၁၀. ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၃၇-၅၃၉. ရာဇသိက္ခာပဒေ ပန ‘‘အဇ္ဇဏှော’’တိ ပါဌေ ‘‘အဇ္ဇုဏှော’’တိပိ ပဌန္တိ. ဘောဂေါတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. ယံ ဝုတ္တံ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဣမိနာ စီဝရစေတာပန္နေန စီဝရံ စေတာပေတွာ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ စီဝရေန အစ္ဆာဒေဟီတိ ဣဒံ အာဂမနသုဒ္ဓိံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. သစေ ဟိ ‘ဣဒံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒေဟီ’တိ ပေသေယျ၊ အာဂမနဿ အသုဒ္ဓတ္တာ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခုနာ ကပ္ပိယကာရကောပိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော န ဘဝေယျာ’’တိ၊ တတ္ထ အာဂမနဿ သုဒ္ဓိယာ ဝါ အသုဒ္ဓိယာ ဝါ ဝိသေသပ္ပယောဇနံ န ဒိဿတိ. သတိပိ ဟိ အာဂမနဿ အသုဒ္ဓဘာဝေ ဒူတော အတ္တနော ကုသလတာယ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝဒတိ၊ ‘‘ကပ္ပိယကာရကော န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ နတ္ထိ၊ န စ ဒူတေန ကပ္ပိယဝေါဟာရဝသေန ဝုတ္တေ ဒါယကေန ဣဒံ ကထံ ပေသိတန္တိ ဤဒိသီ ဝိစာရဏာ ဥပလဗ္ဘတိ၊ အဝိစာရေတွာ စ တံ န သက္ကာ ဇာနိတုံ၊ ယဒိ ပန အာဂမနဿ အသုဒ္ဓတ္တာ ကပ္ပိယကာရကော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော န ဘဝေယျ၊ စီဝရာနံ အတ္ထာယ ဒူတဿ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုသ္မိံ ပေသိတေ သဗ္ဗတ္ထ ဒါယကေန ကထံ ပေသိတန္တိ ပုစ္ဆိတွာဝ ကပ္ပိယကာရကော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ဘဝေယျ. တသ္မာ အသတိပိ အာဂမနသုဒ္ဓိယံ သစေ သော ဒူတော အတ္တနော ကုသလတာယ ကပ္ပိယဝေါဟာရဝသေန ဝဒတိ၊ ဒူတဿေဝ ဝစနံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ အာဂမနသုဒ္ဓိယေဝေတ္ထ ပမာဏံ၊ မူလသာမိကေန ကပ္ပိယဝေါဟာရဝသေန ပေသိတဿ ဒူတဿ အကပ္ပိယဝေါဟာရဝသေန ဝဒတောပိ ကပ္ပိယကာရကော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ဘဝေယျ၊ တသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ ဒူတဝစနမေဝ ပမာဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဣမိနာ စီဝရစေတာပန္နေနာတိအာဒိနာ ပန ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ – ကပ္ပိယ ဝသေန အာဂတမ္ပိ စီဝရမူလံ ဤဒိသေန ဒူတဝစနေန အကပ္ပိယံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ. တေနေဝါဟ – ‘‘တေန ဘိက္ခုနာ သော ဒူတော ဧဝမဿ ဝစနီယော’’တိအာဒိ. သုဝဏ္ဏံ၊ ရဇတံ၊ ကဟာပဏော၊ မာသကောတိ ဣမာနိ ဟိ စတ္တာရိ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထူနိ၊ မုတ္တာ၊ မဏိ၊ ဝေဠုရိယော၊ သင်္ခေါ၊ သိလာ၊ ပဝါဠံ၊ လောဟိတင်္ကော၊ မသာရဂလ္လံ၊ သတ္တ ဓညာနိ၊ ဒါသိဒါသံ၊ ခေတ္တံ၊ ဝတ္ထု၊ ပုပ္ဖါရာမဖလာရာမာဒယောတိ ဣမာနိ ဒုက္ကဋဝတ္ထူနိ စ အတ္တနော ဝါ စေတိယသံဃဂဏပုဂ္ဂလာနံ ဝါ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ တသ္မာ တံ သာဒိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘န ခေါ မယံ၊ အာဝုသော၊ စီဝရစေတာပန္နံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘စီဝရဉ္စ ခေါ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာ’’တိ ဣဒံ ပန အတ္တာနံ ဥဒ္ဒိဿ အာဘတတ္တာ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝေယျာဝစ္စကရော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ‘‘အတ္ထိ ပနာယသ္မတော ကောစိ ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ ကပ္ပိယဝစနေန ဝုတ္တတ္တာ အနုညာတံ. သစေ ပန ဒူတော ‘‘ကော ဣမံ ဂဏှာတီ’’တိ ဝါ ‘‘ကဿ ဒေမီ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ‘‘အာရာမိကော ဝါ ဥပါသကော ဝါ’’တိ ဣဒံ သာရုပ္ပတာယ ဝုတ္တံ၊ ဌပေတွာ ပန ပဉ္စ သဟဓမ္မိကေ ယော ကောစိ ကပ္ပိယကာရကော ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဧသော ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခူနံ ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ ဣဒံ ဘိက္ခုဿ ကပ္ပိယဝစနဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဧဝမေဝ ဟိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ဧတဿ ဒေဟီ’’တိအာဒိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. သော ဝါ စေတာပေဿတိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဧကော ဝါ-သဒ္ဒေါ ပဒပူရဏော၊ ‘‘သညတ္တော သော မယာ’’တိအာဒိ ပန ဒူတေန ဧဝံ အာရောစိတေယေဝ တံ စောဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ နေဝါဿ ဟတ္ထေ ဒတွာ ဂတမတ္တကာရဏေနာတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

