သရဏဂမနကထာ

သရဏဂမနဿ ဝိသယပ္ပဘေဒဖလသံကိလေသဘေဒါနံ ဝိယ ကတ္တု စ ဝိဘာဝနာ တတ္ထ ကောသလ္လာယ ဟောတီတိ ‘‘သရဏဂမနေသု ကောသလ္လတ္ထံ သရဏံ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ တေန ဝိနာ သရဏဂမနဿေဝ အသမ္ဘဝတော. တတ္ထ သရဏန္တိ ပဒတ္ထတော တာဝ ဟိံသတီတိ သရဏံ. ဟိံသတ္ထဿ ဟိ သရသဒ္ဒဿ ဝသေနေတံ ပဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တသ္မာ သရဏဂတာနံ တေနေဝ သရဏဂမနေန ဝဋ္ဋဘယံ စိတ္တုတြာသံ ကာယိကံ ဒုက္ခံ ဒုဂ္ဂတိပရိယာပန္နံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဟနတိ၊ ဝိနာသေတီတိ အတ္ထော. ရတနတ္တယဿေဝေတံ အဓိဝစနံ. အထ ဝါ ဟိတေ ပဝတ္တနေန ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၆၄) အတ္ထေ နိယောဇနေန အဟိတာ စ နိဝတ္တနေန ‘‘ပါဏာတိပါတဿ ခေါ ပန ပါပကော ဝိပါကော၊ ပါပကံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိအာဒိနာ အာဒီနဝဒဿနာဒိမုခေန အနတ္ထတော နိဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတိ၊ ဟိတာဟိတေသု အပ္ပဝတ္တိပဝတ္တိဟေတုကံ ဗျသနံ အပဝတ္တိကရဏေန ဝိနာသေတိ ဗုဒ္ဓေါ. ဘဝကန္တာရဥတ္တရဏေန မဂ္ဂသင်္ခါတော ဓမ္မော သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတိ၊ ဣတရော အဿာသဒါနေန. အပ္ပကာနမ္ပိ ဒါနဝသေန ပူဇာဝသေန စ ဥပနီတာနံ သက္ကာရာနံ ဝိပုလဖလပဋိလာဘကရဏေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတိ သံဃော အနုတ္တရဒက္ခိဏေယျဘာဝတော၊ တသ္မာ ဣမိနာပိ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တပရိယာယေန ရတနတ္တယံ သရဏံ. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တရတနတ္တယပသအာဒတဂ္ဂရုကတာဟိ ဝိဓုတဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသမ္မောဟအဿဒ္ဓိယာဒိတာယ ဝိဟတကိလေသော တဒေဝ ရတနတ္တယံ သရဏံ ပရာယဏံ ဂတိ တာဏံ လေဏန္တိ ဧဝံ ပဝတ္တိယာ တပ္ပရာယဏတာကာရပ္ပဝတ္တော စိတ္တုပ္ပါဒေါ သရဏဂမနံ သရဏန္တိ ဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ကတွာ. တေန ယထာဝုတ္တစိတ္တုပ္ပါဒေန သမန္နာဂတော သတ္တော သရဏန္တိ ဂစ္ဆတိ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရေန စိတ္တုပ္ပါဒေန ‘‘ဧတာနိ မေ တီဏိ ရတနာနိ သရဏံ၊ ဧတာနိ ပရာယဏ’’န္တိ ဧဝံ ဥပေတိ ဘဇတိ သေဝတိ ပယိရုပါသတိ၊ ဧဝံ ဝါ ဇာနာတိ၊ ဗုဇ္ဈတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ တာဝ သရဏံ၊ သရဏဂမနံ၊ ယော စ သရဏံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ တယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သရဏဂမနပ္ပဘေဒေ ပန ဒုဝိဓံ သရဏဂမနံ လောကုတ္တရံ လောကိယဉ္စ. တတ္ထ လောကုတ္တရံ ဒိဋ္ဌသစ္စာနံ မဂ္ဂက္ခဏေ သရဏဂမနုပက္ကိလေသသမုစ္ဆေဒနေန အာရမ္မဏတော နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ဟုတွာ ကိစ္စတော သကလေပိ ရတနတ္တယေ ဣဇ္ဈတိ. အတ္ထတော စတုသစ္စာဓိဂမော ဧဝ ဟိ လောကုတ္တရသရဏဂမနံ. တတ္ထ ဟိ နိဗ္ဗာနဓမ္မော သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန၊ မဂ္ဂဓမ္မော ဘာဝနာဘိသမယဝသေန ပဋိဝိဇ္ဈိယမာနောယေဝ သရဏဂမနတ္ထံ သာဓေတိ၊ ဗုဒ္ဓဂုဏာ ပန သာဝကဂေါစရဘူတာ ပရိညာဘိသမယဝသေန၊ တထာ အရိယသံဃဂုဏာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကိစ္စတော သကလေပိ ရတနတ္တယေ ဣဇ္ဈတီ’’တိ. ဣဇ္ဈန္တဉ္စ သဟေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ န လောကိယံ ဝိယ ပဋိပါဋိယာ အသမ္မောဟပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ. ယေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘န သရဏဂမနံ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ဟုတွာ ပဝတ္တတိ၊ မဂ္ဂဿ အဓိဂတတ္တာ ပန အဓိဂတမေဝ ဟောတိ ဧကစ္စာနံ တေဝိဇ္ဇာဒီနံ လောကိယဝိဇ္ဇာဒယော ဝိယာ’’တိ၊ တေသံ လောကိယမေဝ သရဏဂမနံ သိယာ၊ န လောကုတ္တရံ. တဉ္စ အယုတ္တံ ဒုဝိဓဿပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ. လောကိယံ ပန သရဏဂမနံ ပုထုဇ္ဇနာနံ သရဏဂမနုပက္ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနေန အာရမ္မဏတော ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏာရမ္မဏံ ဟုတွာ ဣဇ္ဈတိ. တံ အတ္ထတော ဗုဒ္ဓါဒီသု ဝတ္ထူသု ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ သဒ္ဓါပဋိလာဘော ယထာဝုတ္တသဒ္ဓါပုဗ္ဗင်္ဂမာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဒသသု ပုညကိရိယဝတ္ထူသု ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘သဒ္ဓါပဋိလာဘော’’တိ ဣမိနာ မာတာဒီဟိ ဥဿာဟိတဒါရကာဒီနံ ဝိယ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တသရဏဂမနံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဣမိနာ ပန ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ သရဏဂမနံ ဒဿိတံ ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတံ ဓမ္မသုဓမ္မတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိဉ္စ လောကိယာဝဗောဓဝသေနေဝ သမ္မာ ဉာယေန ဒဿနတော.

