စီဝရက္ခန္ဓကကထာဝဏ္ဏနာ

၂၇၂၆-၇. စီဝရံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧတာသူတိ ‘‘ဥပ္ပါဒါ’’တိ ဇနိကာဝ ဝုစ္စန္တိ၊ စီဝရဝတ္ထပရိလာဘက္ခေတ္တန္တိ အတ္ထော. ယထာဟ – ‘‘ယထာဝုတ္တာနံ စီဝရာနံ ပဋိလာဘာယ ခေတ္တံ ဒဿေတုံ အဋ္ဌိမာ ဘိက္ခဝေ မာတိကာတိအာဒိမာဟာ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉). စီဝရမာတိကာတိ စီဝရုပ္ပါဒဟေတုဘူတမာတရော. တေနာဟ ကထိနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ ‘‘မာတိကာတိ မာတရော၊ ဇနေတ္တိယောတိ အတ္ထော’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၁၀). မာတိကာတိ စေတ္ထ စီဝရဒါနမဓိပ္ပေတံ. ယထာဟ ‘‘သီမာယ ဒါနံ ဧကာ မာတိကာ၊ ကတိကာယ ဒါနံ ဒုတိယာ’’တိအာဒိ. သီမာယ ဒေတိ၊ ကတိကာယ ဒေတိ၊ ဘိက္ခာပညတ္တိယာ ဒေတိ၊ သံဃဿ ဒေတိ၊ ဥဘတောသံဃေ ဒေတိ၊ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒေတိ၊ အာဒိဿ ဒေတိ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဒေတိ. ‘‘ဣမာ ပန အဋ္ဌ မာတိကာ’’တိ ဝုတ္တမေဝ နိဂမနဝသေန ဝုတ္တံ.

၂၇၂၈. တတ္ထာတိ တာသု အဋ္ဌမာတိကာသု. သီမာယ ဒေတီတိ ‘‘သီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ သီမံ ပရာမသိတွာ ဒေန္တော သီမာယ ဒေတိ၊ ဧဝံ ဒိန္နံ အန္တောသီမဂတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ ဝဏ္ဏိတန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထ အန္တောသီမဂတေဟီတိ ဒါယကော ယံ သီမံ အပေက္ခိတွာ ဧဝမာဟ၊ တဿာ သီမာယ အန္တောဂတေဟိ သဗ္ဗေဟိ. ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ တံ စီဝရံ ဘာဇေတဗ္ဗံ. ဝရဝဏ္ဏိနာတိ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟ’’န္တိအာဒိနာ သကလလောကဗျာပိဂုဏာတိသယယုတ္တေန ဗျာမပ္ပဘာယ၊ ဆဗ္ဗဏ္ဏာနံ ရံသီနဉ္စ ဝသေန ဥတ္တမပ္ပဘာတိသယယုတ္တေန ဝရဝဏ္ဏိနာ ဝဏ္ဏိတံ ကထိတံ. အယမေတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ၊ အယံ ပန ဝိနိစ္ဆယော – သီမာယ ဒေတီတိ ဧတ္ထ တာဝ ခဏ္ဍသီမာ ဥပစာရသီမာ သမာနသံဝါသသီမာ အဝိပ္ပဝါသသီမာ လာဘသီမာ ဂါမသီမာ နိဂမသီမာ နဂရသီမာ အဗ္ဘန္တရသီမာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဇနပဒသီမာ ရဋ္ဌသီမာ ရဇ္ဇသီမာ ဒီပသီမာ စက္ကဝါဠသီမာ ဣတိ ပန္နရသ သီမာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တတ္ထ ခဏ္ဍသီမာ သီမာကထာယံ ဝုတ္တာ. ဥပစာရသီမာ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပေန၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနေန ပရိစ္ဆိန္နာ ဟောတိ. အပိစ ဘိက္ခူနံ ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနတော ဝါ ပရိယန္တေ ဌိတဘောဇနသာလတော ဝါ နိဗဒ္ဓဝသနကအာဝါသတော ဝါ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဒွိန္နံ လေဍ္ဍုပါတာနံ အန္တော ဥပစာရသီမာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ ပန အာဝါသေသု ဝဍ္ဎန္တေသု ဝဍ္ဎတိ၊ ပရိဟာယန္တေသု ပရိဟာယတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ဘိက္ခူသုပိ ဝဍ္ဎန္တေသု ဝဍ္ဎတီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉) ဝုတ္တံ. တသ္မာ သစေ ဝိဟာရေ သန္နိပတိတဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟုတွာ ယောဇနသတမ္ပိ ပူရေတွာ နိသီဒန္တိ၊ ယောဇနသတမ္ပိ ဥပစာရသီမာဝ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေသံ လာဘော ပါပုဏာတိ. သမာနသံဝါသအဝိပ္ပဝါသသီမာဒွယမ္ပိ ဝုတ္တမေဝ.

လာဘသီမာ နာမ နေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနုညာတာ၊ န ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရေဟိ ဌပိတာ၊ အပိစ ခေါ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဂါဝုတံ ဝါ အဍ္ဎယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ သမန္တတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ လာဘသီမာ’’တိ နာမလိခိတကေ ထမ္ဘေ နိခဏိတွာ ‘‘ယံ ဧတ္ထန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗံ တံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ သီမံ ဌပေန္တိ၊ အယံ လာဘသီမာ နာမ. ဂါမနိဂမနဂရအဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာပိ ဝုတ္တာ ဧဝ.

ဇနပဒသီမာ နာမ ကာသိကောသလရဋ္ဌာဒီနံ အန္တော ဗဟူ ဇနပဒါ ဟောန္တိ၊ ဧတ္ထ ဧကေကော ဇနပဒပရိစ္ဆေဒေါ ဇနပဒသီမာ. ရဋ္ဌသီမာ နာမ ကာသိကောသလာဒိရဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ. ရဇ္ဇသီမာ နာမ မဟာစောဠဘောဂေါ ကေရဠဘောဂေါတိ ဧဝံ ဧကေကဿ ရညော အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာနံ. ဒီပသီမာ နာမ သမုဒ္ဒန္တေန သမုစ္ဆိန္နမဟာဒီပါ စ အန္တရဒီပါ စ. စက္ကဝါဠသီမာ နာမ စက္ကဝါဠပဗ္ဗတေနေဝ ပရိစ္ဆိန္နာ.