ဧတာနိ ဟိ ဝစနာနိ။ပေ။ န ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝံ ဝဒန္တော ပဋိက္ခိတ္တဿ ကတတ္တာ ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ၊ စောဒနာ ပန ဟောတိယေဝါ’’တိ မဟာဂဏ္ဌိပဒေ မဇ္ဈိမဂဏ္ဌိပဒေ စ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဒိဋ္ဌစောဒနာပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတွာတိ ‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ဒဿေတွာ. ပုစ္ဆိယမာနောတိ ဧတ္ထ ပုစ္ဆိယမာနေနာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစန’’န္တိ. အာဂတကာရဏံ ဘဉ္ဇတီတိ အာဂတကာရဏံ ဝိနာသေတိ.

ဧတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘အာဂတကာရဏံ နာမ စီဝရဂ္ဂဟဏံ၊ တံ ဘဉ္ဇတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ပုန တံ စီဝရံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘အာဂတကာရဏံ နာမ ကာယဝါစာဟိ စောဒနာ၊ တံ ဘဉ္ဇတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ပုန တံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန စောဒေတုံ န လဘတိ. သစေ သယမေဝ ဒေတိ၊ မူလသာမိကော ဝါ ဒါပေတိ၊ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပရေ ပန ‘‘အာဂတကာရဏံ နာမ ဌာနံ၊ တံ ဘဉ္ဇတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ယထာ ‘အတ္ထော မေ၊ အာဝုသော၊ စီဝရေနာ’တိ ဧကာယ စောဒနာယ ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ၊ ဧဝမိဓာပိ သစေ အာသနေ နိသီဒတိ၊ ဧကာယ နိသဇ္ဇာယ ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ. အာမိသံ စေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ ဧကေန ပဋိဂ္ဂဟဏေန ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ. ဓမ္မံ စေ ဘာသတိ၊ ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါယ ဧကာယ ဝါစာယ ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣမေသံ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါဒံ ‘‘အယုတ္တ’’န္တိ ပဋိက္ခိပိတွာ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘အာဂတကာရဏံ နာမ ဌာနမေဝ၊ တသ္မာ ‘န ကတ္တဗ္ဗ’န္တိ ဝါရိတဿ ကတတ္တာ နိသဇ္ဇာဒီသု ကတေသု ဆသု ဌာနေသု ဧကံ ဌာနံ ဘဉ္ဇတီ’’တိ.

