ပါစိတ္တိယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၉. ဧဝံ နာတိဝိတ္ထာရသင်္ခေပတော နိဿဂ္ဂိယဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒနန္တရံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ပါစိတ္တိယကဏ္ဍဿ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုံ ‘‘သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေတိ အတ္တနော ဝစနဿ မုသာဘာဝံ ဉတွာ၊ အဒိဋ္ဌံ ‘‘ဒိဋ္ဌ’’န္တိအာဒိနာ နယေန မုသာဝါဒေ သမ္ပဇာနန္တဿ မုသာဘဏနေတိပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဇာနိတွာ ဇာနန္တဿ စ မုသာဘဏနေ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂). ‘‘မုသာဝါဒေ’’တိ ဟိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ၊ မုသာဝါဒနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော.

ဒဝါ ဘဏန္တဿာတိ ယောဇနာ. အနုပပရိက္ခိတွာ ဝေဂေန ဒိဋ္ဌမ္ပိ ‘‘အဒိဋ္ဌံ မေ’’တိ ဝဒန္တဿာတိ အတ္ထော. ယထာဟ ‘‘ဒဝါ ဘဏတိ နာမ သဟသာ ဘဏတီ’’တိ ပဒဘာဇနီအဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဟသာ ဘဏတီတိ အဝီမံသိတွာ အနုပဓာရေတွာ ဝေဂေန ဒိဋ္ဌမ္ပိ ‘အဒိဋ္ဌံ မေ’တိ ဘဏတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁). ရဝါ ဘဏန္တဿာတိ ‘‘စီဝရ’’န္တိ ဝတ္တုကာမဿ ‘‘စီရ’’န္တိ ဝစနံ ဝိယ မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ ‘‘အညံ ဘဏိဿာမီ’’တိ အညံ ဘဏန္တဿ. ယထာဟ ‘‘ရဝါ ဘဏတိ နာမ ‘အညံ ဘဏိဿာမီ’တိ အညံ ဘဏတီ’’တိ.

၈၉၀. အညတ္ထာတိ စတုတ္ထပါရာဇိကာဒီသု. အတ္တနာ အလဒ္ဓံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ‘‘လဒ္ဓံ မယာ’’တိ မုသာ ယဿ ဘဏတိ၊ တေန တင်္ခဏမေဝ သုတွာ တဒတ္ထေ ဉာတေ ပါရာဇိကဿ၊ အညာတေ ကာလန္တရေန ဉာတေ စ ပရိယာယဝစနေ စ ဉာတေ ထုလ္လစ္စယဿ၊ ပရိယာယဝစနေ အဝိညာတေ ဒုက္ကဋဿ၊ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒေ ပါရာဇိကံ အနာပန္နဿ ‘‘အာပန္နော’’တိ မုသာဘဏနေ သံဃာဒိသေသဿ၊ ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒေ ဒုဗ္ဘာသိတဿ စ ဝုတ္တတ္တာ အာဟ ‘‘မုသာဝါဒဿ ကာရဏာ ပဉ္စ အာပတ္တိယော’’တိ. ဣမာယ ပါစိတ္တိယာ သဒ္ဓိံ ဆ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဟောန္တိ.

သမ္ပဇာနမုသာဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ.

၈၉၁-၃. ဝုတ္တေသု ဇာတိအာဒီသု ဒသသု အက္ကောသဝတ္ထူသူတိ ယောဇနာ၊ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တေသု ဇာတိနာမဂေါတ္တကမ္မသိပ္ပအာဗာဓလိင်္ဂကိလေသအာပတ္တိအက္ကောသာနံ ဝသေန ဒသသု အက္ကောသဝတ္ထူသူတိ အတ္ထော. တေသု ကိလေသံ ဝိနာ သဗ္ဗေတေ ဟီနုက္ကဋ္ဌဝသေန ဒွိပ္ပကာရာ ဟောန္တိ. ယထာဟ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဇာတိ နာမ ဒွေ ဇာတိယော ဟီနာ စ ဇာတိ ဥက္ကဋ္ဌာ စ ဇာတီ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ စဏ္ဍာလာဒိဇာတိ ဟီနာ၊ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဇာတိယော ဥက္ကဋ္ဌာ. နာမေသု အဝကဏ္ဏကဇဝကဏ္ဏကာဒိနာမာနိ ဒါသနာမတ္တာ ဟီနာနိ၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတာဒိနာမာနိ ဥက္ကဋ္ဌာနိ. ကောသိယာဒိဂေါတ္တံ ဟီနံ၊ ဂေါတမာဒိဂေါတ္တံ ဥက္ကဋ္ဌံ. ကမ္မေသု ဝဍ္ဎကိမဏိကာရာဒိကမ္မာနိ ဟီနာနိ၊ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဂေါရက္ခကမ္မာနိ ဥက္ကဋ္ဌာနိ. သိပ္ပေသု နဠကာရကုမ္ဘကာရာဒိသိပ္ပံ ဟီနံ၊ မုဒ္ဒါဂဏနာဒိသိပ္ပံ ဥက္ကဋ္ဌံ. အာဗာဓေသု သဗ္ဗေပိ အာဗာဓာ ဟီနာ၊ အပိစ မဓုမေဟော ပီဠာဇနကတ္တာဘာဝါ ဥက္ကဋ္ဌော. လိင်္ဂေသု အတိဒီဃတာဒယော ဟီနာ၊ နာတိဒီဃတာဒယော ဥက္ကဋ္ဌာ. သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ ဟီနာ. သဗ္ဗာပတ္တိယောပိ ဟီနာ၊ အပိစ သောတာပတ္တိသမာပတ္တိ ဥက္ကဋ္ဌာ. အက္ကောသေသု ‘‘ဩဋ္ဌောသိ မေဏ္ဍောသိ ဂေါဏောသီ’’တိအာဒိကော ဟီနော၊ ‘‘ပဏ္ဍိတောသိ ဗျတ္တောသီ’’တိအာဒိကော ဥက္ကဋ္ဌော.

အညတြညာပဒေသေနာတိ ပရိယာယကထနေန ဝိနာ. ဩမသန္တဿာတိ ဝစနပတောဒေန ဩဝိဇ္ဈန္တဿ. သမ္ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတာတိ ‘‘စဏ္ဍာလောသိ ဝေနောသိ နေသာဒေါသိ ရထကာရောသိ ပုက္ကုသောသီ’တိ ဘဏတိ၊ အာပတ္တိ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ သာမံ သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓတော ‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပညာတေန ဘဂဝတာ ဒေသိတာ.

၈၉၄. တေဟေဝါတိ ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟေဝ. အညာပဒေသေန ဘူတေန ဝါ။ပေ။ အာပန္နမေဝ ဝါ အနုပသမ္ပန္နံ အက္ကောသန္တဿ ဒုက္ကဋံ သမ္ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဓ ဘူတာဘူတပဒါနိ တေဟီတိ အပေက္ခိတွာ ဗဟုဝစနန္တာနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧတေန ‘‘သန္တိ ဣဓေကစ္စေ’’တိအာဒိဒုတိယဝါရတ္ထံ (ပါစိ. ၂၆) ဒဿေန္တေန ဒုက္ကဋသာဓနတ္ထေန တဒေကကာရိယံ တတိယံ ယေနူနဝါရဉ္စ စတုတ္ထံ န မယန္တိအာဒိဝါရဉ္စ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သန္တိ ဣဓေကစ္စေ’တိ ဝါရေ ပန ပရိဟရိတွာ ဝုတ္တဘာဝေန ဒုက္ကဋံ. ဧသေဝ နယော ‘ယေနူန။ပေ။ န မယ’န္တိ ဝါရေသုပီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆).

ပါဠိမုတ္တပဒေဟိပီတိ ဧတ္ထာပိ တထေဝ ‘‘ဘူတေန ဝါ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗာနိ. ‘‘စောရောသိ၊ ဂဏ္ဌိဘေဒကောသီ’’တိအာဒိ ပါဠိမုတ္တပဒံ နာမ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု စတူသု ဝါရေသု၊ ပါဠိမုတ္တပဒေသု စ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘အနုပသမ္ပန္နေ ပန စတူသုပိ ဝါရေသု ဒုက္ကဋမေဝ. ‘စောရောသိ၊ ဂဏ္ဌိဘေဒကောသီ’တိအာဒိဝစနေဟိ ပန ဥပသမ္ပန္နေပိ အနုပသမ္ပန္နေပိ သဗ္ဗဝါရေသု ဒုက္ကဋမေဝါ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆). ‘‘အနုပသမ္ပန္န’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဣမသ္မိဉ္စ သိက္ခာပဒေ ဌပေတွာ ဘိက္ခုံ ဘိက္ခုနိအာဒယော သဗ္ဗေ သတ္တာ အနုပသမ္ပန္နဋ္ဌာနေ ဌိတာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာ အနုပသမ္ပန္နာ သင်္ဂဟိတာ. တေနေဝေတ္ထာပိ ဝက္ခတိ ‘‘ပဝိဋ္ဌာနုပသမ္ပန္နဋ္ဌာနေ ဣဓ စ ဘိက္ခုနီ’’တိ.

၈၉၅. ဒဝကမျတာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၂၊ ၂၃၊ ၄၂၂၊ အ. နိ. ၆.၅၈၊ ၉.၉၊ မဟာနိ. ၂၀၆၊ ဝိဘ. ၅၁၈) ဝိယ ယ-ကာရလောပေါ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝုတ္တပါစိတ္တိယဝတ္ထူသု စ ဒုက္ကဋဝတ္ထူသု စာတိ သဗ္ဗတ္ထေဝ. ဒုဗ္ဘာသိတမုဒီရိတန္တိ ‘‘စဏ္ဍာလောသိ။ပေ။ ပုက္ကုသောသီ’တိ ဘဏတိ၊ အာပတ္တိ ဝါစာယ ဝါစာယ ဒုဗ္ဘာသိတဿာ’’တိ (ပါစိ. ၃၂) ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. ပရမ္မုခါ ပန ပါစိတ္တိယဝတ္ထူဟိ စ ဒုက္ကဋဝတ္ထူဟိ စ အက္ကောသနေ ဒုက္ကဋမေဝ. တထာ ဒဝကမျတာယ ပရမ္မုခါ ဝဒန္တဿာပိ ဒုဗ္ဘာသိတမေဝါတိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ.

