အာစရိယပရမ္ပရကထာဝဏ္ဏနာ

‘‘ကေနာဘတ’’န္တိ ဣမံ ပဉှံ ဝိသဇ္ဇေန္တေန ဇမ္ဗုဒီပေ တာဝ အာစရိယပရမ္ပရာ ယာဝ တတိယသင်္ဂီတိ၊ တာဝ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သီဟဠဒီပေ အာစရိယပရမ္ပရံ ဒဿေတုံ ‘‘တတိယသင်္ဂဟတော ပန ဥဒ္ဓ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဣမံ ဒီပန္တိ ဣမံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ. ကဉ္စိ ကာလန္တိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ. ပေါရာဏာတိ အဋ္ဌကထာစရိယာ. ဘဒ္ဒနာမောတိ ဘဒ္ဒသာလတ္ထေရော. နာမဿ ဧကဒေသေနပိ ဟိ ဝေါဟာရော ဒိဿတိ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒတ္တော’’တိ ယထာ. အာဂုံ န ကရောန္တီတိ နာဂါ. ဝိနယပိဋကံ ဝါစယိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. တမ္ဗပဏ္ဏိယာတိ ဘုမ္မဝစနံ. နိကာယေ ပဉ္စ ဝါစေသုန္တိ ဝိနယာဘိဓမ္မဝဇ္ဇေ ဒီဃနိကာယာဒိကေ ပဉ္စ နိကာယေ စ ဝါစေသုံ. သတ္တ စေဝ ပကရဏေတိ ဓမ္မသင်္ဂဏီဝိဘင်္ဂါဒိကေ သတ္တ အဘိဓမ္မပ္ပကရဏေ စ ဝါစေသုန္တိ အတ္ထော. အသနိ ဝိယ သိလုစ္စယေ ကိလေသေ မေဓတိ ဟိံသတီတိ မေဓာ၊ ခိပ္ပံ ဂဟဏဓာရဏဋ္ဌေန ဝါ မေဓာ၊ ပညာ၊ သာ ဧတဿ အတ္ထီတိ မေဓာဝီ. တိပေဋကောတိ တီဏိ ပိဋကာနိ ဧတဿ အတ္ထီတိ တိပေဋကော၊ တေပိဋကောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ တိပိဋကပရိယတ္တိဓရောတိ အတ္ထော. တာရကာနံ ရာဇာတိ တာရကရာဇာ၊ စန္ဒိမာ. အတိရောစထာတိ အတိဝိယ ဝိရောစိတ္ထ. ပုပ္ဖနာမောတိ မဟာပဒုမတ္ထေရော. သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါတိ သဒ္ဓမ္မတန္တိယာ ကောဝိဒေါ. ပုပ္ဖနာမောတိ သုမနတ္ထေရော. ဇမ္ဗုဒီပေ ပတိဋ္ဌိတောတိ သုမနတ္ထေရော ကိရ ဧကသ္မိံ သမယေ သီဟဠဒီပမှိ သာသနေ ဩသက္ကမာနေ ဇမ္ဗုဒီပံ ဂန္တွာ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သာသနံ အနုရက္ခန္တော တတ္ထေဝ ပတိဋ္ဌာသိ. မဂ္ဂကောဝိဒါတိ သဂ္ဂမဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂေသု ကောဝိဒါ.

ဘာရံ ကတွာတိ တေသံ တေသံ ဘိက္ခူနံ သာသနံ ဘာရံ ကတွာ၊ ပဋိဗဒ္ဓံ ကတွာတိ အတ္ထော. ‘‘တေ တေ ဘိက္ခူ တတ္ထ တတ္ထ ပေသေသီ’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဇ္ဈန္တိကတ္ထေရံ ကသ္မီရဂန္ဓာရရဋ္ဌံ ပေသေသီ’’တိအာဒိ. မဟိံသကမဏ္ဍလန္တိ အန္ဓကရဋ္ဌံ ဝဒန္တိ. ဝနဝါသိန္တိ ဝနဝါသိရဋ္ဌံ. အတ္တာ ပဉ္စမော ဧတေသန္တိ အတ္တပဉ္စမာ၊ တံ တံ ဒိသာဘာဂံ ပဉ္စ ပဉ္စေဝ ဘိက္ခူ အဂမံသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဣဒါနိ တတ္ထ တတ္ထ ဂတာနံ ထေရာနံ ကိစ္စာနုဘာဝံ ဒဿေတုကာမော မဇ္ဈန္တိကတ္ထေရဿ ဂတဋ္ဌာနေ ကိစ္စံ တာဝ ဒဿေန္တော ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ကသ္မီရဂန္ဓာရရဋ္ဌေ’’တိအာဒိမာဟ. ကရကဝဿန္တိ ဟိမပါတနကဝဿံ. ဟရာပေတွာတိ ဥဒကောဃေန ဟရာပေတွာ. အရဝါဠဒဟပိဋ္ဌိယန္တိ အရဝါဠဒဟဿ ဥဒကပိဋ္ဌိယံ. ဆိန္နဘိန္နပဋဓရောတိ သတ္ထကေန ဆိန္နံ ရင်္ဂေန ဘိန္နံ ဝဏ္ဏဝိကာရမာပန္နံ ပဋံ ဓာရေတီတိ ဆိန္နဘိန္နပဋဓရော. အထ ဝါ သတ္ထကေန ဆိန္နာနံ ဂိဟိဝတ္ထဝိသဘာဂါနံ ကာသာဝါနံ ဓာရဏတော ဆိန္နဘိန္နပဋဓရော. ဘဏ္ဍူတိ မုဏ္ဍကော. ကာသာဝဝသနောတိ ကာသာဝဝတ္ထနိဝတ္ထော. မက္ခံ အသဟမာနောတိ ထေရံ ပဋိစ္စ အတ္တနော သန္တာနေ ဥပ္ပန္နံ ပရေသံ ဂုဏမက္ခနလက္ခဏံ မက္ခံ အသဟမာနော သန္ဓာရေတုံ အဓိသဟိတုံ ဝူပသမေတုံ အသက္ကောန္တော. ဘိံသနကာနီတိ ဘေရဝါရမ္မဏာနိ. တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘တတော တတော ဘုသာ ဝါတာ ဝါယန္တီ’’တိအာဒိမာဟ. ဘုသာ ဝါတာတိ ရုက္ခဘေဒနပဗ္ဗတကူဋနိပါတနသမတ္ထာ ဗလဝဝါတာ. အသနိယော ဖလန္တီတိ အသနိယော ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ပတန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဟရဏဝုဋ္ဌိယောတိ အနေကပ္ပကာရာ အာဝုဓဝုဋ္ဌိယော. နိဒ္ဓမထာတိ ဂဟေတွာ အပနေထ. ဘိံသနကန္တိ နာဂရာဇဿ ကာယိကဝါစသိကပယောဂဇနိတဘယနိမိတ္တံ ဝိပ္ပကာရံ.

မေ ဘယဘေရဝံ ဇနေတုံ ပဋိဗလော န အဿ န ဘဝေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ဘယဘေရဝံ နာမ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကံ ဘယံ. အထ ဝါ ဘယန္တိ စိတ္တုတြာသဘယံ၊ ပဋိဃဘယဿေတံ အဓိဝစနံ. ဘေရဝန္တိ ဘယဇနကမာရမ္မဏံ. သစေပိ တွံ မဟိံ သဗ္ဗန္တိ သစေပိ တွံ မဟာနာဂ သဗ္ဗံ မဟိံ သမုဒ္ဒေန သဟ သသမုဒ္ဒံ ပဗ္ဗတေန သဟ သပဗ္ဗတံ ဥက္ခိပိတွာ မမူပရိ မယှံ သီသောပရိ ခိပေယျာသီတိ အတ္ထော. မေ ဘယဘေရဝံ ဇနေတုံ နေဝ သက္ကုဏေယျာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အညဒတ္ထူတိ ဧကံသေန. တဝေဝဿ ဝိဃာတော ဥရဂါဓိပါတိ ဥရဂါနံ နာဂါနံ အဓိပတိ ရာဇ တဝ ဧဝ ဝိဃာတော ဒုက္ခံ ဝိဟိံသာ အဿ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော.

ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာတိအာဒီသု တင်္ခဏာနုရူပါယ ဓမ္မဒေသနာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မသမ္ပရာယိကံ အတ္ထံ သန္ဒဿေတွာ ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒပေတွာ ဂဏှာပေတွာ တတ္ထ စ နံ သမုတ္တေဇေတွာ သဥဿာဟံ ကတွာ တာယ စ သဥဿာဟတာယ အညေဟိ စ ဝိဇ္ဇမာနဂုဏေဟိ သမ္ပဟံသေတွာ တောသေတွာတိ အတ္ထော. ထေရေန ကတံ နာဂါနုသာသနံ ဒဿေန္တော ‘‘အထာယသ္မာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣတော ဥဒ္ဓံ ယထာ ပုရေတိ ယထာ တုမှေ ဣတော ပုရေ သဒ္ဓမ္မသဝနုပ္ပတ္တိဝိရဟိတကာလေ ပရဿ ကောဓံ ဥပ္ပါဒယိတ္ထ၊ ဣဒါနိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဥဒ္ဓံ အနာဂတေ ကောဓဉ္စ မာ ဇနယိတ္ထ၊ ဝိဇာတမာတုယာပိ ပုတ္တေ သိနေဟစ္ဆေဒနံ သဗ္ဗဝိနာသမူလကံ သဿဃာတကဉ္စ မာ ကရိတ္ထာတိ အတ္ထော. သုခကာမာ ဟိ ပါဏိနောတိ ဧတ္ထ ဟိ-သဒ္ဒေါ ကာရဏောပဒေသေ၊ ယသ္မာ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခကာမာ၊ တသ္မာ ဟိတသုခဥပစ္ဆေဒကရံ သဿဃာတဉ္စ မာ ကရောထာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ယထာနုသိဋ္ဌန္တိ ယံ ယံ အနုသိဋ္ဌံ ယထာနုသိဋ္ဌံ၊ အနုသိဋ္ဌံ အနတိက္ကမ္မ ဝါ ယထာနုသိဋ္ဌံ၊ ထေရေန ဒိန္နောဝါဒံ အနတိက္ကမ္မာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ ပဌမမဂ္ဂဖလာဓိဂမော အဟောသီတိ ဝဒန္တိ. ကုလသတသဟဿန္တိ ဣမိနာ ပုရိသာနံ သတသဟဿံ ဒဿေတိ. ကသ္မီရဂန္ဓာရာတိ ကသ္မီရဂန္ဓာရရဋ္ဌဝါသိနော. ကာသာဝပဇ္ဇောတာတိ ဘိက္ခူနံ နိဝတ္ထပါရုတကာသာဝဝတ္ထေဟိ ဩဘာသိတာ. ဣသိဝါတပဋိဝါတာတိ ဘိက္ခူနံ နိဝါသနပါရုပနဝါတေန စေဝ ဟတ္ထပါဒါနံ သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒိဝါတေန စ သမန္တတော ဗီဇိယမာနာ အဟေသုံ. ဒုဋ္ဌန္တိ ကုပိတံ. ဗန္ဓနာတိ သံသာရဗန္ဓနတော.

ဓမ္မစက္ခုန္တိ ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂတ္တယေ ဉာဏံ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘ပဌမမဂ္ဂဉာဏမေဝ တေ ပဋိလဘိံသူ’’တိ ဝဒန္တိ. စောဒေတွာ ဒေဝဒူတေဟီတိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၂၆၃ အာဒယော) ဒေဝဒူတသုတ္တန္တဒေသနာဝသေန (မ. နိ. ၃.၂၆၁ အာဒယော) ဒဟရကုမာရော ဇရာဇိဏ္ဏသတ္တော ဂိလာနသတ္တော ကမ္မကာရဏာ ကမ္မကာရဏိကာ ဝါ မတသတ္တောတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဒေဝဒူတေဟိ စောဒေတွာ ဩဝဒိတွာ၊ သံဝေဂံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ အတ္ထော. ဒဟရကုမာရာဒယော ဟိ တတ္ထ ‘‘ဒေဝဒူတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တထာ ဟိ ဒဟရကုမာရော အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ ‘‘ပဿထ ဘော မယှမ္ပိ တုမှာကံ ဝိယ ဟတ္ထပါဒါ အတ္ထိ၊ သကေ ပနမှိ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နော၊ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ နဟာယိတုံ န သက္ကောမိ၊ ‘အဟံ ကိလိဋ္ဌော၊ နဟာပေထ မ’န္တိ ဝတ္တုမ္ပိ န သက္ကောမိ၊ ဇာတိတောမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော၊ န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ ဇာတိတော အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ ဇာတိ အာဂမိဿတိ၊ ဣတိ တဿာ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော.

ဇရာဇိဏ္ဏသတ္တောပိ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ ‘‘ပဿထ ဘော အဟမ္ပိ တုမှေ ဝိယ တရုဏော အဟောသိံ ဦရုဗလဗာဟုဗလဇဝသမ္ပန္နော၊ တဿ မေ တာ ဗလဇဝသမ္ပတ္တိယော အန္တရဟိတာ၊ ဟတ္ထပါဒါ ဟတ္ထပါဒကိစ္စဉ္စ န ကရောန္တိ၊ ဇရာယမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော၊ န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ ဇရာယ အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ ဇရာ အာဂမိဿတိ၊ ဣတိ တဿာ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော.

ဂိလာနသတ္တောပိ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ ‘‘ပဿထ ဘော အဟမ္ပိ တုမှေ ဝိယ နိရောဂေါ အဟောသိံ၊ သောမှိ ဧတရဟိ ဗျာဓိနာ အဘိဟတော သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နော၊ ဥဋ္ဌာတုမ္ပိ န သက္ကောမိ၊ ဝိဇ္ဇမာနာပိ မေ ဟတ္ထပါဒါ ဟတ္ထပါဒကိစ္စံ န ကရောန္တိ၊ ဗျာဓိတောမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော၊ န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ ဗျာဓိတော အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ ဗျာဓိ အာဂမိဿတိ၊ ဣတိ တဿ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော.

ကမ္မကာရဏာ ကမ္မကာရဏိကာ ဝါ စတုတ္ထော ဒေဝဒူတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ကမ္မကာရဏပက္ခေ ဒွတ္တိံသ တာဝ ကမ္မကာရဏာ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒန္တိ နာမ ‘‘မယံ နိဗ္ဗတ္တမာနာ န ရုက္ခေ ဝါ ပါသာဏေ ဝါ နိဗ္ဗတ္တာမ၊ တုမှာဒိသာနံ သရီရေ နိဗ္ဗတ္တာမ၊ ဣတိ အမှာကံ ပုရေ နိဗ္ဗတ္တိတောဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေတာ ဒေဝဒူတာ နာမ ဇာတာ. ကမ္မကာရဏိကာပိ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒန္တိ နာမ ‘‘မယံ ဒွတ္တိံသ ကမ္မကာရဏာ ကရောန္တာ န ရုက္ခာဒီသု ကရောမ၊ တုမှာဒိသေသု သတ္တေသုယေဝ ကရောမ၊ ဣတိ အမှာကံ တုမှေသု ပုရေ ကမ္မကာရဏာကာရဏတောဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေတေပိ ဒေဝဒူတာ နာမ ဇာတာ.

