ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဋီကာ (ဒုတိယော ဘာဂေါ)

ပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ

၁၈၃၀-၁. ဧဝံ နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရနယေန ဒွေနဝုတိ ပါစိတ္တိယာနိ ဒဿေတွာ တဒနန္တရံ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပါဋိဒေသနီယေ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ယော စန္တရဃရ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ အန္တရဃရန္တိ ရထိကာဒိမာဟ. ယထာဟ ‘‘အန္တရဃရံ နာမ ရထိကာ ဗျူဟံ သိင်္ဃာဋကံ ဃရ’’န္တိ.

ယော ပန ဘိက္ခု အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာယ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော ယံ ကိဉ္စိ ခါဒနံ၊ ဘောဇနမ္ပိ ဝါ သဟတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ၊ တဿ ဘိက္ခုနော ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ ဘောဂေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါဋိဒေသနီယံ သိယာတိ ယောဇနာ.

ဣတော ပဋ္ဌာယ စတဿော ဂါထာ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ပေါတ္ထကေသု လိခိတာ၊ တာသံ အယံ ပဋိပါဋိ – ‘‘ဧတ္ထန္တရဃရ’’န္တိ တတိယာ၊ ‘‘တသ္မာ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ စတုတ္ထီ၊ ‘‘ရထိကာဒီသူ’’တိ ပဉ္စမီ၊ ‘‘ရထိကာယပိ ဝါ’’တိ ဆဋ္ဌီ. ပဋိပါဋိ ပနာယံ မာတိကဋ္ဌကထက္ကမေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမာယ ပဋိပါဋိယာ တာသံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ –

၁၈၃၂-၃. ပုရိမဂါထာဒွယေန ပဒဘာဇနာဂတသာမညဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဋ္ဌကထာဂတံ ဝိသေသံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဧတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ပဌမပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒေ. တဿာတိ အညာတိကဘိက္ခုနိယာ. ဝါကျတောတိ ‘‘အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာယာ’’တိ ဝစနတော. ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုမှိ. ယသ္မာ ဘိက္ခုဿ ဌိတဋ္ဌာနံ နပ္ပမာဏန္တိ အဋ္ဌကထာယ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၅၃) ဝဏ္ဏိတံ၊ တသ္မာ အာရာမာဒီသု ဌတွာ ဒေန္တိယာ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော ဝီထိအာဒီသု ဌတွာ ယော ပဋိဂ္ဂဏှေယျ စေ၊ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဏှတော တဿ ဘိက္ခုနော န ဒေါသောတိ ယောဇနာ. ပရိဘောဂဿ ပဋိဂ္ဂဟဏမူလကတ္တာ န ဒေါသော. ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှတော’’တိ ဣမိနာ ပရိဘောဂေ ပါဋိဒေသနီယာဘာဝေါ စ ဒီပိတော ဟောတိ.

၁၈၃၄. သစေ ဘိက္ခုနီ ရထိကာဒီသု ဌတွာ ဘောဇနံ ဒေတိ၊ ဘိက္ခု အန္တရာရာမေ ဌတွာ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စေ၊ တဿ အာပတ္တီတိ ယောဇနာ. ဂါထာဗန္ဓဝသေန ‘‘ဘိက္ခုနိ ဘောဇန’’န္တိ ရဿတ္တံ. အာပတ္တီတိ စ ပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂေသု ဒုက္ကဋပါဋိဒေသနီယာပတ္တိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၁၈၃၅. ရထိကာဒီသု ဌတွာ ဘိက္ခုနီ ဘောဇနံ ဒေတိ စေ၊ တံ ရထိကာယပိ ဝါ။ပေ။ အယံ နယောတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ရထိကာတိ ရစ္ဆာ. ဗျူဟန္တိ အနိဗ္ဗိဇ္ဈိတွာ ဌိတာ ဂတပစ္စာဂတရစ္ဆာ. သန္ဓိ နာမ ဃရသန္ဓိ. သိင်္ဃာဋကန္တိ စတုက္ကောဏံ ဝါ တိကောဏံ ဝါ မဂ္ဂသမောဓာနဋ္ဌာနံ. အယံ နယောတိ ‘‘အာပတ္တီ’’တိ အနန္တရဂါထာယ ဝုတ္တနယော.

၁၈၃၇. အာမိသေန အသမ္ဘိန္နရသံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဒုက္ကဋံ ဘာသိတံ. အာမိသေန သမ္ဘိန္နေ ဧကရသေ ယာမကာလိကာဒိမှိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အဇ္ဈောဟာရေ ပါဋိဒေသနီယာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ.

၁၈၃၈. ဧကတောဥပသမ္ပန္နဟတ္ထတောတိ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာယ ဟတ္ထတော. ယထာဟ ‘‘ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယာတိ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာယာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၅၃). ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာယ ပန ယထာဝတ္ထုကမေဝါတိ.

၁၈၃၉. အညာတိကာယ ဉာတိကသညိဿ၊ တထေဝ ဝိမတိဿ စ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ.

၁၈၄၀. အညာတိကာယ ဒါပေန္တိယာ ဘူမိယာ နိက္ခိပိတွာ ဒဒမာနာယ ဝါ အန္တရာရာမာဒီသု ဌတွာ ဒေန္တိယာ ပဋိဂ္ဂဏှတော ဘိက္ခုဿ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. အန္တရာရာမာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘိက္ခုနုပဿယတိတ္ထိယသေယျာပဋိက္ကမနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပဋိက္ကမနံ နာမ ဘောဇနသာလာ.

၁၈၄၁. ဂါမတော ဗဟိ နီဟရိတွာ ဒေတီတိ ယောဇနာ.

၁၈၄၂. ဟတ္ထတောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဟဏေ’’တိ သေသော. တထာတိ အနာပတ္တိ. သမုဋ္ဌာနံ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ဧဠကလောမေန သမံ မတန္တိ ယောဇနာ.

ပဌမပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ.

၁၈၄၃-၄. အဝုတ္တေတိ ဝက္ခမာနနယေန အဝုတ္တေ. ဧကေနပိ စ ဘိက္ခုနာတိ သမ္ဗန္ဓော. အပသက္ကာတိ အပဂစ္ဆ. အာဒိ-အတ္ထဝါစိနာ ဣတိ-သဒ္ဒေန ‘‘အပသက္က တာဝ၊ ဘဂိနိ၊ ယာဝ ဘိက္ခူ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ ဝါကျသေသော သင်္ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမိနာ အပသာဒနာကာရော သန္ဒဿိတော. ‘‘ဧကေနပိ စ ဘိက္ခုနာ’’တိ ဣမိနာ အဝကံသော ဒဿိတော. ဥက္ကံသော ပန ‘‘တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သာ ဘိက္ခုနီ အပသာဒေတဗ္ဗာ’’တိ ပါဠိတောပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘အာမိသ’’န္တိ သာမညဝစနေပိ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရဿေဝ ဂဟဏံ. ယထာဟ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေနာ’’တိ. ဘောဂေတိ စ ဧကတောဥပသမ္ပန္နန္တိ စ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၁၈၄၅. တထေဝါတိ ဒုက္ကဋံ. တတ္ထာတိ အနုပသမ္ပန္နာယ.