၈၉၆-၇. အတ္ထံ ပုရက္ခတွာ ဝဒတော ဘိက္ခုဿ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. ဓမ္မော နာမ ‘‘စဏ္ဍာလောသီ’’တိအာဒိပါဠိယေဝ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပါဠိံ ဝါစေန္တော ဓမ္မပုရေက္ခာရော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၅). အနုသာသနီ နာမ ‘‘ဣဒါနိပိ စဏ္ဍာလောသိ၊ မာ ပါပဓမ္မံ အကာသိ၊ မာ တမော တမပရာယနော အဟောသီ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၅) နယေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တသရူပါယေဝ အနုသာသနီပုရေက္ခတာယ ဌတွာ ဝဒန္တဿ စိတ္တဿ လဟုပရိဝတ္တိတဘာဝတော အန္တရာ ကောဓေ ဥပ္ပန္နေပိ အနာပတ္တိ.

ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒေ. ပဋိဃသမ္ပယုတ္တစိတ္တေနေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ မာနသိကဒုက္ခဝေဒနာဝ ဟောတိ.

ဩမသဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ.

၈၉၈. ဒုဝိဓာကာရတော ဘိက္ခုပေသုညေ အာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ. ပိသတီတိ ပိသုဏာ၊ ဝါစာ၊ သမဂ္ဂေ သတ္တေ အဝယဝဘူတေ ဝဂ္ဂေ ဘိန္နေ ကရောတီတိ အတ္ထော. ပိသုဏာ ဧဝ ပေသုညံ၊ တာယ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော သဟစရိယနယေန ပိသုဏော၊ တဿ ကမ္မံ ပေသုညံ၊ ဘိက္ခူနံ ပေသုညံ ဘိက္ခုပေသုညံ၊ တသ္မိံ ဘိက္ခုပေသုညေ. ပဒဘာဇနေ ‘‘ဥပသမ္ပန္နော ဥပသမ္ပန္နဿ သုတွာ ဥပသမ္ပန္နဿ ပေသုညံ ဥပသံဟရတိ ‘ဣတ္ထန္နာမော တံ ‘စဏ္ဍာလော။ပေ။ ပုက္ကုသော’တိ ဘဏတီ’တိ အာပတ္တိ။ပေ။ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ (ပါစိ. ၃၉) ဝုတ္တတ္တာ သယံ ဥပသမ္ပန္နော ဟုတွာ ဥပသမ္ပန္နဿ ဇာတိအာဒီသု ဒသသု အက္ကောသဝတ္ထူသု အညတရေန အညံ ဥပသမ္ပန္နံ ပရမ္မုခါ အက္ကောသန္တဿ သုတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝက္ခမာနသရူပေသု အတ္တနော ပိယကာမတာဘေဒါဓိပ္ပါယသင်္ခါတေသု ဒွီသု ကာရဏေသု အညတရကာရဏံ ပဋိစ္စ ‘‘အသုကော တုယှံ ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ ပေသုညံ ဟရတိ၊ တဿ ပေသုညကထနနိမိတ္တံ ပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

ဒုဝိဓာကာရတောတိ ဧတ္ထ အာကာရ-သဒ္ဒေါ ကာရဏပရိယာယော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟီတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၈). ဧတ္ထ ကာရဏံ နာမ အဓိပ္ပါယဝိသေသော. တံ ကာရဏံ အဓိပ္ပါယမုခေန ဒဿေတုမာဟ ‘‘အတ္တနော’’တိအာဒိ. အတ္တနော ပိယကာမဿာတိ အတ္တနော ပိယဘာဝကာမဿ ပေသုညံ ဘဏန္တဿ၊ အတ္တနော ပိယဘာဝံ ကာမယန္တဿာတိ အတ္ထော၊ တာဒိသေန အဓိပ္ပါယေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧဝံ အဟံ ဧတဿ ပိယော ဘဝိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ပိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနဿာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၈). ပရဘေဒတ္ထိနောပိ ဝါတိ အက္ကောသကဿ စ အတ္တနော ပေသုညဝစနံ သုဏန္တဿ စာတိ ဥဘိန္နံ ဘေဒံ ဣစ္ဆန္တဿာတိ အတ္ထော၊ ဘေဒါဓိပ္ပါယေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပရဿ ပရေန ဘေဒံ ဣစ္ဆန္တဿာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၈).

၈၉၉. ပရိယာယနယေန အက္ကောသန္တဿ ဝစနဿ။ပေ။ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ၊ ပရိယာယအက္ကောသဝစနံ သုတွာ ပရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝဒန္တဿ ဘိက္ခုနော ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ယထာဟ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော သန္တိ ဣဓေကစ္စေ စဏ္ဍာလာ။ပေ။ ဘဏတိ၊ န သော အညံ ဘဏတိ၊ တံယေဝ ဘဏတီတိ အာပတ္တိ ဝါစာယ ဝါစာယ ဒုက္ကဋဿာ’’တိအာဒိ (ပါစိ. ၄၁). ပါဠိမုတ္တနယေန အက္ကောသန္တဿ ဝစနဿ။ပေ။ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ‘‘စောရောသိ၊ ဂဏ္ဌိဘေဒကောသီ’’တိအာဒိနာ ဒဿိတော ပါဠိမုတ္တနယော နာမ.

၉၀၀. အနုပသမ္ပန္နဿ အက္ကောသံ ဥပသမ္ပန္နံ ဟရတောပိ စ တထာ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ. စ-သဒ္ဒေန ဥပသမ္ပန္နဿ အက္ကောသံ အနုပသမ္ပန္နံ ဟရတောပိ စ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ အက္ကောသံ အနုပသမ္ပန္နံ ဟရတောပိ စ တထာ ဒုက္ကဋန္တိ ဝိကပ္ပဒွယဉ္စ သမုစ္စိနောတိ. ‘‘ဣဓာပိ ဘိက္ခုနိံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေ အနုပသမ္ပန္နာ နာမာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၈) အဋ္ဌကထာဝစနတော ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိ ဥပလက္ခဏံ.

၉၀၁. န စေဝ ပိယကာမဿာတိ ပိယဘာဝံ အကာမယန္တဿ စ. န ဘေဒတ္ထိနောပိ စာတိ ဘေဒံ အနိစ္ဆန္တဿ စ. ပါပါနံ ဂရဟတ္ထာယာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကေဝလ’’န္တိ သေသော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧကံ အက္ကောသန္တံ၊ ဧကဉ္စ ခမန္တံ ဒိသွာ ‘အဟော နိလ္လဇ္ဇော၊ ဤဒိသမ္ပိ နာမ အာယသ္မန္တံ ပုန ဝတ္တဗ္ဗံ မညိဿတီ’တိ ဧဝံ ကေဝလံ ပါပဂရဟိတာယ ဘဏန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၃၈).

ပေသုညကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၀၃. အညေနာတိ သာမဏေရာဒိနာ. ‘‘ယဉ္စ ပဒံ ယဉ္စ အနုပဒံ ယဉ္စ အနွက္ခရံ ယဉ္စ အနုဗျဉ္ဇနံ၊ သဗ္ဗမေတံ ပဒသော နာမာ’’တိ (ပါစိ. ၄၆) ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တတ္တာ အဝယဝေ သမုဒါယောပစာရဝသေန ‘‘ပိဋကတ္တယ’’န္တိ တဒေကဒေသပဒါဒိ ဧဝ ဝုတ္တောတိ ဂဟေတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ပဒါဒိသရူပံ အဋ္ဌကထာယ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘‘ပဒန္တိ ဧကော ဂါထာပါဒေါ အဓိပ္ပေတော. အနုပဒန္တိ ဒုတိယော ပါဒေါ. အနွက္ခရန္တိ ဧကေကမက္ခရံ. အနုဗျဉ္ဇနန္တိ ပုရိမဗျဉ္ဇနေန သဒိသံ ပစ္ဆာဗျဉ္ဇန’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၅). ဣဒံ ဂါထာမယဒေသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဝါ ဧကမက္ခရံ အနွက္ခရံ၊ အက္ခရသမူဟော အနုဗျဉ္ဇနံ၊ အက္ခရာနုဗျဉ္ဇနသမူဟော ပဒံ၊ ပဌမပဒံ ပဒမေဝ၊ ဒုတိယံ အနုပဒန္တိ ဧဝမေတ္ထ နာနာကရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိပိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၅) ဝုတ္တံ. ဣဒံ စုဏ္ဏိယဒေသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

ဓမ္မန္တိ ဗုဒ္ဓဘာသိတာဒိပါဠိဓမ္မံ. ပဋိသမ္ဘိဒါယဉှိ ဓမ္မပဉ္စကေ ပါဠိပိ ဓမ္မောတိ ဝုတ္တာ. ဓမ္မပဉ္စကံ နာမ ဖလနိဗ္ဗတ္တကော ဟေတု၊ အရိယမဂ္ဂေါ၊ ဘာသိတံ၊ ကုသလာကုသလံ စေတိ ဧတေ ဓမ္မသညိတာတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧတ္ထ ဟိ ဘာသိတန္တိ ပါဠိ ဝုတ္တာ. အဋ္ဌကထာနိဿိတောပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. သော စ ပုဗ္ဗေ မဂဓဘာသာယ ဌိတော သင်္ဂီတိတ္တယာရုဠှော ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘သဟ ဘဏန္တဿ ပါစိတ္တိယံ သိယာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကတော ပဋ္ဌပေတွာ ဧကတော ဩသာပေန္တီ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၄၆) ပဒဘာဇနာဂတနယေန အနုပသမ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ အာရဘိတွာ ဧကတော ဥစ္စာရဏဝသေန ပဒံ ဝါ အနုပဒံ ဝါ အနွက္ခရံ ဝါ အနုဗျဉ္ဇနံ ဝါ ဝဒတော ပဒါဒိဂဏနာဝသေန ပါစိတ္တိယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၉၀၄. သင်္ဂီတိံ အနာရုဠှေသု ဓမ္မေသု ရာဇောဝါဒါဒယော သုတ္တန္တာ အာပတ္တိဇနကာယေဝါတိ မဟာပစ္စရိယာဒိသု ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. ရာဇောဝါဒေါ နာမ ဧကော သုတ္တန္တော. အာဒိ-သဒ္ဒေန တိက္ခိန္ဒြိယာဒိသုတ္တန္တာ ဂဟိတာ.

၉၀၅. ဘိက္ခုသ္မိမ္ပိ ဘိက္ခုနိယာပိ စ အနုပသမ္ပန္နသညိနော၊ ဝိမတိဿ ဝါ ဘိက္ခုဿ တထာ ပဒသောဓမ္မေ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၉၀၆-၇. ဧကတော ဥဒ္ဒိသာပေတီတိ ဧကတော ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တေဟိ အနုပသမ္ပန္နေဟိ သဒ္ဓိံ ဥစ္စာရဏဝသေန ဥဒ္ဒိသာပေတိ. သဇ္ဈာယံ ဝါ ကရောတီတိ တထာ ဧကတော သဇ္ဈာယတိ.