တယိဒံ လောကိယသရဏဂမနံ စတုဓာ ပဝတ္တတိ အတ္တသန္နိယျာတနေန တပ္ပရာယဏတာယ သိဿဘာဝူပဂမနေန ပဏိပါတေနာတိ. တတ္ထ အတ္တသန္နိယျာတနံ နာမ ‘‘အဇ္ဇ အာဒိံ ကတွာ အဟံ အတ္တာနံ ဗုဒ္ဓဿ နိယျာတေမိ၊ ဓမ္မဿ၊ သံဃဿာ’’တိ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါဒီနံယေဝ သံသာရဒုက္ခနိတ္ထရဏတ္ထံ အတ္တနော အတ္တဘာဝဿ ပရိစ္စဇနံ. တပ္ပရာယဏတာ နာမ ‘‘အဇ္ဇ အာဒိံ ကတွာ အဟံ ဗုဒ္ဓပရာယဏော ဓမ္မပရာယဏော သံဃပရာယဏောတိ မံ ဓာရေထာ’’တိ ဧဝံ တပ္ပရာယဏဘာဝေါ. သိဿဘာဝူပဂမနံ နာမ ‘‘အဇ္ဇ အာဒိံ ကတွာ ‘အဟံ ဗုဒ္ဓဿ အန္တေဝါသိကော၊ ဓမ္မဿ၊ သံဃဿာ’တိ မံ ဓာရေထာ’’တိ ဧဝံ သိဿဘာဝူပဂမော. ပဏိပါတော နာမ ‘‘အဇ္ဇ အာဒိံ ကတွာ ‘အဟံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ ဗုဒ္ဓါဒီနံယေဝ တိဏ္ဏံ ဝတ္ထူနံ ကရောမီ’တိ မံ ဓာရေထာ’’တိ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါဒီသု ပရမနိပစ္စကာရော. ဣမေသဉှိ စတုန္နံ အာကာရာနံ အညတရမ္ပိ ကရောန္တေန ဂဟိတံယေဝ ဟောတိ သရဏဂမနံ.

အပိစ ‘‘ဘဂဝတော အတ္တာနံ ပရိစ္စဇာမိ၊ ဓမ္မဿ သံဃဿ အတ္တာနံ ပရိစ္စဇာမိ၊ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ၊ ပရိစ္စတ္တောယေဝ မေ အတ္တာ၊ ပရိစ္စတ္တံယေဝ မေ ဇီဝိတံ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဗုဒ္ဓေါ မေ သရဏံ လေဏံ တာဏ’’န္တိ ဧဝမ္ပိ အတ္တသန္နိယျာတနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘သတ္ထာရဉ္စ ဝတာဟံ ပဿာမိ၊ ဘဂဝန္တမေဝ ပဿာမိ၊ သုဂတဉ္စ ဝတာဟံ ပဿာမိ၊ ဘဂဝန္တမေဝ ပဿာမိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဉ္စ ဝတာဟံ ပဿာမိ၊ ဘဂဝန္တမေဝ ပဿာမီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅၄) ဧဝံ မဟာကဿပတ္ထေရဿ သရဏဂမနံ ဝိယ သိဿဘာဝူပဂမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘သော အဟံ ဝိစရိဿာမိ၊ ဂါမာ ဂါမံ ပုရာ ပုရံ၊