၁၈၄၆. အတ္တနော ဘတ္တေ ဒိန္နေပိ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ၊ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပန အာပတ္တိသမ္ဘဝါ ‘‘န ဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာဟ ‘‘အတ္တနော ဘတ္တံ ဒါပေတိ၊ န ဒေတီတိ ဧတ္ထ သစေပိ အတ္တနော ဘတ္တံ ဒေတိ၊ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိယေဝ၊ ပုရိမသိက္ခာပဒေန အာပတ္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၅၈). တထာတိ အနာပတ္တိ. ဥဘယသိက္ခာပဒေဟိပိ အနာပတ္တိံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ပဒေတိ စေ’’တိ. ယထာဟ ‘‘အညေသံ ဘတ္တံ ဒေတိ၊ န ဒါပေတီတိ ဧတ္ထ ပန သစေပိ ဒါပေယျ၊ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ ဘဝေယျ၊ ဒေန္တိယာ ပန နေဝ ဣမိနာ၊ န ပုရိမေန အာပတ္တီ’’တိ.

၁၈၄၇. ဘိက္ခုနီ ယံ န ဒိန္နံ၊ တံ ဒါပေတိ၊ ယတ္ထ ဝါ န ဒိန္နံ၊ တတ္ထ ဒါပေတိ၊ တမ္ပိ သဗ္ဗေသံ မိတ္တာမိတ္တာနံ သမံ ဒါပေတိ၊ တတ္ထာပိ အနာပတ္တိ.

၁၈၄၈. သိက္ခမာနာ ဝါ သာမဏေရိကာ ဝါ ‘‘ဣဓ သူပံ ဒေထ၊ ဩဒနံ ဒေထာ’’တိ ဝေါသာသန္တီ ဝိဓာနံ ကရောန္တီ ဌိတာ၊ တံ အနပသာဒေန္တဿ အနာပတ္တိ. ပဉ္စေဝ ဘောဇနာနိ ဝိနာ အညံ ဝေါသာသန္တိံ ဘိက္ခုနိံ အနပသာဒေန္တဿ အနာပတ္တိ. အနပသာဒေန္တဿ ဥမ္မတ္တကာဒိနောပိ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ.

၁၈၄၉. သမုဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဣမဿာ’’တိ သေသော. ဘောဇနံ ကိရိယံ၊ ဝေါသာသန္တိယာ အနိဝါရဏံ အကိရိယန္တိ ဧဝမိဒံ ကြိယာကြိယံ.

ဒုတိယပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ.

၁၈၅၀-၁. သေက္ခန္တိ သမ္မတေတိ ‘‘သေက္ခသမ္မတံ နာမ ကုလံ ယံ ကုလံ သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎတိ၊ ဘောဂေန ဟာယတိ၊ ဧဝရူပဿ ကုလဿ ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန သေက္ခသမ္မုတိ ဒိန္နာ ဟောတီ’’တိ (ပါစိ. ၅၆၇) ဝုတ္တံ ဣဒံ ကုလံ သေက္ခသမ္မတံ နာမ. တေနာဟ ‘‘လဒ္ဓသမ္မုတိကေ ကုလေ’’တိ. လဒ္ဓါ သမ္မုတိ ယေနာတိ ဝိဂ္ဂဟော. ဃရူပစာရံ ဩက္ကန္တေ နိမန္တိတောပိ အနိမန္တိတောဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဃရူပစာရောက္ကမနာ ပုဗ္ဗေဝါ’’တိ. ယထာဟ ‘‘အနိမန္တိတော နာမ အဇ္ဇတနာယ ဝါ သွာတနာယ ဝါ အနိမန္တိတော၊ ဃရူပစာရံ ဩက္ကမန္တေ နိမန္တေတိ၊ ဧသော အနိမန္တိတော နာမာ’’တိ (ပါစိ. ၅၆၇).

‘‘အဂိလာနော နာမ ယော သက္ကောတိ ပိဏ္ဍာယ စရိတု’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခာယ စရိတုံ သမတ္ထော အဂိလာနော နာမ. ဂဟေတွာတိ သဟတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ. ‘‘အာမိသ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ယထာဟ ‘‘ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ သဟတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ’’တိ (ပါစိ. ၅၆၇). ဂဟဏေတိ ဧတ္ထ ‘‘အာဟာရတ္ထာယာ’’တိ သေသော.

၁၈၅၃. တတ္ထာတိ အသေက္ခသမ္မတေ ကုလေ. တထေဝ ပရိဒီပိတန္တိ ဒုက္ကဋံ ပရိဒီပိတံ.

၁၈၅၄. နိမန္တိတဿ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေန နိမန္တိတဿ အဝသေသံ ဂဏှာတိ. ယထာဟ ‘‘နိမန္တိတဿ ဝါ ဂိလာနဿ ဝါ သေသကံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ. အညေသံ ဘိက္ခာ တတ္ထ ဒီယတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ သေက္ခသမ္မတေ ကုလေ.

၁၈၅၅. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ အာသနသာလာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ. နိစ္စဘတ္တာဒိကေ ဝါပီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန သလာကဘတ္တပက္ခိကဥပေါသထိကပါဋိပဒိကဘတ္တာနံ ဂဟဏံ.

၁၈၅၆. ဒွါရေတိ ဧတ္ထ ‘‘ဌပေတွာ’’တိ သေသော. သမ္ပတ္တေတိ ဧတ္ထ ‘‘ပစ္ဆာ’’တိ သေသော. ယထာဟ ‘‘သစေပိ အနာဂတေ ဘိက္ခုမှိ ပဌမံယေဝ နီဟရိတွာ ဒွါရေ ဌပေတွာ ပစ္ဆာ သမ္ပတ္တဿ ဒေန္တိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၆၉).

၁၈၅၇. မဟာပစ္စရိယာ(ပအာစိ. အဋ္ဌ. ၅၆၉) ဂတဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဘိက္ခု’’န္တိအာဒိ. သမုဋ္ဌာနေဠကူပမန္တိ သမုဋ္ဌာနတော ဧဠကလောမသိက္ခာပဒသဒိသန္တိ အတ္ထော.

တတိယပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ.

၁၈၅၈-၉. ‘‘ပဉ္စန္နံ ပဋိသံဝိဒိတံ၊ ဧတံ အပ္ပဋိသံဝိဒိတံ နာမာ’’တိ ဝစနတော စ ဣဓာပိ ‘‘သဟဓမ္မိကဉာပိတ’’န္တိ ဝက္ခမာနတ္တာ စ အဂဟဋ္ဌ-သဒ္ဒေန ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဂဟဏံ. ဝုတ္တမေဝ နယံ ဝေါဟာရန္တရေန ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဣတ္ထိယာ ပုရိသေန ဝါ’’တိ. ‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ အာရညကာနိ သေနာသနာနီ’’တိ (ပါစိ. ၅၇၃) ဝစနတော အာရာမန္တိ အာရညကာရာမမာဟ. သစေ ဧဝမာရောစိတံ ပဋိသံဝိဒိတန္တိ ဟိ ဝုတ္တံ ပဒဘာဇနေတိ (ပါစိ. ၅၇၃) ယောဇနာ. ပဋိသံဝိဒိတန္တိ ပဂေဝ နိဝေဒိတံ.

၁၈၆၀. ပစ္ဆာ ယထာရောစိတံ တမေဝ ဝါ တဿ စ ပရိဝါရံ ကတွာ အညံ ဗဟုံ ဝါ အာဟရီယတု၊ တမ္ပိ ပဋိသံဝေဒိတံ နာမာတိ ယောဇနာ.