‘‘သစေ ဧကဂါထာယ ဧကော ပါဒေါ န အာဂစ္ဆတိ၊ သေသံ အာဂစ္ဆတိ၊ အယံ ယေဘုယျေန ပဂုဏဂန္ထော နာမ. ဧသ နယော သုတ္တေပိ ဝေဒိတဗ္ဗောတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၈) အဋ္ဌကထာဝစနတော ပဂုဏဂန္ထန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ယေဘုယျေနာ’’တိ သေသော. ဩပါတေတီတိ ‘‘ဧဝံ ဘဏာဟီ’’တိ ဧကတော ဘဏတိ. ဥဒ္ဒေသန္တိ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ. တေနာတိ အနုပသမ္ပန္နေန.

၉၀၈. ယသ္မာ ဣဒံ ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒံ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ဝါစာစိတ္တဒွယာပိ စ သမုဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာ ဣဒံ သမုဋ္ဌာနံ ပဒသောဓမ္မသညိတန္တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

ပဒသောဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၀၉-၁၀. သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ သေနာသနေ တိဿန္နံ ပန ရတ္တီနံ ယော ပန ဘိက္ခု ရတ္တိယံ ဌပေတွာ ဘိက္ခုံ အညေန သစေ နိပဇ္ဇေယျ၊ တဿ ပါစိတ္တိယံ သိယာတိ ယောဇနာ. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ပဋိစ္ဆာဒနသမတ္ထံ ဣဓ ဆဒနဉ္စ ပရိစ္ဆန္နဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ ဆဒနာရဟံ ဣဋ္ဌကာသိလာသုဓာတိဏပဏ္ဏာဒီနံ ယေန ကေနစိ သဗ္ဗသော ဆာဒိတံ သေနာသနံ သဗ္ဗစ္ဆန္နံ. ‘‘ဘူမိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဆဒနံ အာဟစ္စ ပါကာရေန ဝါ အညေန ဝါ ကေနစိ အန္တမသော ဝတ္ထေနပိ ပရိက္ခိတ္တ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ ယေန ကေနစိ ပရိက္ခိပိတွာ ပဋိစ္ဆာဒိတသေနာသနံ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နံ. ‘‘ဆဒနံ အနာဟစ္စ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိယာယေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန ပါကာရာဒိနာ ပရိက္ခိတ္တာပိ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နာယေဝါ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တံ ‘‘ဒိယဍ္ဎာ’’တိအာဒိနာ ဝက္ခတိ.

ဧဝံ သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ဧကသ္မိံ သေနာသနေ ယော ဘိက္ခု ဥပသမ္ပန္နတော အညေန ဧကေန ဝါ အနေကေဟိ ဝါ တိရတ္တံ သဟသေယျံ ကပ္ပေတွာ စတုတ္ထရတ္တိံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗရတ္တီသု သူရိယတ္ထင်္ဂမတော ပဋ္ဌာယ သကလရတ္တိယံ ပဌမံ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ အပုဗ္ဗာစရိမံ ဝါ ပိဋ္ဌိံ ပသာရေတွာ သစေ ဧကသေနာသနေ သေယျံ ကပ္ပေတိ၊ တဿ ဒေဝသိကံ ပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ ဣဒံ ဝိဓာနံ ‘‘အပိစေတ္ထ ဧကာဝါသာဒိကမ္ပိ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ.

‘‘ယေဘုယျေန ပရိစ္ဆန္နေ ဆန္နေ’’တိ ဣမိနာပိ ဧဝမေဝ ယောဇေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ယဿာ ပန ဥပရိ ဗဟုတရံ ဌာနံ ဆန္နံ၊ အပ္ပံ အစ္ဆန္နံ၊ သမန္တတော စ ဗဟုတရံ ပရိက္ခိတ္တံ၊ အပ္ပံ အပရိက္ခိတ္တံ၊ အယံ ယေဘုယျေနဆန္နာ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နာ နာမာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေန ယေဘုယျေန ဆန္နပရိစ္ဆန္နံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္ထော ဝုတ္တနယောယေဝ. ‘‘ယေဘုယျေန ပံသုကာ’’တိ ဧတဿ အဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆) တီသု ဒွေ ယေဘုယျံ နာမ၊ ဣဓ ပန ပဒသောဓမ္မေ ‘‘ယေဘုယျေန ပဂုဏံ ဂန္ထ’’န္တိ ဧတဿ အဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၈) ‘‘ဧကဂါထာယာ’’တိအာဒိဝိဝရဏေ ဝိယ စတူသု တယောပိ ဘာဂါ ယေဘုယျံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၉၁၁. မေထုနဿ ပဟောနကံ ယံ ပန ဝတ္ထု ပဌမပါရာဇိကာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတေနပိ၊ တေန ပဌမပါရာဇိကဝတ္ထုနာ ပုဂ္ဂလေန သဟ နိပဇ္ဇိတွာ အာပတ္တိ သဟသေယျာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၉၁၂-၃. ‘‘ဥဘော ဝါ နိပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝိကပ္ပဿ ပဌမဂါထာဒွယေနေဝ အတ္ထတော ဒဿိတတ္တာ ပုဗ္ဗာပရိယဝသေနပိ သမ္ဘဝန္တံ ဒဿေတုံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နေ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၅၂-၅၄) နယေန ဒဿိတပက္ခဒွယံ နိဒဿေတုမာဟ ‘‘နိပန္နေ’’တိအာဒိ. ‘‘ဥဋ္ဌဟိတွာ’’တိ ဣဒံ ဝိစ္ဆာဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ. အနုပသမ္ပန္နဂဏနာယပိ ဝါတိ ဗဟူသု အနုပသမ္ပန္နေသု တေသံ ဂဏနာယ စ. အနုပသမ္ပန္နေသု ဗဟူသု တေသံ ဂဏနာယ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဗဟူ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ ဧဝံ ဒဿနေန ဥပသမ္ပန္နေသု ဗဟူသု ဧကသ္မိံ အနုပသမ္ပန္နေ သတိ တေသဉ္စ တဿ ပယောဂဂဏနာယ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဗဟူ အာပတ္တိယော စ ဥဘောသုပိ ဗဟူသု ဧကေကဿေဝ ဥပသမ္ပန္နဿ အနုပသမ္ပန္နဂဏနာယ ဗဟူ အာပတ္တိယော စ ဟောန္တီတိပိ ဒဿိတံ ဟောတိ.

၉၁၄. ဧကေနေဝ ဒွါရေန ဝဠဉ္ဇိတဗ္ဗတော ဧကူပစာရေ သတဂဗ္ဘေပိ သေနာသနေ ဥပသမ္ပန္နော ဧကသ္မိံ ဂဗ္ဘေ ဝသန္တော အတ္တနာ သယနဂဗ္ဘေ ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ ဝါ အပိဒဟိတွာ ဝါ စတုတ္ထရတ္တိယံ သယတိ စေ၊ ဥပရိမတလေ၊ အဝသေသဂဗ္ဘေသု စ သယန္တေဟိ အနုပသမ္ပန္နေဟိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တအာပတ္တိနိယမောယေဝါတိ ဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘သစေ ပိဓာယာ’’တိအာဒိ. ဂဗ္ဘဒွါရံ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘ဂဗ္ဘ’’န္တိ ဝုတ္တံ. စတုတ္ထဒိဝသေ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ နိပဇ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နေန သဟာ’’တိ ပကရဏတော လဗ္ဘတိ. အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယံ.

၉၁၅. ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓေနာတိ ဝဍ္ဎကိရတနေန ဒိယဍ္ဎရတနုဗ္ဗေဓေန. ပါကာရော နာမ နိဋ္ဌိတော. စယနံ နာမ ဝိပ္ပကတပါကာရောတိပိ ဝဒန္တိ. ဣမိနာ စ အာဠိန္ဒဿ အဂ္ဂဟဏတ္ထံ ‘‘ဒသဟတ္ထုဗ္ဗေဓာပိ ဇဂတိ ပရိက္ခေပသင်္ချံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) အဋ္ဌကထာ ပမာဏန္တိ ဝဒန္တိ. ဇဂတီတိ အာဠိန္ဒံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘိတ္တိပဏ္ဏာဝရဏာဒိဂဟဏံ.

၉၁၆. ဒုဿကုဋိယန္တိ ဝတ္ထကုဋိယံ.

၉၁၇. ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နာဒိပ္ပဘေဒတော ယေဘုယျာဒိပ္ပဘေဒတော’’တိ အာဒိ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော. ပဌမေန အာဒိ-သဒ္ဒေန သဗ္ဗစ္ဆန္နယေဘုယျပရိစ္ဆန္နသဗ္ဗစ္ဆန္နဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နယေဘုယျစ္ဆန္န- သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နဥပဍ္ဎစ္ဆန္နသင်္ခါတာနိ စတ္တာရိ သေနာသနာနိ ဂဟိတာနိ. ဂါထာယ သရူပေန ဝုတ္တသဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စ သေနာသနာနိ ဒဿိတာနိ ဟောန္တိ. ဒုတိယေန အာဒိ-သဒ္ဒေန ယေဘုယျစ္ဆန္နယေဘုယျပရိစ္ဆန္န ယေဘုယျစ္ဆန္နဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္န ယေဘုယျပရိစ္ဆန္နဥပဍ္ဎစ္ဆန္နသင်္ခါတာနိ တီဏိ သေနာသနာနိ ဂဟိတာနိ. ဣမေ အဋ္ဌ ဝိကပ္ပါ လဗ္ဘန္တိ. ကသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သတ္တ ပါစိတ္တိယာနီ’’တိ? မဟာအဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တတ္တာ. ယထာဟ ‘‘မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ‘သဗ္ဗစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ သဗ္ဗစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ ပါဠိယံ ဝုတ္တပါစိတ္တိယေန သဒ္ဓိံ သတ္တ ပါစိတ္တိယာနီ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၃).

ကသ္မာ ပန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အဋ္ဌ ပါစိတ္တိယာနီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သတ္တာ’’တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ ကတောတိ? နိဿန္ဒေဟေ တာဝ ‘‘သေယျာ နာမ သဗ္ဗစ္ဆန္နာ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နာ၊ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နာ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နာ’တိ (ပါစိ. ၅၂) ပါဠိယံ အာဂတေသု ဒွီသု ဝိကပ္ပေသု ဧကသ္မိံ ဝုတ္တပါစိတ္တိယံ ဂဟေတွာ ပါဠိယံ ဝုတ္တေန ပါစိတ္တိယေန ‘သတ္တာ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ ပရိဟာရော ဒဿိတော. သာရတ္ထဒီပနိယဉ္စ ‘‘သတ္တ ပါစိတ္တိယာနီ’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တပါစိတ္တိယဒွယံ သာမညတော ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ဝိသုံ ပန ဂယှမာနေ သဗ္ဗစ္ဆန္နေ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ၊ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယန္တိ အဋ္ဌေဝ ပါစိတ္တိယာနိ ဟောန္တီ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၅၃) ပရိဟာရော ဝုတ္တော.