နမဿမာနော သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတံ. (သံ. နိ. ၁.၂၄၆၊ သု. နိ. ၁၉၄)၊

‘‘တေ မယံ ဝိစရိဿာမ၊ ဂါမာ ဂါမံ နဂါ နဂံ။ပေ။ သုဓမ္မတ’’န္တိ. (သု. နိ. ၁၈၂) –

ဧဝမ္ပိ အာဠဝကသာတာဂိရဟေမဝတာဒီနံ သရဏဂမနံ ဝိယ တပ္ပရာယဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နနု စေတေ အာဠဝကာဒယော မဂ္ဂေနေဝ အာဂတသရဏဂမနာ၊ ကထံ တေသံ တပ္ပရာယဏတာသရဏဂမနံ ဝုတ္တန္တိ? မဂ္ဂေနာဂတသရဏဂမနေဟိပိ ‘‘သောဟံ ဝိစရိဿာမိ ဂါမာ ဂါမ’’န္တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၁.၂၄၆၊ သု. နိ. ၁၉၄) တေဟိ တပ္ပရာယဏတာကာရဿ ပဝေဒိတတ္တာ တထာ ဝုတ္တံ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ၊ ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ၊ နာမဉ္စ သာဝေတိ ‘‘ဗြဟ္မာယု အဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဗြာဟ္မဏော၊ ဗြဟ္မာယု အဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဗြာဟ္မဏော’’တိ (မ. နိ. ၂.၃၉၄) ဧဝမ္ပိ ပဏိပါတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

သော ပနေသ ဉာတိဘယာစရိယဒက္ခိဏေယျတာဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဒက္ခိဏေယျတာဟေတုကေန ပဏိပါတေန သရဏဂမနံ ဟောတိ၊ န ဣတရေဟိ ဉာတိဘယာဒိဝသပ္ပဝတ္တေဟိ တီဟိ ပဏိပါတေဟိ. သေဋ္ဌဝသေနေဝ ဟိ သရဏံ ဂယှတိ၊ သေဋ္ဌဝသေန ဘိဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ယော သာကိယော ဝါ ကောလိယော ဝါ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ အမှာကံ ဉာတကော’’တိ ဝန္ဒတိ၊ အဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ သရဏံ. ယော ဝါ ‘‘သမဏော ဂေါတမော ရာဇပူဇိတော မဟာနုဘာဝေါ အဝန္ဒိယမာနော အနတ္ထမ္ပိ ကရေယျာ’’တိ ဘယေန ဝန္ဒတိ၊ အဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ သရဏံ. ယောပိ ဗောဓိသတ္တကာလေ ဘဂဝတော သန္တိကေ ကိဉ္စိ ဥဂ္ဂဟိတံ သရမာနော ဗုဒ္ဓကာလေ ဝါ –

‘‘ဧကေန ဘောဂံ ဘုဉ္ဇေယျ၊ ဒွီဟိ ကမ္မံ ပယောဇယေ၊

စတုတ္ထဉ္စ နိဓာပေယျ၊ အာပဒါသု ဘဝိဿတီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၆၅) –

ဧဝရူပိံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ အနုသာသနိံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ‘‘အာစရိယော မေ’’တိ ဝန္ဒတိ၊ အဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ သရဏံ၊ သမ္ပရာယိကံ ပန နိယျာနိကံ ဝါ အနုသာသနိံ ပစ္စာသီသန္တော ဒက္ခိဏေယျပဏိပါတမေဝ ကရောတိ. ယော ပန ‘‘အယံ လောကေ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော’’တိ ဝန္ဒတိ၊ တေနေဝ ဂဟိတံ ဟောတိ သရဏံ.

ဧဝံ ဂဟိတသရဏဿ စ ဥပါသကဿ ဝါ ဥပါသိကာယ ဝါ အညတိတ္ထိယေသု ပဗ္ဗဇိတမ္ပိ ဉာတိံ ‘‘ဉာတကော မေ အယ’’န္တိ ဝန္ဒတောပိ သရဏဂမနံ န ဘိဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ အပဗ္ဗဇိတံ. တထာ ရာဇာနံ ဘယဝသေန ဝန္ဒတော. သော ဟိ ရဋ္ဌပူဇိတတ္တာ အဝန္ဒိယမာနော အနတ္ထမ္ပိ ကရေယျာတိ. တထာ ယံ ကိဉ္စိ သိပ္ပသိက္ခာပကံ တိတ္ထိယမ္ပိ ‘‘အာစရိယော မေ အယ’’န္တိ ဝန္ဒတောပိ န ဘိဇ္ဇတိ. ဧဝံ သရဏဂမနဿ ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

သရဏဂမနကထာ နိဋ္ဌိတာ.