ဧဝမေတာသု သီမာသု ခဏ္ဍသီမာယ ကေနစိ ကမ္မေန သန္နိပတိတံ သံဃံ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္ထေဝ သီမာယ သံဃဿ ဒေမီ’’တိ ဝုတ္တေ ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ အန္တောခဏ္ဍသီမဂတာ၊ တေဟိ ဘာဇေတဗ္ဗံ. တေသံယေဝ ဟိ တံ ပါပုဏာတိ၊ အညေသံ သီမန္တရိကာယ ဝါ ဥပစာရသီမာယ ဝါ ဌိတာနမ္ပိ န ပါပုဏာတိ. ခဏ္ဍသီမာယ ဌိတေ ပန ရုက္ခေ ဝါ ပဗ္ဗတေ ဝါ ဌိတဿ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ပထဝိယာ ဝေမဇ္ဈံ ဂတဿ ပါပုဏာတိယေဝ.

‘‘ဣမိဿာ ဥပစာရသီမာယ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ပန ခဏ္ဍသီမာသီမန္တရိကာသု ဌိတာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ. ‘‘သမာနသံဝါသသီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ပန ခဏ္ဍသီမာသီမန္တရိကာသု ဌိတာနံ န ပါပုဏာတိ. အဝိပ္ပဝါသသီမာလာဘသီမာသု ဒိန္နံ တာသု သီမာသု အန္တောဂတာနံယေဝ ပါပုဏာတိ. ဂါမသီမာဒီသု ဒိန္နံ တာသံ သီမာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဗဒ္ဓသီမာယ ဌိတာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ. အဗ္ဘန္တရသီမာဥဒကုက္ခေပသီမာသု ဒိန္နံ တတ္ထ အန္တောဂတာနံယေဝ ပါပုဏာတိ. ဇနပဒရဋ္ဌရဇ္ဇဒီပစက္ကဝါဠသီမာသုပိ ဂါမသီမာဒီသု ဝုတ္တသဒိသောယေဝ ဝိနိစ္ဆယော.

သစေ ပန ဇမ္ဗုဒီပေ ဌိတော ‘‘တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပတော ဧကောပိ ဂန္တွာ သဗ္ဗေသံ ဂဏှိတုံ လဘတိ. သစေပိ တတြေဝ ဧကော သဘာဂဘိက္ခု သဘာဂါနံ ဘာဂံ ဂဏှာတိ၊ န ဝါရေတဗ္ဗော. ဧဝံ တာဝ ယော သီမံ ပရာမသိတွာ ဒေတိ၊ တဿ ဒါနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ယော ပန ‘‘အသုကသီမာယာ’’တိ ဝတ္တုံ န ဇာနာတိ၊ ကေဝလံ ‘‘သီမာ’’တိ ဝစနမတ္တမေဝ ဇာနန္တော ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ ‘‘သီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘သီမဋ္ဌကသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ဘဏတိ၊ သော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ‘‘သီမာ နာမ ဗဟုဝိဓာ၊ ကတရံ သီမံ သန္ဓာယ ဘဏသီ’’တိ၊ သစေ ဝဒတိ ‘‘အဟံ ‘အသုကသီမာ’တိ န ဇာနာမိ၊ သီမဋ္ဌကသံဃော ဘာဇေတွာ ဂဏှတူ’’တိ၊ ကတရသီမာယ ဘာဇေတဗ္ဗံ? မဟာသီဝတ္ထေရော ကိရာဟ ‘‘အဝိပ္ပဝါသသီမာယာ’’တိ. တတော နံ အာဟံသု ‘‘အဝိပ္ပဝါသသီမာ နာမ တိယောဇနာပိ ဟောတိ၊ ဧဝံ သန္တေ တိယောဇနေ ဌိတာ လာဘံ ဂဏှိဿန္တိ၊ တိယောဇနေ ဌတွာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ပူရေတွာ အာရာမံ ပဝိသိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ၊ ဂမိကော တိယောဇနံ ဂန္တွာ သေနာသနံ အာပုစ္ဆိဿတိ၊ နိဿယပဋိပန္နဿ တိယောဇနာတိက္ကမေ နိဿယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိဿတိ၊ ပါရိဝါသိကေန တိယောဇနံ အတိက္ကမိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ၊ ဘိက္ခုနိယာ တိယောဇနေ ဌတွာ အာရာမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ၊ သဗ္ဗမ္ပေတံ ဥပစာရသီမာပရိစ္ဆေဒဝသေနေဝ ကတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တသ္မာ ဥပစာရသီမာယမေဝ ဘာဇေတဗ္ဗ’’န္တိ.

၂၇၂၉. ယေ ဝိဟာရာ သံဃေန ကတိကာယ ဧကလာဘကာ သမာနလာဘကာ ဧတ္ထ ဧတေသု ဝိဟာရေသု ဒိန္နံ ‘‘ကတိကာယ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ သဗ္ဗေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဟ ဘာဇေတဗ္ဗံ စီဝရံ ကတိကာယ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ.

အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – ကတိကာ နာမ သမာနလာဘကတိကာ၊ တတြေဝံ ကတိကာ ကာတဗ္ဗာ – ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ သန္နိပတိတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ယံ ဝိဟာရံ သင်္ဂဏှိတုကာမာ သမာနလာဘံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ၊ အဿ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘အသုကော နာမ ဝိဟာရော ပေါရာဏကော’’တိ ဝါ ‘‘ဗုဒ္ဓါဓိဝုတ္ထော’’တိ ဝါ ‘‘အပ္ပလာဘော’’တိ ဝါ ယံ ကိဉ္စိ ကာရဏံ ဝတွာ ‘‘တံ ဝိဟာရံ ဣမိနာ ဝိဟာရေန သဒ္ဓိံ ဧကလာဘံ ကာတုံ သံဃဿ ရုစ္စတီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ တသ္မိံ ဝိဟာရေ နိသိန္နောပိ ဣဓ နိသိန္နောဝ ဟောတိ. တသ္မိံ ဝိဟာရေပိ သံဃေန ဧဝမေဝ ကာတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ ဣဓ နိသိန္နောပိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ နိသိန္နောဝ ဟောတိ. ဧကသ္မိံ လာဘေ ဘာဇိယမာနေ ဣတရသ္မိံ ဌိတဿ ဘာဂံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ဧကေန ဝိဟာရေန သဒ္ဓိံ ဗဟူပိ အာဝါသာ ဧကလာဘာ ကာတဗ္ဗာတိ.