သဗ္ဗယေဘုယျဥပဍ္ဎပဒေသု ဆန္နပရိစ္ဆန္နပဒေဟိ ယောဇိတေသု နဝ ဝိကပ္ပါ သမ္ဘဝန္တိ၊ တေသု နဝမေ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နဝိကပ္ပေ ဒုက္ကဋဿ ဒဿိတတ္တာ ပါရိသေသတော ဣတရေသု အဋ္ဌသု အဋ္ဌ ပါစိတ္တိယာနေဝ သမ္ဘဝန္တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန အပ္ပကံ ဦနမဓိကံ ဝါ ဂုဏနူပဂံ န ဟောတီတိ ကတွာ ‘‘သတ္တာ‘‘တိ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ.

၉၁၈. ‘‘အဍ္ဎစ္ဆန္နေ အဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ’’တိ ယောဇနာ. ‘‘သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ စူဠစ္ဆန္နေ’’တိ ယထာက္ကမေန ယောဇနာ. ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဂတေသု ပဉ္စသု ဝိကပ္ပေသု တတိယဝိကပ္ပံ ဒဿေတွာ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဗ္ဗစ္ဆန္နာဒယော သေသဝိကပ္ပါ ဂဟိတာ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ ပါဠိယံ အာဂတဒုက္ကဋေန သဟ ပဉ္စ ဒုက္ကဋာနီဟိ ဝုတ္တ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၃). ပါဠိယံ အာဂတဒုက္ကဋံ နာမ ဣမိဿာယေဝ ဂါထာယ အာဒိမှိယေဝ ဝုတ္တဒုက္ကဋံ. ယထာဟ ‘‘ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါစိ. ၅၃).

စူဠစ္ဆန္နာဒီနိ စေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ – ယဿ စတူသု ဘာဂေသု ဧကော ဆန္နော၊ သေသာ အစ္ဆန္နာ၊ ဣဒံ စူဠကစ္ဆန္နံ. ယဿ တီသု ဘာဂေသု ဒွေ ဆန္နာ၊ ဧကော အစ္ဆန္နော၊ ဣဒံ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နံ. ယဿ ဒွီသု ဘာဂေသု ဧကော ဆန္နော၊ ဧကော အစ္ဆန္နော၊ ဣဒံ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နံ နာမ သေနာသနံ. စူဠပရိစ္ဆန္နာဒီနိ ဣမိနာ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဆန္နာဒီဟိပီတိ သဟတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ပိ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. သဗ္ဗစူဠပရိစ္ဆန္နဆန္နာဒီဟိ စတူဟိပိ သဟ အဍ္ဎစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ ပဉ္စဓာ ဒုက္ကဋံ ပရိဒီပိတန္တိ ယောဇနာ.

၉၂၀. သဗ္ဗစ္ဆန္နာဒိကေတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ သဗ္ဗအစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနအစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနအပရိစ္ဆန္နေ’’တိ (ပါစိ. ၅၄) ပါဠိယံ ဝုတ္တာ အနာပတ္တိဝါရသေသာ စ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာ ‘‘ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ၊ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ၊ စူဠကစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၃) တယော အနာပတ္တိဝါရာ စ ဂဟိတာ.

၉၂၁. နိပန္နေပီတိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဘိက္ခု နိပန္နေ အနုပသမ္ပန္နော နိသီဒတိ၊ ဥဘော ဝါ နိသီဒန္တီ’’တိ (ပါစိ. ၅၄) ပါဠိယံ ဝုတ္တပကာရန္တရေ သမုစ္စိနောတိ.

သဟသေယျကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၂၂. အပိ-သဒ္ဒေန ပဂေဝ မဟတ္တရိယာတိ ဒဿေတိ. သဟသေယျံ ပကပ္ပေယျာတိ ယထာဝုတ္တလက္ခဏံ သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နာဒိသေနာသနံ ပဝိသိတွာ သူရိယတ္ထင်္ဂမတော ပဋ္ဌာယ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ ပိဋ္ဌိပ္ပသာရဏလက္ခဏံ သေယျံ ကပ္ပေယျ.

၉၂၃-၄. ဒေဝိယာတိ ဒေဝိတ္ထိယာ. တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာတိ ဂေါဓာဒိကာယ. ‘‘မေထုနဝတ္ထုဘူတာယာ’’တိ ဣမိနာ မေထုနဓမ္မဿ အဝတ္ထုဘူတာယ သဟသေယျာယ ဒေါသာဘာဝံ ဒဿေတိ. ဝတ္ထူနံ ဂဏနာယာတိ မာတုဂါမဿ ဂဏနာယ စ တာသဉ္စ အတ္တနော စ ပယောဂဂဏနာယ စ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. မာတုဂါမေန တယော ဒိဝသေ သဟသေယျာယ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ စတုတ္ထဒိဝသေ သဟသေယျာယ ဒွီဟိပိ သိက္ခာပဒေဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ဒုက္ကဋဝတ္ထုဘူတာယ ဣတ္ထိယာ တတ္ထေဝ သဟသေယျာယ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇိတွာ စတုတ္ထဒိဝသေ ရတ္တိယံ သဟသေယျာယ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗဒုက္ကဋေန သဟ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဒုတိယသဟသေယျကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၂၆. ဆပ္ပဉ္စဝါစာဟိ ဥဒ္ဓံ ဣတ္ထိယာ ဓမ္မံ ဘဏန္တဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတ္ထိယာတိ ‘‘မာတုဂါမော နာမ မနုဿိတ္ထီ၊ န ယက္ခီ၊ န ပေတီ၊ န တိရစ္ဆာနဂတာ၊ ဝိညူ ပဋိဗလာ ဟောတိ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ အာဇာနိတု’’န္တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တမနုဿိတ္ထိယာ. ဘဏန္တဿာတိ ဝက္ခမာနလက္ခဏံ ဓမ္မံ ဆဟိ ပဒေဟိ ဥတ္တရိ ဘဏန္တဿ. ဝိညုံ ပုရိသဝိဂ္ဂဟံ ဝိနာတိ ‘‘ဝိညူ နာမ ပုရိသဝိဂ္ဂဟော ပဋိဗလော ဟောတိ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ အာဇာနိတု’’န္တိ (ပါစိ. ၆၄) ပါဠိယံ ဝုတ္တသဝနူပစာရဂတမနုဿပုရိသံ ဝိနာ. ဓမ္မန္တိ ဝက္ခမာနပ္ပကာရသရူပံ ဒေသနာဓမ္မံ.

၉၂၇. ဂါထာမယာ၊ စုဏ္ဏိယဂန္ထမယာတိ ဒုဝိဓာ ဒေသနာ၊ တတ္ထ ဂါထာမယဒေသနာယ ဝါစာ နာမ ဂါထာပါဒလက္ခဏာတိ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဂါထာပါဒေါ’’တိအာဒိ. စုဏ္ဏိယဒေသနာယံ ပန ဝါစာပရိစ္ဆေဒေါ ဝိဘတျန္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘ဧကော ဂါထာပါဒေါ’တိ ဣဒံ ဂါထာဗန္ဓမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အညတ္ထ ပန ဝိဘတ္တိအန္တပဒမေဝ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ. ပဒသောဓမ္မံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဓမ္မန္တိ ပိဋကတ္တယံ. ‘‘အဋ္ဌကထ’’န္တိ ဣမိနာ သင်္ဂီတိတ္တယာရုဠှံ ပေါရာဏဋ္ဌကထံ ဂဟေတဗ္ဗံ. တေနေဝ ဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌကထံ ဓမ္မပဒဇာတကာဒိဝတ္ထုဉ္စာ’’တိ. ဣမိနာပိ ပေါရာဏကံ သင်္ဂီတိအာရုဠှမေဝ အဋ္ဌကထံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. အဋ္ဌကထာဒိပါဌံ ဌပေတွာ ဒမိဠာဒိဘာသန္တရေန ယထာရုစိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ.

၉၂၈. ပဒါဒီနံ ဝသာ ဆန္နံ ဝါစာနံ ဥပရိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿာတိ ယောဇနာ. ဒေသေန္တဿာတိ ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တလက္ခဏပဒါဒိသရူပါဟိ ဆဟိ ဝါစာဟိ ဥတ္တရိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ. ပဒါဒိဂဏနာယာတိ ယထာဝုတ္တလက္ခဏပဒအနုပဒအနွက္ခရအနုဗျဉ္ဇနဂဏနာယ.

၉၂၉. ပုရိသဝိဂ္ဂဟန္တိ မနုဿပုရိသဝေသံ. ဧတ္ထ တိရစ္ဆာနဂတာ နာမ ဝေသနိမ္မာနာရဟာ ဣဒ္ဓိမန္တာ နာဂသုပဏ္ဏာ.

၉၃၁. ဝဒတောတိ အဓိကံ ဓမ္မံ ဘာသတော.

၉၃၂. ဣတ္ထိရူပန္တိ မနုဿိတ္ထိဝေသံ. တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာတိ ဝုတ္တသရူပါယ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ.

၉၃၃. သယံ ဥဋ္ဌာယ နိသီဒိတွာ ပုန ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ အနာပတ္တိ ပကာသိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. မာတုဂါမဿ ဝါ တထာတိ ဧတ္ထ ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ဂဟိတတ္တာ ဥဋ္ဌာယ နိသိန္နဿ မာတုဂါမဿ ပုန ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ အနာပတ္တိ ပကာသိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဥဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိနာ ဣရိယာပထပရိဝတ္တနဒဿနေန နာနာဣရိယာပထေပိ အနာပတ္တိံ ဒီပေတိ.