၁၈၆၁. ယာဂုယာ ဝိဒိတံ ကတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘တံ ဌပေတွာ’’တိ ဣဒံ သာမတ္ထိယာ လဗ္ဘတိ. ဣဒမ္ပိ ဝိဒိတံ ကုရုန္ဒိယံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

၁၈၆၂. ပနာတိ အပိ-သဒ္ဒတ္ထော. အညာနိပိ ကုလာနီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ‘‘အသုကံ နာမ ကုလံ ပဋိသံဝေဒိတံ ကတွာ ခါဒနီယာဒီနိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတီတိ သုတွာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၇၃) အဋ္ဌကထာသေသော. တေနာတိ ကတပဋိသံဝေဒိတေန. တမ္ပိ စ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၈၆၃. ဧဝံ ယံ အနာရောစိတန္တိ ‘‘အာရာမံ ဝါ ဥပစာရံ ဝါ ပဝိသိတွာ’’တိအာဒိနာ နယေန ယံ ပဌမံ အနိဝေဒိတံ. ‘‘ဧဝ’’န္တိ ဣဒံ ‘‘ယံ အာရာမမနာဘတ’’န္တိ ဣမိနာပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧဝန္တိ ‘‘တဿ ပရိဝါရံ ကတွာ’’တိအာဒိနာ ပကာရေန. ‘‘တံ အသံဝိဒိတံ နာမာ’’တိ ဣဒံ ‘‘သဟဓမ္မိကဉာပိတ’’န္တိ ဣမိနာပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယထာဟ ‘‘ပဉ္စန္နံ ပဋိသံဝိဒိတံ၊ ဧတံ အပ္ပဋိသံဝိဒိတံ နာမာ’’တိ (ပါစိ. ၅၇၃). အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ပဉ္စန္နံ ပဋိသံဝိဒိတန္တိ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု ယံ ကိဉ္စိ ပေသေတွာ ‘ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ အာဟရိဿာမာ’တိ ပဋိသံဝိဒိတံ ကတမ္ပိ အပ္ပဋိသံဝိဒိတမေဝါတိ အတ္ထော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၇၃) ဝုတ္တံ.

၁၈၆၄. ကာရာပေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဋိသံဝိဒိတ’’န္တိ သေသော.

၁၈၆၅. ဘိက္ခုနာ ဝါ ဂန္တွာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဧဝမကတွာတိ ‘‘ဗဟိအာရာမံ ပေသေတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိဓာနံ အကတွာ. ဥပစာရတောတိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ တော-ပစ္စယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၈၆၈. ‘‘ပဋိသံဝိဒိတေ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ ‘‘အနာပတ္တေ ဝါ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ပဋိသံဝိဒိတေတိ ဧတ္ထ ‘‘ဂိလာနဿာ’’တိ သေသော. ပဋိသံဝိဒိတေ အနာပတ္တိ၊ ဂိလာနဿာပိ အနာပတ္တိ၊ အပ္ပဋိသံဝိဒိတေပိ တဿ ပဋိသံဝိဒိတဿ အဝသေသကေ ဝါ ဂိလာနဿ အဝသေသကေ ဝါ အနာပတ္တိ ဧဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ယထာဟ အနာပတ္တိဝါရေ ‘‘ပဋိသံဝိဒိတဿ ဝါ ဂိလာနဿ ဝါ သေသကံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ (ပါစိ. ၅၇၅). ဗဟာရာမေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အန္တောယေဝ ဘုဉ္ဇတော အဿ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. ဂဟေတွာ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ ‘‘တဿာ’’တိအာဒီသုပိ ယောဇေတဗ္ဗော.

၁၈၆၉. တတ္ထာတိ တသ္မိံ အာရညကာရာမေ. ခါဒတော အနာပတ္တိ ဧဝါတိ ယောဇနာ၊ တတ္ထ ‘‘အညေန ကပ္ပိယံ ကတွာ ဒိန္နာနီ’’တိ သေသော.

စတုတ္ထပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ.

ဣတိ ဝိနယတ္ထသာရသန္ဒီပနိယာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာယ

ပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သေခိယကထာဝဏ္ဏနာ

၁၈၇၀. ဧဝံ ပါဋိဒေသနီယဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ တဒနန္တရံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ သေခိယာနံ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ယော အနာဒရိယေနေဝါ’’တိအာဒိ. ယောတိ ထေရော ဝါ နဝေါ ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ. ဧတ္ထ အနာဒရိယံ နာမ သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိအာပဇ္ဇနံ၊ နိဝါသနာဒိဝတ္ထဿ ဥဂ္ဂဟဏေ နိရုဿာဟဉ္စ. ပစ္ဆတောပိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေန ‘‘ပဿတောပိ ဝါ’’တိ ဣဒံ သင်္ဂဏှာတိ. တဿ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ဝက္ခမာနသမုစ္စယော.

၁၈၇၁. န ကေဝလံ ဝုတ္တနယေန နိဝါသေန္တဿေဝ ဟောတိ၊ ခန္ဓကာဂတဟတ္ထိသောဏ္ဍာဒိအာကာရေနာပိ နိဝါသေန္တဿ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထိသောဏ္ဍာဒီ’’တိအာဒိ. ဟတ္ထိသောဏ္ဍာဒိနိဝါသနံ ပရတော ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၂၈၀) အာဝိ ဘဝိဿတိ. ပရိမဏ္ဍလန္တိ သမန္တတော မဏ္ဍလံ ကတွာ. ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ နိဝတ္ထဗ္ဗံ နိဝါသေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

၁၈၇၂. ဇာဏုမဏ္ဍလတော ဟေဋ္ဌာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဇင်္ဃဋ္ဌိသီသတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ သေသော. အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏကန္တိ ဝဍ္ဎကိအင်္ဂုလေန အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တန္တိ အာစရိယာ. ‘‘ယော ပန သုက္ခဇင်္ဃော ဝါ မဟာပိဏ္ဍိကမံသော ဝါ ဟောတိ၊ တဿ သာရုပ္ပတ္ထာယ ဇာဏုမဏ္ဍလတော အဋ္ဌင်္ဂုလာဓိကမ္ပိ ဩတာရေတွာ နိဝါသေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၇၆) အဋ္ဌကထံ သင်္ဂဏှိတုမာဟ ‘‘တတော ဦနံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

၁၈၇၃. အသဉ္စိစ္စ အပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေန္တဿ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. ဧဝမုပရိပိ. အသဉ္စိစ္စာတိ ‘‘အပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေဿာမီ’’တိ ဧဝံ အသဉ္စိစ္စ၊ အထ ခေါ ‘‘ပရိမဏ္ဍလံယေဝ နိဝါသေဿာမီ’’တိ ဝိရဇ္ဈိတွာ အပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေန္တဿ အနာပတ္တိ. အသတိဿာပီတိ အညဝိဟိတဿာပိ တထာ နိဝါသေန္တဿ အနာပတ္တိ. အဇာနန္တဿာတိ ကေဝလံ ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတုံ အဇာနန္တဿ အနာပတ္တိ. အပိစ နိဝါသနဝတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. ဥဂ္ဂဟိတဝတ္တောပိ သစေ ‘‘အာရုဠှ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဩရုဠှ’’န္တိ ဝါ န ဇာနာတိ၊ တဿာပိ အနာပတ္တိယေဝ. ဂိလာနဿာတိ ယဿ ဇင်္ဃာယ ဝါ ပါဒေ ဝါ ဝဏော ဟောတိ၊ တဿ ဥက္ခိပိတွာ ဝါ ဩတာရေတွာ ဝါ နိဝါသေန္တဿ အနာပတ္တိ. ပါဒေါတိ စေတ္ထ ပါဒသမီပံ အဓိပ္ပေတံ. အာပဒါသူတိ ဝါဠာ ဝါ စောရာ ဝါ အနုဗန္ဓန္တိ၊ ဧဝရူပါသု အာပဒါသု အနာပတ္တိ.

ပရိမဏ္ဍလကထာဝဏ္ဏနာ.

