ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ တထာဝိဓဿ အဋ္ဌကထာဝစနဿ ဣမိဿာ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ အဘာဝတော န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. တတောယေဝ စ ‘‘ဥစ္ဆုရသော ဥဒကေန သမ္ဘိန္နောပိ အသမ္ဘိန္နောပိ သတ္တာဟကာလိကောယေဝါ’’တိ ကေစိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ စ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥစ္ဆုရသ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၀၀) ဧတ္ထ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု အဝိသေသေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥစ္ဆုရသော သတ္တာဟကာလိကော’’တိ.

သယံကတံ နိရာမိသမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ အပရိဿာဝိတံ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ကရဏသမယေ ပရိဿာဝေတွာ ကသဋံ အပနေတွာဝ အတ္တနာ ကတန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဈာမဥစ္ဆုဖာဏိတန္တိ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎေ ဥစ္ဆုခေတ္တေ ဈာမဥစ္ဆုနာ ကတဖာဏိတံ. ကောဋ္ဋိတဥစ္ဆုဖာဏိတန္တိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကံ ဆိန္ဒိတွာ ကောဋ္ဋေတွာ နိပ္ပီဠေတွာ ပက္ကံ ယေဘုယျေန စ သကသဋံ ဖာဏိတံ. တာဒိသဿ စ ကသဋဿ အဗ္ဗောဟာရိကတ္တာ ‘‘တံ ယုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သီတုဒကေန ကတန္တိ မဓုကပုပ္ဖါနိ သီတောဒကေ ပက္ခိပိတွာ မဒ္ဒိတွာ ပုပ္ဖရသေ ဥဒကဂတေ သတိ တံ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပစိတွာ ကတဖာဏိတံ. ခီရံ ပက္ခိပိတွာ ကတံ မဓုကဖာဏိတံ ယာဝကာလိကန္တိ ဧတ္ထ ခီရံ ပက္ခိပိတွာ ပက္ကတေလံ ကသ္မာ ဝိကာလေ ဝဋ္ဋတီတိ စေ? တေလေ ပက္ခိတ္တခီရံ တေလမေဝ ဟောတိ၊ အညံ ပန ခီရံ ပက္ခိပိတွာ ကတံ ခီရဘာဝံ ဂဏှာတီတိ ဣဒမေတ္ထ ကာရဏံ. ယဒိ ဧဝံ ခဏ္ဍသက္ခရမ္ပိ ခီရံ ပက္ခိပိတွာ ကရောန္တိ၊ တံ ကသ္မာ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ခဏ္ဍသက္ခရံ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ခီရဇလ္လိကန္တိ ခီရဖေဏံ.

ဘေသဇ္ဇောဒိဿံ ဒဿေန္တေန ‘‘သတ္တဝိဓဉှိ ဩဒိဿံ နာမာ’’တိအာဒိနာ ဣတရာနိပိ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တာနိ. ဝိကဋာနီတိ အပကတိဘေသဇ္ဇတ္တာ ဝိကဋာနိ၊ ဝိရူပါနီတိ အတ္ထော. ဒုက္ကဋဝတ္ထူနမ္ပိ အကပ္ပိယမံသာနံ ဝသာယ အနုညာတတ္တာ ‘‘ဝသောဒိဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဩဠာရိကာနမ္ပိ အာဟာရတ္ထံ ဖရိတုံ သမတ္ထာနံ သပ္ပိအာဒီနံ ဘေသဇ္ဇနာမေန အနုညာတတ္တာ ‘‘ဘေသဇ္ဇောဒိဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပစ္ဆာဘတ္တတော ပဋ္ဌာယ သတိ ပစ္စယေတိ ဝုတ္တတ္တာ ပဋိဂ္ဂဟိတဘေသဇ္ဇာနိ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပုရေဘတ္တမ္ပိ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ၊ န အာဟာရတ္ထံ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ.

၆၂၄. ဒွါရဝါတပါနကဝါဋေသူတိ မဟာဒွါရဿ ဝါတပါနာနဉ္စ ကဝါဋဖလကေသု. ကသာဝေ ပက္ခိတ္တာနိ တာနိ အတ္တနော သဘာဝံ ပရိစ္စဇန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘မက္ခေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဃုဏပါဏကာဒိပရိဟာရတ္ထံ မက္ခေတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော. အဓိဋ္ဌေတီတိ ‘‘ဣဒါနိ မယှံ အဇ္ဈောဟရဏီယံ န ဘဝိဿတိ၊ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထာယ ဂမိဿတီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတီတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ – ‘‘သပ္ပိဉ္စ တေလဉ္စ ဝသဉ္စ မုဒ္ဓနိ တေလံ ဝါ အဗ္ဘဉ္ဇနံ ဝါ’’တိအာဒိ. ‘‘ဧဝံ အဓိဋ္ဌိတဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