၉၃၄. အညိဿာ ပုန အညိဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘အာဂတာဂတာယာ’’တိ သေသော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အညဿ မာတုဂါမဿာတိ ဧကိဿာ ဒေသေတွာ ပုန အာဂတာဂတာယ အညိဿာပိ ဒေသေတီတိ ဧဝံ ဧကာသနေ နိသိန္နော မာတုဂါမသတသဟဿန္နမ္ပိ ဒေသေတီတိ အတ္ထော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၆). အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထေန စ-သဒ္ဒေန ‘‘ပဉှံ ပုဋ္ဌော ကထေတီ’’တိ (ပါစိ. ၆၆) ဣဒံ သမုစ္စိနောတိ. ‘‘ဒီဃနိကာယော ကိမတ္ထိယော ဘန္တေ’’တိ ပဉှံ ပုစ္ဆတော မာတုဂါမဿ သဗ္ဗံ ဒီဃနိကာယံ ဝဒတောပိ အနာပတ္တိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပဉှံ ပုစ္ဆတိ၊ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ကထေတီတိ မာတုဂါမော ‘ဒီဃနိကာယော နာမ ဘန္တေ ကိမတ္ထံ ဒီပေတီ’တိ ပုစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဘိက္ခု သဗ္ဗံ စေပိ ဒီဃနိကာယံ ကထေတိ၊ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၆). ဧတ္ထ စ သဗ္ဗံ စေပိ ဒီဃနိကာယံ ကထေတီတိ ယာဝ န နိဋ္ဌာတိ၊ တာဝ ပုနဒိဝသေပိ ကထေတိ.

၉၃၅. ဓမ္မဿ ဒေသနာယ၊ ဝိညုမနုဿပုရိသဿ အသန္နိဟိတကရဏေန စ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ကြိယာကြိယံ.

ဓမ္မဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၃၆. မဟဂ္ဂတံ ရူပါရူပဇ္ဈာနံ. ပဏီတံ လောကုတ္တရဓမ္မံ. ပဓာနဘာဝံ နီတန္တိ ပဏီတံ. အာရောစေန္တဿာတိ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၂၀၁) နယေန စတုတ္ထပါရာဇိကေ ဝုတ္တနယေန ဝဒန္တဿ. ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ စ ပုဋ္ဌကာလေ စ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ အတ္တနာ လဒ္ဓဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ အာရောစေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ ဘိက္ခုနိံ ဘိက္ခု’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အညဿာ’’တိ သေသော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဥပသမ္ပန္နဿ ဘူတံ အာရောစေတီတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ၊ ဟိ အန္တရာ ဝါ အတိကဍ္ဎိယမာနေန ဥပသမ္ပန္နဿ ဘူတံ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၇၇). ဘူတေတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ အာရောစိတေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ၊ အတ္တနော သန္တာနေ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ သိဒ္ဓဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ အာရောစနနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော.

၉၃၇. နော စေ ဇာနာတိ သော ဝုတ္တန္တိ ယဿ အာရောစေတိ၊ သော သစေ သုတက္ခဏေယေဝ ဝုတ္တနယေနေဝ ‘‘ဧသ ပဌမဇ္ဈာနဿ လာဘီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တံ နော ဇာနာတိ. ပရိယာယဝစနေတိ ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတိ၊ သော ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီ’’တိ ဧဝမာဒိပရိယာယဝစနေ. ယဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ အာရောစေတိ၊ သော သစေ သုတသမနန္တရံ ‘‘ဧသ ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ ဝုတ္တံ နော ဇာနာတိ၊ တာဒိသဿ အာရောစေန္တဿ ဘိက္ခုနော ဟောတိ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဿ ဘူတဿ ပရိယာယဝစနေ စ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၉၃၈. တထာရူပေ ကာရဏေ သတီတိ ပရဿ ကာရဏဘာဝံ ဉတွာပိ ပဋိပတ္တိယာ အမောဃဘာဝဒဿနသမုတ္တေဇနသမ္ပဟံသနာဒိကရသင်္ခါတေ ကာရဏေ သတိ. သဗ္ဗဿာပီတိ ဥပသမ္ပန္နာနုပသမ္ပန္နဿ သဗ္ဗဿ. သီလာဒိန္တိ သီလသုတပရိယတ္တိဂုဏံ. ဝဒတောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဘိက္ခုနော’’တိ ပကရဏတော လဗ္ဘတိ.

၉၃၉. တဒသမ္ဘဝါတိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ ဥမ္မာဒါဒီနံ အသမ္ဘဝါ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနံ ဥမ္မာဒဿ ဝါ စိတ္တက္ခေပဿ ဝါ အဘာဝါတိ. မဟာပစ္စရိယမ္ပိ ဟိ ဝိစာရိတ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၇၇). ဥမ္မတ္တကပဒဿ အဝစနေ ကာရဏံ ဝဒန္တေနေဝ ခိတ္တစိတ္တာဒိပဒါနံ အဝစနေ ကာရဏဉ္စ ဥပလက္ခဏတော ဒဿိတမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ မဂ္ဂဖလဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတာနံ အရိယာနမေဝ ဟိ ဥမ္မတ္တကာဒိဘာဝေါ နတ္ထိ. ဈာနလာဘိနော ပန တသ္မိံ သတိ ဈာနာ ပရိဟာယန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ အဘူတာရောစနပစ္စယာ အနာပတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ န ဘူတာရောစနပစ္စယာ.

၉၄၀. ဣမိဿာပတ္တိယာ အညတြ ဈာနမဂ္ဂါဒိလာဘီနံ အညဿ အသမ္ဘဝါ ‘‘ကုသလာဗျာကတေဟေဝ ဒွိစိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဒဉ္စ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန အရိယပုဂ္ဂလေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တာ ပန ဈာနလာဘီ ပုထုဇ္ဇနာ နာနာဝတ္ထုမှိ လောဘဝသေန အကုသလစိတ္တေနာပိ န အာရောစေန္တီတိ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘တိစိတ္တ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တထာပိ ဗဟုလေန ကုသလာဗျာကတာနမေဝ သမ္ဘဝေါတိ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒွိဝေဒနံ သုခေါပေက္ခာဝသေန. ဣဒဉ္စ သိက္ခာပဒံ ပဏ္ဏတ္တိအဇာနနဝသေန အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. အရိယာ စေတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိံ ဇာနန္တာ ဝီတိက္ကမံ န ကရောန္တိ၊ ပုထုဇ္ဇနာ ပန ပဏ္ဏတ္တိံ ဇာနိတွာပိ ဝီတိက္ကမံ ကရောန္တိ. တေ စ သတ္ထုနော အာဏာဝီတိက္ကမစေတနာယ ဗလဝအကုသလဘာဝတော ဈာနာ ပရိဟာယန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဘူတာရောစနကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၄၁. ဘိက္ခုနော ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ ဘိက္ခုသမ္မုတိံ ဌပေတွာ အနုပသမ္ပန္နေ အာရောစေန္တဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တီတိ ယောဇနာ. ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိန္တိ သံဃာဒိသေသော. နနု စ ‘‘ဒုဋ္ဌုလ္လာ နာမ အာပတ္တိ စတ္တာရိ စ ပါရာဇိကာနိ တေရသ စ သံဃာဒိသေသာ’’တိ (ပါစိ. ၇၉) ပဒဘာဇနေ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသာ ဒဿိတာ၊ ကသ္မာ ဣဓ သံဃာဒိသေသောဝ ဂဟိတောတိ? ဝုစ္စတေ – ပါရာဇိကံ ဒုဋ္ဌုလ္လသဒ္ဒတ္ထဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ ဣဓ ပန သံဃာဒိသေသောယေဝ ဘဂဝတာ အဓိပ္ပေတောတိ အဋ္ဌကထာယံ ဝိစာရိတမေတံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘‘ပါရာဇိကာနိ ဒုဋ္ဌုလ္လသဒ္ဒတ္ထဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ၊ သံဃာဒိသေသံ ပန ဣဓ အဓိပ္ပေတ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၇၈). ဝက္ခတိ စ ‘‘ဣဓ သံဃာဒိသေသာဝ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိယော မတာ’’တိ. အနုပသမ္ပန္နေတိ ‘‘ဘိက္ခုဉ္စ ဘိက္ခုနိဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသော အနုပသမ္ပန္နော’’တိ (ပါစိ. ၈၀) ပဒဘာဇနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌအနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစေန္တဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဌပေတွာ ဘိက္ခုသမ္မုတိန္တိ ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခုသမ္မုတိ အာပတ္တိပရိယန္တာ န ကုလပရိယန္တာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၈၀) ပဒဘာဇနေ ဒဿိတံ အဘိဏှာပတ္တိကဿ ဘိက္ခုနော အာယတိံ သံဝရတ္ထံ ဟိရောတ္တပ္ပဇနနတ္ထံ အာပတ္တိယော ဝါ ဥပါသကကုလာနိ ဝါ ဥဘယမေဝ ဝါ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝါ အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝါ အာပတ္တိယော အာရောစေတုံ သံဃေန သံဃမဇ္ဈေ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ ကတသမ္မုတိံ ဌပေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အဘိဏှာပတ္တိကံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ‘ဧဝမေသ ပရေသု ဟိရောတ္တပ္ပေနာပိ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိဿတီ’တိ တဿ ဘိက္ခုနော ဟိတေသိတာယ တိက္ခတ္တုံ အပလောကေတွာ သံဃေန ကာတဗ္ဗာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၀).

၉၄၂. ဃဋေတွာ ဝဒန္တဿေဝါတိ ဧဝကာရော ယထာဌာနေ ယောဇေတဗ္ဗော. ဧဝကာရေန ဗျဝစ္ဆိန္နမတ္ထံ ဝက္ခတိ ‘‘ဝတ္ထု’’န္တိအာဒိနာ. ‘‘အသုစိံ မောစေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝတ္ထုမာဟ၊ ‘‘သံဃာဒိသေသ’’န္တိ ဣမိနာ အာပတ္တိံ. ဝဇ္ဇမေဝ ဝဇ္ဇတာ. ‘‘ပါစိတ္တိယာပတ္တီ’’တိ ဣမဿာယံ ပရိယာယော. ‘‘အယံ အသုစိံ မောစေတွာ သံဃာဒိသေသံ အာပန္နော’’တိ ဝတ္ထုနာ သဒ္ဓိံ ဃဋေတွာ အာပတ္တိံ ဝဒန္တဿ ဝဇ္ဇတာ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၉၄၃. သုဒ္ဓဿာတိ ပါရာဇိကမနာပန္နဿ. ဝဒန္တိ ဝဒနဟေတု၊ ဝတ္ထုနာ သဒ္ဓိံ သံဃာဒိသေသဿ ကထနတောတိ အတ္ထော.

၉၄၄. အဒုဋ္ဌုလ္လာယာတိ သံဃာဒိသေသတော အညာယ အာပတ္တိယာ. ဒုဋ္ဌုလ္လသညိနောတိ သံဃာဒိသေသသညိနော. သေသာ အာပတ္တိယောပိ ဝါတိ သံဃာဒိသေသံ ဝိနာ သေသေ ဆဠာပတ္တိက္ခန္ဓေ.