တတြ တတြ ဌာနေ တိဋ္ဌတီတိ ဣဒံ စောဒကဿ ဌိတဋ္ဌာနတော အပက္ကမ္မ တတြ တတြ ဥဒ္ဒိဿ ဌာနံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘သာမံ ဝါ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဒူတော ဝါ ပါဟေတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ သဘာဝတော စောဒေတုံ အနိစ္ဆန္တေနပိ ကာတဗ္ဗမေဝါတိ ဝဒန္တိ. မုခံ ဝိဝရိတွာ သယမေဝ ကပ္ပိယကာရကတ္တံ ဥပဂတောတိ မုခဝေဝဋိကကပ္ပိယကာရကော. အဝိစာရေတုကာမတာယာတိ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘နတ္ထမှာကံ ကပ္ပိယကာရကော’’တိ ဣဒံ ‘‘တာဒိသံ ကရောန္တော ကပ္ပိယကာရကော နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ.

‘‘မေဏ္ဍကသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေန ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ တံ မေဏ္ဍကသိက္ခာပဒံ ဒဿေန္တော ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဣဒမေဝ ဟိ ‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိအာဒိဝစနံ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ မေဏ္ဍကဝတ္ထုသ္မိံ (မဟာဝ. ၂၉၉) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘မေဏ္ဍကသိက္ခာပဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟိ မေဏ္ဍကေန နာမ သေဋ္ဌိနာ –

‘‘သန္တိ၊ ဘန္တေ၊ မဂ္ဂါ ကန္တာရာ အပ္ပေါဒကာ အပ္ပဘက္ခာ၊ န သုကရာ အပါထေယျေန ဂန္တုံ၊ သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါထေယျံ အနုဇာနာတူ’’တိ –

ယာစိတေန ဘဂဝတာ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါထေယျံ ပရိယေသိတုံ. တဏ္ဍုလော တဏ္ဍုလတ္ထိကေန၊ မုဂ္ဂေါ မုဂ္ဂတ္ထိကေန၊ မာသော မာသတ္ထိကေန၊ လောဏံ လောဏတ္ထိကေန၊ ဂုဠော ဂုဠတ္ထိကေန၊ တေလံ တေလတ္ထိကေန၊ သပ္ပိ သပ္ပိတ္ထိကေနာ’’တိ –

ဝတွာ ဣဒံ ဝုတ္တံ –

‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ၊ တေ ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟတ္ထေ ဟိရညံ ဥပနိက္ခိပန္တိ ‘ဣမိနာ အယျဿ ယံ ကပ္ပိယံ၊ တံ ဒေထာ’တိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ တတော ကပ္ပိယံ၊ တံ သာဒိတုံ၊ န တွေဝါဟံ ဘိက္ခဝေ ကေနစိ ပရိယာယေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိတဗ္ဗံ ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမီ’’တိ.

ဟိရညံ ဥပနိက္ခိပန္တီတိ ဧတ္ထာပိ ဘိက္ခုဿ အာရောစနံ အတ္ထိယေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညထာ အနိဒ္ဒိဋ္ဌကပ္ပိယကာရကတ္တံ ဘဇတီတိ န စောဒေတဗ္ဗော သိယာ. ယဒိ မူလံ သန္ဓာယ စောဒေတိ၊ တံ သာဒိတမေဝ သိယာတိ အာဟ ‘‘မူလံ အသာဒိယန္တေနာ’’တိ.

‘‘အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ အတ္တနာ စောဒနာဌာနဉ္စ န ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အညံ ပန ကပ္ပိယကာရကံ ပေသေတွာ လောကစာရိတ္တဝသေန အနုယုဉ္ဇိတွာပိ ကပ္ပိယဝတ္ထုံ အာဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ အတ္တာနံ ဥဒ္ဒိဿ နိက္ခိတ္တဿ အတ္တနော သန္တကတ္တာ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ သယမေဝ စီဝရံ အာနေတွာ ဒေန္တိ၊ ဂဟေတဗ္ဗံ. နော စေ၊ ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တတ္တာ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အမှာကံ ခန္တိ. န ဟိ အညာတကအပ္ပဝါရိတံ သယံ အဝိညာပေတွာ အညေန ဝိညာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န စ ယတ္ထ အညံ ပေသေတွာ အာဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တတ္ထ သယံ ဂန္တွာ န အာဟရာပေတဗ္ဗန္တိ သက္ကာ ဝတ္ထုံ. ယဒိ စေတ္ထ အညေန အာဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ‘‘အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိဝစနမေဝ နိရတ္ထကံ သိယာ. ‘‘ဒူတေနာ’’တိ ဣမဿ ဗျဘိစာရံ ဒဿေတိ ‘‘သယံ အာဟရိတွာပီ’’တိ. ဒဒန္တေသူတိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ပိဏ္ဍပါတာဒီနံ အတ္ထာယာတိ ဣမိနာ ပန ‘‘စီဝရစေတာပန္န’’န္တိ ဣမဿ ဗျဘိစာရံ ဒဿေတိ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပိဏ္ဍပါတာဒီနံ အတ္ထာယ ဒိန္နေပိ ဌာနစောဒနာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ကာတဗ္ဗံ.

ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ပရိဘောဂေပိ အာပတ္တီတိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ပါစိတ္တိယံ၊ ပရိဘောဂေ ဒုက္ကဋံ. သွေဝ သာပတ္တိကောတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဣဒဉ္စ အဋ္ဌကထာပမာဏေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ပရဿ နိဒ္ဒေါသဘာဝဒဿနတ္ထံ သွေဝ သာပတ္တိကော သဒေါသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိပိ ဝဒန္တိ. ‘‘စောဒေတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ပန အာပတ္တိယာ စောဒေတီတိ ကတွာ သွေဝ သာပတ္တိကောတိ ဣဒံ ဒုက္ကဋံယေဝ သန္ဓာယ ဝတ္တုံ ယုတ္တ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ပရိဘောဂေပိ အာပတ္တိယေဝါတိ ဒုက္ကဋမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဠာကဿပိ ခေတ္တသင်္ဂဟိတတ္တာ တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. စတ္တာရော ပစ္စယေ သံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူတိ ဒေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဘိက္ခုသံဃော စတ္တာရော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္စတု၊ တဠာကံ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘စတုပစ္စယပရိဘောဂတ္ထံ တဠာကံ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ‘‘ဣတော တဠာကတော ဥပ္ပန္နေ စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.

အမှာကံ ဧကံ ကပ္ပိယကာရကံ ဌပေထာတိ ဝုတ္တေတိ ဣဒံ ဤဒိသံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကပ္ပိယက္ကမေန သမ္ပဋိစ္ဆိတေသု ခေတ္တတဠာကာဒီသု ပန အဝုတ္တေပိ ကပ္ပိယကာရကံ ဌပေတုံ လဗ္ဘတိယေဝ. ယသ္မာ ပရသန္တကံ နာသေတုံ ဘိက္ခူနံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ ‘‘န သဿကာလေ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဇနပဒဿ သာမိကောတိ ဣမိနာဝ ယော တံ ဇနပဒံ ဝိစာရေတိ၊ တေနပိ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒိန္နံ ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဥဒကဝါဟကန္တိ ဥဒကမာတိကံ. ကပ္ပိယဝေါဟာရေပီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိဓာနံ ဝက္ခာမာ’’တိ ပါဌသေသော. ဥဒကဝသေနာတိ ဥဒကပရိဘောဂတ္ထံ. သုဒ္ဓစိတ္တာနန္တိ ကေဝလံ ဥဒကပရိဘောဂတ္ထမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. အလဇ္ဇိနာ ကာရာပိတေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘လဇ္ဇီဘိက္ခုနာ’’တိ. ပကတိဘာဂေါ နာမ ဣမသ္မိံ ရဋ္ဌေ စတုအမ္ဗဏမတ္တံ. အကဋ္ဌပုဗ္ဗံ နဝသဿံ နာမ. အပရိစ္ဆိန္နဘာဂေတိ ‘‘ဧတ္တကေ ဘူမိဘာဂေ ဧတ္တကော ဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော’’တိ ဧဝံ အပရိစ္ဆိန္နဘာဂေ.