မတကသတ္တောပိ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ ‘‘ပဿထ ဘော မံ အာမကသုသာနေ ဆဍ္ဍိတံ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝံ ပတ္တံ၊ မရဏတောမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော၊ န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ မရဏတော အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ မရဏံ အာဂမိဿတိ၊ ဣတိ တဿ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော. တသ္မာ ဒဟရကုမာရာဒယော ဧတ္ထ ‘‘ဒေဝဒူတာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အနမတဂ္ဂိယန္တိ အနမတဂ္ဂသံယုတ္တံ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄). ဓမ္မာမတံ ပါယေသီတိ လောကုတ္တရဓမ္မာမတံ ပါနံ ပဋိလာဘကရဏဝသေန ပါယေသီတိ အတ္ထော. သမဓိကာနီတိ သဟာဓိကာနိ. သဟတ္ထော ဟေတ္ထ သံသဒ္ဒေါ. ဣသီတိ သီလက္ခန္ဓာဒယော ဓမ္မက္ခန္ဓေ ဧသိ ဂဝေသိ ပရိယေသီတိ ဣသီတိ ဝုစ္စတိ. ပဉ္စ ရဋ္ဌာနီတိ ပဉ္စဝိဓစီနရဋ္ဌာနိ. ဟိမဝန္တံ ဂန္တွာ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ ပကာသေန္တော ယက္ခသေနံ ပသာဒယီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

တေန စ သမယေနာတိ တသ္မိံ သမယေ တေသံ ဂမနတော ပုဗ္ဗဘာဂကာလေ. လဒ္ဓံ ဘဝိဿတီတိ ဝေဿဝဏသန္တိကာ လဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ. ဝေဂသာတိ ဝေဂေန. သမန္တတော အာရက္ခံ ဌပေသီတိ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ ပဝိသန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌာနဝသေန သမန္တာ အာရက္ခံ ဌပေသိ. အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သဟဿာနီတိ အဍ္ဎေန စတုတ္ထာနိ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ၊ အတိရေကပဉ္စသတာနိ တီဏိ သဟဿာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒိယဍ္ဎသဟဿန္တိ အဍ္ဎေန ဒုတိယံ ဒိယဍ္ဎံ၊ အတိရေကပဉ္စသတံ ဧကံ သဟဿန္တိ အတ္ထော. သောဏုတ္တရာတိ သောဏော စ ဥတ္တရော စ သောဏုတ္တရာ. နိဒ္ဓမေတွာနာတိ ပလာပေတွာန. အဒေသိသုန္တိ အဒေသယုံ.

အဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အာဏတ္တော. ပုန ဒါနီတိ ဧတ္ထ ဒါနီတိ နိပါတမတ္တံ၊ ပုန အာဂစ္ဆေယျာမ ဝါ န ဝါတိ အတ္ထော. ရာဇဂဟနဂရပရိဝတ္တကေနာတိ ရာဇဂဟနဂရံ ပရိဝဇ္ဇေတွာ တတော ဗဟိ တံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဂတမဂ္ဂေန ဂမနေန ဝါ. ဣဒါနိ ထေရမာတုယာ ဝေဋိသနဂရေ နိဝါသကာရဏံ ဒဿေတုံ တဿ နဂရဿ တဿာ ဇာတိဘူမိဘာဝံ ထေရဿ စ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘အသောကော ကိရ ကုမာရကာလေ’’တိအာဒိမာဟ.

အယံ ပနေတ္ထ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ပုဗ္ဗေ ကိရ မောရိယဝံသေ ဇာတဿ စန္ဒဂုတ္တဿ နာမ ရညော ပုတ္တော ဗိန္ဒုသာရော နာမ ကုမာရော ပိတု အစ္စယေန ပါဋလိပုတ္တမှိ နဂရေ ရာဇာ အဟောသိ. တဿ ဒွေ ပုတ္တာ သဥဒရိယာ အဟေသုံ၊ တေသံ ဧကူနသတမတ္တာ ဝေမာတိကဘာတရော အဟေသုံ. ရာဇာ ပန တေသံ သဗ္ဗဇေဋ္ဌကဿ အသောကကုမာရဿ ဥပရဇ္ဇဋ္ဌာနဉ္စ အဝန္တိရဋ္ဌဉ္စ ဒတွာ အထေကဒိဝသံ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ဒိသွာ ‘‘တာတ၊ ဥပရာဇ၊ တဝ ရဋ္ဌံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဥဇ္ဇေနီနဂရေ ဝသာဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော ပိတု ဝစနေန တံ ဥဇ္ဇေနိံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဝေဋိသဂိရိနဂရေ ဝေဋိသနာမကဿ သေဋ္ဌိဿ ဃရေ နိဝါသံ ဥပဂန္တွာ တဿ သေဋ္ဌိဿ ဓီတရံ လက္ခဏသမ္ပန္နံ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တံ ဝေဋိသဂိရိံ နာမ ကုမာရိံ ဒိသွာ တာယ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော မာတာပိတူနံ ကထာပေတွာ တံ တေဟိ ဒိန္နံ ပဋိလဘိတွာ တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ. သာ တေန သံဝါသေန သဉ္ဇာတဂဗ္ဘာ ဟုတွာ တတော ဥဇ္ဇေနိံ နီတာ မဟိန္ဒကုမာရံ ဇနယိ. တတော ဝဿဒွယေ အတိက္ကန္တေ သံဃမိတ္တဉ္စ ဓီတရံ ဥပလဘိတွာ ဥပရာဇေန သဒ္ဓိံ တတ္ထ ဝသတိ. ဥပရာဇဿ ပန ပိတာ ဗိန္ဒုသာရော မရဏမဉ္စေ နိပန္နော ပုတ္တံ အသောကကုမာရံ သရိတွာ တံ ပက္ကောသာပေတုံ ဥဇ္ဇေနိံ မနုဿေ ပေသေသိ. တေ တတော ဥဇ္ဇေနိံ ဂန္တွာ အသောကဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. တေသံ ဝစနေန သော ပိတု သန္တိကံ တုရိတဂမနေနာဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဝေဋိသဂိရိနဂရမှိ ပုတ္တဒါရေ ဌပေတွာ ပိတု သန္တကံ ပါဋလိပုတ္တနဂရံ ဂန္တွာ ဂတသမနန္တရမေဝ ကာလကတဿ ပိတုနော သရီရကိစ္စံ ကာရာပေတွာ တတော ဧကူနသတမတ္တေ ဝေမာတိကဘာတရော စ ဃာတာပေတွာ ဝိဟတကဏ္ဋကော ဟုတွာ တတ္ထ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ အဘိသေကံ ဂဏှိ. တဒါပိ ထေရမာတာ ဒါရကေ ရညော သန္တိကံ ပေသေတွာ သယံ တတ္ထေဝ ဝေဋိသဂိရိနဂရေ ဝသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သာ တဿ မာတာ တေန သမယေန ဉာတိဃရေ ဝသီ’’တိ.

အာရောပေသီတိ ပဋိပါဒေသိ. အမှာကံ ဣဓ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နိဋ္ဌိတန္တိ မာတု ဒဿနဿ ကတဘာဝံ သန္ဓာယာဟ. အနုဘဝတု တာဝ မေ ပိတရာ ပေသိတံ အဘိသေကန္တိအာဒီသု အဘိသေကပေသနာဒိကထာ ဝိတ္ထာရေန ဥတ္တရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ. ဆဏတ္ထန္တိ ဆဏနိမိတ္တံ၊ ဆဏဟေတူတိ အတ္ထော၊ သယံ ဆဏကီဠံ အကာတုကာမောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဒါ ကိရ ဒေဝါနံပိယတိဿော ဇေဋ္ဌမူလမာသပုဏ္ဏမိယံ နက္ခတ္တံ ဃောသာပေတွာ ‘‘သလိလကီဠာဆဏံ ကရောထာ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေတွာ သယံ မိဂဝံ ကီဠိတုကာမော မိဿကပဗ္ဗတံ အဂမာသိ. မိဿကပဗ္ဗတန္တိ ပံသုပါသာဏမိဿကတ္တာ ဧဝံလဒ္ဓနာမံ ပဗ္ဗတံ. ဒိဋ္ဌသစ္စောတိ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စော၊ အနာဂါမိဖလံ ပတ္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သော ကိရ ထေရေန အတ္တနော မာတုဒေဝိယာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာ အနာဂါမိဖလံ သစ္ဆာကာသိ၊ သော စ ထေရဿ ဘာဂိနေယျောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ထေရဿ မာတုဒေဝိယာ ဘဂိနီ တဿာ ဓီတာ၊ တဿာ အယံ ပုတ္တော. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘ဒေဝိယာ ဘဂိနီ ဓီတု၊ ပုတ္တော ဘဏ္ဍုကနာမကော၊

ထေရေန ဒေဝိယာ ဓမ္မံ၊ သုတွာ ဒေသိတမေဝ တု၊

အနာဂါမိဖလံ ပတွာ၊ ဝသိ ထေရဿ သန္တိကေ’’တိ.

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စ တုမှေ ဗျာကတာတိ ဗောဓိမူလေ ဧဝ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေတွာ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ဒိသွာ အနာဂတေ တဿ ဒီပဿ သမ္ပတ္တိံ ဒိဋ္ဌေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ‘‘အနာဂတေ မဟိန္ဒော နာမ ဘိက္ခု တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ပသာဒေဿတီ’’တိ တုမှေ ဗျာကတာ. တတ္ထ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပန္တိ ဒီပဝါသိနော ဝုတ္တာ. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏံ အာသယာနုသယဉာဏဉ္စ ‘‘ဗုဒ္ဓစက္ခူ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန ပန ဣန္ဒြိယပရောပရာဒိံ ဝိနာ အညံ န သက္ကာ ဒဋ္ဌုန္တိ ‘‘ဝေါလောကေန္တော’’တိ အဝတွာ ‘‘ဝေါလောကေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတမတ္ထန္တိ ‘‘အနာဂတေ မဟိန္ဒော နာမ ဘိက္ခု တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ပသာဒေဿတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ.

ဝေဋိသဂိရိမှိ ရာဇဂဟေတိ ဒေဝိယာ ကတဝိဟာရေ. ကာလောဝ ဂမနဿ၊ ဂစ္ဆာမ ဒီပမုတ္တမန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒဉ္စ တေသံ ပရိဝိတက္ကနိဒဿနံ. ပဠိနာတိ အာကာသံ ပက္ခန္ဒိံသု. အမ္ဗရေတိ အာကာသေ. ဧဝမာကာသံ ပက္ခန္ဒိတွာ ကိံ တေ အကံသူတိ စေတိယပဗ္ဗတေ နိပတိံသူတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝမုပ္ပတိတာ ထေရာ၊ နိပတိံသု နဂုတ္တမေ’’တိ. ဣဒါနိ တဿ ပဗ္ဗတဿ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ ထေရာနဉ္စ တတ္ထ နိပတိတဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုရတော ပုရသေဋ္ဌဿာ’’တိအာဒိဂါထမာဟ. ပုရတောတိ ပါစီနဒိသာဘာဂေ. ပုရသေဋ္ဌဿာတိ အနုရာဓပုရသင်္ခါတဿ ပုရဝရဿ. မေဃသန္နိဘေတိ သမန္တတော နီလဝဏ္ဏတ္တာ နီလမဟာမေဃသဒိသေ. သီလကူဋမှီတိ ဧဝံနာမကေ ပဗ္ဗတကူဋေ. ဟံသာဝ နဂမုဒ္ဓနီတိ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ဟံသာ ဝိယ.

တတ္ထ ပန ပတိဋ္ဌဟန္တော ကဒါ ပတိဋ္ဌဟီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဣဋ္ဋိယာဒီဟိ သဒ္ဓိ’’န္တိအာဒိ. ပရိနိဗ္ဗာနတောတိ ပရိနိဗ္ဗာနဝဿတော တံ အဝဓိဘူတံ မုဉ္စိတွာ တတော ဥဒ္ဓံ ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ ဆတ္တိံသတိမေ ဝဿေတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အဇာတသတ္တုဿ ဟီ’’တိအာဒိ. တသ္မိံယေဝ ဝဿေတိ ဧတ္ထ ယသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ ယသ္မိဉ္စ ဒိဝသေ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ တသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ တသ္မိံယေဝ စ ဒိဝသေ ဝိဇယကုမာရော ဣမံ ဒီပမာဂတောတိ ဝဒန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘လင်္ကာယံ ဝိဇယသနာမကော ကုမာရော၊

ဩတိဏ္ဏော ထိရမတိ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ၊

သာလာနံ ယမကဂုဏာနမန္တရသ္မိံ၊

နိဗ္ဗာတုံ သယိတဒိနေ တထာဂတဿာ’’တိ.

သီဟကုမာရဿ ပုတ္တောတိ ဧတ္ထ ကာလိင်္ဂရာဇဓီတု ကုစ္ဆိသ္မိံ သီဟဿ ဇာတော ကုမာရော သီဟကုမာရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပုဗ္ဗေ အမနုဿာဝါသတ္တာ အာဟ ‘‘မနုဿာဝါသံ အကာသီ’’တိ. စုဒ္ဒသမေ ဝဿေတိ စုဒ္ဒသမေ ဝဿေ သမ္ပတ္တေ. ဣဓ ဝိဇယော ကာလမကာသီတိ ဣမသ္မိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ဝိဇယရာဇကုမာရော အဋ္ဌတိံသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ကာလမကာသိ. တထာ ဟိ အဇာတသတ္တု ရာဇာ ဒွတ္တိံသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ ဥဒယဘဒ္ဒေါ သောဠသ ဝဿာနိ၊ တသ္မာ အဇာတသတ္တုဿ အဋ္ဌမဝဿံ ဣဓ ဝိဇယဿ ပဌမဝဿန္တိ ကတွာ တတော ဥဒ္ဓံ အဇာတသတ္တုဿ စတုဝီသတိ ဝဿာနိ ဥဒယဘဒ္ဒဿ စုဒ္ဒသ ဝဿာနီတိ ဝိဇယဿ အဋ္ဌတိံသ ဝဿာနိ ပရိပူရိံသု. တထာ စ ဝုတ္တံ –

‘‘ဝိဇယော လင်္ကမာဂမ္မ၊ သတ္ထု နိဗ္ဗာနဝါသရေ၊

အဋ္ဌတိံသ သမာကာသိ၊ ရဇ္ဇံ ယက္ခဝိမဒ္ဒကော’’တိ.

‘‘ဥဒယဘဒ္ဒဿ ပဉ္စဒသမေ ဝဿေ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝေါ နာမ ဣမသ္မိံ ဒီပေ ရဇ္ဇံ ပါပုဏီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥဒယဘဒ္ဒဿ စုဒ္ဒသမဝဿသင်္ခါတံ ဧကံ ဝဿံ ဣမသ္မိံ ဒီပေ ဝိဇယဿ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝဿ စ အန္တရေ သီဟဠံ အရာဇိကံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မိဉှိ ဝဿေ ဝိဇယရာဇဿ အမစ္စာ ဥပတိဿံ နာမ အမစ္စံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ တဿ နာမေန ကတေ ဥပတိဿဂါမေ ဝသန္တာ အရာဇိကံ ရဇ္ဇမနုသာသိံသု. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘တသ္မိံ မတေ အမစ္စာ တေ၊ ပေက္ခန္တာ ခတ္တိယာဂမံ၊

ဥပတိဿဂါမေ ဌတွာန၊ ရဋ္ဌံ သမနုသာသိသုံ.

‘‘မတေ ဝိဇယရာဇမှိ၊ ခတ္တိယာဂမနာ ပုရာ၊

ဧကံ ဝဿံ အယံ လင်္ကာ-ဒီပေါ အာသိ အရာဇိကော’’တိ.