၉၄၅. တထာတိ ဒုက္ကဋံ အတိဒိသတိ. ပဉ္စဓာ မတံ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အဇ္ဈာစာရံ အာရောစေန္တဿ တထာ ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇနာ. အနုပသမ္ပန္နဿ ပဉ္စဓာ မတံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အဇ္ဈာစာရန္တိ စ ပါဏာတိပါတာဒိပဉ္စသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမာ ဂဟိတာ. ကေစိ ပန ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒယော ပဉ္စာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပါဏာတိပါတာဒီနိ ဟိ ဒသေဝ သိက္ခာပဒါနိ သာမဏေရာနံ ပညတ္တာနိ. တေသံ ပညတ္တေသုယေဝ စ သိက္ခာပဒေသု ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လဝိစာရဏာ ကာတဗ္ဗာ၊ န စ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ ဝိသုံ တေသံ ပညတ္တာနိ အတ္ထီတိ.

အထ ဘိက္ခုနော ဒုဋ္ဌုလ္လသင်္ခါတာနိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ အနုပသမ္ပန္နဿ ကိံ နာမ ဟောန္တီတိ? အဇ္ဈာစာရော နာမ ဟောန္တီတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ။ပေ။ အဇ္ဈာစာရော နာမာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၂). ဣမိနာပိ စေတံ သိဒ္ဓံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒိ ဒုဋ္ဌုလ္လံ နာမ န ဟောတီ’’တိ. ‘‘အဇ္ဈာစာရော နာမာ’’တိ ဟိ ဝဒန္တော အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒိ ကေဝလံ အဇ္ဈာစာရော နာမ ဟောတိ၊ န ပန ဒုဋ္ဌုလ္လော နာမ အဇ္ဈာစာရောတိ ဒီပေတိ. ‘‘အဇ္ဈာစာရော နာမာ’’တိ စ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ၊ အကတ္တဗ္ဗရူပတ္တာ စ အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ ဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထုပက္ခံ ဘဇန္တိ. တာနိ စ အညဿ အနုပသမ္ပန္နဿ အဝဏ္ဏကာမတာယ အာရောစေန္တော ဘိက္ခု ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝဒန္တိ. ဣဓ ပန အနုပသမ္ပန္နဂ္ဂဟဏေန သာမဏေရသာမဏေရိသိက္ခမာနာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အဒုဋ္ဌုလ္လံ အဇ္ဈာစာရန္တိ ယောဇနာ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿာ’’တိ စ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗာနိ. အနုပသမ္ပန္နဿ ယထာဝုတ္တေဟိ ပဉ္စသိက္ခာပဒေဟိ အညံ ဝိကာလဘောဇနာဒိံ အဒုဋ္ဌုလ္လံ အဇ္ဈာစာရံ ဝါ. ယထာဟ ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ အဇ္ဈာစာရ’’န္တိအာဒိ (ပါစိ. ၈၂).

၉၄၆. ကေဝလံ ဝတ္ထုံ ဝါ အာရောစေန္တဿာတိ ‘‘အယံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အာပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ဝတ္ထုမတ္တံ အာရောစေန္တဿ. ကေဝလံ အာပတ္တိံ ဝါ အာရောစေန္တဿာတိ ‘‘အယံ ပါရာဇိကံ အာပန္နော၊ အယံ သံဃာဒိသေသံ အာပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန အာပတ္တိမတ္တံ အာရောစေန္တဿ စ. ဘိက္ခုသမ္မုတိယာတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုနာ ဃဋေတွာ အာပတ္တိံ အာရောစေန္တဿာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အနာပတ္တီ’’တိ ဧတံ ပရာမသတိ.

ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနကထာဝဏ္ဏနာ.

၉၄၈. အကပ္ပိယံ ပထဝိန္တိ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဒွေ ပထဝိယော ဇာတာ စ ပထဝီ အဇာတာ စ ပထဝီ’’တိ (ပါစိ. ၈၆) ဥဒ္ဒိသိတွာ –

‘‘ဇာတာ နာမ ပထဝီ သုဒ္ဓပံသု သုဒ္ဓမတ္တိကာ အပ္ပပါသာဏာ အပ္ပသက္ခရာ အပ္ပကထလာ အပ္ပမရုမ္ဗာ အပ္ပဝါလိကာ ယေဘုယျေနပံသုကာ ယေဘုယျေနမတ္တိကာ၊ အဒဍ္ဎာပိ ဝုစ္စတိ ဇာတာ ပထဝီ. ယောပိ ပံသုပုဉ္ဇော ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဝါ အတိရေကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌော၊ အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ ဇာတာ ပထဝီ’’တိ (ပါစိ. ၈၆) စ၊

‘‘အဇာတာ နာမ ပထဝီ သုဒ္ဓပါသာဏာ သုဒ္ဓသက္ခရာ သုဒ္ဓကထလာ သုဒ္ဓမရုမ္ဗာ သုဒ္ဓဝါလိကာ အပ္ပပံသု အပ္ပမတ္တိကာ ယေဘုယျေနပါသာဏာ ယေဘုယျေနသက္ခရာ ယေဘုယျေနကထလာ ယေဘုယျေနမရုမ္ဗာ ယေဘုယျေနဝါလိကာ၊ ဒဍ္ဎာပိ ဝုစ္စတိ အဇာတာ ပထဝီ. ယောပိ ပံသုပုဉ္ဇော ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဝါ ဦနစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌော၊ အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ အဇာတာ ပထဝီ’’တိ (ပါစိ. ၈၆) စ –

နိဒ္ဒိဋ္ဌာသု ဒွီသု ပထဝီသု ဇာတပထဝိသင်္ခါတံ အကပ္ပိယပထဝိံ.

ဧတ္ထ ပါသာဏာဒီနံ လက္ခဏံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘မုဋ္ဌိပ္ပမာဏတော ဥပရိ ပါသာဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏာ သက္ခရာ. ကထလာတိ ကပါလခဏ္ဍာနိ. မရုမ္ဗာတိ ကဋသက္ခရာ. ဝါလိကာတိ ဝါလုကာယေဝါ’’တိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယေဘုယျေနပံသုကာဒီနံ လက္ခဏံ ‘‘ယေဘုယျေနပံသုကာတိ တီသု ကောဋ္ဌာသေသု ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ပံသု၊ ဧကော ပါသာဏာဒီသု အညတရော ကောဋ္ဌာသော’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆) စ ‘‘အဒဍ္ဎာပီတိ ဥဒ္ဓနပတ္တပစနကုမ္ဘကာရာဝါပါဒိဝသေန တထာ တထာ အဒဍ္ဎာ’’တိအာဒိ အဋ္ဌကထာတော စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘အပ္ပပံသုအပ္ပမတ္တိကာ’’တိ ဒွီသုပိ ပဒေသု နိဒ္ဒေသရူပေန ယေဘုယျေနပါသာဏာဒိပဒပဉ္စကံ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထာပိ အတ္ထော ယေဘုယျေနပံသုပဒါဒီသု ဝုတ္တဝိပလ္လာသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တေသံယေဝ ဟိ ဒွိန္နံ ပဘေဒဒဿနမေတ’’န္တိ (ပါစိ. ၈၆).

ခဏေယျ ဝါတိ ဧဝရူပံ အကပ္ပိယပထဝိပဒေသံ အန္တမသော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌေနာပိ သမ္မုဉ္ဇနိသလာကာယပိ သယံ ဝါ ခဏတိ. ခဏာပေယျ ဝါတိ အညေန ဝါ ‘‘ဣဒံ ခဏာဟီ’’တိအာဒိနာ အကပ္ပိယဝေါဟာရေန ခဏာပေယျ. ဘေဒါပေယျာတိ တထေဝ ဘေဒါပေယျ. ဘိန္ဒေယျ ဝါတိ ပဿာဝဓာရာဒီဟိပိ ဘိန္ဒေယျ. အဓိကာရဝသေန ဝါ-သဒ္ဒဿ သဗ္ဗကိရိယာပဒေဟိ သမ္ဗန္ဓော လဗ္ဘတီတိ ဘေဒါပေယျ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ဣဓ အဝုတ္တဿ ‘‘ဒဟတိ ဝါ၊ ဒဟာပေတိ ဝါ’’တိ ပဒဒွယဿ သမုစ္စယကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အန္တမသော ပတ္တမ္ပိ ပစန္တော သယံ ဝါ ဒဟတိ၊ အညေန ဝါ ဒဟာပေတီတိအာဒိ ဣမေသံ ပဒါနံ အဋ္ဌကထာဝသေန (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၇) ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါစိတ္တိယံ သိယာတိ ခဏန္တဿ၊ ဘိန္ဒန္တဿ စ ပဟာရေ ပဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

၉၄၉. အာဏာပေန္တဿ အာဏတ္တိဂဏနာယ၊ ဒဟန္တဿ အဂ္ဂိပါတဂဏနာယ ဟောတီတိ ဣဒံ ‘‘ပဟာရေ ပဟာရေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိအာဒိအဋ္ဌကထာဝစနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဣမမေဝ ဒဿေတုမာဟ ‘‘သယမေဝါ’’တိအာဒိ.

၉၅၀. အာဏာပေန္တဿာတိ သကိံ အာဏာပေန္တဿ.

၉၅၁. ‘‘ခဏာပေယျာ’’တိ သာမညဝစနဿ အပဝါဒဒဿနတ္ထံ ‘‘ခဏ ပေါက္ခရဏိ’’န္တိအာဒိမာဟ. ကောစိ ဒေါသော န ဝိဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ပေါက္ခရဏိအာဝါဋာဒိသဒ္ဒါနံ ပထဝိပရိယာယတ္တာဘာဝတော ဧဝံဝစနေန အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော.

၉၅၂. ‘‘ဣမံ ဣဓာ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ ပစ္စက္ခဘူတာဓိပ္ပေတဘူမိဝါစကတ္တာ တေဟိ ယောဇေတွာ ဝုတ္တဿ တဿေဝ ပယောဂဿ အာပတ္တိကရဘာဝံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဣမ’’န္တိအာဒိ.

၉၅၃. ကန္ဒန္တိ တာလာဒိကန္ဒံ. ကုရုန္ဒန္တိ ကုလစောစရုက္ခံ. ထူဏန္တိ ထမ္ဘံ. ခါဏုကန္တိ သာခါဝိဋပရဟိတံ ရုက္ခာဝယဝံ. မူလန္တိ ပထဝိယာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝကရံ ရုက္ခာဝယဝံ. ဝဋ္ဋတီတိ အနိယမေတွာ ဝစနေန အနာပတ္တိဘာဝတော ဝဋ္ဋတိ.