ရဇ္ဇုယာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ပါဒေဟိပိ မိနိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ခလေ ဝါ ဌတွာ ရက္ခတီတိ ဧတ္ထ ပန ထေနေတွာ ဂဏှန္တေ ဒိသွာ ‘‘မာ ဂဏှထာ’’တိ နိဝါရေန္တော ရက္ခတိ နာမ. သစေ ပန အဝိစာရေတွာ ကေဝလံ တုဏှီဘူတောဝ ရက္ခဏတ္ထာယ ဩလောကေန္တော တိဋ္ဌတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ တသ္မိံ တုဏှီဘူတေ စောရိကာယ ဟရန္တိ၊ ‘‘မယံ ဘိက္ခုသံဃဿ အာရောစေဿာမာ’’တိ ဧဝံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. နီဟရာပေတိ ပဋိသာမေတီတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘သစေ ပရိယာယေန ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပုဗ္ဗဿ အနုပ္ပါဒိတတ္တာ အညေသံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘တဿေဝ တံ အကပ္ပိယ’’န္တိ.

နနု စ ဒုဗ္ဗိစာရိတမတ္တေန တဿေဝ တံ အကပ္ပိယံ၊ န သဗ္ဗေသံ ရူပိယသံဝေါဟာရေ စတုတ္ထပတ္တော ဝိယ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၈၉) ‘‘ယော ပန ရူပိယံ အသမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘ထေရဿ ပတ္တံ ကိဏိတွာ ဒေဟီ’တိ ပဟိတကပ္ပိယကာရကေန သဒ္ဓိံ ကမ္မာရကုလံ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဒိသွာ ‘ဣမေ ကဟာပဏေ ဂဟေတွာ ဣမံ ဒေဟီ’တိ ကဟာပဏေ ဒါပေတွာ ဂဟိတော၊ အယံ ပတ္တော ဧတဿေဝ ဘိက္ခုနော န ဝဋ္ဋတိ ဒုဗ္ဗိစာရိတတ္တာ၊ အညေသံ ပန ဝဋ္ဋတိ မူလဿ အသမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ’’တိ. တသ္မာ ယံ တေ အာဟရန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ အကပ္ပိယံ. ကသ္မာ? ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာတိ ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ဧတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘ကဟာပဏေ သာဒိယိတွာ ဝိစာရိတံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ. သံဃိကတ္တာ စ နိဿဇ္ဇိတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေသံ န ကပ္ပတီတိ တေသံ အဓိပ္ပါယော. ကေစိ ပန ‘‘အသာဒိယိတွာပိ ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာ ရူပိယသံဝေါဟာရော ကတော ဟောတိ၊ သံဃိကတ္တာ စ နိဿဇ္ဇိတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေသံ န ကပ္ပတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန တီသုပိ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘စတုတ္ထပတ္တော ဂိဟိသန္တကာနံယေဝ ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာ အညေသံ ကပ္ပတိ၊ ဣဓ ပန သံဃိကာနံ ဝိစာရိတတ္တာ သဗ္ဗေသံ န ကပ္ပတီ’’တိ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါဒေါ တေန တေန ပရိယာယေန ယုဇ္ဇတိယေဝ.

စတုသာလဒွါရေတိ ဘောဇနသာလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပရိယာယေန ကထိတတ္တာတိ ‘‘ဂဏှာ’’တိ အဝတွာ ‘‘သီမာ ဂတာ’’တိ ပရိယာယေန ကထိတတ္တာ. ပကတိဘူမိကရဏတ္ထံ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတံ ပံသု’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒါသံ ဒမ္မီတိ ဧတ္ထ ‘‘မနုဿံ ဒမ္မီတိ ဝုတ္တေ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကုက္ကုဋသူကရာ။ပေ။ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ကုက္ကုဋသူကရေသု ဒီယမာနေသု ‘‘ဣမေဟိ အမှာကံ အတ္ထော နတ္ထိ၊ သုခံ ဇီဝန္တု၊ အရညေ ဝိဿဇ္ဇေထာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိအာဒိဝစနတော (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ ၁၉၄) ခေတ္တာဒီနံ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အယံ သဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော ဝုတ္တော. ကပ္ပိယကာရကဿ ဘိက္ခုနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဘာဝေါ၊ ဒူတေန အပ္ပိတတာ၊ တတုတ္တရိ ဝါယာမော၊ တေန ဝါယာမေန ပဋိလာဘောတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော စီဝရဝဂ္ဂေါ ပဌမော.