တတ္ထာတိ ဇမ္ဗုဒီပေ. ဣဓ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝေါ ကာလမကာသီတိ ဣမသ္မိံ သီဟဠဒီပေ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝေါ တိံသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇမနုသာသိတွာ ကာလမကာသိ. တထာ ဟိ ဥဒယဘဒ္ဒဿ အနန္တရံ အနုရုဒ္ဓေါ စ မုဏ္ဍော စ အဋ္ဌ ဝဿာနိ ရဇ္ဇမနုသာသိံသု၊ တဒနန္တရံ နာဂဒါသကော စတုဝီသတိ ဝဿာနိ၊ တသ္မာ ဥဒယဘဒ္ဒဿ ပဉ္စဒသမသောဠသမဝဿေဟိ သဒ္ဓိံ အနုရုဒ္ဓဿ စ မုဏ္ဍဿ စ အဋ္ဌ ဝဿာနိ၊ နာဂဒါသကဿ စ စတုဝီသတိဝဿေသု ဝီသတိ ဝဿာနီတိ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝဿ ရညော တိံသ ဝဿာနိ ပရိပူရိံသု. တေနေဝ ဝုတ္တံ –

‘‘တတော ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝေါ၊ ရဇ္ဇံ တိံသ သမာ အကာ’’တိ၊

တတ္ထာတိ ဇမ္ဗုဒီပေ. သတ္တရသမေ ဝဿေတိ သတ္တရသမေ ဝဿေ သမ္ပတ္တေ. တထာ ဟိ နာဂဒါသကဿ အနန္တရာ သုသုနာဂေါ အဋ္ဌာရသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ တသ္မာ နာဂဒါသကဿ စတုဝီသတိဝဿေသု ဝီသတိ ဝဿာနိ ဌပေတွာ သေသေဟိ စတူဟိ ဝဿေဟိ သဒ္ဓိံ သုသုနာဂဿ အဋ္ဌာရသသု ဝဿေသု သောဠသ ဝဿာနီတိ ဣဓ အဘယရညော ဝီသတိ ဝဿာနိ ပရိပူရိံသု. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အဘယော ဝီသတိ ဝဿာနိ၊ လင်္ကာရဇ္ဇမကာရယီ’’တိ၊

ဒါမရိကောတိ ယုဒ္ဓကာရကော စောရော. ပဏ္ဍုကာဘယော ပန အဘယဿ ဘာဂိနေယျော ရာဇာယေဝ၊ န စောရော၊ ဗလက္ကာရေန ပန ရဇ္ဇဿ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဒါမရိကော’’တိ ဝုတ္တံ. ရဇ္ဇံ အဂ္ဂဟေသီတိ ဧကဒေသဿ ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ. အဘယဿ ဟိ ဝီသတိမေ ဝဿေ န တာဝ သဗ္ဗံ ရဇ္ဇမဂ္ဂဟေသီတိ. တထာ ဟိ ဝီသတိမဝဿတော ပဋ္ဌာယ အဘယဿ နဝ ဘာတိကေ အတ္တနော မာတုလေ တတ္ထ တတ္ထ ယုဒ္ဓံ ကတွာ ဃာတေန္တဿ အနဘိသိတ္တဿေဝ သတ္တရသ ဝဿာနိ အတိက္ကမိံသု၊ တတောယေဝ စ တာနိ ရာဇသုညာနိ နာမ အဟေသုံ. တထာ စ ဝုတ္တံ –

‘‘ပဏ္ဍုကာဘယရညော စ၊ အဘယဿ စ အန္တရေ၊

ရာဇသုညာနိ ဝဿာနိ၊ အဟေသုံ ဒသ သတ္တ စာ’’တိ.

တတ္ထာတိ ဇမ္ဗုဒီပေ. ပဏ္ဍုကဿာတိ ပဏ္ဍုကာဘယဿ. ဘဝတိ ဟိ ဧကဒေသေနပိ ဝေါဟာရော ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒတ္တော’’တိ ယထာ. သတ္တရသ ဝဿာနိ ပရိပူရိံသူတိ အနဘိသိတ္တဿေဝ ပရိပူရိံသု. ဧတ္ထ စ ကာဠာသောကဿ သောဠသမဝဿံ ဌပေတွာ ပန္နရသ ဝဿာနိ ဟေဋ္ဌာ သုသုနာဂဿ သတ္တရသမအဋ္ဌာရသမဝဿာနိ စ ဒွေ ဂဟေတွာ သတ္တရသ ဝဿာနိ ဂဏိတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဟေဋ္ဌာ ဧကေန ဝဿေန သဟ အဋ္ဌာရသ ဟောန္တီတိ တာနိ ရာဇသုညာနိ သတ္တရသ ဝဿာနိ ဟေဋ္ဌာ ဝိဇယပဏ္ဍုဝါသုဒေဝရာဇူနမန္တရေ အရာဇိကေန ဧကေန ဝဿေန သဒ္ဓိံ အဋ္ဌာရသ ရာဇသုညဝဿာနိ နာမ ဟောန္တိ.

စန္ဒဂုတ္တဿ စုဒ္ဒသမေ ဝဿေ ဣဓ ပဏ္ဍုကာဘယော ကာလမကာသီတိ စန္ဒဂုတ္တဿ စုဒ္ဒသမေ ဝဿေ ဣမသ္မိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ပဏ္ဍုကာဘယော နာမ ရာဇာ သတ္တတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇမနုသာသိတွာ ကာလမကာသိ. တထာ ဟိ သုသုနာဂဿ ပုတ္တော ကာဠာသောကော အဋ္ဌဝီသတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တတော တဿ ပုတ္တာ ဒသ ဘာတုကာ ဒွေဝီသတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသုံ၊ တေသံ ပစ္ဆာ နဝ နန္ဒာ ဒွေဝီသတိ၊ စန္ဒဂုတ္တော စတုဝီသတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တတ္ထ ကာဠာသောကဿ အဋ္ဌဝီသတိဝဿေသု ပန္နရသ ဝဿာနိ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတာနီတိ တာနိ ဌပေတွာ သေသာနိ တေရသ ဝဿာနိ၊ ဒသဘာတုကာနံ ဒွေဝီသတိ၊ တထာ နဝနန္ဒာနံ ဒွေဝီသတိ၊ စန္ဒဂုတ္တဿ စုဒ္ဒသမဝဿံ ဌပေတွာ တေရသ ဝဿာနီတိ ပဏ္ဍုကာဘယဿ သတ္တတိ ဝဿာနိ ပရိပူရိံသု. တထာ စ ဝုတ္တံ –

‘‘ပဏ္ဍုကာဘယနာမဿ၊ ရညော ဝဿာနိ သတ္တတီ’’တိ၊

တတ္ထ အသောကဓမ္မရာဇဿ သတ္တရသမေ ဝဿေ ဣဓ မုဋသိဝရာဇာ ကာလမကာသီတိ တသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေ အသောကဓမ္မရာဇဿ သတ္တရသမေ ဝဿေ ဣဓ မုဋသိဝေါ နာမ ရာဇာ သဋ္ဌိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇမနုသာသိတွာ ကာလမကာသိ. တထာ ဟိ စန္ဒဂုတ္တဿ ပုတ္တော ဗိန္ဒုသာရော အဋ္ဌဝီသတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ တတော တဿ ပုတ္တော အသောကဓမ္မရာဇာ ရဇ္ဇံ ပါပုဏိ၊ တသ္မာ စန္ဒဂုတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေသု စတုဝီသတိဝဿေသု တေရသ ဝဿာနိ ဂဟိတာနီတိ တာနိ ဌပေတွာ သေသာနိ ဧကာဒသ ဝဿာနိ၊ ဗိန္ဒုသာရဿ အဋ္ဌဝီသတိ ဝဿာနိ၊ အသောကဿ အနဘိသိတ္တဿ စတ္တာရိ ဝဿာနိ၊ အဘိသိတ္တဿ သတ္တရသ ဝဿာနီတိ ဧဝံ သဋ္ဌိ ဝဿာနိ ဣဓ မုဋသိဝဿ ပရိပူရိံသု. တထာ စ ဝုတ္တံ –

‘‘မုဋသိဝေါ သဋ္ဌိ ဝဿာနိ၊ လင်္ကာရဇ္ဇမကာရယီ’’တိ၊

ဒေဝါနံပိယတိဿော ရဇ္ဇံ ပါပုဏီတိ အသောကဓမ္မရာဇဿ အဋ္ဌာရသမေ ဝဿေ ပါပုဏိ. ဣဒါနိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ အဇာတသတ္တုအာဒီနံ ဝဿဂဏနာဝသေန ပရိနိဗ္ဗာနတော ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ ဆတ္တိံသတိ ဝဿာနိ ဧကတော ဂဏေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတေ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အဇာတသတ္တုဿ စတုဝီသတီတိ ပရိနိဗ္ဗာနဝဿသင်္ခါတံ အဋ္ဌမဝဿံ မုဉ္စိတွာ ဝုတ္တံ. အသောကဿ ပုတ္တကာ ဒသ ဘာတုကရာဇာနောတိ ကာဠာသောကဿ ပုတ္တာ ဘဒ္ဒသေနော ကောရဏ္ဍဝဏ္ဏော မင်္ကုရော သဗ္ဗဉ္ဇဟော ဇာလိကော ဥဘကော သဉ္စယော ကောရဗျော နန္ဒိဝဍ္ဎနော ပဉ္စမကောတိ ဣမေ ဒသ ဘာတုကရာဇာနောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဥဂ္ဂသေနနန္ဒော ပဏ္ဍုကနန္ဒော ပဏ္ဍုဂတိနန္ဒော ဘူတပါလနန္ဒော ရဋ္ဌပါလနန္ဒော ဂေါဝိသာဏကနန္ဒော သဝိဒ္ဓကနန္ဒော ကေဝဋ္ဋကနန္ဒော ဓနနန္ဒောတိ ဣမေ နဝ နန္ဒာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတေန ရာဇဝံသာနုသာရေနာတိ ဧတေန ဇမ္ဗုဒီပဝါသိရာဇူနံ ဝံသာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗမေတန္တိ အတ္ထော.

တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပဝါသီနမ္ပိ ပုန ရာဇူနံ ဝသေန ဧဝံ ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗာနဝဿံ ဣဓ ဝိဇယဿ ပဌမံ ဝဿန္တိ ကတွာ တံ အပနေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနဝဿတော ဥဒ္ဓံ ဝိဇယဿ သတ္တတိံသ ဝဿာနိ၊ တတော အရာဇိကမေကဝဿံ၊ ပဏ္ဍုဝါသုဒေဝဿ တိံသ ဝဿာနိ၊ အဘယဿ ဝီသတိ ဝဿာနိ၊ ပဏ္ဍုကာဘယဿ အဘိသေကတော ပုဗ္ဗေ သတ္တရသ ဝဿာနိ၊ အဘိသိတ္တဿ သတ္တတိ ဝဿာနိ၊ မုဋသိဝဿ သဋ္ဌိ ဝဿာနိ၊ ဒေဝါနံပိယတိဿဿ ပဌမံ ဝဿန္တိ ဧဝံ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ ဆတ္တိံသ ဝဿာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ဇေဋ္ဌမာသဿ ပုဏ္ဏမိယံ ဇေဋ္ဌနက္ခတ္တံ မူလနက္ခတ္တံ ဝါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဇေဋ္ဌမူလနက္ခတ္တံ နာမ ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ပန နက္ခတ္တေ ကတ္တဗ္ဗဆဏမ္ပိ တန္နိဿယတ္တာ တမေဝ နာမံ လဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မိဂဝန္တိ မိဂါနံ ဝါနနတော ဟေသနတော ဗာဓနတော မိဂဝန္တိ လဒ္ဓသမညံ မိဂဝံ. ရောဟိတမိဂရူပန္တိ ဂေါကဏ္ဏမိဂဝေသံ. ဇိယန္တိ ဓနုဇိယံ. အနုဗန္ဓန္တောတိ ပဒသာ အနုဓာဝန္တော. မမံယေဝ ရာဇာ ပဿတူတိ ဧတ္ထ ‘‘အမှေသု ဗဟူသု ဒိဋ္ဌေသု ရာဇာ အတိဝိယ ဘာယိဿတီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန အတ္တာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘မမံယေဝ ပဿတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘စိန္တေသီ’’တိ ဝတွာ တဿ စိန္တနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣမသ္မိံ ဒီပေ ဇာတော’’တိအာဒိ. ထေရော တဿ ပရိဝိတက္ကံ ဇာနိတွာ အတ္တနော သဘာဝံ ကထေတွာ တံ အဿာသေတုကာမော ‘‘သမဏာ မယံ မဟာရာဇာ’’တိအာဒိမာဟ. မဟာရာဇ မယံ သမဏာ နာမ၊ တွံ ပရိဝိတက္ကံ မာ အကာသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဝေဝ အနုကမ္ပာယာတိ တဝ အနုကမ္ပတ္ထာယ ဧဝ အာဂတာ၊ န ဝိမုခဘာဝတ္ထာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဣမေ သမဏာ နာမာ’’တိ အဇာနန္တဿ ‘‘သမဏာ မယံ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ကသ္မာ ထေရော အာဟာတိ စေ? အသောကဓမ္မရာဇေန ပေသိတသာသနေနေဝ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတသမဏသညံ သာရေတုံ ဧဝမာဟာတိ. ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တေန စ သမယေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အဒိဋ္ဌာ ဟုတွာ သဟာယကာတိ အဒိဋ္ဌသဟာယကာ၊ အညမညံ အဒိသွာဝ သဟာယကဘာဝံ ဥပဂတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဆာတပဗ္ဗတပါဒေတိ ဆာတဝါဟဿ နာမ ပဗ္ဗတဿ ပါဒေ. တံ ကိရ ပဗ္ဗတံ အနုရာဓပုရာ ပုဗ္ဗဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေ အတိရေကယောဇနဒွယမတ္ထကေ တိဋ္ဌတိ. တမှိ ဌာနေ ပစ္ဆာ သဒ္ဓါတိဿော နာမ မဟာရာဇာ ဝိဟာရံ ကာရာပေသိ၊ တံ ‘‘ဆာတဝိဟာရ’’န္တိ ဝေါဟရိံသု. ‘‘ရထယဋ္ဌိပ္ပမာဏာတိ အာယာမတော စ အာဝဋ္ဋတော စ ရထပတောဒေန သမပ္ပမာဏာ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မဟာဝံသေပိ ဝုတ္တံ –

‘‘ဆာတပဗ္ဗတပါဒမှိ၊ တိဿော စ ဝေဠုယဋ္ဌိယော၊

ဇာတာ ရထပတောဒေန၊ သမာနာ ပရိမာဏတော’’တိ.

ဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘ရထယဋ္ဌိပ္ပမာဏာတိ ရထဿ ဓဇယဋ္ဌိပ္ပမာဏာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥပ္ပဇ္ဇိံသူတိ တဿ အဘိသေကသမကာလမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု. ဧဝမုတ္တရိပိ ဝက္ခမာနာနံ အစ္ဆရိယာနံ ပါတုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ စ ဝုတ္တံ မဟာဝံသေ –

‘‘ဒေဝါနံပိယတိဿော သော၊ ရာဇာသိ ပိတုအစ္စယေ၊

တဿာဘိသေကေန သမံ၊ ဗဟူနစ္ဆရိယာနဟူ’’တိ.

ဧကာ လတာ ယဋ္ဌိ နာမာတိ ကဉ္စနလတာယ ပဋိမဏ္ဍိတတ္တာ ဧဝံလဒ္ဓနာမာ ဧကာ ယဋ္ဌိ အဟောသိ. တံ အလင်္ကရိတွာ ဥပ္ပန္နလတာတိ တံ ရဇတဝဏ္ဏံ ယဋ္ဌိံ အလင်္ကရိတွာ တတ္ထေဝ စိတ္တကမ္မကတာ ဝိယ ဥပ္ပန္နလတာ. ခါယတီတိ ဒိဿတိ. ကိဉ္ဇက္ခာနီတိ ကေသရာနိ. ဧတာနိ စ ပုပ္ဖယဋ္ဌိယံ နီလပုပ္ဖါဒီနိ သကုဏယဋ္ဌိယဉ္စ နာနပ္ပကာရာ မိဂပက္ခိနော တတ္ထေဝ စိတ္တကမ္မကတာ ဝိယ ပညာယန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေတာ ရဇတယဋ္ဌီဝါတိ ရဇတမယယဋ္ဌိ ဝိယ ဧကာ ယဋ္ဌိ သေတဝဏ္ဏာတိ အတ္ထော. လတာတိ တတ္ထေဝ စိတ္တကမ္မကတာ ဝိယ ဒိဿမာနလတာ. နီလာဒိ ယာဒိသံ ပုပ္ဖန္တိ ယာဒိသံ လောကေ နီလာဒိပုပ္ဖံ အတ္ထိ၊ တာဒိသံ ပုပ္ဖယဋ္ဌိမှိ ခါယတီတိ အတ္ထော.