၉၅၄. ဣမန္တိ ပစ္စက္ခပရာမာသပဒေန နိယမေတွာ ဝစနတော အာပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိယမေတွာန ဝတ္တုံ ပန န ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

၉၅၅. ဃဋေဟိ ဥဿိဉ္စိတုန္တိ ဃဋေဟိ ဂဟေတွာ အဝသိဉ္စိတုံ. တနုကဒ္ဒမောတိ ဇမ္ဗာလော. ဗဟလံ ကဒ္ဒမံ ဘိက္ခုနာ အပနေတုံ န စ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

၉၅၆. နဒိယာဒီနန္တိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဂင်္ဂါကန္ဒရာဒီနံ ဂဟဏံ. ‘‘တဋ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဝဋ္ဌန္တိ ဝုဋ္ဌီဟိ ဩဝဋ္ဌဉ္စ. စာတုမာသန္တိ ဝိကောပနကိရိယာယ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ၊ စာတုမာသဗ္ဘန္တရေ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော.

၉၅၇. သစေ တောယသ္မိံ ပတတိ တဋန္တိ ယောဇနာ၊ သစေ ကူလံ ဘိဇ္ဇိတွာ အန္တောဥဒကေ ပတတီတိ. ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေပီတိ ပဇ္ဇုန္နဒေဝေ ဝုဋ္ဌေပိ. ဝုဋ္ဌ-သဒ္ဒေါ ကတ္တုသာဓနော. စာတုမာသမတိက္ကန္တေပီတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ဟေတုဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘တောယေ ဒေဝေါ ဟိ ဝဿတီ’’တိ.

၉၅၈. သောဏ္ဍိန္တိ ပါသာဏပေါက္ခရဏိံ. တတ္ထ တူတိ ဥဒကရဟိတေ တသ္မိံ သောဏ္ဍိအာဝါဋေ.

၉၅၉. အန္တောစာတုမာသံ သောဓေတုံ ဘိန္ဒိတုန္တိ ယောဇနာ. ‘‘သောဓေတုံ ဘိန္ဒိတုံ ဝိကောပေတု’’န္တိ ကိရိယာပဒေဟိ ‘‘ရဇ’’န္တိ ကမ္မပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တံ ရဇောရာသိံ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပစ္ဆာ ဥဒကဿ ဆိန္နတ္တာ ဗဟလဘူမိသုက္ခမ္ပိ ဝုဋ္ဌိပါတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ အန္တောစာတုမာသေ ကောပေတုံ ဘိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော.

၉၆၀. ပုဏ္ဏေ သောဏ္ဍိမှိ တံ ရဇံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတိ စာတုမာသတော ဥဒ္ဓန္တိ ယောဇနာ.

၉၆၁. ‘‘ဖုသာယန္တေ’’တိ ဧတေန ‘‘ဒေဝေါ’’တိ ဣဒံ ဘုမ္မဝသေန ဝိပရိဏာမေတွာ ‘‘ဒေဝေ ဖုသာယန္တေ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ပဇ္ဇုန္နဒေဝေ ဝုဋ္ဌိပါတံ ကရောန္တေတိ အတ္ထော. ပိဋ္ဌိပါသာဏကေတိ ပါသာဏပိဋ္ဌေ. တမ္ပီတိ တထာ ပါသာဏပိဋ္ဌေ လဂ္ဂံ တမ္ပိ ရဇံ.

၉၆၂. အကတပဗ္ဘာရော နာမ ယထာ ဟေဋ္ဌာဘာဂေါ ဝုဋ္ဌိဖုသိတေဟိ န တေမီယတိ၊ တထာ နမိတွာ ဌိတပဗ္ဗတပ္ပဒေသော. ဣဒံ အနောဝဿကဋ္ဌာနေ ဥဋ္ဌိတဝမ္မိကာနံ ဥပလက္ခဏံ.

၉၆၃. အဗ္ဘောကာသေ ဝုဋ္ဌိတော ဝမ္မိကော သစေ ဩဝဋ္ဌော၊ ကံ စာတုမာသံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စာတုမာသန္တိ ဝိကောပနကိရိယာယ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. ရုက္ခေတိ စ ထမ္ဘပါသာဏာဒီနံ ဥပလက္ခဏံ. ဥပစိကာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကာဠကိပိလ္လိကာဒီနံ ဂဟဏံ. သော နယောတိ ‘‘ဩဝဋ္ဌဒိဝသတော ဥတ္တရိ စာတုမာသဗ္ဘန္တရေ ကောပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ယထာဝုတ္တော နယော.

၉၆၄. မူသိကုက္ကိရံ နာမ မူသိကာဟိ ဥဒ္ဓဋပံသု. မူသိကာနံ ဥက္ကိရော မူသိကုက္ကိရောတိ ဝိဂ္ဂဟော. ဂေါကဏ္ဋကံ နာမ ဂုန္နံ ခုရာနံ ဥဋ္ဌိတမတ္တိကာ. ဂဏ္ဍုပ္ပါဒမလံ နာမ ဘူလတာယ မလမတ္တိကာ. သမ္ဗန္ဓံ ပန ပကတိဘူမိံ အကောပေန္တေန မတ္ထကတော ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

၉၆၅. ကသီတိ ကသိတဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ နင်္ဂလေန ဥဒ္ဓဋမတ္တိကာ ကသိနင်္ဂလမတ္တိကာ. ‘‘အစ္ဆိန္နာ’’တိဣမိနာ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ကတွာ အာယတံ ဟုတွာ ဌိတမတ္တိကာပဋလမ္ပိ အဇာတပထဝီ သိယာတိ အာသင်္ကာနိဝတ္တနတ္ထမာဟ ‘‘ဘူမိသမ္ဗန္ဓာ’’တိ. သာတိ ကသိနင်္ဂလမတ္တိကာ.

၉၆၆. သေနာသနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပုရာဏ’’န္တိ ပါဌသေသော ဂဟေတဗ္ဗော. ဩဝဋ္ဌံ စာတုမာသတော ဥဒ္ဓံ န ဝိကောပယေတိ ယောဇနာ.

၉၆၇. တတောတိ ဩဝဋ္ဌဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ စာတုမာသာတိက္ကန္တဂေဟတော. ‘‘ဂေါပါနသိ’’န္တိ ဣမိနာ ဂေါပါနသိမတ္ထကေ ဌိတဥပစိကာပံသုမှိ ဘိဇ္ဇန္တေပိ အနာပတ္တိဘာဝံ ဒီပေတိ. ‘‘ဘိတ္တိ’’န္တိ ဣမိနာ တဒေကဒေသံ ဘိတ္တိပါဒါဒိဒါရုမာဟ. ဣဒမ္ပိ ဘိတ္တိမတ္တိကံ ဥပစိကာမတ္တိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ထမ္ဘ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ တံသမ္ဗန္ဓပါကာရဘူမိမတ္တိကာဥပစိကာဒိပံသုံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပဒရတ္ထရန္တိ အတ္ထတပဒရံ. ဣဒမ္ပိ ပဒရာနံ ဥပရိ မတ္တိကာဥပစိကာပံသုံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂေါပါနသိ’’န္တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ‘‘ဂဏှိဿာမီ’’တိ ပစ္စေကံ ယောဇနီယံ. ‘‘ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ဝိကောပနာဓိပ္ပါယာဘာဝံ ဒီပေတိ.

၉၆၈. ဂဏှန္တဿာတိ ဧတ္ထ အနာဒရေ သာမိဝစနံ၊ ‘‘သုဒ္ဓစိတ္တေနာ’’တိ ပါဌသေသော. ဣဋ္ဌကာတိ ဆဒနိဋ္ဌကာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါသာဏသမုဒ္ဒဖေဏာဒီနံ ဂဟဏံ. ပတတီတိ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဂဏှန္တေ သစေ မတ္တိကာ ဆိဇ္ဇိတွာ ပတတိ၊ အနာပတ္တီတိ အတ္ထော. မတ္တိကန္တိ ဘိတ္တိယံ၊ ဆဒနေ စ စာတုမာသာဓိကောဝဋ္ဌမတ္တိကံ၊ အနောဝဋ္ဌံ စေ၊ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ယာ ယာ အတိန္တာ၊ တံ တံ ဂဏှာတိ၊ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆). ယဒိ ဂဏှတိ၊ အာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ.

၉၆၉. အတိန္တောတိ ဝဿောဒကေန အတိန္တော၊ ဣမိနာ ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗဝတ္ထုံ ဒဿေတိ. တဿ အန္တောဂေဟေ စ ဗဟိ စ သမ္ဘဝတော အန္တောဂေဟေ ဌိတဿ တာဝ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အန္တောဂေဟေ သစေ သိယာ’’တိ. ဝဿောဒကေန တိန္တာတိန္တေသု ဒွီသု မတ္တိကာပုဉ္ဇေသု အတိန္တံ တာဝ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အနောဝဋ္ဌော စာ’’တိ.

၉၇၀. ဝဿောဒကေန တိန္တေ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဝုဋ္ဌေ ပုန စာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဝုဋ္ဌေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘မတ္တိကာပုဉ္ဇော’’တိ ပဒံ ဘုမ္မဝသေန ဝိပရိဏာမေတွာ ဝုဋ္ဌေ မတ္တိကာပုဉ္ဇေတိ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဧကဒိဝသမ္ပီ’’တိ သေသော၊ ဂေဟသ္မိန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဌိတေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဂေဟသ္မိံ ဌိတေ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝဿောဒကေန ဧကဒိဝသမ္ပိ တိန္တေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝက္ခမာနနယေန အညတ္ထ ပဟရိတွာ ဥဋ္ဌိတေန တေန အတေမိတွာ ဥဇုကံ ပတိတေဟိ ဝဿဖုသိတေဟိ တိန္တေတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗော တိန္တော ဟောတီတိ ယောဇနာ. ‘‘မတ္တိကာပုဉ္ဇော’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော.