၆၂၅. သစေ ဒွိန္နံ သန္တကံ ဧကေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ မဇ္ဈေ ပါဌော ပရိဟီနော၊ ဧဝံ ပနေတ္ထ ပါဌော ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘သစေ ဒွိန္နံ သန္တကံ ဧကေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ၊ သတ္တာဟာတိက္ကမေ ဒွိန္နမ္ပိ အနာပတ္တိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အညထာ ပန သဒ္ဒပ္ပယောဂေါပိ န သင်္ဂစ္ဆတိ. ဂဏ္ဌိပဒေပိ စ အယမေဝ ပါဌော ဒဿိတော. တတ္ထ ဒွိန္နမ္ပိ အနာပတ္တီတိ ယထာ အညဿ သန္တကံ ဧကေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ သတ္တာဟာတိက္ကမေန နိဿဂ္ဂိယံ န ဟောတိ ပရသန္တကဘာဝတော၊ ဧဝမိဒမ္ပိ အဝိဘတ္တတ္တာ ဥဘယသာဓာရဏမ္ပိ အဝိနိဗ္ဘောဂဘာဝတော နိဿဂ္ဂိယံ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ဘိက္ခုနာ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ သတ္တာဟာတိက္ကမေ ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုနော ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ ပဋိဂ္ဂဟိတသပ္ပိအာဒီနံ ပရိဘောဂဿ သတ္တာဟေနေဝ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ. ‘‘တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန တီသုပိ ဣဓ ပါဌဿ ပရိဟီနဘာဝံ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒံ အန္တောသတ္တာဟေ ပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ သညာယ ဝိဿာသဂ္ဂါဟာဘာဝတော ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧဝမတ္ထော ဝုတ္တော၊ သော န ဂဟေတဗ္ဗော.

အာဝုသော၊ ဣမံ တေလံ သတ္တာဟမတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇ တွန္တိ ဣမိနာ ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တေန အန္တောသတ္တာဟေယေဝ ပရဿ ဝိဿဇ္ဇိတဘာဝံ ဒဿေတိ. ကဿ အာပတ္တီတိ ပဌမံ တာဝ ဥဘိန္နံ သာဓာရဏတ္တာ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဣဒါနိ ပန ဧကေန ဣတရဿ ဝိဿဋ္ဌဘာဝတော ဥဘယသာဓာရဏတာ နတ္ထီတိ ဝိဘတ္တသဒိသံ ဟုတွာ ဌိတံ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဟိတဿ သတ္တာဟာတိက္ကမေ ဧကဿ အာပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ မညမာနော ‘‘ကိံ ပဋိဂ္ဂဟဏပစ္စယာ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ အာပတ္တိ၊ ဥဒါဟု ယဿ သန္တကံ ဇာတံ၊ တဿာ’’တိ ပုစ္ဆတိ. နိဿဋ္ဌဘာဝတောယေဝ စ ဣဓ ‘‘အဝိဘတ္တဘာဝတော’’တိ ကာရဏံ အဝတွာ ‘‘ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တေန ဝိဿဇ္ဇိတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒဉ္စ ဝိဿဋ္ဌဘာဝတော ဥဘယသာဓာရဏတံ ပဟာယ ဧကဿ သန္တကံ ဟောန္တမ္ပိ ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တတော အညဿ သန္တကံ ဇာတံ၊ တသ္မာ ပရသန္တကပဋိဂ္ဂဟဏေ ဝိယ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ ပဋိဂ္ဂဟဏပစ္စယာ နတ္ထိ အာပတ္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ‘‘ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တေန ဝိဿဇ္ဇိတတ္တာ’’တိ ဝစနတော အဝိဿဇ္ဇိတေ သတိ အဝိဘတ္တေပိ သတ္တာဟာတိက္ကမေ အာပတ္တီတိ ဒဿနတ္ထံ အဝိဿဇ္ဇိတေ အဝိဘတ္တဘာဝတောယေဝ အနာပတ္တိယာ သိဒ္ဓတ္တာ. သစေ ပန ဣတရော ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တဿေဝ အန္တောသတ္တာဟေ အတ္တနော ဘာဂမ္ပိ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ သတ္တာဟာတိက္ကမေ သိယာ အာပတ္တိ ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တဿေဝ သန္တကဘာဝမာပန္နတ္တာ ဣတရဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ. ဣမိနာ တဿ သန္တကဘာဝေပိ အညေန ပဋိဂ္ဂဟိတသကသန္တကေ ဝိယ တေန အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတဘာဝတော အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ဣဒံ ပန အဓိပ္ပါယံ အဇာနိတွာ ဣတော အညထာ ဂဏ္ဌိပဒကာရာဒီဟိ ပပဉ္စိတံ၊ န တံ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ.

အပရိဘောဂံ ဟောတီတိ ကဿစိ အမနုညဿ ပတိတတ္တာ ပရိဘောဂါရဟံ န ဟောတိ. ယေန စိတ္တေနာတိ ယေန ပရိစ္စဇိတုကာမတာစိတ္တေန. ‘‘အန္တောသတ္တာဟေ’’တိ အဓိကာရတ္တာ ‘‘အန္တောသတ္တာဟေ အနပေက္ခော ဒတွာ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဣမံ သမ္ဗန္ဓံ သန္ဓာယ မဟာသုမတ္ထေရေန ‘‘ဧဝံ အန္တောသတ္တာဟေ ဒတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ယဒိ ဧဝံ ‘‘ဝိဿဇ္ဇေတီ’’တိ ဣမိနာဝ တံ သိဒ္ဓံ၊ သတ္တာဟာတိက္ကန္တံ ပန နိဿဋ္ဌံ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ တဿ ပရိဘောဂမုခဒဿနမိဒန္တိ အာဟ – ‘‘နယိဒံ ယာစိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ. အညေန ဘိက္ခုနာတိ ဧတ္ထ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဒိန္နတ္တာ သယမ္ပိ အာဟရာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သပ္ပိအာဒီနံ ပဋိဂ္ဂဟိတဘာဝေါ၊ အတ္တနော သန္တကတာ၊ သတ္တာဟာတိက္ကမောတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.