အနေကဝိဟိတံ ရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇီတိ အနေကပ္ပကာရံ ရတနံ သမုဒ္ဒတော သယမေဝ တီရံ အာရုဟိတွာ ဝေလန္တေ ဦမိဝေဂါဘိဇာတမရိယာဒဝဋ္ဋိ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဥဋ္ဌဟိတွာ အဋ္ဌာသီတိ အတ္ထော. တမ္ဗပဏ္ဏိယံ ပန အဋ္ဌ မုတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိံသူတိ ဧတ္ထာပိ တမ္ဗပဏ္ဏိယံ သမုဒ္ဒတော သယမေဝ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဇာတိတော အဋ္ဌ မုတ္တာ သမုဒ္ဒတီရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဌိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘လင်္ကာဒီပမှိ သကလေ၊ နိဓယော ရတနာနိ စ၊

အန္တောဌိတာနိ ဥဂ္ဂန္တွာ၊ ပထဝီတလမာရုဟုံ.

‘‘လင်္ကာဒီပသမီပမှိ၊ ဘိန္နနာဝါဂတာနိ စ၊

တတြ ဇာတာနိ စ ထလံ၊ ရတနာနိ သမာရုဟုံ.

‘‘ဟယဂဇာ ရထာမလကာ၊ ဝလယင်္ဂုလိဝေဌကာ၊

ကကုဓဖလာ ပါကတိကာ၊ ဣစ္စေတာ အဋ္ဌ ဇာတိတော.

‘‘မုတ္တာ သမုဒ္ဒါ ဥဂ္ဂန္တွာ၊ တီရေ ဝဋ္ဋိ ဝိယ ဌိတာ၊

ဒေဝါနံပိယတိဿဿ၊ သဗ္ဗပုညဝိဇမ္ဘိတ’’န္တိ.

ဟယမုတ္တာတိ အဿရူပသဏ္ဌာနမုတ္တာ. ဂဇမုတ္တာတိ ဟတ္ထိရူပသဏ္ဌာနာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ တံတံသဏ္ဌာနဝသေန မုတ္တာဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အင်္ဂုလိဝေဌကမုတ္တာတိ အင်္ဂုလီယကသဏ္ဌာနာ၊ မုဒ္ဒိကာသဏ္ဌာနာတိ အတ္ထော. ကကုဓဖလမုတ္တာတိ ကကုဓရုက္ခဖလာကာရာ ဗဟူ အသာမုဒ္ဒိကာ မုတ္တာ. ရာဇကကုဓဘဏ္ဍာနီတိ ရာဇာရဟဥတ္တမဘဏ္ဍာနိ. တာနိ သရူပေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆတ္တံ စာမရ’’န္တိအာဒိ. အညဉ္စ ဗဟုဝိဓံ ပဏ္ဏာကာရံ ပဟိဏီတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ခန္တိ အဘိသေကာသိဉ္စနကံ သာမုဒ္ဒိကံ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋံ သင်္ခံ. အနောတတ္တောဒကမေဝ ‘‘ဂင်္ဂေါဒက’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဝဍ္ဎမာနန္တိ အလင်္ကာရစုဏ္ဏံ. ‘‘နဟာနစုဏ္ဏ’’န္တိ ကေစိ. ဝဋံသကန္တိ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနဝဋံသကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဝဋံသကံ ကဏ္ဏစူဠိကဋ္ဌာနေ ဩလမ္ဗက’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ဘိင်္ဂါရန္တိ သုဝဏ္ဏမယံ မဟာဘိင်္ဂါရံ. ‘‘မကရမုခသဏ္ဌာနာ ဗလိကမ္မာဒိကရဏတ္ထံ ကတာ ဘာဇနဝိကတီ’’တိပိ ဝဒန္တိ. နန္ဒိယာဝဋ္ဋန္တိ ကာကပဒသဏ္ဌာနာ မင်္ဂလတ္ထံ ကတာ သုဝဏ္ဏဘာဇနဝိကတိ. ကညန္တိ ခတ္တိယကုမာရိံ. အဓောဝိမံ ဒုဿယုဂန္တိ ကိလိဋ္ဌေ ဇာတေ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိတ္တမတ္တေ ပရိသုဒ္ဓဘာဝမုပဂစ္ဆန္တံ အဓောဝိမံ ဒုဿယုဂံ. ဟတ္ထပုဉ္ဆနန္တိ ပီတဝဏ္ဏံ မဟဂ္ဃံ ဟတ္ထပုဉ္ဆနပဋံ. ဟရိစန္ဒနန္တိ ဟရိဝဏ္ဏစန္ဒနံ၊ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏစန္ဒနန္တိ အတ္ထော. လောဟိတစန္ဒနံ ဝါ၊ ဂေါသိတစန္ဒနန္တိ အတ္ထော. တံ ကိရ ဥဒ္ဓနေ ကုထိတတေလမှိ ပက္ခိတ္တမတ္တံ သကလမ္ပိ တေလံ အဂ္ဂိဉ္စ နိဗ္ဗာပနသမတ္ထံ စန္ဒနံ. တေနေဝ ‘‘ဂေါသိတစန္ဒန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဂေါသဒ္ဒေန ဟိ ဇလံ ဝုစ္စတိ၊ တံ ဝိယ သိတံ စန္ဒနံ ဂေါသိတစန္ဒနံ. နာဂဘဝနသမ္ဘဝံ အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကံ. ဟရီတကံ အာမလကန္တိ အဂဒဟရီတကံ အဂဒါမလကံ. တံ ခိပ္ပမေဝ သရီရမလသောဓနာဒိကရဏသမတ္ထံ ဟောတိ.

ဥဏှီသန္တိ ဥဏှီသပဋ္ဋံ. ဝေဌနန္တိ သီသဝေဌနံ. သာရပါမင်္ဂန္တိ ဥတ္တမံ ရတနပါမင်္ဂသုတ္တံ. ဝတ္ထကောဋိကန္တိ ဝတ္ထယုဂမေဝ. နာဂမာဟဋန္တိ နာဂေဟိ အာဟဋံ. မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. အမတောသဓန္တိ ဧဝံနာမိကာ ဂုဠိကဇာတိ၊ အမတသဒိသကိစ္စတ္တာ ဧဝံ ဝုစ္စတိ. တံ ကိရ ပရိပန္ထံ ဝိဓမေတွာ သဗ္ဗတ္ထ သာဓေန္တေဟိ အဂဒေါသဓသမ္ဘာရေဟိ ယောဇေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ ကတံ ဂုဠိကံ. တံ ပန ရာဇူနံ မုခသောဓနနဟာနပရိယောသာနေ မဟတာ ပရိဟာရေန ဥပနေန္တိ. တေန တေ အင်္ဂရာဂံ နာမ ကရောန္တိ၊ ကရောန္တာ စ ယထာရဟံ ဒွီဟိ တီဟိ အဂဒေါသဓရင်္ဂတိလကာဟိ နလာဋကအံသကူဋဥရမဇ္ဈသင်္ခါတံ အင်္ဂံ သဇ္ဇေတွာ အင်္ဂရာဂံ ကရောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သာ ပန ဂုဠိကာ အဟိဝိစ္ဆိကာဒီနမ္ပိ ဝိသံ ဟနတိ၊ တေနပိ တံ ဝုစ္စတိ ‘‘အမတောသဓ’’န္တိ.

အဟံ ဗုဒ္ဓဉ္စာတိအာဒီသု သဗ္ဗဓမ္မေ ယာထာဝတော အဗုဇ္ဈိ ပဋိဗုဇ္ဈီတိ ဗုဒ္ဓေါတိ သင်္ချံ ဂတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဉ္စ၊ အဓိဂတမဂ္ဂေ သစ္ဆိကတနိရောဓေ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇမာနေ စ အပါယေသု အပတမာနေ ဓာရေတီတိ ဓမ္မောတိ သင်္ချံ ဂတံ ပရိယတ္တိယာ သဒ္ဓိံ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ၊ ဒိဋ္ဌိသီလသာမညေန သံဟတတ္တာ သံဃောတိ သင်္ချံ ဂတံ အရိယသာဝကသံဃဉ္စ အဟံ သရဏံ ဂတော ပရာယဏန္တိ ဥပဂတော၊ ဘဇိံ သေဝိန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဟိံသတိ တပ္ပသာဒတဂ္ဂရုကတာဟိ ဝိဟတကိလေသေန တပ္ပရာယဏတာကာရပ္ပဝတ္တေန စိတ္တုပ္ပါဒေန သရဏဂတာနံ တေနေဝ သရဏဂမနေန ဘယံ သန္တာသံ ဒုက္ခံ ဒုဂ္ဂတိံ ပရိကိလေသံ ဟနတိ ဝိနာသေတီတိ သရဏံ၊ ရတနတ္တယဿေတံ အဓိဝစနံ. အပိစ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟိတေ ပဝတ္တနေန အဟိတာ စ နိဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတီတိ သရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ဓမ္မောပိ ဘဝကန္တာရာ ဥတ္တာရဏေန အဿာသဒါနေန စ သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတီတိ သရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. သံဃောပိ အပ္ပကာနမ္ပိ ကာရာနံ ဝိပုလဖလပဋိလာဘကရဏေန သတ္တာနံ ဘယံ ဟိံသတီတိ သရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣမိနာ အတ္ထေန သရဏဘူတံ ရတနတ္တယံ တေနေဝ ကာရဏေန သရဏန္တိ ဂတော အဝဂတော၊ ဇာနိန္တိ အတ္ထော. ဥပါသကတ္တံ ဒေသေသိန္တိ ရတနတ္တယံ ဥပါသတီတိ ဥပါသကောတိ ဧဝံ ဒဿိတံ ဥပါသကဘာဝံ မယိ အဘိနိဝိဋ္ဌံ ဝါစာယ ပကာသေသိန္တိ အတ္ထော၊ ‘‘ဥပါသကောဟံ အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတော’’တိ ဧဝံ ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒေသိန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သကျပုတ္တဿ သာသနေတိ သကျဿ သုဒ္ဓေါဒနဿ ပုတ္တော သော ဘဂဝါ သကျပုတ္တော၊ တဿ သကျပုတ္တဿ သာသနေတိ အတ္ထော. သဒ္ဓါတိ သဒ္ဓါယ၊ ‘‘သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ယကာရလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပေဟီတိ ဥပဂစ္ဆ.

အသောကရညာ ပေသိတေန အဘိသေကေနာတိ အသောကရညာ ပေသိတေန အဘိသေကုပကရဏေန. ယဒါ ဟိ ဒေဝါနံပိယတိဿော မဟာရာဇာ အတ္တနော သဟာယဿ ဓမ္မာသောကရညော ဣတော ဝေဠုယဋ္ဌိယာဒယော မဟာရဟေ ပဏ္ဏာကာရေ ပေသေသိ. တဒါ သောပိ တေ ဒိသွာ ပသီဒိတွာ အတိဝိယ တုဋ္ဌော ‘‘ဣမေဟိ အတိရေကတရံ ကိံ နာမ မဟဂ္ဃံ ပဋိပဏ္ဏာကာရံ သဟာယဿ မေ ပေသေဿာမီ’’တိ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ လင်္ကာဒီပေ အဘိသေကပရိဟာရံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘န တတ္ထ ဤဒိသော အဘိသေကပရိဟာရော အတ္ထီ’’တိ သုတွာ ‘‘သာဓု ဝတ မေ သဟာယဿ အဘိသေကပရိဟာရံ ပေသေဿာမီ’’တိ ဝတွာ သာမုဒ္ဒိကသင်္ခါဒီနိ တီဏိ သင်္ခါနိ စ ဂင်္ဂေါဒကဉ္စ အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကဉ္စ အဋ္ဌဋ္ဌ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဂဟပတိကညာယော စ သုဝဏ္ဏရဇတလောဟမတ္တိကာမယဃဋေ စ အဋ္ဌဟိ သေဋ္ဌိကုလေဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌ အမစ္စကုလာနိ စာတိ ဧဝံ သဗ္ဗဋ္ဌကံ နာမ ဣဓ ပေသေသိ ‘‘ဣမေဟိ မေ သဟာယဿ ပုန အဘိသေကံ ကရောထာ’’တိ၊ အညဉ္စ အဘိသေကတ္ထာယ ဗဟုံ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အသောကရညာ ပေသိတေန အဘိသေကေနာ’’တိ. ဧကော မာသော အဘိသိတ္တဿ အဿာတိ ဧကမာသာဘိသိတ္တော. ကထံ ပန တဿ တဒါ ဧကမာသာဘိသိတ္တတာ ဝိညာယတီတိ အာဟ ‘‘ဝိသာခပုဏ္ဏမာယံ ဟိဿ အဘိသေကမကံသူ’’တိ၊ ပုဗ္ဗေ ကတာဘိသေကဿပိ အသောကရညာ ပေသိတေန အနဂ္ဃေန ပရိဟာရေန ဝိသာခပုဏ္ဏမာယံ ပုန အဘိသေကမကံသူတိ အတ္ထော. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘တေ မိဂသိရမာသဿ၊ အာဒိစန္ဒောဒယံ ဒိနေ၊

အဘိသိတ္တဉ္စ လင်္ကိန္ဒံ၊ အမစ္စာ သာမိဘတ္တိနော.

‘‘ဓမ္မာသောကဿ ဝစနံ၊ သုတွာ သာမိဟိတေ ရတာ၊

ပုနာပိ အဘိသေစိံသု၊ လင်္ကာဟိတသုခေ ရတ’’န္တိ.

ဒီပဝံသေပိ စေတံ ဝုတ္တံ –

‘‘ဝိသာခမာသေ ဒွါဒသိယံ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာ၊

အဘိသေကံ သပရိဝါရံ၊ အသောကဓမ္မေန ပေသိတံ.

‘‘ဒုတိယံ အဘိသိဉ္စိတ္ထ၊ ရာဇာနံ ဒေဝါနံပိယံ၊

အဘိသိတ္တော ဒုတိယာဘိသေကေန၊ ဝိသာခမာသေ ဥပေါသထေ.

‘‘တတော မာသေ အတိက္ကမ္မ၊ ဇေဋ္ဌမာသေ ဥပေါသထေ၊

မဟိန္ဒော သတ္တမော ဟုတွာ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတော’’တိ.

တဒါ ပန တဿ ရညော ဝိသာခပုဏ္ဏမာယ အဘိသေကဿ ကတတ္တာ တတော ပဘုတိ ယာဝဇ္ဇတနာ ဝိသာခပုဏ္ဏမာယမေဝ အဘိသေကကရဏမာစိဏ္ဏံ. အဘိသေကဝိဓာနဉ္စေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – အဘိသေကမင်္ဂလတ္ထံ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တဿ မဏ္ဍပဿ အန္တော ကတဿ ဥဒုမ္ဗရသာခမဏ္ဍပဿ မဇ္ဈေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဥဒုမ္ဗရဘဒ္ဒပီဌမှိ အဘိသေကာရဟံ အဘိဇစ္စံ ခတ္တိယံ နိသီဒါပေတွာ ပဌမံ တာဝ မင်္ဂလာဘရဏဘူသိတာ ဇာတိသမ္ပန္နာ ခတ္တိယကညာ ဂင်္ဂေါဒကပုဏ္ဏံ သာမုဒ္ဒိကံ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋသင်္ခံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ သက္ကစ္စံ ဂဟေတွာ သီသောပရိ ဥဿာပေတွာ တေန တဿ မုဒ္ဓနိ အဘိသေကောဒကံ အဘိသိဉ္စတိ၊ ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ ‘‘ဒေဝ၊ တံ သဗ္ဗေပိ ခတ္တိယဂဏာ အတ္တာနမာရက္ခဏတ္ထံ ဣမိနာ အဘိသေကေန အဘိသေကိကံ မဟာရာဇံ ကရောန္တိ၊ တွံ ရာဇဓမ္မေသု ဌိတော ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ၊ ဧတေသု ခတ္တိယဂဏေသု တွံ ပုတ္တသိနေဟာနုကမ္ပာယ သဟိတစိတ္တော ဟိတသမမေတ္တစိတ္တော စ ဘဝ၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ တေသံ ရက္ခိတော စ ဘဝါဟီ’’တိ.