၁၈၇၄. ဥဘော ကောဏေ သမံ ကတွာတိ ပါရုပနဿ ဧကံသေ ကတဿ ပိဋ္ဌိပဿေ၊ ဥဒရပဿေ စ ဩလမ္ဗမာနေ ဥဘော ကဏ္ဏေ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ ဂဏ္ဍာ ဝိယ သမံ ကတွာ. ပရိမဏ္ဍလံ ကတွာတိ ဧတဿေဝ အတ္ထပဒံ. သာဒရန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော. သာဒရံ ဝါ ပါရုပိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ၊ သာဒရံ ပါရုပနံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ အကရောန္တဿာတိ ပါရုပနဝတ္တေ အာဒရံ ဇနေတွာ ဧဝံ အပါရုပန္တဿ.

၁၈၇၅. ‘‘ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ’’တိ (ပါစိ. ၅၇၆) ဝါ ‘‘ပရိမဏ္ဍလံ ပါရုပိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ’’တိ (ပါစိ. ၅၇၇) ဝါ ‘‘အန္တရဃရေ’’တိ အဝိသေသေတွာ ဝုတ္တတ္တာ အာဟ ‘‘အဝိသေသေန ဝုတ္တ’’န္တိ. ဣဒံ သိက္ခာပဒဒွယံ ယသ္မာ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဃရေ၊ ဝိဟာရေ ဝါ ကာတဗ္ဗံ ပရိမဏ္ဍလန္တိ ယောဇနာ. ဃရေတိ အန္တရဃရေ. ဝိဟာရေ ဝါတိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနာဒိကာလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပရိမဏ္ဍလံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပရိမဏ္ဍလမေဝ နိဝါသေတဗ္ဗံ ပါရုပိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

ဒုတိယံ.

၁၈၇၆. ဥဘော ကောဏေ သမံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂီဝမေဝ စ အနုဝါတေန ဆာဒေတွာတိ ယောဇနာ.

၁၈၇၇. တထာ အကတွာတိ ယထာဝုတ္တဝိဓာနံ အကတွာ. ဇတ္တူနိပီတိ ဥဘော အံသကူဋာနိပိ. ဥရမ္ပိ စာတိ ဟဒယမ္ပိ. ဝိဝရိတွာတိ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတွာ. ယထာကာမန္တိ ဣစ္ဆာနုရူပံ. ဂစ္ဆတောတိ ဧတ္ထ ‘‘အန္တရဃရေ’’တိ သေသော. အန္တရဃရံ နာမ ဂါမေ ဝါ ဟောတု ဝိဟာရေ ဝါ၊ ပစိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂိဟီနံ ဝသနဋ္ဌာနံ.

တတိယံ.

၁၈၇၈-၉. ‘‘မဏိဗန္ဓတော’’တိ ဣမိနာပိ ‘‘ဟေဋ္ဌာ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဝါသူပဂဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကာယံ ဝိဝရိတွာ နိသီဒတော’’တိ သေသော. ဝါသူပဂေါ နာမ ရတ္တိဝါသတ္ထာယ ဥပဂတော၊ ဧတေန ဝါသတ္ထာယ အန္တရဃရံ ဥပဂစ္ဆန္တေန သုပ္ပဋိစ္ဆန္နေနေဝ ဥပဂန္တဗ္ဗန္တိ ဒီပိတံ ဟောတိ၊ ဧတေနေဝ ဝါသူပဂတဿ သန္တိကံ ဥပဂတဿ ယထာကာမံ ဂမနေ န ဒေါသောတိ စ ဝုတ္တမေဝ ဟောတိ. တေနာဟ ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘ဧကဒိဝသမ္ပိ ဝါသူပဂတဿ သန္တိကံ ယထာသုခံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ စတုပဉ္စာဟံ ဝါသမဓိဋ္ဌာယ ဝသိတဘိက္ခူနံ သန္တိက’’န္တိ.

စတုတ္ထံ.

၁၈၈၀. သုဝိနီတေနာတိ ဟတ္ထပါဒါနံ အကီဠာပနေနေဝ သုဋ္ဌု ဝိနီတေန.

ပဉ္စမံ.

၁၈၈၁. ဂါထာဗန္ဓဝသေန ‘‘သတီမတာ’’တိ ဒီဃော ကတော. အဝိကာရေနာတိ တံတဒဝလောကာသဟိတေန. ယုဂံ မတ္တာ ပမာဏံ ဧတဿာတိ ယုဂမတ္တံ၊ ရထယုဂံ စတုဟတ္ထပ္ပမာဏံ၊ တတ္တကံ ပဒေသံ. ပေက္ခိနာတိ ဩလောကေန္တေန. ‘‘ဘိက္ခုနာ ဩက္ခိတ္တစက္ခုနာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ.

၁၈၈၂. အန္တရဃရေ ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ ဧကသ္မိမ္ပိ ဌာနေ ဌတွာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဝုတ္တေပိ တထာရူပေ အန္တရာယေ သတိ ဂစ္ဆတောပိ ဩလောကေတုံ လဗ္ဘတိ. ဧကသ္မိံ ပန ဌာနေ ဌတွာတိ ဧတ္ထ ဂစ္ဆန္တောပိ ပရိဿယာဘာဝံ ဩလောကေတုံ လဗ္ဘတိယေဝ. ‘‘တထာ ဂါမေ ပူဇ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ပိ-သဒ္ဒေါ ပန-သဒ္ဒတ္ထော၊ ဩလောကေတုံ ပန ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၁၈၈၃. ဩလောကေန္တော တဟံ တဟန္တိ ယော အနာဒရိယံ ပဋိစ္စ တံ တံ ဒိသာဘာဂံ ပါသာဒံ ကူဋာဂါရံ ဝီထိံ ဩလောကေန္တော.

သတ္တမံ.

၁၈၈၄. ဧကတော ဝါပီတိ ဧကအံသကူဋတော ဝါ. ဥဘတော ဝါပီတိ ဥဘယံသကူဋတော ဝါ. ဣန္ဒခီလကတော အန္တောတိ ဂါမဒွါရိန္ဒခီလတော အန္တော၊ ဃရေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

နဝမံ.

၁၈၈၅. တထာ နိသိန္နကာလေပီတိ ဣန္ဒခီလဿ အန္တော နိသိန္နကာလေပိ. ကုဏ္ဍိကံ နီဟရန္တေန စ စီဝရံ အနုက္ခိပိတွာ ဒါတဗ္ဗာ ကုဏ္ဍိကာတိ ယောဇနာ. ကုဏ္ဍိကန္တိ စ ဥပလက္ခဏမတ္တံ. ဓမ္မကရဏာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

ဒသမံ.

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

၁၈၈၆. ဂန္တုဉ္စေဝ နိသီဒိတုဉ္စ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. စ-သဒ္ဒေါ ကိရိယာသမုစ္စယော. ဟသနီယသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဟာသဇနကေ ကာရဏေ. သိတမတ္တန္တိ မန္ဒဟာသံ.

ပဌမဒုတိယာနိ.

၁၈၈၇. အပ္ပသဒ္ဒေနာတိ ‘‘ကိတ္တာဝတာ အပ္ပသဒ္ဒေါ ဟောတိ? ဒွါဒသဟတ္ထေ ဂေဟေ အာဒိမှိ သင်္ဃတ္ထေရော၊ မဇ္ဈေ ဒုတိယတ္ထေရော၊ အန္တေ တတိယတ္ထေရောတိ ဧဝံ နိသိန္နေသုယံ သင်္ဃတ္ထေရော ဒုတိယတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ မန္တေတိ၊ ဒုတိယတ္ထေရော တဿ သဒ္ဒဉ္စေဝ သုဏာတိ၊ ကထဉ္စ ဝဝတ္ထပေတိ. တတိယတ္ထေရော ပန သဒ္ဒမေဝ သုဏာတိ၊ ကထံ န ဝဝတ္ထပေတိ. ဧတ္တာဝတာ အပ္ပသဒ္ဒေါ ဟောတီ’’တိ (ပါစိ. ၅၈၈) ဝုတ္တအပ္ပသဒ္ဒယုတ္တေန. သစေ ပန တတိယတ္ထေရော ကထဉ္စ ဝဝတ္ထပေတိ၊ မဟာသဒ္ဒေါ နာမ ဟောတီတိ.