၂၇၃၀. စီဝရဒါယကေန ဓုဝကာရာ ပါကဝတ္တာဒိနိစ္စသက္ကာရာ ယတ္ထ သံဃဿ ကြီယန္တိ ကရီယန္တိ တတ္ထ တသ္မိံ ဝိဟာရေ တေနေဝ ဒါယကေန သံဃဿ ဒိန္နံ ဝိဟာရံ ‘‘ဘိက္ခာပညတ္တိယာ ဒိန္န’’န္တိ မဟေသိနာ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဣမဿ စီဝရဒါယကဿ သန္တကံ သံဃဿ ပါကဝတ္တံ ဝါ ဝတ္တတိ၊ ယသ္မိံ ဝါ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူ အတ္တနော ဘာရံ ကတွာ သဒါ ဂေဟေ ဘောဇေတိ၊ ယတ္ထ ဝါ တေန အာဝါသော ကာရိတော၊ သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ နိဗဒ္ဓါနိ၊ ယေန ပန သကလောပိ ဝိဟာရော ပတိဋ္ဌာပိတော၊ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ ဣမေ ဓုဝကာရာ နာမ. တသ္မာ သစေ သော ‘‘ယတ္ထ မယှံ ဓုဝကာရာ ကရီယန္တိ၊ ဧတ္ထ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘တတ္ထ ဒေထာ’’တိ ဝါ ဘဏတိ၊ ဗဟူသု စေပိ ဌာနေသု ဓုဝကာရာ ဟောန္တိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ.

သစေ ပန ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူ ဗဟုတရာ ဟောန္တိ၊ တေဟိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘တုမှာကံ ဓုဝကာရေ ဧကတ္ထ ဘိက္ခူ ဗဟူ၊ ဧကတ္ထ အပ္ပကာ’’တိ၊ သစေ ‘‘ဘိက္ခုဂဏနာယ ဂဏှထာ’’တိ ဘဏတိ၊ တထာ ဘာဇေတွာ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္ထ စ ဝတ္ထဘေသဇ္ဇာဒိ အပ္ပကမ္ပိ သုခေန ဘာဇီယတိ၊ ယဒိ ပန မဉ္စော ဝါ ပီဌကံ ဝါ ဧကမေဝ ဟောတိ၊ တံ ပုစ္ဆိတွာ ယဿ ဝါ ဝိဟာရဿ ဧကဝိဟာရေပိ ဝါ ယဿ သေနာသနဿ သော ဝိစာရေတိ၊ တတ္ထ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ‘‘အသုကဘိက္ခု ဂဏှတူ’’တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

အထ ‘‘မယှံ ဓုဝကာရေ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ အဝိစာရေတွာဝ ဂစ္ဆတိ၊ သံဃဿပိ ဝိစာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ပန ဝိစာရေတဗ္ဗံ – ‘‘သင်္ဃတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနေ ဒေထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ တတ္ထ သေနာသနံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ. ယတ္ထ နပ္ပဟောတိ၊ တတ္ထ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဧကော ဘိက္ခု ‘‘မယှံ ဝသနဋ္ဌာနေ သေနာသနပရိဘောဂဘဏ္ဍံ နတ္ထီ’’တိ ဝဒတိ၊ တတ္ထ ဒါတဗ္ဗန္တိ.

၂၇၃၁. သံဃဿ ပန ယံ ဒိန္နန္တိ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ယံ စီဝရံ ဒိန္နံ. ‘‘သမ္မုခီဘူတေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓေန ရဿတ္တံ. သမ္မုခိဘူတေနာတိ စ ဥပစာရသီမာယ ဌိတေန. ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ကာလံ ဃောသေတွာ ဘာဇေတဗ္ဗံ. ဣဒမေတ္ထ မုခမတ္တဒဿနံ. ဝိနိစ္ဆယော အဋ္ဌကထာယ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉) ဝေဒိတဗ္ဗော. သေယျထိဒံ – စီဝရဒါယကေန ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နေသု ဘာဇိယမာနေသု သီမဋ္ဌဿ အသမ္ပတ္တဿပိ ဘာဂံ ဂဏှန္တော န ဝါရေတဗ္ဗော. ဝိဟာရော မဟာ ဟောတိ၊ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဝတ္ထေသု ဒိယျမာနေသု အလသဇာတိကာ မဟာထေရာ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဝီသတိဝဿာနံ ဒိယျတိ၊ တုမှာကံ ဌိတိကာ အတိက္ကန္တာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ဌိတိကံ ဌပေတွာ တေသံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ဌိတိကာယ ဒါတဗ္ဗံ.

‘‘အသုကဝိဟာရေ ကိရ ဗဟုံ စီဝရံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ သုတွာ ယောဇနန္တရိကဝိဟာရတောပိ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ၊ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနံ ဌိတဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဒါတဗ္ဗံ. အသမ္ပတ္တာနမ္ပိ ဥပစာရသီမံ ပဝိဋ္ဌာနံ အန္တေဝါသိကာဒီသု ဂဏှန္တေသု ဒါတဗ္ဗမေဝ. ‘‘ဗဟိ ဥပစာရသီမာယ ဌိတာနံ ဒေထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ န ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဥပစာရသီမံ ဩက္ကန္တေဟိ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟုတွာ အတ္တနော ဝိဟာရဒွါရေ ဝါ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ဝါ ဟောန္တိ၊ ပရိသဝသေန ဝဍ္ဎိတာ နာမ သီမာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဒါတဗ္ဗံ. သံဃနဝကဿ ဒိန္နေပိ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ဒါတဗ္ဗမေဝ. ဒုတိယဘာဂေ ပန ထေရာသနံ အာရုဠှေ အာဂတာနံ ပဌမဘာဂေါ န ပါပုဏာတိ၊ ဒုတိယဘာဂတော ဝဿဂ္ဂေန ဒါတဗ္ဗံ.

ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဒသ ဘိက္ခူ ဟောန္တိ၊ ဒသ ဝတ္ထာနိ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒေန္တိ၊ ပါဋေက္ကံ ဘာဇေတဗ္ဗာနိ. သစေ ‘‘သဗ္ဗာနေဝ အမှာကံ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒုပ္ပါပိတာနိ စေဝ ဒုဂ္ဂဟိတာနိ စ၊ ဂတဂတဋ္ဌာနေ သံဃိကာနေဝ ဟောန္တိ. ဧကံ ပန ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ဣဒံ တုမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ သင်္ဃတ္ထေရဿ ဒတွာ သေသာနိ ‘‘ဣမာနိ အမှာကံ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဧကမေဝ ဝတ္ထံ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ အာဟရန္တိ၊ အဘာဇေတွာဝ ‘‘အမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂဏှန္တိ၊ ဒုပ္ပါပိတဉ္စေဝ ဒုဂ္ဂဟိတဉ္စ၊ သတ္ထကေန၊ ပန ဟလိဒ္ဒိအာဒိနာ ဝါ လေခံ ကတွာ ဧကံ ကောဋ္ဌာသံ ‘‘ဣမံ ဌာနံ တုမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ သင်္ဃတ္ထေရဿ ပါပေတွာ သေသံ ‘‘အမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန ဝတ္ထဿေဝ ပုပ္ဖံ ဝါ ဝလိ ဝါ၊ တေန ပရိစ္ဆေဒံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဧကံ တန္တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ဣဒံ ဌာနံ တုမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ သင်္ဃတ္ထေရဿ ဒတွာ သေသံ ‘‘အမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂဏှန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ခဏ္ဍံ ခဏ္ဍံ ဆိန္ဒိတွာ ဘာဇိယမာနံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ဧကဘိက္ခုကေ ဝိဟာရေ သံဃဿ စီဝရေသု ဥပ္ပန္နေသု သစေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ သော ဘိက္ခု ‘‘သဗ္ဗာနိ မယှံ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဂဏှာတိ၊ သုဂ္ဂဟိတာနိ၊ ဌိတိကာ ပန န တိဋ္ဌတိ. သစေ ဧကေကံ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ဣဒံ မယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂဏှာတိ၊ ဌိတိကာ တိဋ္ဌတိ. တတ္ထ ဌိတိကာယ အဋ္ဌိတာယ ပုန အညသ္မိံ စီဝရေ ဥပ္ပန္နေ သစေ ဧကော ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတိ၊ မဇ္ဈေ ဆိန္ဒိတွာ ဒွီဟိပိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဌိတာယ ဌိတိကာယ ပုန အညသ္မိံ စီဝရေ ဥပ္ပန္နေ သစေ နဝကတရော အာဂစ္ဆတိ၊ ဌိတိကာ ဟေဋ္ဌာ ဩရောဟတိ. သစေ ဝုဍ္ဎတရော အာဂစ္ဆတိ၊ ဌိတိကာ ဥဒ္ဓံ အာရောဟတိ. အထ အညော နတ္ထိ၊ ပုန အတ္တနော ပါပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝါ ယေန ကေနစိ အာကာရေန သံဃံ အာမသိတွာ ဒိန္နံ ပန ပံသုကူလိကာနံ န ဝဋ္ဋတိ ‘‘ဂဟပတိစီဝရံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ပံသုကူလိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ န ပန အကပ္ပိယတ္တာ. ဘိက္ခုသံဃေန အပလောကေတွာ ဒိန္နမ္ပိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယံ ပန ဘိက္ခု အတ္တနော သန္တကံ ဒေတိ၊ တံ ဘိက္ခုဒတ္တိယံ နာမ ဝဋ္ဋတိ. ပံသုကူလံ ပန န ဟောတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဓုတင်္ဂံ န ဘိဇ္ဇတိ. ‘‘ဘိက္ခူနံ ဒေမ၊ ထေရာနံ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဣဒံ ဝတ္ထံ သံဃဿ ဒေမ၊ ဣမိနာ ဥပါဟနတ္ထဝိကပတ္တတ္ထဝိကအာယောဂအံသဗဒ္ဓကာဒီနိ ကရောထာ’’တိ ဒိန္နမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ.

ပတ္တတ္ထဝိကာဒီနံ အတ္ထာယ ဒိန္နာနိ ဗဟူနိပိ ဟောန္တိ၊ စီဝရတ္ထာယပိ ပဟောန္တိ၊ တတော စီဝရံ ကတွာ ပါရုပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန သံဃော ဘာဇိတာတိရိတ္တာနိ ဝတ္ထာနိ ဆိန္ဒိတွာ ဥပါဟနတ္ထဝိကာဒီနံ အတ္ထာယ ဘာဇေတိ၊ တတော ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သာမိကေဟိ ဝိစာရိတမေဝ ဟိ ဝဋ္ဋတိ၊ န ဣတရံ.

‘‘ပံသုကူလိကသံဃဿ ဓမ္မကရဏအံသဗဒ္ဓါဒီနံ အတ္ထာယ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပရိက္ခာရော နာမ ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော. ယံ တတ္ထ အတိရေကံ ဟောတိ၊ တံ စီဝရေပိ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သုတ္တံ သံဃဿ ဒေန္တိ၊ ပံသုကူလိကေဟိပိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နေသု ဝိနိစ္ဆယော.

သစေ ပန ဗဟိ ဥပစာရသီမာယ အဒ္ဓါနပဋိပန္နေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ သင်္ဃတ္ထေရဿ ဝါ သံဃနဝကဿ ဝါ အာရောစေတိ၊ သစေပိ ယောဇနံ ဖရိတွာ ပရိသာ ဌိတာ ဟောတိ၊ ဧကာဗဒ္ဓါ စေ၊ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ. ယေ ပန ဒွါဒသဟိ ဟတ္ထေဟိ ပရိသံ အသမ္ပတ္တာ၊ တေသံ န ပါပုဏာတီတိ.