တတော ပုန ပုရောဟိတောပိ ပုရောဟိစ္စဋ္ဌာနာနုရူပါလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တော ဂင်္ဂေါဒကပုဏ္ဏံ ရဇတမယသင်္ခံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ သက္ကစ္စံ ဂဟေတွာ တဿ သီသောပရိ ဥဿာပေတွာ တေန တဿ မုဒ္ဓနိ အဘိသေကောဒကံ အဘိသိဉ္စတိ၊ ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ ‘‘ဒေဝ၊ တံ သဗ္ဗေပိ ဗြာဟ္မဏဂဏာ အတ္တာနမာရက္ခဏတ္ထံ ဣမိနာ အဘိသေကေန အဘိသေကိကံ မဟာရာဇံ ကရောန္တိ၊ တွံ ရာဇဓမ္မေသု ဌိတော ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ၊ ဧတေသု ဗြာဟ္မဏေသု တွံ ပုတ္တသိနေဟာနုကမ္ပာယ သဟိတစိတ္တော ဟိတသမမေတ္တစိတ္တော စ ဘဝ၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ တေသံ ရက္ခိတော စ ဘဝါဟီ’’တိ.

တတော ပုန သေဋ္ဌိပိ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနာနုရူပဘူသနဘူသိတော ဂင်္ဂေါဒကပုဏ္ဏံ ရတနမယသင်္ခံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ သက္ကစ္စံ ဂဟေတွာ တဿ သီသောပရိ ဥဿာပေတွာ တေန တဿ မုဒ္ဓနိ အဘိသေကောဒကံ အဘိသိဉ္စတိ၊ ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ ‘‘ဒေဝ တံ သဗ္ဗေပိ ဂဟပတိဂဏာ အတ္တာနမာရက္ခဏတ္ထံ ဣမိနာ အဘိသေကေန အဘိသေကိကံ မဟာရာဇံ ကရောန္တိ၊ တွံ ရာဇဓမ္မေသု ဌိတော ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ၊ ဧတေသု ဂဟပတိဂဏေသု တွံ ပုတ္တသိနေဟာနုကမ္ပာယ သဟိတစိတ္တော ဟိတသမမေတ္တစိတ္တော စ ဘဝ၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ တေသံ ရက္ခိတော စ ဘဝါဟီ’’တိ.

တေ ပန တဿ ဧဝံ ဝဒန္တာ ‘‘သစေ တွံ အမှာကံ ဝစနာနုရူပေန ရဇ္ဇံ ကာရေဿသိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ ကာရေဿသိ၊ တဝ မုဒ္ဓါ သတ္တဓာ ဖလတူ’’တိ ဧဝံ ရညော အဘိသပန္တိ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပန ဒီပေ ဒေဝါနံပိယတိဿဿ မုဒ္ဓနိ ဓမ္မာသောကေနေဝ ဣဓ ပေသိတာ ခတ္တိယကညာယေဝ အနောတတ္တောဒကပုဏ္ဏေန သာမုဒ္ဒိကဒက္ခိဏာဝဋ္ဋသင်္ခေန အဘိသေကောဒကံ အဘိသိဉ္စီတိ ဝဒန္တိ. ဣဒဉ္စ ယထာဝုတ္တံ အဘိသေကဝိဓာနံ မဇ္ဈိမနိကာယေ စူဠသီဟနာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ သီဟဠဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘ပဌမံ တာဝ အဘိသေကံ ဂဏှန္တာနံ ရာဇူနံ သုဝဏ္ဏမယာဒီနိ တီဏိ သင်္ခါနိ စ ဂင်္ဂေါဒကဉ္စ ခတ္တိယကညဉ္စ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ.

သမ္မောဒနီယံ ကထံ ကထယမာနောတိ ပီတိပါမောဇ္ဇသင်္ခါတသမ္မောဒဇနနတော သမ္မောဒိတုံ ယုတ္တဘာဝတော စ သမ္မောဒနီယံ ‘‘ကစ္စိ ဘန္တေ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိ ဝေါ အပ္ပါဗာဓံ အပ္ပါတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရော’’တိ ဧဝမာဒိကထံ ကထယမာနော. ဆ ဇနေ ဒဿေသီတိ ရညာ သဒ္ဓိံ အာဂတာနံ ‘‘န ဣမေ ယက္ခာ၊ မနုဿာ ဣမေ’’တိ သဉ္ဇာနနတ္ထံ ဘဏ္ဍုကဿ ဥပါသကဿ အာနီတတ္တာ တေန သဒ္ဓိံ ဆ ဇနေ ဒဿေသိ. တေဝိဇ္ဇာတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒိဗ္ဗစက္ခုအာသဝက္ခယသင်္ခါတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမန္နာဂတာ. ဣဒ္ဓိပ္ပတ္တာတိ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏံ ပတ္တာ. စေတောပရိယကောဝိဒါတိ ပရေသံ စိတ္တာစာရေ ကုသလာ. ဧဝမေတ္ထ ပဉ္စ အဘိညာ သရူပေန ဝုတ္တာ၊ ဒိဗ္ဗသောတံ ပန တာသံ ဝသေန အာဂတမေဝ ဟောတိ. ဗဟူတိ ဧဝရူပါ ဆဠဘိညာ ဗုဒ္ဓသာဝကာ ဗဟူ ဂဏနပထံ အတိက္ကန္တာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ကာသာဝပဇ္ဇောတံ ကတွာ ဝိစရန္တီတိ. ကေစိ ပန ‘‘တေဝိဇ္ဇာ ဣဒ္ဓိပ္ပတ္တာ စ ခီဏာသဝါ စေတောပရိယကောဝိဒါ ကေစိ ခီဏာသဝါတိ ဝိသုံ ယောဇေတွာ ‘အရဟန္တော’တိ ဣမိနာ သုက္ခဝိပဿကာ ဝုတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ.

ပညာဝေယျတ္တိယန္တိ ပညာပါဋဝံ၊ ပညာယ တိက္ခဝိသဒဘာဝန္တိ အတ္ထော. အာသန္နန္တိ အာသန္နေ ဌိတံ. သာဓု မဟာရာဇ ပဏ္ဍိတောသီတိ ရာဇာနံ ပသံသတိ. ပုန ဝီမံသန္တော ‘‘အတ္ထိ ပန တေ မဟာရာဇာ’’တိအာဒိမာဟ. စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တန္တံ ကထေသီတိ ‘‘အယံ ရာဇာ ‘ဣမေ သမဏာ နာမ ဤဒိသာ၊ သီလာဒိပဋိပတ္တိ စ တေသံ ဤဒိသီ’တိ စ န ဇာနာတိ၊ ဟန္ဒ နံ ဣမာယ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တန္တဒေသနာယ သမဏဘာဝူပဂမနံ သမဏပဋိပတ္တိဉ္စ ဝိညာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပဌမံ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တန္တံ ကထေသိ. တတ္ထ ဟိ –

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော။ပေ။ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ၊ တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော၊ သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ၊ သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇောပထော၊ အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ယန္နူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော၊ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ.

‘‘အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ၊ အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၉၁-၂၉၂) –

ဧဝမာဒိနာ သာသနေ သဒ္ဓါပဋိလာဘံ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေဟိ စ ပဗ္ဗဇ္ဇုပဂမနံ ပဗ္ဗဇိတေဟိ စ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာ သီလက္ခန္ဓာဒယော ဓမ္မာ ပကာသိတာ.

ရာဇာ သုတ္တန္တံ သုဏန္တောယေဝ အညာသီတိ ‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တုပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ’’တိ ဧဝံ တသ္မိံ သုတ္တန္တေ (မ. နိ. ၁.၂၉၃) အာဂတတ္တာ တံ သုဏန္တောယေဝ အညာသိ. ဣဓေဝ ဝသိဿာမာတိ န တာဝ ရတ္တိယာ ဥပဋ္ဌိတတ္တာ အနာဂတဝစနမကာသိ. အာဂတဖလောတိ အနာဂါမိဖလံ သန္ဓာယာဟ၊ သမ္ပတ္တအနာဂါမိဖလောတိ အတ္ထော. တတောယေဝ စ ဝိသေသတော အဝိပရီတဝိဒိတသတ္ထုသာသနတ္တာ ဝိညာတသာသနော. ဣဒါနိ ပဗ္ဗဇိဿတီတိ ဂိဟိလိင်္ဂေန အာနီတကိစ္စဿ နိဋ္ဌိတတ္တာ ဧဝမာဟ. အစိရပက္ကန္တဿ ရညောတိ ရညေ အစိရပက္ကန္တေတိ အတ္ထော. အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ အန္တောတမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ သမာဂတာ သုဏန္တူတိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ.

ဘူမတ္ထရဏသင်္ခေပေနာတိ ဘူမတ္ထရဏာကာရေန. ဥပ္ပါတပါဌကာတိ နိမိတ္တပါဌကာ၊ နေမိတ္တကာတိ အတ္ထော. ဂဟိတာ ဒါနိ ဣမေဟိ ပထဝီတိ အာသနာနံ ပထဝိယံ အတ္ထတတ္တာ ဧဝမာဟံသု. ပတိဋ္ဌဟိဿတီတိ စိန္တေန္တောတိ ဧတ္ထ တေန ကာရဏေန သာသနပတိဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော အဝဿံ ပတိဋ္ဌဟန္တဿ သာသနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တမိဒန္တိ ဧဝံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘာဝေန သလ္လက္ခေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပဏီတေနာတိ ဥတ္တမေန. သဟတ္ထာတိ သဟတ္ထေန သန္တပ္ပေတွာတိ သုဋ္ဌု တပ္ပေတွာ၊ ပရိပုဏ္ဏံ သုဟိတံ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာတိ အတ္ထော. ပေတဝတ္ထုံ ဝိမာနဝတ္ထုံ သစ္စသံယုတ္တဉ္စ ကထေသီတိ ဒေသနာဝိဓိကုသလော ထေရော ဇနဿ သံဝေဂံ ဇနေတုံ ပဌမံ ပေတဝတ္ထုံ ကထေတွာ တဒနန္တရံ သံဝေဂဇာတံ ဇနံ အဿာသေတုံ သဂ္ဂကထာဝသေန ဝိမာနဝတ္ထုဉ္စ ကထေတွာ တဒနန္တရံ ပဋိလဒ္ဓဿာသာနံ ‘‘မာ ဧတ္ထ အဿာဒံ ကရောထ နိဗ္ဗာနံ ဝိနာ န အညံ ကိဉ္စိ သင်္ခါရဂတံ ဓုဝံ နာမ အတ္ထိ၊ တသ္မာ ပရမဿာသကံ နိဗ္ဗာနမဓိဂန္တုံ ဝါယမထာ’’တိ သစ္စပဋိဝေဓတ္ထာယ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော အန္တေ သစ္စသံယုတ္တံ ကထေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တေသံ သုတွာတိ တေသံ သန္တိကာ ထေရာနံ ဂုဏကထံ သုတွာ. ရညော သံဝိဒိတံ ကတွာတိ ရညော နိဝေဒနံ ကတွာ၊ ရာဇာနံ ပဋိဝေဒယိတွာတိ အတ္ထော. အလံ ဂစ္ဆာမာတိ ပုရဿ အစ္စာသန္နတ္တာ သာရုပ္ပံ န ဟောတီတိ ပဋိပက္ခိပန္တော အာဟ. မေဃဝနံ နာမ ဥယျာနန္တိ မဟာမေဃဝနုယျာနံ. တဿ ကိရ ဥယျာနဿ ဘူမိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ အကာလမဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ သဗ္ဗတဠာကပေါက္ခရဏိယော ပူရေန္တော ဂိမှာဘိဟတရုက္ခလတာဒီနံ အနုဂ္ဂဏှန္တောဝ ပါဝဿိ၊ တေန ကာရဏေန တံ မဟာမေဃဝနံ နာမ ဥယျာနံ ဇာတံ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘ဥယျာနဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏေ၊ မဟာမေဃော အကာလဇော၊

ပါဝဿိ တေန ဥယျာနံ၊ မဟာမေဃဝနံ အဟူ’’တိ.

သုခသယိတဘာဝံ ပုစ္ဆိတွာတိ ‘‘ကစ္စိ၊ ဘန္တေ၊ ဣဓ သုခံ သယိတ္ထ၊ တုမှာကံ ဣဓ နိဝါသော သုခ’’န္တိ ဧဝံ သုခသယိတဘာဝံ ပုစ္ဆိတွာ တတော ထေရေန ‘‘သုခသယိတမှိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခူနံ ဖာသုကမိဒံ ဥယျာန’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧဝံ သတိ ဣဒံ နော ဥယျာနံ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ အာရာမော’’တိ ပုစ္ဆိ. ဣမံ သုတ္တန္တိ ဝေဠုဝနာရာမပဋိဂ္ဂဟဏေ ဝုတ္တမိမံ သုတ္တံ. ဥဒကန္တိ ဒက္ခိဏောဒကံ. မဟာမေဃဝနုယျာနံ အဒါသီတိ ‘‘ဣမံ မဟာမေဃဝနုယျာနံ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝတွာ ဇေဋ္ဌမာသဿ ကာဠပက္ခေ ဒုတိယဒိဝသေ အဒါသိ. မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏောဒကပါတေနေဝ သဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌိတဘာဝေပိ န တာဝ တတ္ထ ဝိဟာရကမ္မံ နိဋ္ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒဉ္စ ပဌမံ ဝိဟာရဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ပုနဒိဝသေပီတိ ကာဠပက္ခဿ ဒုတိယဒိဝသေယေဝ. အဍ္ဎနဝမာနံ ပါဏသဟဿာနန္တိ အဍ္ဎေန နဝမာနံ ပါဏသဟဿာနံ၊ ပဉ္စသတာဓိကာနံ အဋ္ဌသဟဿာနန္တိ အတ္ထော. ဇောတိပါတုဘာဝဋ္ဌာနန္တိ ဉာဏာလောကဿ ပါတုဘာဝဋ္ဌာနံ. အပ္ပမာဒသုတ္တန္တိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယေ မဟာအပ္ပမာဒသုတ္တံ၊ ရာဇောဝါဒသုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

မဟစ္စန္တိ ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ၊ မဟတာ ရာဇာနုဘာဝေနာတိ အတ္ထော. တုမှေ ဇာနနတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အရိဋ္ဌော နာမ အမစ္စောတိ ရညော ဘာဂိနေယျော အရိဋ္ဌော နာမ အမစ္စော. ပဉ္စပဏ္ဏာသာယာတိ ဧတ္ထ ‘‘စတုပဏ္ဏာသာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ သတိ ဥပရိ ဝုစ္စမာနံ ‘‘ဒွါသဋ္ဌိ အရဟန္တော’’တိ ဝစနံ သမေတိ. တေနေဝ စ သီဟဠဘာသာယ လိခိတေ မဟာဝံသေ ‘‘စတုပဏ္ဏာသာယ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒသဘာတိကသမာကုလံ ရာဇကုလန္တိ မုဋသိဝဿ ပုတ္တေဟိ အဘယော ဒေဝါနံပိယတိဿော မဟာနာဂေါ ဥတ္တိယော မတ္တာဘယော သူရတိဿောတိ ဧဝမာဒီဟိ ဒသဟိ ဘာတိကေဟိ သမာကိဏ္ဏံ ရာဇကုလံ. စေတိယဂိရိမှိ ဝဿံ ဝသိံသူတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမဒိဝသေ ရညာ ဒိန္နဝိဟာရေယေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါဋိပဒဒိဝသေ ဝဿံ ဝသိံသု. ပဝါရေတွာတိ မဟာပဝါရဏာယ ပဝါရေတွာ. ကတ္တိကပုဏ္ဏမာယန္တိ အပရကတ္တိကပုဏ္ဏမာယံ. မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရော ဟိ ပုရိမိကာယံ ဥပဂန္တွာ ဝုတ္ထဝဿော မဟာပဝါရဏာယ ပဝါရေတွာ တတော ဧကမာသံ အတိက္ကမ္မ စာတုမာသိနိယံ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ အရိယဂဏပရိဝုတော ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ဘောဇနာဝသာနေ ‘‘မဟာရာဇ၊ အမှေဟိ စိရဒိဋ္ဌော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒိဝစနမဗြွိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝက္ခတိ ‘‘ပုဏ္ဏမာယံ မဟာဝီရော၊ စာတုမာသိနိယာ ဣဓာ’’တိ. ယံ ပနေတ္ထ ကေနစိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာတိ စာတုမာသိနိယာ ပဝါရဏာယာတိ အတ္ထော၊ ပဌမပဝါရဏာယ ဝါ ပဝါရေတွာ ဧကမာသံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ကတ္တိကပုဏ္ဏမိယံ အဝေါစ၊ အညထာ ‘ပုဏ္ဏမာယံ မဟာဝီရော’တိ ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ ဂဟေတု’’န္တိ၊ တတ္ထ စာတုမာသိနိယာ ပဝါရဏာယာတိ အယမတ္ထဝိကပ္ပေါ န ယုဇ္ဇတိ. န ဟိ ပုရိမိကာယ ဝဿူပဂတာ စာတုမာသိနိယံ ပဝါရေန္တိ. စိရဒိဋ္ဌော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ သတ္ထုဿ သရီရာဝယဝေါ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါယေဝါတိ ကတွာ အဝယဝေ သမုဒါယဝေါဟာရဝသေန ဧဝမာဟာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ယထာ ‘‘သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ.