တတိယံ.

၁၈၈၈. ကာယပ္ပစာလကံ ကတွာတိ ကာယံ စာလေတွာ စာလေတွာ. ဥပရိပိ ဧသေဝ နယော. ဟတ္ထဿ ဝုတ္တလက္ခဏတ္တာ ‘‘ဗာဟူ’’တိ မဏိဗန္ဓတော ယာဝ အံသကူဋာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

၁၈၈၉. ဥဇုံ ပဂ္ဂဟေတွာတိ ဥဇုံ ဌပေတွာ. အာသိတဗ္ဗန္တိ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ‘‘သမေန ဣရိယာပထေန တူ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ.

၁၈၉၀. ဣတ္ထမ္ဘူတေ ကရဏဝစနံ. ဂမနပဋိသံယုတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု ဂမနဿ အသမ္ဘဝေါတိ အာဟ ‘‘နိသီဒနေန ယုတ္တေသူ’’တိ.

ပဉ္စမဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမနဝမာနိ.

ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.

၁၈၉၁. ခမ္ဘံ ကတွာတိ ကဋိယာ ဧကပဿေ ဝါ ဒွီသု ဝါ ပဿေသု ကပ္ပရသန္ဓိတော အာဘုဇိတွာ ဟတ္ထံ ဌပေတွာ. ယထာဟ – ‘‘ခမ္ဘကတော နာမ ကဋိယံ ဟတ္ထံ ဌပေတွာ ကတခမ္ဘော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၉၆). ဥက္ကုဋိကာယ ဝါ ဂစ္ဆတောတိ ယောဇနာ. ဥက္ကုဋိကာ ဝုစ္စတိ ပဏှိယော ဥက္ခိပိတွာ အဂ္ဂပါဒေဟိ ဝါ အဂ္ဂပါဒေ ဥက္ခိပိတွာ ပဏှီဟိ ဧဝ ဝါ ဘူမိံ ဖုသန္တဿ ဂမနံ.

၁၈၉၂. ဒုဿပလ္လတ္ထိကာယာတိ အာယောဂပလ္လတ္ထိကာယ. အန္တရဃရေ နိသီဒန္တဿ တဿ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၁၈၉၃. ဒုတိယေ စာတိ ‘‘န ခမ္ဘကတော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ (ပါစိ. ၅၉၇) သိက္ခာပဒေ စ. စတုတ္ထေ စာတိ ‘‘န ဩဂုဏ္ဌိတော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ (ပါစိ. ၅၉၉) သိက္ခာပဒေ စ. ဆဋ္ဌေတိ ‘‘န ပလ္လတ္ထိကာယ အန္တရဃရေ’’ဣစ္စာဒိ (ပါစိ. ၆၀၁) သိက္ခာပဒေ စ. ဣတိ ဧဝံ သာရုပ္ပါ သမဏာစာရာနုစ္ဆဝိကာ ဆဗ္ဗီသတိ သိက္ခာပဒါနိ ပကာသိတာနိ.

ပဌမဒုတိယတတိယစတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာနိ.

၁၈၉၄. ဝိညုနာ ဘိက္ခုနာ သက္ကစ္စံ သတိယုတ္တေန၊ ပတ္တသညိနာ စ ဟုတွာ သမသူပေါဝ ပိဏ္ဍပါတော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဧတာယ ဂါထာယ သိက္ခာပဒတ္တယံ သင်္ဂဟိတံ. သက္ကစ္စန္တိ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ‘‘သတိယုတ္တေနာ’’တိ ဣဒံ ‘‘သက္ကစ္စ’’န္တိ ဧတဿ အတ္ထပဒံ. ‘‘သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၀၂) ဟိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ပတ္တေ သညာ ပတ္တသညာ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ ပတ္တသညီ၊ အနညဝိဟိတေန အတ္တနော ဘာဇနေယေဝ ဥပနိဗဒ္ဓသညိနာတိ အတ္ထော.

၁၈၉၅. ဘတ္တစတုဗ္ဘာဂေါတိ ဘတ္တဿ စတုဗ္ဘာဂပ္ပမာဏော. တတော အဓိကံ ဂဏှတော ဒုက္ကဋံ.

၁၈၉၆. ‘‘ရသရသေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ရသေရသေ’’တိ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ဝုတ္တံ. ဒွေ သူပေ ဌပေတွာ အဝသေသာနိ ဩလောဏိသာကသူပေယျမစ္ဆရသမံသရသာဒီနိ ရသရသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဩလောဏီတိ ဒဓိကတံ ဂေါရသ’’န္တိ ကေစိ. ‘‘ဧကာ ဗျဉ္ဇနဝိကတီ’’တိ အပရေ. ‘‘ယော ကောစိ သုဒ္ဓေါ ကဉ္ဇိကတက္ကာဒိရသော’’တိ အညေ. သာကသူပေယျဂ္ဂဟဏေန ယာ ကာစိ သူပေယျသာကေဟိ ကတာ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ ဝုတ္တာ. မံသရသာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဝသေသာ သဗ္ဗာပိ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဉာတကာဒီနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘သန္တကံ ဂဏှန္တဿာ’’တိ သေသော. အညတ္ထာယာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကတံ ဂဏှန္တဿာ’’တိ သေသော. ဓနေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘အတ္တနော’’တိ စ ‘‘ကီတ’’န္တိ စ ‘‘ဂဏှန္တဿာ’’တိ စ သေသော. ဉာတကာဒီနံ သန္တကံ ဂဏှန္တဿ၊ အညတ္ထာယ ကတံ ဂဏှန္တဿ၊ အတ္တနော ဓနေန ကီတံ ဂဏှန္တဿ အနာပတ္တီတိ အတ္ထော.

သတ္တမဋ္ဌမနဝမာနိ.

၁၈၉၇. အဓိဋ္ဌာနူပဂဿ ပတ္တဿ မုခဝဋ္ဋိယာ အန္တောလေခါပမာဏေန ပူရိတောဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

၁၈၉၈. အနာပတ္တိဝိသယံ ဒဿေတွာ အာပတ္တိဝိသယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ အဓိဋ္ဌာနူပဂေ ပတ္တေ. ထူပီကတံ ကတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒိယျမာန’’န္တိ သေသော. ယထာဝုတ္တလေခါတိက္ကမော ယထာ ဟောတိ၊ ဧဝံ ထူပီကတံ ဒိယျမာနံ ဂဏှတော အာပတ္တိ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ ပဌမံ ထူပီကတဿ အဓိဋ္ဌာနူပဂပတ္တဿ ပစ္ဆာ ပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ ပဌမပဋိဂ္ဂဟိတပတ္တေ ပစ္ဆာ ဘောဇနဿ ထူပီကတဿ ပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ နိဝါရိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၈၉၉. ကာလိကတ္တယမေဝ စ ထူပီကတံ ဝဋ္ဋတေဝါတိ ယောဇနာ. သေသေတိ အနဓိဋ္ဌာနူပဂေ ပတ္တေ. သဗ္ဗန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ကာလိကံ ထူပီကတံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၉၀၀. ပေသေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ သေသော. ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ယဒိ ပေသေတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝိဟာရံ ပေသေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၀၅) အဋ္ဌကထာယ အဓိပ္ပါယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘိက္ခူန’’န္တိ ဝစနေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ အဝိဇဟိတွာ ဘိက္ခုနာ ဧဝ ပေသိတံ ဂဏှန္တာနံ ဘိက္ခူနံ အနာပတ္တီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. အညထာ ‘‘ပူရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဝိညာယတိ.