၂၇၃၂. ဣဒါနိ ‘‘ဥဘတောသံဃေ ဒေတီ’’တိ မာတိကံ ဝိဝရန္တော အာဟ ‘‘ဥဘတောသံဃမုဒ္ဒိဿာ’’တိအာဒိ. ဥဘတောသံဃမုဒ္ဒိဿာတိ ဘိက္ခုသံဃံ၊ ဘိက္ခုနိသံဃဉ္စ ဥဒ္ဒိသိတွာ. ဒေတီတိ ‘‘ဥဘတောသံဃဿ ဒေမီ’’တိ ဒေတိ. ‘‘ဗဟု ဝါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဗဟူ ဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ရဿတ္တံ. ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူ ထောကာ ဝါ ဟောန္တု ဗဟူ ဝါ၊ ပုဂ္ဂလဂ္ဂေန အကတွာ ဥဘတောသံဃဝသေန သမဘာဂေါဝ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘ဥဘတောသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ‘‘ဒွေဓာသံဃဿ ဒမ္မိ၊ ဒွိန္နံ သံဃာနံ ဒမ္မိ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနိသံဃဿ စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဥဘတောသံဃဿ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ၊ ဒွေ ဘာဂေ သမေ ကတွာ ဧကော ဒါတဗ္ဗော.

‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ တုယှဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ သစေ ဒသ ဒသ ဘိက္ခူ၊ ဘိက္ခုနိယော စ ဟောန္တိ၊ ဧကဝီသတိ ပဋိဝီသေ ကတွာ ဧကော ပုဂ္ဂလဿ ဒါတဗ္ဗော၊ ဒသ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ ဒသ ဘိက္ခုနိသံဃဿ. ယေန ပုဂ္ဂလိကော လဒ္ဓေါ၊ သော သင်္ဃတောပိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ဂဟေတုံ လဘတိ. ကသ္မာ? ဥဘတောသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ.

‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ စေတိယဿ စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓ ပန စေတိယဿ သင်္ဃတော ပါပုဏနကောဋ္ဌာသော နာမ နတ္ထိ၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ ပတ္တကောဋ္ဌာသသမောဝ ကောဋ္ဌာသော ဟောတိ.

‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ တုယှဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဒွါဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဒသ ဘိက္ခူနံ၊ ဒသ ဘိက္ခုနီနံ၊ ဧကော ပုဂ္ဂလဿ၊ ဧကော စေတိယဿ ဒါတဗ္ဗော. တတ္ထ ပုဂ္ဂလော သင်္ဃတောပိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ပုန ဂဟေတုံ လဘတိ. စေတိယဿ ဧကောယေဝ.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ န ဒါတဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဂဏေတွာ ဒါတဗ္ဗံ.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပုဂ္ဂလော ဝိသုံ န လဘတိ၊ ပါပုဏနဋ္ဌာနတော ဧကမေဝ လဘတိ. ကသ္မာ? ဘိက္ခုသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ စေတိယဿ ဧကပုဂ္ဂလပဋိဝီသော လဗ္ဘတိ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ. တသ္မာ ဧကံ စေတိယဿ ဒတွာ အဝသေသံ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဂဏေတွာ ဘာဇေတဗ္ဗံ.

‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေပိ န မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပုဂ္ဂလဂဏနာယ ဧဝ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ.

‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ စေတိယဿ ဧကပုဂ္ဂလပဋိဝီသော လဗ္ဘတိ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသုံ နတ္ထိ၊ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဂဏေတွာ ဧဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ. ယထာ စ ဘိက္ခုသံဃံ အာဒိံ ကတွာ နယော နီတော၊ ဧဝံ ဘိက္ခုနိသံဃံ အာဒိံ ကတွာပိ နေတဗ္ဗော.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ၊ ဝဿဂ္ဂေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန စေတိယဿ ဝိသုံ ပဋိဝီသော လဗ္ဘတိ.

‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ တုယှဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ စေတိယဿေဝ လဗ္ဘတိ၊ န ပုဂ္ဂလဿ.

‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ.

‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန စေတိယဿ လဗ္ဘတိ.

‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ တုယှဉ္စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ စေတိယဿေဝ ဝိသုံ လဗ္ဘတိ၊ န ပုဂ္ဂလဿ. ဘိက္ခုနိသံဃံ အာဒိံ ကတွာပိ ဧဝမေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ပုဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဥဘတောသံဃဿ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ ဘဂဝါ မဇ္ဈေ နိသီဒတိ၊ ဒက္ခိဏတော ဘိက္ခူ၊ ဝါမတော ဘိက္ခုနိယော နိသီဒန္တိ၊ ဘဂဝါ ဥဘိန္နံ သင်္ဃတ္ထေရော၊ တဒါ ဘဂဝါ အတ္တနော လဒ္ဓပစ္စယေ အတ္တနာပိ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဘိက္ခူနမ္ပိ ဒါပေတိ. ဧတရဟိ ပန ပဏ္ဍိတမနုဿာ သဓာတုကံ ပဋိမံ ဝါ စေတိယံ ဝါ ဌပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဥဘတောသံဃဿ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ ပဋိမာယ ဝါ စေတိယဿ ဝါ ပုရတော အာဓာရကေ ပတ္တံ ဌပေတွာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ဒေမာ’’တိ တတ္ထ ယံ ပဌမံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ၊ ဝိဟာရံ ဝါ အာဟရိတွာ ‘‘ဣဒံ စေတိယဿ ဒေမာ’’တိ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ မာလာဂန္ဓာဒီနိ စ ဒေန္တိ၊ တတ္ထ ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ? မာလာဂန္ဓာဒီနိ တာဝ စေတိယေ အာရောပေတဗ္ဗာနိ၊ ဝတ္ထေဟိ ပဋာကာ၊ တေလေန ပဒီပါ ကာတဗ္ဗာ. ပိဏ္ဍပါတမဓုဖာဏိတာဒီနိ ပန ယော နိဗဒ္ဓံ စေတိယဿ ဇဂ္ဂကော ဟောတိ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ၊ တဿ ဒါတဗ္ဗာနိ. နိဗဒ္ဓဇဂ္ဂကေ အသတိ အာဟဋပတ္တံ ဌပေတွာ ဝတ္တံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥပကဋ္ဌေ ကာလေ ဘုဉ္ဇိတွာ ပစ္ဆာပိ ဝတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