ထေရေန ဝုတ္တမ္ပိ ဂမနကာရဏံ ဌပေတွာ ဣဓ ဝါသေ ပယောဇနမေဝ ဒဿေတွာ ဂမနံ ပဋိသေဓေတုကာမော အာဟ ‘‘အဟံ ဘန္တေ တုမှေ’’တိအာဒိ. အဘိဝါဒနာဒီသု အာစရိယံ ဒိသွာ အဘိဝါဒနကရဏံ အဘိဝါဒနံ နာမ. ယသ္မိံ ဝါ ဒိသာဘာဂေ အာစရိယော ဝသတိ ဣရိယာပထေ ကပ္ပေန္တော၊ တတော အဘိမုခေါဝ ဝန္ဒိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ဝန္ဒိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒတိ၊ ဝန္ဒိတွာ နိပဇ္ဇတိ၊ ဣဒံ အဘိဝါဒနံ နာမ. အာစရိယံ ပန ဒူရတောဝ ဒိသွာ ပစ္စုဋ္ဌာယ ပစ္စုဂ္ဂမနကရဏံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ နာမ. အာစရိယံ ပန ဒိသွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ သီသေ ဌပေတွာ အာစရိယံ နမဿတိ၊ ယသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ သော ဝသတိ၊ တဒဘိမုခေါပိ တထေဝ နမဿတိ၊ ဂစ္ဆန္တောပိ ဌိတောပိ နိသိန္နောပိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နမဿတိယေဝါတိ ဣဒံ အဉ္ဇလိကမ္မံ နာမ. အနုစ္ဆဝိကကမ္မဿ ပန ကရဏံ သာမီစိကရဏံ နာမ. စီဝရာဒီသု ဟိ စီဝရံ ဒေန္တော န ယံ ဝါ တံ ဝါ ဒေတိ၊ မဟဂ္ဃံ သတမူလဂ္ဃမ္ပိ ပဉ္စသတမူလဂ္ဃမ္ပိ သတသဟဿမူလဂ္ဃမ္ပိ ဒေတိယေဝ. ပိဏ္ဍပါတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣဒံ သာမီစိကရဏံ နာမ. သရီရဓာတုယောတိ သရီရာဝယဝါ. အညာတန္တိ အညာတံ၊ ဝိဒိတံ မယာတိ အတ္ထော. ကုတော လစ္ဆာမာတိ ကုတော လဘိဿာမ. သုမနေန သဒ္ဓိံ မန္တေဟီတိ ပဌမမေဝ သာမဏေရဿ ကထိတတ္တာ ဝါ ‘‘ဇာနာတိ ဧသ အမှာကမဓိပ္ပါယ’’န္တိ ဉတွာ ဝါ ဧဝမာဟာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အပ္ပေါဿုက္ကော တွံ မဟာရာဇာတိ မဟာရာဇ တွံ ဓာတူနံ ပဋိလာဘေ မာ ဥဿုက္ကံ ကရောဟိ၊ မာ တွံ တတ္ထ ဝါဝဋော ဘဝ၊ အညံ တယာ ကတ္တဗ္ဗံ ကရောဟီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒါနိ တဒေဝ ရညာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ဒဿေန္တော ‘‘ဝီထိယော သောဓာပေတွာ’’တိအာဒိမာဟ. သဗ္ဗတာဠာဝစရေ ဥပဋ္ဌာပေတွာတိ ကံသတာဠာဒိတာဠံ အဝစရတိ ဧတ္ထာတိ တာဠာဝစရံ ဝုစ္စတိ အာတတဝိတတာဒိ သဗ္ဗံ တူရိယဘဏ္ဍံ. တေနေဝ ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဗ္ဗဉ္စ တာဠာဝစရံ သန္နိပါတေထာတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗဉ္စ တာဠာဝစရန္တိ သဗ္ဗံ တူရိယဘဏ္ဍ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ပန သဟစရဏနယေန သဗ္ဗတူရိယဘဏ္ဍာနံ ဝါဒကာပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ တေ သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာပေတွာ သန္နိပါတေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လစ္ဆသီတိ လဘိဿသိ. ထေရာ စေတိယဂိရိမေဝ အဂမံသူတိ ရာဇနိဝေသနတော နိက္ခမိတွာ ပုန စေတိယဂိရိမေဝ အဂမံသု.

တာဝဒေဝါတိ တံ ခဏံယေဝ. ပါဋလိပုတ္တဒွါရေတိ ပါဋလိပုတ္တနဂရဒွါရေ. ကိံ ဘန္တေ သုမန အာဟိဏ္ဍသီတိ သုမန တွံ သမဏဓမ္မံ အကတွာ ကသ္မာ ဝိစရသီတိ ပုစ္ဆတိ. စေတိယဂိရိမှိယေဝ ပတိဋ္ဌာပေတွာတိ ပစ္ဆာ တတ္ထ ဝိဟာရတ္ထာယ အာကင်္ခိတဗ္ဗဘာဝတော စေတိယဂိရိမှိယေဝ ပတိဋ္ဌာပေတွာ. ဝဍ္ဎမာနကစ္ဆာယာယာတိ ပစ္ဆာဘတ္တန္တိ အတ္ထော. ပစ္ဆာဘတ္တမေဝ ဟိ ဆာယာ ဝဍ္ဎတိ. အထဿ ဧတဒဟောသီတိ ဓာတုစင်္ကောဋကံ ဒိသွာ ဧဝံ စိန္တေသိ. ဆတ္တံ အပနမတူတိ ဣဒံ သေတစ္ဆတ္တံ သယမေဝ မေ သီသောပရိတော ဓာတုစင်္ကောဋကာဘိမုခံ ဟုတွာ နမတူတိ အတ္ထော. မယှံ မတ္ထကေ ပတိဋ္ဌာတူတိ ဣဒံ ဓာတုစင်္ကောဋကံ ထေရဿ ဟတ္ထတော ဓာတုယာ သဟ အာဂန္တွာ သိရသ္မိံ မေ ပတိဋ္ဌာတူတိ အတ္ထော. ပေါက္ခရဝဿံ နာမ ပေါက္ခရပတ္တပ္ပမာဏံ ဝလာဟကမဇ္ဈေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ကမေန ဖရိတွာ တေမေတုကာမေယေဝ တေမယမာနံ မဟန္တံ ဟုတွာ ဝဿတိ. မဟာဝီရောတိ မဟာပရက္ကမော. မဟာဝီရာဝယဝတ္တာ စေတ္ထ သတ္ထုဝေါဟာရေန ဓာတုယော ဧဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. ဓာတုသရီရေနာဂမနဉှိ သန္ဓာယ အယံ ဂါထာ ဝုတ္တာ.

ပစ္ဆိမဒိသာဘိမုခေါဝ ဟုတွာ အပသက္ကန္တောတိ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတောယေဝ ပစ္ဆိမဒိသာဘိမုခေါ ဟုတွာ ဩသက္ကန္တော၊ ဂစ္ဆန္တောတိ အတ္ထော. ကိဉ္စာပိ ဧသ ပစ္ဆိမဒိသံ န ဩလောကေတိ၊ တထာပိ ပစ္ဆိမဒိသံ သန္ဓာယ ဂစ္ဆတီတိ ‘‘ပစ္ဆိမဒိသာဘိမုခေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုရတ္ထိမေန ဒွါရေန နဂရံ ပဝိသိတွာတိ ဧတ္ထ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတောယေဝ အာဂန္တွာ ဒွါရေ သမ္ပတ္တေ ပရိဝတ္တေတွာ ဥဇုကေနေဝ နဂရံ ပါဝိသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မဟေဇဝတ္ထု နာမာတိ မဟေဇနာမကေန ယက္ခေန ပရိဂ္ဂဟိတံ ဧကံ ဒေဝဋ္ဌာနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိဘောဂစေတိယဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ပရိဘုတ္တူပကရဏာနိ နိဒဟိတွာ ကတံ စေတိယံ ပရိဘောဂစေတိယန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တိဝိဓဉှိ စေတိယံ ဝဒန္တိ ပရိဘောဂစေတိယံ ဓာတုစေတိယံ ဓမ္မစေတိယန္တိ. တတ္ထ ပရိဘောဂစေတိယံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဓာတုစေတိယံ ပန ဓာတုယော နိဒဟိတွာ ကတံ. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒါဒိလိခိတပေါတ္ထကံ နိဒဟိတွာ ကတံ ပန ဓမ္မစေတိယံ နာမ. သာရီရိကံ ပရိဘောဂိကံ ဥဒ္ဒိဿကန္တိ ဧဝမ္ပိ တိပ္ပဘေဒံ စေတိယံ ဝဒန္တိ. အယံ ပန ပဘေဒေါ ပဋိမာရူပဿပိ ဥဒ္ဒိဿကစေတိယေနေဝ သင်္ဂဟိတတ္တာ သုဋ္ဌုတရံ ယုဇ္ဇတိ.

ကထံ ပန ဣဒံ ဌာနံ တိဏ္ဏံ ဗုဒ္ဓါနံ ပရိဘောဂစေတိယဋ္ဌာနံ အဟောသီတိ အာဟ ‘‘အတီတေ ကိရာ’’တိအာဒိ. ပဇ္ဇရကေနာတိ ဧတ္ထ ပဇ္ဇရကော နာမ ရောဂေါ ဝုစ္စတိ. သော စ ယက္ခာနုဘာဝေန သမုပ္ပန္နောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဒါ ကိရ ပုဏ္ဏကာဠော နာမ ယက္ခော အတ္တနော အာနုဘာဝေန မနုဿာနမ္ပိ သရီရေ ပဇ္ဇရကံ နာမ ရောဂံ သမုဋ္ဌာပေသိ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘ရက္ခသေဟိ ဇနဿေတ္ထ၊ ရောဂေါ ပဇ္ဇရကော အဟူ’’တိ၊

ဒီပဝံသေပိ စေတံ ဝုတ္တံ –

‘‘ရက္ခသာ စ ဗဟူ တတ္ထ၊ ပဇ္ဇရာ စ သမုဋ္ဌိတာ၊

ပဇ္ဇရေန ဗဟူ သတ္တာ၊ နဿန္တိ ဒီပမုတ္တမေ’’တိ.

အနယဗျသနန္တိ ဧတ္ထ အနယောတိ အဝဍ္ဎိ. ကာယိကံ စေတသိကဉ္စ သုခံ ဗျသတိ ဝိက္ခိပတိ ဝိနာသေတီတိ ဗျသနန္တိ ဒုက္ခံ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စာပိ ‘‘ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဩလောကေန္တော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ‘‘တေ သတ္တေ အနယဗျသနမာပဇ္ဇန္တေ ဒိသွာ’’တိ ဝစနတော ပဌမံ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဩလောကေတွာ ပစ္ဆာ သဗ္ဗညုတညာဏေန လောကံ ဩလောကေန္တော တေ သတ္တေ အနယဗျသနမာပဇ္ဇန္တေ ဒိသွာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ အာသယာနုသယာဒိဗုဒ္ဓစက္ခုဿ တေ သတ္တာ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တာ ဒိဿန္တိ. ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာတိ ဝိသမဝဿာဒိဝသေန ဒုဋ္ဌာ အသောဘနာ ဝုဋ္ဌိယေဝ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ၊ သဿုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတာ ကာယသုခုပ္ပတ္တိသပ္ပါယာ သတ္တုပကာရာ သမ္မာ ဝုဋ္ဌိ တတ္ထ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. တတောယေဝ စ ‘‘ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဒုဿဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဘိက္ခာယ အဘာဝေါ၊ ဒုလ္လဘဘာဝေါ ဝါ ဒုဗ္ဘိက္ခံ၊ သုလဘာ တတ္ထ ဘိက္ခာ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဿာနံ အဘာဝေါ၊ အသမ္ပန္နတာ ဝါ ဒုဿဿံ. ဒေဝေါတိ မေဃဿေတံ နာမံ. သမ္မာဓာရမနုပဝေစ္ဆီတိ ဥဒကဓာရံ သမ္မာ ဝိမုဉ္စိ၊ သမ္မာ အနုပဝဿီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

မဟာဝိဝါဒေါ ဟောတီတိ တသ္မိံ ကိရ ကာလေ ဇယန္တမဟာရာဇေန စ တဿ ရညော ကနိဋ္ဌဘာတုကေန သမိဒ္ဓကုမာရနာမကေန ဥပရာဇေန စ သဒ္ဓိံ ဣမသ္မိံ ဒီပေ မဟာယုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌိတံ. တေနေတံ ဝုတ္တံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန မဏ္ဍဒီပေ မဟာဝိဝါဒေါ ဟောတီ’’တိ. ဟောတီတိ ကိရိယာ ကာလမပေက္ခိတွာ ဝတ္တမာနပယောဂေါ၊ ဝိဝါဒဿ ပန အတီတကာလိကတ္တံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေနာ’’တိ ဣမိနာဝ ဝိညာယတိ. သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနေန ဟေတ္ထ အတီတကာလာဝဂမော ယထာ ‘‘ဘာသတေ ဝဍ္ဎတေ တဒါ’’တိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ဝတ္တမာနပယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကလဟဝိဂ္ဂဟဇာတာတိ ဧတ္ထ ကလဟော နာမ မတ္ထကပ္ပတ္တော ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ. တတ္ထ ဟတ္ထပရာမာသာဒိဝသေန ကာယေန ကာတဗ္ဗော ကလဟော ကာယကလဟော. မမ္မဃဋ္ဋနာဒိဝသေန ဝါစာယ ကာတဗ္ဗော ကလဟော ဝါစာကလဟော. ဝိပစ္စနီကဂဟဏံ ဝိဂ္ဂဟော. ကလဟဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဥပ္ပန္နော အညမညဝိရုဒ္ဓဂါဟော. အထ ဝါ ကလဟော နာမ ဝါစာကလဟော. အညမညံ ဟတ္ထပရာမာသာဒိဝသေန ဝိရူပံ ဝိရုဒ္ဓံ ဝါ ဂဟဏံ ဝိဂ္ဂဟော ကာယကလဟော. ယထာဝုတ္တော ကလဟော စ ဝိဂ္ဂဟော စ ဇာတော သဉ္ဇာတော ဧတေသန္တိ ကလဟဝိဂ္ဂဟဇာတာ၊ သဉ္ဇာတကလဟဝိဂ္ဂဟာတိ အတ္ထော.