၁၉၀၁. ပက္ခိပ္ပမာနန္တိ မုခဝဋ္ဋိတော ဥစ္စံ ကတွာ မဇ္ဈေ ပက္ခိပိယမာနံ. ဖလာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဩဒနာဒိမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ဟေဋ္ဌာ ဩရောဟတီတိ သမန္တာ ဩကာသသမ္ဘဝတော စာလိယမာနံ မုခဝဋ္ဋိပ္ပမာဏတော ဟေဋ္ဌာ ဘဿတိ.

၁၉၀၂. တက္ကောလကာဒီနန္တိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပူဂဖလာဒီနံ သင်္ဂဟော. ဌပေတွာတိ ဘတ္တမတ္ထကေ နိက္ခိပိတွာ. ဝဋံသကန္တိ အဝဋံသကံ.

၁၉၀၃. ပူဝဿာတိ ဝိကာရသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ၊ ပူဝဝဋံသကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပူဝဿ ယာဝကာလိကတ္တာ အာဟ ‘‘ဣဒံ ထူပီကတံ သိယာ’’တိ.

၁၉၀၄. ပဏ္ဏာနံ ဝိသုံ ဘာဇနတ္တာ အာဟ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

၁၉၀၅. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. တံ တု သဗ္ဗန္တိ ‘‘ထူပီကတတ္တာ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ တံ ပန သဗ္ဗံ. ဂဟိတံ သုဂဟိတန္တိ ဝိရာဓေတွာ ပဋိဂ္ဂဟိတံ စေ၊ သုပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ.

ဒသမံ.

တတိယော ဝဂ္ဂေါ.

၁၉၀၆. ‘‘ဥပရိ ဩဓိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ. ဥပရီတိ ဘတ္တဿ ဥပရိ. ဩဓိန္တိ ပရိစ္ဆေဒံ. ပဋိပါဋိယာတိ အတ္တနော ဒိသာယ ပရိယန္တတော ပဋ္ဌာယ အနုက္ကမေန.

၁၉၀၇. အညေသန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဒေန္တော’’တိ သေသော. အတ္တနော ဘတ္တံ အညေသံ ဒေန္တော အညဿ ဘာဇနေ အာကိရံ အာကိရန္တော ပန ပဋိပါဋိံ ဝိနာပိ တဟိံ တဟိံ ဩမသတိ စေ၊ နတ္ထိ ဒေါသောတိ ယောဇနာ. ဥတ္တရိဘင်္ဂကံ တထာ အာကိရန္တော တတ္ထ တတ္ထ ဩမသတိ၊ နတ္ထိ ဒေါသောတိ ယောဇနာ. ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ဂဏှန္တောပိ စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗော. ဥတ္တရိဘင်္ဂံ နာမ ဗျဉ္ဇနံ.

တတိယံ.

၁၉၀၈. မတ္ထကံ ဩမဒ္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတော ဒေါသောတိ ယောဇနာ. ‘‘ထူပကတောတိ မတ္ထကတော၊ ဝေမဇ္ဈတော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၁၀) အဋ္ဌကထာဝစနတော မတ္ထကန္တိ ဧတ္ထ ဘတ္တမတ္ထကမာဟ. ဩမဒ္ဒိတွာတိ ဟတ္ထေန ဘတ္တံ အဝမဒ္ဒိတွာ.

၁၉၀၉. သေသကေ ပရိတ္တေပိ စာတိ အဝသိဋ္ဌေ အပ္ပကေပိ စ. သံကဍ္ဎိတွာနာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ဌိတံ သံဟရိတွာ. ဧကတော ပန မဒ္ဒိတွာ ဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ.

ပဉ္စမံ.

၁၉၁၀. ဘိယျောကမျတာဟေတူတိ ပုန ဂဏှိတုကာမတာဟေတု. သူပံ ဝါတိ မုဂ္ဂါဒိသူပံ ဝါ. ဗျဉ္ဇနံ ဝါတိ ဥတ္တရိဘင်္ဂံ ဝါ.

ဆဋ္ဌံ.

၁၉၁၁. ဝိညတ္တိယန္တိ သူပေါဒနဝိညတ္တိယံ. ‘‘ဉာတကာနံ ဝါ ပဝါရိတာနံ ဝါ အညဿ အတ္ထာယ ဝါ အတ္တနော ဓနေန ဝါ’’တိ ဣဒံ အနာပတ္တိယံ အဓိကံ. ဂိလာနောပိ ဟုတွာ ပရေသံ ပတ္တံ ဥဇ္ဈာနသညာယ ဩလောကေန္တဿ အာပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥဇ္ဈာနေ ဂိလာနောပိ န မုစ္စတီ’’တိ. ဥဇ္ဈာနေတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ.

၁၉၁၂. ဒဿာမီတိ ဣမဿ ဘတ္တံ ဩလောကေတွာ ‘‘ယံ တတ္ထ နတ္ထိ၊ တံ ဒဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘ဒါပေဿာမီ’’တိ ဝါ. အဝမညိတွာ ဥဇ္ဈာယနစိတ္တံ ဥဇ္ဈာနံ၊ ဥဇ္ဈာနေ သညာ ဥဇ္ဈာနသညာ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ ဝိဂ္ဂဟော. နဥဇ္ဈာနသညိနော စ အနာပတ္တီတိ ဉာတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ.

သတ္တမဋ္ဌမာနိ.

၁၉၁၃. ‘‘တေသံ မဇ္ဈပ္ပမာဏေနာ’’တိ ဣမိနာ အသာရုပ္ပဝသေန ခုဒ္ဒကပဋိက္ခေပေါ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘နာတိမဟန္တ’’န္တိ စ အတိမဟန္တဿေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ခုဒ္ဒကေ အာပတ္တိ န ဒိဿတီတိ. ကဗဠောတိ အာလောပေါ.

၁၉၁၄. မူလခါဒနီယာဒိကေ သဗ္ဗတ္ထ ခဇ္ဇကေ ပနာတိ ယောဇနာ. ဖလာဖလေတိ ခုဒ္ဒကေ၊ မဟန္တေ စ ဖလေ.

နဝမံ.

၁၉၁၅. ဒသမေ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

ဒသမံ.

စတုတ္ထော ဝဂ္ဂေါ.

၁၉၁၆. ‘‘အနာဟဋေ’’တိ ဧတဿ အတ္ထပဒံ ‘‘မုခဒွါရံ အပ္ပတ္တေ’’တိ. ယထာဟ ‘‘အနာဟဋေတိ အနာဟရိတေ၊ မုခဒွါရံ အသမ္ပာပိတေတိ အတ္ထော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၁၇). ‘‘မုခဒွါရံ ဝိဝရန္တဿာ’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေ မုခဒွါရ-သဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓိသဒ္ဒတ္တာ ကဿာတိ အပေက္ခာယ ‘‘မုခဒွါရံ ဝိဝရိဿာမီ’’တိ အတ္တနောပဒေကဝစနေန ဗျဉ္ဇိတမေဝတ္ထံ ပကာသေတုံ အတ္တနော-ဂဟဏံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. စ-သဒ္ဒေါ ဧဝကာရတ္ထော၊ အပ္ပတ္တေ ဝါတိ ယောဇေတဗ္ဗော၊ အသမ္ပတ္တေယေဝါတိ အတ္ထော.