မာလာဂန္ဓာဒီသု စ ယံ ကိဉ္စိ ‘‘ဣဒံ ဟရိတွာ စေတိယဿ ပူဇံ ကရောထာ’’တိ ဝုတ္တေ ဒူရမ္ပိ ဟရိတွာ ပူဇေတဗ္ဗံ. ‘‘ဘိက္ခံ သံဃဿ ဟရာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဟရိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ‘‘အဟံ ပိဏ္ဍာယ စရာမိ၊ အာသနသာလာယ ဘိက္ခူ အတ္ထိ၊ တေ ဟရိဿန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘန္တေ၊ တုယှံယေဝ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အထ ပန ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ ဒဿာမီ’’တိ ဟရန္တဿ ဂစ္ဆတော အန္တရာဝ ကာလော ဥပကဋ္ဌော ဟောတိ၊ အတ္တနော ပါပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

၂၇၃၃. ယံ ပန စီဝရံ ‘‘ယသ္မိံ အာဝါသေ ဝဿံဝုတ္ထဿ သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒေတိ၊ တသ္မိံယေဝ အာဝါသေ ဝုတ္ထဝဿေန သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ တံ စီဝရံ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ ဝဏ္ဏိတံ ဒေသိတန္တိ ယောဇနာ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒေတိ၊ ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝဿံဝုတ္ထာ၊ ယတ္တကာ ဝဿစ္ဆေဒံ အကတွာ ပုရိမဝဿံဝုတ္ထာ၊ တေဟိ ဘာဇေတဗ္ဗံ၊ အညေသံ န ပါပုဏာတိ. ဒိသာပက္ကန္တဿာပိ သတိ ဂါဟကေ ယာဝ ကထိနဿ ဥဗ္ဘာရာ ဒါတဗ္ဗံ. အနတ္ထတေ ပန ကထိနေ အန္တောဟေမန္တေ ဧဝဉ္စ ဝတွာ ဒိန္နံ ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထာနမ္ပိ ပါပုဏာတီတိ လက္ခဏညူ ဝဒန္တိ. အဋ္ဌကထာသု ပနေတံ အဝိစာရိတံ.

သစေ ပန ဗဟိ ဥပစာရသီမာယံ ဌိတော ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ သမ္ပတ္တာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ. အထ ‘‘အသုကဝိဟာရေ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတြ ဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ယာဝ ကထိနဿုဗ္ဘာရာ ပါပုဏာတိ. သစေ ပန ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဝဒတိ၊ တတြ သမ္မုခီဘူတာနံယေဝ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ. ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ. အန္တောဝဿေယေဝ ‘‘ဝဿံ ဝသန္တာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ဆိန္နဝဿာ န လဘန္တိ၊ ဝဿံ ဝသန္တာဝ လဘန္တိ. စီဝရမာသေ ပန ‘‘ဝဿံ ဝသန္တာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ပစ္ဆိမိကာယ ဝဿူပဂတာနံယေဝ ပါပုဏာတိ၊ ပုရိမိကာယ ဝဿူပဂတာနဉ္စ ဆိန္နဝဿာနဉ္စ န ပါပုဏာတိ.

စီဝရမာသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဟေမန္တဿ ပစ္ဆိမော ဒိဝသော၊ တာဝ ‘‘ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ကထိနံ အတ္ထတံ ဝါ ဟောတု အနတ္ထတံ ဝါ၊ အတီတဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ပါပုဏာတိ. ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝုတ္တေ ပန မာတိကာ အာရောပေတဗ္ဗာ ‘‘အတီတဝဿာဝါသဿ ပဉ္စ မာသာ အဘိက္ကန္တာ၊ အနာဂတေ စာတုမာသစ္စယေန ဘဝိဿတိ၊ ကတရဝဿာဝါသဿ ဒေသီ’’တိ. သစေ ‘‘အတီတဝဿံဝုတ္ထာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ အန္တောဝဿံ ဝုတ္ထာနမေဝ ပါပုဏာတိ. ဒိသာပက္ကန္တာနမ္ပိ သဘာဂါ ဂဏှိတုံ လဘန္တိ.

သစေ ‘‘အနာဂတေ ဝဿာဝါသိကံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ဌပေတွာ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဂဟေတဗ္ဗံ. အထ ‘‘အဂုတ္တော ဝိဟာရော၊ စောရဘယံ အတ္ထိ၊ န သက္ကာ ဌပေတုံ၊ ဂဏှိတွာ ဝါ အာဟိဏ္ဍိတု’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘သမ္ပတ္တာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဘာဇေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. သစေ ဝဒတိ ‘‘ဣတော မေ၊ ဘန္တေ၊ တတိယေ ဝဿေ ဝဿာဝါသိကံ န ဒိန္နံ၊ တံ ဒမ္မီ’’တိ၊ တသ္မိံ အန္တောဝဿေ ဝုတ္ထဘိက္ခူနံ ပါပုဏာတိ. သစေ တေ ဒိသာပက္ကန္တာ၊ အညော ဝိဿာသိကော ဂဏှာတိ၊ ဒါတဗ္ဗံ. အထ ဧကောယေဝ အဝသိဋ္ဌော၊ သေသာ ကာလကတာ၊ သဗ္ဗံ ဧကဿေဝ ပါပုဏာတိ. သစေ ဧကောပိ နတ္ထိ၊ သံဃိကံ ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတေဟိ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ.