တာနိ သာသနန္တရဓာနေန နဿန္တီတိ ပရိယတ္တိပဋိဝေဓပဋိပတ္တိသင်္ခါတဿ တိဝိဓဿပိ သာသနဿ အန္တရဓာနေန ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနေ သတိ တာနိ စေတိယာနိ ဝိနဿန္တိ. တီဏိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၆၁၊ ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၀၉) ဟိ ပရိနိဗ္ဗာနာနိ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနံ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနန္တိ၊ တာနိ ပန အမှာကံ ဘဂဝတော ဝသေန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တဿ ဟိ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ အဟောသိ၊ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ ကုသိနာရာယံ. ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနံ အနာဂတေ ဘဝိဿတိ. သာသနဿ ကိရ ဩသက္ကနကာလေ ဣမသ္မိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ဓာတုယော သန္နိပတိတွာ မဟာစေတိယံ ဂမိဿန္တိ၊ မဟာစေတိယတော နာဂဒီပေ ရာဇာယတနစေတိယံ၊ တတော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကံ ဂမိဿန္တိ၊ နာဂဘဝနတောပိ ဒေဝလောကတောပိ ဗြဟ္မလောကတောပိ ဓာတုယော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကမေဝ ဂမိဿန္တိ၊ သာသပမတ္တာပိ ဓာတု န အန္တရာ နဿိဿတိ. သဗ္ဗာ ဓာတုယော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကေ ရာသိဘူတာ သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓော ဝိယ ဧကဂ္ဃနာ ဟုတွာ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေဿန္တိ၊ တာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိဿန္တိ. တတော ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေ ဒေဝတာ သန္နိပတိတွာ ‘‘အဇ္ဇ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ အဇ္ဇ သာသနံ ဩသက္ကတိ၊ ပစ္ဆိမဒဿနံ ဒါနိ ဣဒံ အမှာက’’န္တိ ဒသဗလဿ ပရိနိဗ္ဗုတဒိဝသတော မဟန္တတရံ ကာရုညံ ကရိဿန္တိ၊ ဌပေတွာ အနာဂါမိခီဏာသဝေ အဝသေသာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ န သက္ခိဿန္တိ. ဓာတူသု တေဇောဓာတု ဥဋ္ဌဟိတွာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဥဂ္ဂစ္ဆိဿတိ၊ သာသပမတ္တိယာပိ ဓာတုယာ သတိ ဧကဇာလာဝ ဘဝိဿတိ၊ ဓာတူသု ပရိယာဒါနံ ဂတာသု ပရိစ္ဆိဇ္ဇိဿတိ. ဧဝံ မဟန္တံ အာနုဘာဝံ ဒဿေတွာ ဓာတူသု အန္တရဟိတာသု သာသနံ အန္တရဟိတံ နာမ ဟောတိ.

ဒိဝါ ဗောဓိရုက္ခဋ္ဌာနေ ဟတ္ထိသာလာယံ တိဋ္ဌတီတိ ဒိဝါ ဝတ္ထုဝိစိနနာယ ဩကာသံ ကုရုမာနော တတော ဓာတုံ ဂဟေတွာ ကုမ္ဘေ ဌပေတွာ သဓာတုကောဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဝဒန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

‘‘ရတ္တိံ နာဂေါနုပရိယာတိ၊ တံ ဌာနံ သော သဓာတုကံ၊

ဗောဓိဋ္ဌာနမှိ သာလာယံ၊ ဒိဝါ ဌာတိ သဓာတုကော’’တိ.

ထူပပတိဋ္ဌာနဘူမိံ ပရိယာယတီတိ မတ္ထကတော ဓာတုံ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သဓာတုကံ ထူပပတိဋ္ဌာနဘူမိံ ရတ္တိဘာဂေ ပရိယာယတိ၊ သမန္တတော ဝိစရတီတိ အတ္ထော. ဇင်္ဃပ္ပမာဏန္တိ ပုပ္ဖဋ္ဌာနပ္ပမာဏံ. ထူပကုစ္ဆိတော ဟေဋ္ဌာဘာဂဉှိ ထူပဿ ဇင်္ဃာတိ ဝဒန္တိ. ဓာတုဩရောပနတ္ထာယာတိ ဟတ္ထိကုမ္ဘတော ဓာတုကရဏ္ဍကဿ ဩရောပနတ္ထာယ. သကလနဂရဉ္စ ဇနပဒေါ စာတိ နဂရဝါသိနော ဇနပဒဝါသိနော စ အဘေဒတော နဂရဇနပဒသဒ္ဒေဟိ ဝုတ္တာ ‘‘သဗ္ဗော ဂါမော အာဂတော၊ မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီ’’တိအာဒီသု ဝိယ. မဟာဇနကာယေတိ မဟာဇနသမူဟေ. သမူဟပရိယာယော ဟေတ္ထ ကာယသဒ္ဒေါ. ဧကေကဓာတုပ္ပဒေသတော တေဇောဒကနိက္ခမနာဒိဝသေန ယမကယမကံ ဟုတွာ ပဝတ္တံ ပါဋိဟာရိယံ ယမကပါဋိဟာရိယံ. ဆန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ရသ္မိယော စာတိ သမ္ဗန္ဓော ကာတဗ္ဗော. ဆန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဥဒကဓာရာ စာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ သမ္ဗန္ဓံ ဝဒန္တိ. ပရိနိဗ္ဗုတေပိ ဘဂဝတိ တဿာနုဘာဝေန ဧဝရူပံ ပါဋိဟာရိယမဟောသိယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ အစိန္တိယာ’’တိအာဒိဂါထမာဟ. ဗုဒ္ဓဓမ္မာတိ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓဂုဏာ.

ဓရမာနကာလေပိ တိက္ခတ္တုံ အာဂမာသီတိ ဘဂဝါ ကိရ အဘိသမ္ဗောဓိတော နဝမေ မာသေ ဖုဿပုဏ္ဏမဒိဝသေ ယက္ခာဓိဝါသံ လင်္ကာဒီပမုပဂန္တွာ လင်္ကာမဇ္ဈေ တိယောဇနာယတေ ယောဇနဝိတ္ထတေ မဟာနာဂဝနုယျာနေ မဟာယက္ခသမာဂမေ ဥပရိအာကာသေ ဌတွာ ကပ္ပုဋ္ဌာနသမယေ သမုဋ္ဌိတဝုဋ္ဌိဝါတနိဗ္ဗိသေသဝဿဝါယုနာ စ လောကန္တရိကနိရယန္ဓကာရသဒိသဃောရန္ဓကာရနိကာယေန စ သီတနရကနိဗ္ဗိသေသဗဟလသီတေန စ သံဝဋ္ဋကာလသဉ္ဇာတဝါတသင်္ခုဘိတေဟိ မေဃနဘဂဇ္ဇိတသဒိသေန ဂဂနမေဒနီနိန္နာဒေန စ ယက္ခာနံ ဘယံ သန္တာသံ ဇနေတွာ တေဟိ ယာစိတာဘယော ‘‘ဒေထ မေ သမဂ္ဂါ နိသီဒနဋ္ဌာန’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဒေမ တေ သကလဒီပံ၊ ဒေဟိ နော၊ မာရိသ၊ အဘယ’’န္တိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗံ တံ ဥပဒ္ဒဝံ အန္တရဓာပေတွာ ယက္ခဒတ္တဘူမိယာ စမ္မခဏ္ဍံ ပတ္ထရိတွာ တတ္ထ နိသိန္နော သမန္တတော ဇလမာနံ စမ္မခဏ္ဍံ ပသာရေတွာ ကပ္ပုဋ္ဌာနဂ္ဂိသဒိသဒဟနာဘိဘူတာနံ ဇလဓိသလိလဘီတာနံ သမန္တာ ဝေလန္တေ ဘမန္တာနံ ယက္ခာနံ ဂိရိဒီပံ ဒဿေတွာ တေသု တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတေသု တံ ယထာဌာနေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ စမ္မခဏ္ဍံ သင်္ခိပိတွာ နိသိန္နော တဒါ သမာဂတေ အနေကဒေဝတာသန္နိပါတေ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ အနေကပါဏကောဋီနံ ဓမ္မာဘိသမယံ ကတွာ သုမနကူဋဝါသိနာ မဟာသုမနဒေဝရာဇေန သမဓိဂတသောတာပတ္တိဖလေန ယာစိတပူဇနီယော သီသံ ပရာမသိတွာ မုဋ္ဌိမတ္တာ နီလာမလကေသဓာတုယော တဿ ဒတွာ ဇမ္ဗုဒီပမဂမာသိ.

ဒုတိယံ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပဉ္စမေ သံဝစ္ဆရေ စူဠောဒရမဟောဒရာနံ ဇလထလနိဝါသီနံ မာတုလဘာဂိနေယျာနံ နာဂရာဇူနံ မဏိပလ္လင်္ကံ နိဿာယ ဥပဋ္ဌိတမဟာသင်္ဂါမေ နာဂါနံ မဟာဝိနာသံ ဒိသွာ စိတ္တမာသကာဠပက္ခဿ ဥပေါသထဒိဝသေ ပါတောဝ သမိဒ္ဓသုမနေန နာမ ရုက္ခဒေဝပုတ္တေန ဆတ္တံ ကတွာ ဓာရိတရာဇာယတနော နာဂဒီပံ သမာဂန္တွာ သင်္ဂါမမဇ္ဈေ အာကာသေ ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဃောရန္ဓကာရေန နာဂေ သန္တာသေတွာ အဿာသေန္တော အာလောကံ ဒဿေတွာ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿာနံ ဥပဂတနာဂါနံ သာမဂ္ဂိကရဏီယံ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မာတုလဘာဂိနေယျေဟိ ဒွီဟိ နာဂရာဇူဟိ ပူဇိတေ ပထဝီတလဂတေ မဏိပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော နာဂေဟိ ဒိဗ္ဗန္နပါနေဟိ သန္တပ္ပိတော ဇလထလနိဝါသိနော အသီတိကောဋိနာဂေ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေဟိ နမဿိတုံ ပလ္လင်္ကဉ္စ ရာဇာယတနပါဒပဉ္စ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဇမ္ဗုဒီပမဂမာသိ.

တတိယမ္ပိ အဘိသမ္ဗောဓိတော အဋ္ဌမေ သံဝစ္ဆရေ မဟောဒရမာတုလေန မဏိအက္ခိကနာဂရာဇေနာဘိယာစိတော ဝိသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပဉ္စဘိက္ခုသတပရိဝုတော ကလျာဏီပဒေသေ မဏိအက္ခိကဿ ဘဝနမုပဂန္တွာ တတ္ထ မာပိတရုစိရရတနမဏ္ဍပေ မနောဟရဝရပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော နာဂရာဇေန ဒိဗ္ဗန္နပါနေဟိ သန္တပ္ပေတွာ နာဂမာဏဝိကဂဏပရိဝုတေန ဒိဗ္ဗမာလာဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇိတော တတ္ထ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဝုဋ္ဌာယာသနာ သုမနကူဋေ ပဒံ ဒဿေတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဒိဝါဝိဟာရံ ကတွာ ဒီဃဝါပိစေတိယဋ္ဌာနေ စ မုဘိယင်္ဂဏစေတိယဋ္ဌာနေ စ ကလျာဏီစေတိယဋ္ဌာနေ စ မဟာဗောဓိဋ္ဌာနေ စ ထူပါရာမဋ္ဌာနေ စ မဟာစေတိယဋ္ဌာနေ စ သသာဝကော နိသီဒိတွာ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ သိလာစေတိယဋ္ဌာနေယေဝ ဌတွာ ဒေဝနာဂေ သမနုသာသိတွာ ဇမ္ဗုဒီပမဂမာသိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဓရမာနကာလေပိ ဣမံ ဒီပံ တိက္ခတ္တုံ အာဂမာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ တဒေဝ တိက္ခတ္တုမာဂမနံ သင်္ခေပတော ဝိဘာဝေန္တော အာဟ ‘‘ပဌမံ ယက္ခဒမနတ္ထ’’န္တိအာဒိ. ရက္ခံ ကရောန္တောတိ ယက္ခာနံ ပုန အပဝိသနတ္ထာယ ရက္ခံ ကရောန္တော. အာဝိဇ္ဇီတိ သမန္တတော ဝိစရိ. မာတုလဘာဂိနေယျာနန္တိ စူဠောဒရမဟောဒရာနံ. ဧတ္ထ ပန ကိဉ္စာပိ ဘဂဝါ သမိဒ္ဓသုမနေန နာမ ဒေဝပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အာဂတော၊ တထာပိ ပစ္ဆာသမဏေန ဧကေနပိ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ အနာဂတတ္တာ ‘‘ဧကကောဝ အာဂန္တွာ’’တိ ဝုတ္တံ. တဒနုရူပဿ ပရိပန္ထဿ ဝိဟတတ္တာ ‘‘ပရိဠာဟံ ဝူပသမေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ရညော ဘာတာတိ ရညော ကနိဋ္ဌဘာတာ. အဘယောတိ မတ္တာဘယော.

အနုဠာ ဒေဝီတိ ရညော ဇေဋ္ဌဘာတုဇာယာ အနုဠာ ဒေဝီ. ပုရိမကာနံ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဗောဓိ ပတိဋ္ဌာသီတိ ယဒါ ဟိ သော ကကုသန္ဓော နာမ ဘဂဝါ ဣမသ္မိံ ဒီပေ မနုဿေ ပဇ္ဇရကာဘိဘူတေ အနယဗျသနမာပဇ္ဇန္တေ ဒိသွာ ကရုဏာယ သဉ္စောဒိတဟဒယော ဣမံ ဒီပမာဂတော၊ တဒါ တံ ရောဂဘယံ ဝူပသမေတွာ သန္နိပတိတာနံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယံ ကတွာ သာယနှသမယေ ဗောဓိပတိဋ္ဌာနာရဟဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တတ္ထ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ‘‘မမ သိရီသမဟာဗောဓိတော ဒက္ခိဏမဟာသာခမာဒါယ ရုစနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ ဣဓာဂစ္ဆတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသိ. သာ သတ္ထု စိတ္တံ ဉတွာ တင်္ခဏညေဝ ခေမဝတီရာဇဓာနိယာ ခေမရာဇာနမာဒါယ မဟာဗောဓိမုပဂန္တွာ ဒက္ခိဏမဟာသာခါယ မနောသိလာလေခံ ခေမရာဇေန ဒါပေတွာ တံ သယံ ဆိဇ္ဇိတွာ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ဌိတံ ဗောဓိသာခမာဒါယ ပဉ္စသတဘိက္ခုနီဟိ စေဝ ဒေဝတာဟိ စ ပရိဝါရိတာ ဣဒ္ဓိယာ ဣဓာနေတွာ တထာဂတေန ပသာရိတေ ဒက္ခိဏဟတ္ထေ သသုဝဏ္ဏကဋာဟံ မဟာဗောဓိံ ဌပေသိ. တံ တထာဂတော အဘယဿ နာမ ရညော ဒတွာ တေန တသ္မိံ သမယေ ‘‘မဟာတိတ္ထဝန’’န္တိ ပညာတေ မဟာမေဃဝနုယျာနေ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

ကောဏာဂမနော စ ဘဂဝါ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိပီဠိတေ ဒီပဝါသိနော ဒိသွာ ဣမံ ဒီပမာဂတော တံ ဘယံ ဝူပသမေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ မဂ္ဂဖလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပုဗ္ဗဗောဓိဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သမာပတ္တိပရိယောသာနေ ‘‘မမ ဥဒုမ္ဗရမဟာဗောဓိတော ဒက္ခိဏမဟာသာခမာဒါယ ကရကနတ္တာ ဘိက္ခုနီ ဣဓာဂစ္ဆတူ’’တိ စိန္တေသိ. သာ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယံ ဝိဒိတွာ တင်္ခဏညေဝ သောဘရာဇဓာနိယာ သောဘရာဇာနမာဒါယ မဟာဗောဓိမုပဂန္တွာ ဒက္ခိဏမဟာသာခါယ မနောသိလာလေခံ သောဘရာဇေန ဒါပေတွာ တံ သယံ ဆိဇ္ဇိတွာ ဟေမကဋာဟေ ပတိဋ္ဌိတံ ဗောဓိသာခမာဒါယ ပဉ္စသတဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ သုရဂဏပရိဝုတာ ဣဒ္ဓိယာ ဣဓာဟရိတွာ သတ္ထာရာ ပသာရိတဒက္ခိဏပါဏိတလေ သဟေမကဋာဟံ မဟာဗောဓိံ ဌပေသိ. တံ တထာဂတော သမိဒ္ဓဿ ရညော ဒတွာ တေန တသ္မိံ သမယေ ‘‘မဟာနာဂဝန’’န္တိ သင်္ချံ ဂတေ မဟာမေဃဝနုယျာနေ မဟာဗောဓိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