ပဌမံ.

၁၉၁၇. သကလံ ဟတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဟတ္ထ-သဒ္ဒေါ တဒေကဒေသေသု အင်္ဂုလီသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဟတ္ထမုဒ္ဒါ’’တိအာဒီသု ဝိယ သမုဒါယေ ပဝတ္တဝေါဟာရဿ အဝယဝေပိ ပဝတ္တနတော ဧကင်္ဂုလိမ္ပိ မုခေ ပက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

၁၉၁၈. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. ဗျာဟရန္တဿာတိ ကထေန္တဿ.

ဒုတိယတတိယာနိ.

၁၉၂၀. ပိဏ္ဍုက္ခေပကန္တိ ပိဏ္ဍံ ဥက္ခိပိတွာ ဥက္ခိပိတွာ. ဣဓာပိ ခဇ္ဇကဖလာဖလေသု အနာပတ္တိ. ကဗဠစ္ဆေဒကမ္ပိ ဝါတိ ကဗဠံ ဆိန္ဒိတွာ. ဣဓ ခဇ္ဇကဖလာဖလေဟိ သဒ္ဓိံ ဥတ္တရိဘင်္ဂေပိ အနာပတ္တိ. ဂဏ္ဍေ ကတွာတိ ဧတ္ထ ဖလာဖလမတ္တေယေဝ အနာပတ္တိ.

စတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာနိ.

၁၉၂၁-၂. ဟတ္ထံ နိဒ္ဓုနိတွာနာတိ ဟတ္ထံ နိဒ္ဓုနိတွာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတောတိ စ သမ္ဗန္ဓော. သိတ္ထာဝကာရကန္တိ သိတ္ထာနိ အဝကိရိတွာ အဝကိရိတွာ. ဇိဝှါနိစ္ဆာရကံ ဝါပီတိ ဇိဝှံ နိစ္ဆာရေတွာ နိစ္ဆာရေတွာ. စပု စပူတိ ဝါတိ ‘‘စပု စပူ’’တိ ဧဝံ သဒ္ဒံ ကတွာ. သတ္တမေတိ ‘‘န ဟတ္ထနိဒ္ဓုနက’’န္တိ သိက္ခာပဒေ. အဋ္ဌမေတိ ‘‘န သိတ္ထာဝကာရက’’န္တိ သိက္ခာပဒေ. ကစဝရုဇ္ဈနေတိ ကစဝရာပနယနေ.

သတ္တမဋ္ဌမနဝမဒသမာနိ.

ပဉ္စမော ဝဂ္ဂေါ.

၁၉၂၃. ‘‘သုရု သုရူ’’တိ ဧဝံ သဒ္ဒံ ကတွာ န ဘောတ္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဟတ္ထနိလ္လေဟကံ ဝါပီတိ ဟတ္ထံ နိလ္လေဟိတွာ နိလ္လေဟိတွာ.

၁၉၂၄. ဖာဏိတံ၊ ဃနယာဂုံ ဝါ အင်္ဂုလီဟိ ဂဟေတွာ အင်္ဂုလိယော မုခေ ပဝေသေတွာပိ တံ ဘောတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၉၂၅. ဧကာယ အင်္ဂုလိကာယပိ ပတ္တော န လေဟိတဗ္ဗောဝ. ဇိဝှါယ ဧကဩဋ္ဌောပိ န နိလ္လေဟိတဗ္ဗကောတိ ယောဇနာ. ဗဟိ ဩဋ္ဌဉ္စ ဇိဝှါယ န လေဟိတဗ္ဗံ. ဩဋ္ဌေ လဂ္ဂံ သိတ္ထာဒိံ ယံ ကိဉ္စိ ဥဘောဟိ ဩဋ္ဌမံသေဟိယေဝ ဂဟေတွာ အန္တော ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ပဌမဒုတိယတတိယစတုတ္ထာနိ.

၁၉၂၆-၈. န စ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ပဋိက္ကူလဝသေန ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ယောဇနာ. ဟိ-ဣတိ ‘‘ယသ္မာ’’တိ ဧတဿ အတ္ထေ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘တသ္မာ’’တိ. ‘‘ပါနီယထာလက’’န္တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ သင်္ခါဒီနမ္ပိ တထာ နဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. သရာဝံ ဝါတိ တဋ္ဋကံ ဝါ.

အနာမိသေန ဟတ္ထေနာတိ အာမိသရဟိတေန ဟတ္ထေကဒေသေန. ယထာဟ ‘‘သစေ ပန ဟတ္ထဿ

ဧကဒေသော အာမိသမက္ခိတော န ဟောတိ၊ တေန ပဒေသေန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၃၁). အာမိသမက္ခိတေနေဝ ဟတ္ထေန ‘‘ဓောဝိဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘ဓောဝါပေဿာမီ’’တိ ဝါ ဂဏှန္တဿ ပန အနာပတ္တိ.

ပဉ္စမံ.

၁၉၂၉. ဥဒ္ဓရိတွာတိ သသိတ္ထကာ ပတ္တဓောဝနာ သိတ္ထကာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ တံ ပတ္တဓောဝနောဒကံ ဃရာ ဗဟိ အန္တရဃရေ ဆဍ္ဍေန္တဿ အနာပတ္တိ. ဘိန္ဒိတွာတိ သသိတ္ထကေ ပတ္တဓောဝနေ သိတ္ထကာနိ မဒ္ဒိတွာ ဥဒကေန သမ္ဘိန္ဒိတွာ ဥဒကဂတိကာနေဝ ကတွာ တံ ဥဒကံ ဃရာ ဗဟိ အန္တရဃရေ ဆဍ္ဍေန္တဿ အနာပတ္တိ. ဂဟေတွာတိ သသိတ္ထကံ ပတ္တဓောဝနောဒကံ ဂဟေတွာ ပဋိဂ္ဂဟေ ဆဍ္ဍေန္တဿ အနာပတ္တိ. သသိတ္ထကံ ပတ္တဓောဝနောဒကံ ဃရာ ဗဟိ နီဟရိတွာ အန္တရဃရေ ဆဍ္ဍေန္တဿ အနာပတ္တီတိ အဇ္ဈာဟာရယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဟော နာမ ခေဠမလ္လာဒိကော ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထဓောဝနဘာဇနဝိသေသော.

ဆဋ္ဌံ.

၁၉၃၀. ဆတ္တံ ယံ ကိဉ္စီတိ ‘‘ဆတ္တံ နာမ တီဏိ ဆတ္တာနိ သေတစ္ဆတ္တံ ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တံ ပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ မဏ္ဍလဗဒ္ဓံ သလာကဗဒ္ဓ’’န္တိ (ပါစိ. ၆၃၄) ဝုတ္တေသု တီသု ဆတ္တေသု အညတရံ. ဧတ္ထ စ သေတစ္ဆတ္တန္တိ ဝတ္ထပလိဂုဏ္ဌိတံ ပဏ္ဍရစ္ဆတ္တံ. ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တန္တိ ဝိလီဝစ္ဆတ္တံ. ပဏ္ဏစ္ဆတ္တန္တိ တာလပဏ္ဏာဒီဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ကတံ. ‘‘မဏ္ဍလဗဒ္ဓံ သလာကဗဒ္ဓ’’န္တိ ဣဒံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ဆတ္တာနံ ပဉ္ဇရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တာနိ ဟိ မဏ္ဍလဗဒ္ဓါနိ စေဝ ဟောန္တိ သလာကဗဒ္ဓါနိ စ. ‘‘ယံ ကိဉ္စီ’’တိ အနဝသေသပရိဂ္ဂဟဝစနေန ‘‘ယမ္ပိ စ တတ္ထဇာတဒဏ္ဍေန ကတံ ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ ဟောတိ၊ တမ္ပိ ဆတ္တမေဝါ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၃၄) အဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တံ ဆတ္တဝိသေသံ ဂဏှာတိ. ဟတ္ထေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘အမုဉ္စိတွာ’’တိ သေသော. သရီရာဝယဝေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဟေတွာ’’တိ သေသော. ဝါ-သဒ္ဒေါ အပိ-သဒ္ဒတ္ထော. အံသကူဋာဒိသရီရာဝယဝေန ဂဟေတွာပိ ဟတ္ထေန အမုဉ္စိတွာ ဓာရေန္တဿာတိ အတ္ထော.