၂၇၃၄. ယာဂုယာ ပန ပီတာယ ဝါ ဘတ္တေ ဝါ ဘုတ္တေ သစေ ပန အာဒိဿ ‘‘ယေန မေ ယာဂု ပီတာ၊ တဿ ဒမ္မိ၊ ယေန မေ ဘတ္တံ ဘုတ္တံ၊ တဿ ဒမ္မီ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ စီဝရံ ဒေတိ၊ ဝိနယဓရေန တတ္ထ တတ္ထေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဧသ နယော ခါဒနီယစီဝရသေနာသနဘေသဇ္ဇာဒီသု.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ဘိက္ခူ အဇ္ဇတနာယ ဝါ သွာတနာယ ဝါ ယာဂုယာ နိမန္တေတွာ တေသံ ဃရံ ပဝိဋ္ဌာနံ ယာဂုံ ဒေတိ၊ ယာဂုံ ဒတွာ ပီတာယ ယာဂုယာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ ယေဟိ မယှံ ယာဂု ပီတာ၊ တေသံ ဒမ္မီ’’တိ ဒေတိ၊ ယေဟိ နိမန္တိတေဟိ ယာဂု ပီတာ၊ တေသံယေဝ ပါပုဏန္တိ၊ ယေဟိ ပန ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဃရဒွါရေန ဂစ္ဆန္တေဟိ ဝါ ဃရံ ပဝိဋ္ဌေဟိ ဝါ ယာဂု လဒ္ဓါ၊ ယေသံ ဝါ အာသနသာလတော ပတ္တံ အာဟရိတွာ မနုဿေဟိ နီတာ၊ ယေ ဝါ ထေရေဟိ ပေသိတာ၊ တေသံ န ပါပုဏန္တိ.

သစေ ပန နိမန္တိတဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ အညေပိ ဗဟူ အာဂန္တွာ အန္တောဂေဟဉ္စ ဗဟိဂေဟဉ္စ ပူရေတွာ နိသိန္နာ၊ ဒါယကော စ ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘နိမန္တိတာ ဝါ ဟောန္တု အနိမန္တိတာ ဝါ၊ ယေသံ မယာ ယာဂု ဒိန္နာ၊ သဗ္ဗေသံ ဣမာနိ ဝတ္ထာနိ ဟောန္တူ’’တိ၊ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏန္တိ. ယေဟိ ပန ထေရာနံ ဟတ္ထတော ယာဂု လဒ္ဓါ၊ တေသံ န ပါပုဏန္တိ. အထ သော ‘‘ယေဟိ မယှံ ယာဂု ပီတာ၊ သဗ္ဗေသံ ဟောန္တူ’’တိ ဝဒတိ၊ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏန္တိ. ဘတ္တခါဒနီယေသုပိ ဧသေဝ နယော.

စီဝရေ ဝါတိ ပုဗ္ဗေပိ ယေန ဝဿံ ဝါသေတွာ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ဒိန္နပုဗ္ဗံ ဟောတိ၊ သော စေ ဘိက္ခူ ဘောဇေတွာ ဝဒတိ ‘‘ယေသံ မယာ ပုဗ္ဗေ စီဝရံ ဒိန္နံ၊ တေသံယေဝ ဣမံ စီဝရံ ဝါ သုတ္တံ ဝါ သပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒီနိ ဝါ ဟောန္တူ’’တိ၊ သဗ္ဗံ တေသံယေဝ ပါပုဏာတိ.

သေနာသနေ ဝါတိ ‘‘ယော မယာ ကာရိတေ ဝိဟာရေ ဝါ ပရိဝေဏေ ဝါ ဝသတိ၊ တဿိဒံ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေ တဿေဝ ဟောတိ.

ဘေသဇ္ဇေ ဝါတိ ‘‘မယံ ကာလေန ကာလံ ထေရာနံ သပ္ပိအာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဒေမ၊ ယေဟိ တာနိ လဒ္ဓါနိ၊ တေသံယေဝိဒံ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေ တေသံယေဝ ဟောတီတိ.

၂၇၃၅. ဒီယတေတိ ဒါနန္တိ ကမ္မသာဓနေန စီဝရံ ဝုစ္စတိ. ယံ-သဒ္ဒေန စီဝရဿ ပရာမဋ္ဌတ္တာ တံ-သဒ္ဒေနာပိ တဒေဝ ပရာမသိတဗ္ဗန္တိ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘ဣမံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ပရမ္မုခါ ဝါ ‘‘ဣဒံ မေ၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ သမ္မုခါ ဝါ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဝါ ဒေတိ၊ တံ တဿေဝ ဟောတိ. သစေ ပန ‘‘ဣဒံ တုမှာကဉ္စ တုမှာကံ အန္တေဝါသိကာနဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ဝဒတိ၊ ထေရဿ စ အန္တေဝါသိကာနဉ္စ ပါပုဏာတိ. ဥဒ္ဒေသံ ဂဟေတုံ အာဂတော ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော စ အတ္ထိ၊ တဿာပိ ပါပုဏာတိ. ‘‘တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ နိဗဒ္ဓစာရိကဘိက္ခူနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ဥဒ္ဒေသန္တေဝါသိကာနံ ဝတ္တံ ကတွာ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနိ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတီတိ.

၂၇၃၇. ဝဒတိစ္စေဝမေဝ စေတိ ဣစ္စေဝံ ယထာဝုတ္တနယေန ဝဒတိ စေ. တန္တိ တံ ပရိက္ခာရံ. တေသန္တိ မာတုအာဒီနံ. သံဃဿေဝ သန္တကံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၂၇၃၈. ‘‘ပဉ္စန္နံ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ပုရိမဂါထာဒွယေန ဝိတ္ထာရိတမေဝတ္ထံ သံခိပိတွာ ဒဿေတိ. ပဉ္စန္နံ သဟဓမ္မိကာနံ. အစ္စယေတိ ကာလကိရိယာယ. ဒါနန္တိ ‘‘မယိ ကာလကတေ ဣမံ ပရိက္ခာရံ တုယှံ ဟောတု၊ တဝ သန္တကံ ကရောဟီ’’တိအာဒိနာ ပရိစ္စဇနံ. ကိဉ္စိပီတိ အန္တမသော ဒန္တကဋ္ဌမ္ပိ. ဂိဟီနံ ပန ဒါနံ တထာ ဒါယကာနံ ဂိဟီနမေဝ အစ္စယေ ရူဟတီတိ ယောဇနာ.