ကဿပေါပိ စ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌိတရာဇူပရာဇယုဒ္ဓေန ပါဏိနော ဝိနာသံ ဒိသွာ ကရုဏာယ စောဒိတော ဣမံ ဒီပမာဂန္တွာ တံ ကလဟံ ဝူပသမေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ မဂ္ဂဖလံ ပါပေတွာ မဟာဗောဓိဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တတ္ထ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ‘‘မမ နိဂြောဓမဟာဗောဓိတော ဒက္ခိဏမဟာသာခမာဒါယ သုဓမ္မာ ဘိက္ခုနီ ဣဓာဂစ္ဆတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသိ. သာ ဘဂဝတော စိတ္တံ ဝိဒိတွာ တင်္ခဏညေဝ ဗာရာဏသီရာဇဓာနိယာ ဗြဟ္မဒတ္တရာဇာနမာဒါယ မဟာဗောဓိမုပဂန္တွာ ဒက္ခိဏမဟာသာခါယ မနောသိလာလေခံ ဗြဟ္မဒတ္တေန ဒါပေတွာ တံ သယံ ဆိဇ္ဇိတွာ ကနကကဋာဟေ ဌိတံ ဗောဓိသာခမာဒါယ ပဉ္စသတဘိက္ခုနီပရိဝါရာ ဒေဝဂဏပရိဝုတာ ဣဒ္ဓိယာ ဧတ္ထ အာနေတွာ မုနိန္ဒေန ပသာရိတေ ဒက္ခိဏကရတလေ သသုဝဏ္ဏကဋာဟံ မဟာဗောဓိံ ဌပေသိ. တံ ဘဂဝါ ဇယန္တရညော ဒတွာ တေန တသ္မိံ သမယေ ‘‘မဟာသာလဝန’’န္တိ သင်္ချံ ဂတေ မဟာမေဃဝနုယျာနေ မဟာဗောဓိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ဧဝံ ဣမသ္မိံ ဒီပေ ပုရိမကာနံ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဗောဓိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တံ သန္ဓာယ ဧဝမာဟ ‘‘ဣမသ္မိဉ္စ မဟာရာဇ ဒီပေ ပုရိမကာနံ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဗောဓိ ပတိဋ္ဌာသီ’’တိ.

သရသရံသိဇာလဝိဿဇ္ဇနကေနာတိ သိနိဒ္ဓတာယ ရသဝန္တံ ဩဇဝန္တံ အဘိနဝရံသိဇာလံ ဝိဿဇ္ဇေန္တေန. အထ ဝါ ဣတော စိတော စ သံသရဏတော သရသံ သဇီဝံ ဇီဝမာနံ ဝိယ ရံသိဇာလံ ဝိဿဇ္ဇေန္တေန. အထ ဝါ သရသကာလေ ဓရမာနကာလေ ဗုဒ္ဓေန ဝိယ ရံသိဇာလံ မုဉ္စန္တေနာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တိ. ဧကဒိဝသေနေဝ အဂမာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဉ္စဟိ ကညာသတေဟီတိ အတ္တနော ပရိစာရိကေဟိ ပဉ္စဟိ ကညာသတေဟိ. ဥပဿယံ ကာရာပေတွာတိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ကာရာပေတွာ. အပ္ပေသီတိ လေခသာသနံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ဧဝဉ္စ အဝေါစာတိ ရာဇသန္ဒေသံ အပ္ပေတွာ ထေရဿ မုခသာသနံ ဝိညာပေန္တော ဧဝံ အဝေါစ. ဥဒိက္ခတီတိ အပေက္ခတိ ပတ္ထေတိ.

ဆိန္နဟတ္ထံ ဝိယာတိ ဆိန္နဟတ္ထဝန္တံ ဝိယ. ဆိန္နာ ဟတ္ထာ ဧတဿာတိ ဆိန္နဟတ္ထောတိ အညပဒတ္ထသမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဗ္ဗဇ္ဇာပုရေက္ခာရာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိမုခါ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ သဉ္ဇာတာဘိလာသာ ‘‘ကဒါ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ တတ္ထ ဥဿုက္ကမာပန္နာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မံ ပဋိမာနေတီတိ မံ ဥဒိက္ခတိ. သတ္ထေန ဃာတံ န အရဟတီတိ အသတ္ထဃာတာရဟံ. ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘန္တိ ဟိမပုဏ္ဏဝလာဟကဂဗ္ဘံ. ပါဋိဟာရိယဝသေန ဇာတံ ဟိမမေဝ ‘‘ဝလာဟကဂဗ္ဘ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ဒေါဏမတ္တာတိ မဂဓနာဠိယာ သောဠသနာဠိပ္ပမာဏာ.

မဂ္ဂန္တိ သတ္တယောဇနိကံ မဂ္ဂံ. ပဋိဇဂ္ဂါပေတွာတိ သောဓာပေတွာ၊ ခါဏုကဏ္ဋကာဒီနိ ဟရာပေတွာ တတ္ထ ဗဟလဝိပုလဝါလုကံ ဩကိရာပေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မာရဝဏ္ဏန္တိ ရညော ပကတိသုဝဏ္ဏကာရဝဏ္ဏံ. နဝဟတ္ထပရိက္ခေပန္တိ နဝဟတ္ထပ္ပမာဏော ပရိက္ခေပေါ အဿာတိ နဝဟတ္ထပရိက္ခေပံ၊ ပရိက္ခေပတော နဝဟတ္ထပ္ပမာဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ပဉ္စဟတ္ထုဗ္ဗေဓ’’န္တိအာဒီသုပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တိဟတ္ထဝိက္ခမ္ဘန္တိ တိဟတ္ထပ္ပမာဏဝိတ္ထာရံ. သမုဿိတဓဇပဋာကန္တိ ဥဿာပိတနီလပီတာဒိဝိဝိဓဓဇပဋာကံ. နာနာရတနဝိစိတ္တန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ရစိတနာနာရတနေဟိ သုဝိစိတ္တံ. အနေကာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတန္တိ ပသန္နဇနပူဇိတေဟိ ဟတ္ထူပဂါဒီဟိ နာနာလင်္ကာရေဟိ သဇ္ဇိတံ. နာနာဝိဓကုသုမသမာကိဏ္ဏန္တိ ဥပဟာရဝသေန ဥပနီတေဟိ နာနပ္ပကာရေဟိ ဝဏ္ဏဂန္ဓသမ္ပန္နေဟိ ဇလထလပုပ္ဖေဟိ အာကိဏ္ဏံ. အနေကတူရိယသင်္ဃုဋ္ဌန္တိ အာတဘဝိတတာဒိပဉ္စင်္ဂိကတူရိယသံဃောသိတံ. အဝသေသံ အဒဿနံ အဂမာသီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဟန္ဒ၊ မဟာရာဇ၊ တယာ ဂဟေတဗ္ဗာ အယံ သာခါ၊ တဿ ဥပနိဿယဘူတော အယံ ခန္ဓော၊ န မယံ တယာ ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ ဝဒန္တာ ဝိယ အဝသေသာ သာခါ သတ္ထု တေဇသာ အဒဿနမဂမံသူတိ ဝဒန္တိ. ဂဝက္ခဇာလသဒိသန္တိ ဘာဝနပုံသကံ၊ ဇာလကဝါဋသဒိသံ ကတွာတိ အတ္ထော. စေလုက္ခေပသတသဟဿာနိ ပဝတ္တိံသူတိ တေသံ တေသံ ဇနာနံ သီသောပရိ ဘမန္တာနံ ဥတ္တရာသင်္ဂစေလာနံ ဥက္ခေပသတသဟဿာနိ ပဝတ္တိံသူတိ အတ္ထော. မူလသတေနာတိ ဒသသု လေခါသု ဧကေကာယ ဒသ ဒသ ဟုတွာ နိက္ခန္တမူလသတေန. ဒသ မဟာမူလာတိ ပဌမလေခါယ နိက္ခန္တဒသမဟာမူလာနိ.

ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော ဖလိံသူတိ ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော ထနိံသု. ဒေဝဒုန္ဒုဘီတိ စ န ဧတ္ထ ကာစိ ဘေရီ အဓိပ္ပေတာ၊ အထ ခေါ ဥပ္ပါတဘာဝေန အာကာသဂတော နိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေါ. ဒေဝေါတိ ဟိ မေဃော. တဿ ဟိ အစ္ဆဘာဝေန အာကာသဝဏ္ဏဿ ဒေဝဿာဘာဝေန သုက္ခဂဇ္ဇိတသညိတေ သဒ္ဒေ နိစ္ဆရန္တေ ဒေဝဒုန္ဒုဘီတိ သမညာ၊ တသ္မာ ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော ဖလိံသူတိ ဒေဝေါ သုက္ခဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဗ္ဗတာနံ နစ္စေဟီတိ ပထဝီကမ္ပေန ဣတော စိတော စ ဘမန္တာနံ ပဗ္ဗတာနံ နစ္စေဟိ. ယက္ခာနံ ဟိင်္ကာရေဟီတိ ဝိမှယဇာတာနံ ယက္ခာနံ ဝိမှယပ္ပကာသနဝသေန ပဝတ္တေဟိ ဟိင်္ကာရသဒ္ဒေဟိ. ယက္ခာ ဟိ ဝိမှယဇာတာ ‘‘ဟိံ ဟိ’’န္တိ သဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေန္တိ. ထုတိဇပ္ပေဟီတိ ပသံသာဝစနေဟိ. ဗြဟ္မာနံ အပ္ဖေါဋနေဟီတိ ပီတိသောမနဿဇာတာနံ ဗြဟ္မာနံ ဗာဟာယံ ပဟရဏသင်္ခါတေဟိ အပ္ဖေါဋနေဟိ. ပီတိသောမနဿဇာတာ ဟိ ဗြဟ္မာနော ဝါမဟတ္ထံ သမိဉ္ဇိတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန ဗာဟာယံ ပဟာရံ ဒေန္တိ. ဧကကောလာဟလန္တိ ဧကတော ပဝတ္တကောလာဟလံ. ဧကနိန္နာဒန္တိ ဧကတော ပဝတ္တနိဂ္ဃေါသံ. ဖလတော နိက္ခန္တာ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော ဥဇုကံ ဥဂ္ဂန္တွာ ဩနမိတွာ စက္ကဝါဠပဗ္ဗတမုခဝဋ္ဋိံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တီတိ အာဟ ‘‘သကလစက္ကဝါဠံ ရတနဂေါပါနသီဝိနဒ္ဓံ ဝိယ ကုရုမာနာ’’တိ. တင်္ခဏတော စ ပန ပဘုတီတိ ဝုတ္တနယေန သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌိတဿ မဟာဗောဓိဿ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မီနံ ဝိဿဇ္ဇိတကာလတော ပဘုတိ. ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌာသီတိ သုဝဏ္ဏကဋာဟေနေဝ သဒ္ဓိံ ဥဂ္ဂန္တွာ ဟိမောဒကပုဏ္ဏံ ဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌာသိ. ပဌမံ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌိတောယေဝ ဟိ ဗောဓိ ပစ္ဆာ ဝုတ္တပ္ပကာရအစ္ဆရိယပဋိမဏ္ဍိတော ဟုတွာ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌာသိ. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘ပဌမံ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ တတော ဟိမဂဗ္ဘသတ္တာဟံ အဘိသေကသတ္တာဟဉ္စ ဝီတိနာမေတွာ’’တိအာဒိ. တတောယေဝ စ မဟာဝံသေပိ ဝုတ္တံ –

‘‘ဧဝံ သတေန မူလာနံ၊ တတ္ထေသာ ဂန္ဓကဒ္ဒမေ၊

ပတိဋ္ဌာသိ မဟာဗောဓိ၊ ပသာဒေန္တီ မဟာဇနံ.

‘‘တဿာ ခန္ဓော ဒသဟတ္ထော၊ ပဉ္စ သာခါ မနောရမာ၊

စတုဟတ္ထာ စတုဟတ္ထာ၊ ဒသဍ္ဎဖလမဏ္ဍိတာ.

‘‘သဟဿန္တု ပသာခါနံ၊ သာခါနံ တာသမာသိ စ၊

ဧဝံ အာသိ မဟာဗောဓိ၊ မနောဟရသိရိန္ဓရာ.

‘‘ကဋာဟမှိ မဟာဗောဓိ၊ ပတိဋ္ဌိတက္ခဏေ မဟီ၊

အကမ္ပိ ပါဋိဟီရာနိ၊ အဟေသုံ ဝိဝိဓာနိ စ.

‘‘သယံ နာဒေဟိ တူရိယာနံ၊ ဒေဝေသု မာနုသေသု စ၊

သာဓုကာရနိန္နာဒေဟိ၊ ဒေဝဗြဟ္မဂဏဿ စ.

‘‘မေဃာနံ မိဂပက္ခီနံ၊ ယက္ခာဒီနံ ရဝေဟိ စ၊

ရဝေဟိ စ မဟီကမ္ပေ၊ ဧကကောလာဟလံ အဟု.

‘‘ဗောဓိယာ ဖလပတ္တေဟိ၊ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိယော သုဘာ၊

နိက္ခမိတွာ စက္ကဝါဠံ၊ သကလံ သောဘယိံသု စ.

‘‘သကဋာဟာ မဟာဗောဓိ၊ ဥဂ္ဂန္တွာန တတော နဘံ၊

အဋ္ဌာသိ ဟိမဂဗ္ဘမှိ၊ သတ္တာဟာနိ အဒဿနာ’’တိ.

တသ္မာ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌိတောယေဝ ဗောဓိ ကဋာဟေနေဝ သဒ္ဓိ ဥဂ္ဂန္တွာ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ အဋ္ဌာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဟေဋ္ဌာ ပန ဘဂဝတော အဓိဋ္ဌာနက္ကမံ ဒဿေန္တေန ယံ ဝုတ္တံ –

‘‘ဘဂဝါ ကိရ မဟာပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နော လင်္ကာဒီပေ မဟာဗောဓိပတိဋ္ဌာပနတ္ထာယ အသောကမဟာရာဇာ မဟာဗောဓိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဂမိဿတိ၊ တဒါ မဟာဗောဓိဿ ဒက္ခိဏသာခါ သယမေဝ ဆိဇ္ဇိတွာ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌာတူတိ အဓိဋ္ဌာသိ၊ ဣဒမေကမဓိဋ္ဌာနံ.

‘‘တတ္ထ ပတိဋ္ဌာနကာလေ စ ‘မဟာဗောဓိ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ တိဋ္ဌတူ’တိ အဓိဋ္ဌာသိ၊ ဣဒံ ဒုတိယမဓိဋ္ဌာနံ.

‘‘သတ္တမေ ဒိဝသေ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘတော ဩရုယှ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌဟန္တော ပတ္တေဟိ စ ဖလေဟိ စ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော မုဉ္စတူတိ အဓိဋ္ဌာသိ၊ ဣဒံ တတိယမဓိဋ္ဌာန’’န္တိ.

တံ ဣမိနာ န သမေတိ. တတ္ထ ဟိ ပဌမံ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘတော ဩရုယှ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိဝိဿဇ္ဇနံ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌဟနဉ္စ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အဋ္ဌကထာယ ပုဗ္ဗေနာပရံ န သမေတိ. မဟာဝံသေ ပန အဓိဋ္ဌာနေပိ ပဌမံ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌဟနံ ပစ္ဆာယေဝ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိဝိဿဇ္ဇနံ ဟိမဝလာဟကဂဗ္ဘပဝိသနဉ္စ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စမှိ၊ နိပန္နေန ဇိနေန ဟိ၊

ကတံ မဟာအဓိဋ္ဌာနံ၊ ပဉ္စကံ ပဉ္စစက္ခုနာ.

‘‘ဂယှမာနာ မဟာဗောဓိ-သာခါသောကေန ဒက္ခိဏာ၊