သစေ ပနဿ အညော ဆတ္တံ ဓာရေတိ၊ ဆတ္တပါဒုကာယ ဝါ ဌိတံ ဟောတိ၊ ပဿေ ဝါ ဌိတံ ဟောတိ၊

ဟတ္ထတော အပဂတမတ္တေ ဆတ္တပါဏိ နာမ န ဟောတိ၊ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘န ဆတ္တပါဏိဿ အဂိလာနဿာ’’တိ ဝစနတော၊ ဣဓ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ အဂိလာနဿာ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ စ ဧတ္ထ ‘‘အဂိလာနဿာ’’တိ လဗ္ဘတိ. ဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ စေတ္ထ ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမုပရိပိ.

သတ္တမံ.

၁၉၃၁. ဒဏ္ဍပါဏိမှီတိ ဧတ္ထ ဒဏ္ဍော ပါဏိမှိ အဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော. ကိတ္တကပ္ပမာဏော ဒဏ္ဍောတိ အာဟ ‘‘စတုဟတ္ထပ္ပမာဏော’’တိအာဒိ. မဇ္ဈိမဟတ္ထတောတိ ပမာဏမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဟတ္ထတော၊ ယော ‘‘ဝဍ္ဎကိဟတ္ထော’’တိ ဝုစ္စတိ.

အဋ္ဌမံ.

၁၉၃၂. သတ္ထပါဏိဿာတိ ဧတ္ထာပိ ဝိဂ္ဂဟော ဝုတ္တနယောဝ. ဝက္ခမာနံ သကလံ ဓနုဝိကတိံ၊ သရဝိကတိဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခဂ္ဂါဒိ သတ္ထံ နာမ. ခဂ္ဂံ သန္နဟိတွာ ဌိတောပိ သတ္ထပါဏိ နု ခေါတိ အာသင်္ကာယ နိဝတ္တနတ္ထမာဟ ‘‘သတ္ထပါဏီ’’တိအာဒိ. ‘‘န ဟောတိ အသိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ.

နဝမံ.

၁၉၃၃-၅. သရေန သဒ္ဓိံ ဓနုံ ဝါ သုဒ္ဓဓနုံ ဝါ သုဒ္ဓသရံ ဝါ သဇိယံ ဓနုဒဏ္ဍံ ဝါ နိဇိယံ ဓနုဒဏ္ဍံ ဝါ ဂဟေတွာ ဌိတဿာပိ ဝါ နိသိန္နဿာပိ ဝါ နိပန္နဿာပိ ဝါ သစေ ယော တထာ ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တလက္ခဏံ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ယောဇနာ. သစေ ပနဿ ဓနု ခန္ဓေ ပဋိမုက္ကံ ဟောတိ၊ ယာဝ န ဂဏှာတိ၊ တာဝ ဝဋ္ဋတိ. ဇိယာယ သဟ ဝတ္တတီတိ သဇိယံ.

ဒသမံ.

ဆဋ္ဌော ဝဂ္ဂေါ.

၁၉၃၆. ပါဒုကာရုဠှကဿာတိ ပါဒုကံ အာရုဠှော ပါဒုကာရုဠှော၊ သောယေဝ ပါဒုကာရုဠှကော၊ တဿ. ကထံ အာရုဠှဿာတိ အာဟ ‘‘အက္ကမိတွာ’’တိအာဒိ. အက္ကမိတွာ ဌိတဿာတိ ဆတ္တဒဏ္ဍကေ အင်္ဂုလန္တရံ အပ္ပဝေသေတွာ ကေဝလံ ပါဒုကံ အက္ကမိတွာ ဌိတဿ. ပဋိမုက္ကဿ ဝါတိ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဌိတဿ. ဧတံ ဒွယမ္ပိ ‘‘ပါဒုကာရုဠှကဿာ’’တိ ဧတဿ အတ္ထပဒံ. ယထာဟ ‘‘န ပါဒုကာရုဠှဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗော. ယော အနာဒရိယံ ပဋိစ္စ အက္ကန္တဿ ဝါ ပဋိမုက္ကဿ ဝါ ဩမုက္ကဿ ဝါ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါစိ. ၆၃၈).

ပဌမံ.

၁၉၃၇-၄၀. ဥပါဟနဂတဿာပီတိ အက္ကန္တာဒိအာကာရေန ဥပါဟနာရုဠှဿ စ. ယထာဟ ‘‘အက္ကန္တဿ ဝါ ပဋိမုက္ကဿ ဝါ’’တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ဆတ္တပါဏိအာဒီသု သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု. အဂိလာနဿာတိ ဣဒံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ သေသော. ယာနေ ဝါ ဂတဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထ ယာနေ ဝါ ဂတဿာတိ သစေ ဒွီဟိ ဇနေဟိ ဟတ္ထသင်္ဃာတေန ဂဟိတော၊ သာဋကေ ဝါ ဌပေတွာ ဝံသေန ဝယှတိ၊ အယုတ္တေ ဝါ ဝယှာဒိကေ ယာနေ၊ ဝိသင်္ခရိတွာ ဝါ ဌပိတေ စက္ကမတ္တေပိ နိသိန္နော ဟောတိ၊ ယာနဂတောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

သယနေပိ ဝါ အန္တမသော ကဋသာရကေ ဝါ ဆမာယ ဝါ နိပန္နဿာပိ အဂိလာနဿာတိ ယောဇနာ. ယထာဟ ‘‘သယနဂတဿာတိ အန္တမသော ကဋသာရကေပိ ပကတိဘူမိယမ္ပိ နိပန္နဿာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၄၁). ဥစ္စေ ပီဌေ ဝါ ဥစ္စေ မဉ္စေပိ ဝါ နိသိန္နေန၊ ဌိတေန ဝါ နိပန္နဿ ဒေသေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဌတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘နိသီဒိတွာ’’တိ ဣဒဉ္စ သင်္ဂဟိတမေဝ. သယနေသု ဂတဿ စ ဒေသေန္တေန သယနေသု ဂတေနာပိ သမာနေ ဝါပိ ဥစ္စေ ဝါ နိပန္နေနေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၉၄၁. ‘‘တထေဝ စာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ ဂဟိတံ.

ဒုတိယတတိယစတုတ္ထာနိ.

၁၉၄၂. ‘‘ပလ္လတ္ထိကာယ နိသိန္နဿာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ယကာရဿ လောပံ ကတွာ ‘‘ပလ္လတ္ထိကာ နိသိန္နဿာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အာယောဂပလ္လတ္ထိကာယ ဝါ ဟတ္ထပလ္လတ္ထိကာယ ဝါ ဒုဿပလ္လတ္ထိကာယ ဝါ ယာယ ကာယစိ ပလ္လတ္ထိကာယ နိသိန္နဿာတိ အတ္ထော. ဝေဌိတသီသဿာတိ ဒုဿဝေဌနေန ဝါ မောလိအာဒီဟိ ဝါ ယထာ ကေသန္တော န ဒိဿတိ၊ ဧဝံ ဝေဌိတသီသဿ.