၂၇၃၉. ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ ဘိက္ခုနိဥပဿယေ ကာလံ ကရောတိ၊ အဿ ဘိက္ခုဿ ဝါ သာမဏေရဿ ဝါ ပရိက္ခာရာ ဘိက္ခူနံယေဝ သန္တကာ ဘိက္ခုသံဃဿေဝ သန္တကာတိ ယောဇနာ. ဘိက္ခုသံဃဿေဝ သန္တကာ ကာလကတဿ ဘိက္ခုသံဃပရိယာပန္နတ္တာ.

၂၇၄၀. သာမဏေရီ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေန ‘‘သိက္ခမာနာ ဝါ’’တိ ဣဒံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝိဟာရသ္မိံ ဘိက္ခူနံ နိဝါသနဋ္ဌာနေ. တဿာတိ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ သာမဏေရိယာ ဝါ သိက္ခမာနာယ ဝါ ပရိက္ခာရာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တကာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. သန္တကာတိ ဧတ္ထာပိ ဘိက္ခူသု ဝုတ္တနယေနေဝတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

၂၇၄၁. ဒေဟိ နေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဣမံ စီဝရ’’န္တိ ပကရဏတော လဗ္ဘတိ. ‘‘ဣမံ စီဝရံ နေတွာ အသုကဿ ဒေဟီ’’တိ ယံ စီဝရံ ဒိန္နံ၊ တံ တဿ ပုရိမဿေဝ သန္တကံ ဟောတိ. ‘‘ဣဒံ စီဝရံ အသုကဿ ဒမ္မီ’’တိ ယံ စီဝရံ ဒိန္နံ၊ တံ ယဿ ပဟိယျတိ၊ တဿ ပစ္ဆိမဿေဝ သန္တကံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၂၇၄၂. ယထာဝုတ္တဝစနပ္ပကာရာနုရူပေန သာမိကေ ဉတွာ သာမိကေသု ဝိဿာသေန ဝါ တေသု မတေသု မတကစီဝရမ္ပိ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတုံ အာဟ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ. ‘‘မတဿ ဝါ အမတဿ ဝါ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ. ဝိဿာသံ ဝါပိ ဂဏှေယျာတိ ဇီဝန္တဿ သန္တကံ ဝိဿာသဂ္ဂါဟံ ဂဏှေယျ. ဂဏှေ မတကစီဝရန္တိ မတဿ စီဝရံ မတကပရိက္ခာရနီဟာရေန ပါပေတွာ ဂဏှေယျ.

၂၇၄၃. ရဇတေ အနေနာတိ ရဇနန္တိ မူလာဒိသဗ္ဗမာဟ. ဝန္တဒေါသေနာတိ သဝါသနသမုစ္ဆိန္နရာဂါဒိဒေါသေန. တာဒိနာတိ ရူပါဒီသု ဆဠာရမ္မဏေသု ရာဂါဒီနံ အနုပ္ပတ္တိယာ အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု နိဗ္ဗိကာရတာယ ဧကသဒိသေန.

၂၇၄၄-၅. ‘‘မူလေ’’တိအာဒီသု နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. မူလရဇနေ ဟလိဒ္ဒိံ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ မူလရဇနံ ဝဋ္ဋတိ. ခန္ဓေသု ရဇနေသု မဉ္ဇေဋ္ဌဉ္စ တုင်္ဂဟာရကဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ခန္ဓရဇနံ ဝဋ္ဋတိ. ပတ္တေသု ရဇနေသု အလ္လိယာ ပတ္တံ တထာ နီလိယာ ပတ္တဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ပတ္တရဇနံ ဝဋ္ဋတိ. ပုပ္ဖရဇနေသု ကုသုမ္ဘဉ္စ ကိံသုကဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ပုပ္ဖရဇနံ ဝဋ္ဋတိ. တစရဇနေ လောဒ္ဒဉ္စ ကဏ္ဍုလဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ တစရဇနံ ဝဋ္ဋတိ. ဖလရဇနံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

မဉ္ဇေဋ္ဌန္တိ ဧကော သကဏ္ဋကရုက္ခော၊ ဝလ္လိဝိသေသော စ၊ ယဿ ရဇနံ မဉ္ဇေဋ္ဌဗီဇဝဏ္ဏံ ဟောတိ. မဉ္ဇေဋ္ဌရုက္ခဿ ခန္ဓော သေတဝဏ္ဏောတိ သော ဣဓ န ဂဟေတဗ္ဗော ရဇနာဓိကာရတ္တာ. တုင်္ဂဟာရကော နာမ ဧကော သကဏ္ဋကရုက္ခော၊ ယဿ ရဇနံ ဟရိတာလဝဏ္ဏံ ဟောတိ. အလ္လီတိ စုလ္လတာပိဉ္ဆရုက္ခော၊ ယဿ ပဏ္ဏရဇနံ ဟလိဒ္ဒိဝဏ္ဏံ ဟောတိ. နီလီတိ ဂစ္ဆဝိသေသော၊ ယဿ ပန ရဇနံ နီလဝဏ္ဏံ ဟောတိ. ကိံသုကံ နာမ ဝလ္လိကိံသုကပုပ္ဖံ၊ ယဿ ရဇနံ လောဟိတဝဏ္ဏံ ဟောတိ.

၂၇၄၆. ကိလိဋ္ဌသာဋကန္တိ မလီနသာဋကံ. ဓောဝိတုန္တိ ဧကဝါရံ ဓောဝိတုံ. အလ္လိယာ ဓောတံ ကိရ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ.

၂၇၄၇. စီဝရာနံ ကထာ သေသာတိ ဘေဒကာရဏပ္ပကာရကထာဒိကာ ဣဓ အဝုတ္တကထာ. ပဌမေ ကထိနေ ဝုတ္တာတိ သေသော. ဝိဘာဝိနာတိ ခန္ဓကဘာဏကေန.

စီဝရက္ခန္ဓကကထာဝဏ္ဏနာ.

ဣတိ ဝိနယတ္ထသာရသန္ဒီပနိယာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာယ

မဟာဝဂ္ဂဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.