၉၇၁. ‘‘သဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ဝိသေသနေန ဗျဝစ္ဆိန္နံ ဧကဒေသတိန္တေ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ယတ္တက’’န္တိအာဒိ. တု-သဒ္ဒေါ ဣမမေဝ ဝိသေသံ ဇောတေတိ. ယတ္တကန္တိ ဟေဋ္ဌာ အနောတရိတွာ မတ္ထကတော၊ ပရိယန္တကတော စ ယတ္တကပ္ပမာဏံ. တတ္ထာတိ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ. ‘‘အကပ္ပိယ’’န္တိ ဧတဿ ‘‘စာတုမာသစ္စယေနာ’’တိ အနုဝတ္တတိ. ‘‘အတိန္တံ။ပေ။ ကပ္ပိယ’’န္တိ ဣမိနာ အကပ္ပိယဋ္ဌာနံ ပရိဟရိတွာ ဝါ ကပ္ပိယကာရကေဟိ ကပ္ပိယဝစနေန ဟရာပေတွာ ဝါ အတိန္တံ ဌာနံ ယထာကာမံ ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗန္တိ အယမတ္ထော ဒဿိတော ဟောတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကပ္ပိယကာရကေဟီ’’တိအာဒိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆).

၉၇၂. ဝါရိနာတိ ဥဇုကံ အာကာသတော ပတိတဝဿောဒကေန. အညတ္ထ ပဟရိတွာ တတ္ထ ပတိတွာ တေမိတေ ဝဋ္ဋတိ. သော မတ္တိကာပုဉ္ဇော. တတော ပရန္တိ ဧကာဗဒ္ဓကာလတော ဥတ္တရိံ သော မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဝါရိနာ တေမိတော ဘူမိယာ ဧကာဗဒ္ဓေါ စေ ဟောတိ၊ တတော ပရံ သာ ဇာတာ ပထဝီ ဧဝ၊ ကောပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၉၇၃. ‘‘ဩဝဋ္ဌော’’တိ ဣမိနာ အနောဝဋ္ဌပါကာရော ကပ္ပိယောတိ ဗျတိရေကဝသေန ဒဿေတိ. ‘‘မတ္တိကာမယော’’တိ ဝိသေသနေန ဣဋ္ဌကပါကာရာဒိံ ဗျဝစ္ဆိန္ဒတိ. တဿ ပန ကပ္ပိယဘာဝံ ဝက္ခတိ ‘‘သစေ ဣဋ္ဌကပါကာရော’’တိအာဒိနာ. ‘‘စာတုမာသစ္စယေ’’တိ ဣမိနာ တတော အန္တော ဝိကောပနီယဘာဝံ ဒဿေတိ.

၉၇၄. တတ္ထာတိ ဩဝဋ္ဌေ မတ္တိကပါကာရေ. အဃံသန္တောဝါတိ ပါကာရမတ္တိကံ အကောပေန္တော. မတ္တသော ဆုပိတွာတိ ပမာဏတော မုဒုကံ ကတွာ ဟတ္ထတလံ ဌပေတွာ. အလ္လဟတ္ထေနာတိ ဥဒကတိန္တေန ဟတ္ထတလေန. ဟတ္ထေကဒေသော ဟတ္ထော နာမ.

၉၇၅. ယေဘုယျကထလေ ဌာနေတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ယဿာ တီသု ဘာဂေသု ဒွေ ဘာဂါ ကထလာ ဟောန္တိ၊ တာဒိသေ ကပ္ပိယပထဝိဋ္ဌာနေ.

၉၇၆. အဗ္ဘောကာသေတိ ဥပလက္ခဏတ္တာ အန္တောဂေဟေပိ ထမ္ဘံ စာလေတွာ ဇာတပထဝိံ ဝိကောပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒွီသုပိ ဌာနေသု သုဒ္ဓစိတ္တေန နိဒ္ဒေါသဘာဝံ ယထာဝုတ္တေန ‘‘ထမ္ဘံ ဝါ ပဒရတ္ထရံ. ဂဏှိဿာမီ’တိ သညာယ၊ ဂဟေတုံ ပန ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ နယေနာဟ. ပထဝိန္တိ အကပ္ပိယပထဝိံ.

၉၇၇. ဥဇုမုဒ္ဓရတော န ဒေါသောတိ ယောဇနာ.

၉၇၈. ဥစ္စာလေတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ စာလေတွာ ပရိဝတ္တေတွာ. ပဝဋ္ဋတီတိ ပဝဋ္ဋေတွာ ပဝဋ္ဋေတွာ နေတီတိ အတ္ထော. သုဒ္ဓစိတ္တဿာတိ ‘‘ဘူမိ ဘိဇ္ဇတီ’’တိ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘ပါသာဏံ ပဝဋ္ဋေတွာ ပဝဋ္ဋေတွာ ဟရိဿာမီ’’တိ သုဒ္ဓစိတ္တဝတော.

၉၇၉. ဘူမိယံ ဒါရူနိ ဖာလေန္တာနမ္ပိ ဘူမိယံ သာခါဒီနိ ကဍ္ဎတော စာတိ ယောဇနာ.

၉၈၀. ကဏ္ဋကန္တိ ရုက္ခကဏ္ဋကံ၊ မစ္ဆကဏ္ဋကဉ္စ. သူစိ နာမ အယောမယဒန္တမယတမ္ဗမယကဋ္ဌမယာဒိသူစီနံ အညတရာ. အဋ္ဌိံ ဝါတိ ဂေါမဟိံသာဒီနံ အဋ္ဌိံ ဝါ. ဟီရံ ဝါတိ နာဠိကေရာဒိဟီရံ ဝါ. အာကောဋေတုန္တိ ယထာ ဧကကောဋိ ဘူမိံ ပဝိသတိ၊ တထာ တာဠေတုံ. ပဝေသေတုန္တိ ဘူမိံ ဂမယိတုံ.

၉၈၁. ပဿာဝံ မုတ္တံ. မေဒနိန္တိ ဧတ္ထ အကပ္ပိယပထဝိမာဟ. ဘိန္ဒိဿာမီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝံ စိန္တေတွာ’’တိ သေသော.

၉၈၂. ကရောန္တဿာတိ သုဒ္ဓစိတ္တေန ပဿာဝံ ကရောန္တဿာတိယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘သမ္မဇ္ဇတော’’တိ ဣဒံ ‘‘သမ္မဇ္ဇန္တေနာ’’တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ‘‘သမ္မဇ္ဇနိယာ’’တိ သေသော၊ အနန္တရံ မေဒနီပဒံ ဥပယောဂဝသေန ‘‘မေဒနိ’’န္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဝိသမ’’န္တိ သေသော၊ ‘‘သမံ ကာတု’’န္တိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ သမ္မဇ္ဇန္တေန ဥစ္စဋ္ဌာနံ မဒ္ဒိတွာ၊ အာဝါဋဋ္ဌာနံ ပဝေသေတွာ သမံ ကာတုံ သမ္မဇ္ဇနိယာ ဃံသေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝိသမံ ဘူမိံ သမံ ကရိဿာမီတိ သမ္မဇ္ဇနိယာ ဃံသိတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆).

၉၈၃. ပါဒင်္ဂုဋ္ဌေန ဝါတိ ဧတ္ထ သမုစ္စယတ္ထေန ဝါ-သဒ္ဒေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဘူမိံ ကောဋ္ဋေန္တီ’’တိ ဣဒံ သင်္ဂဏှာတိ. လိခိတုမ္ပီတိ ရာဇိံ ကာတုမ္ပိ ဘူမိံ ဘိန္ဒန္တေနာတိ ယောဇနာ. ပါဒေဟီတိ ပါဒတလေဟိ.

၉၈၅. ဘူမိန္တိ အကပ္ပိယဘူမိံ. ဒဟတိ ဒဟာပေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ယော’’တိ စ ‘‘တဿာ’’တိ စ သမ္ဗန္ဓဝသေန လဗ္ဘတိ. ပတ္တံ ဒဟန္တဿာတိ ဆဝိယာ ထိရဘာဝတ္ထံ ဓူမံ ဂါဟာပေတွာ တိဏုက္ကာဒီဟိ ပတ္တံ ဂဏှန္တဿ.

၉၈၆. တတ္တကာနေဝါတိ ဌာနပ္ပမာဏာနေဝ. ဣဓာပိ ‘‘ယော’’တိ စ ‘‘တဿာ’’တိ စ သာမတ္ထိယာ လဗ္ဘတိ.

၉၈၇. ဘူမိယန္တိ အကပ္ပိယဘူမိယံ. ပတ္တံ ပစီယတိ ဧတ္ထာတိ ပတ္တပစနံ၊ ကပါလံ၊ တသ္မိံ ကပါလေ.

၉၈၈. သော အဂ္ဂိ တာနိ ဒါရူနိ ဒဟန္တော ဂန္တွာ စေ ဧကံသေန ဘူမိံ ဒဟတိ၊ တသ္မာ ဒါရူနံ ဥပရိ အဂ္ဂိံ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၉၈၉. ဣဋ္ဌကာ အာဝပီယန္တိ ပစ္စန္တိ ဧတ္ထာတိ ဣဋ္ဌကာဝါပေါ၊ သော ဧဝ ဣဋ္ဌကာဝါပကော၊ ဣဋ္ဌကာပစနဋ္ဌာနံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ကုမ္ဘကာရာဝါပါဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

၉၉၀. ဥပါဒီယတီတိ ဥပါဒါနံ၊ ဣန္ဓနံ၊ န ဥပါဒါနံ အနုပါဒါနံ၊ ဣန္ဓနတော အညံ၊ တတော အနုပါဒါနတောတိ အတ္ထော. ခါဏုကေတိ မတခါဏုကေ စ သုက္ခရုက္ခေ စ ဘူမိဂတံ အဒတွာ ‘‘နိဗ္ဗာပေဿာမီ’’တိ အဂ္ဂိဒါနံ ဝဋ္ဋတိ. ပစ္ဆာ ဥဿာဟေ ကတေပိ န နိဗ္ဗာယတိ၊ န ဒေါသောတိ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ပန ဘူမိံ အပ္ပတ္တမေဝါ’’တိအာဒိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၇).

၉၉၁. တိဏုက္ကန္တိ တိဏေန ဗဒ္ဓဥက္ကံ. တိဏုက္ကန္တိ ဥပလက္ခဏံ. နာဠိကေရပဏ္ဏာဒီဟိ ဗဒ္ဓါပိ သင်္ဂယှန္တိ.

၉၉၂. တဿ အဂ္ဂိဿ ပတိတဋ္ဌာနေ ဣန္ဓနံ ဒတွာ ပုန တံ အဂ္ဂိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ရုတံ ကထိတန္တိ ယောဇနာ.

၉၉၃. ‘‘တဿ အပထဝိယ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ. ဝိမတိဿုဘယတ္ထာပီတိ ပထဝိအပထဝိဒွယေပိ ဝေမတိကဿ. တတ္ထ ဇာတာ ပထဝီ၊ ဣတရာ အပထဝီ.

၉၉၄. ဣမန္တိ အာဝါဋံ၊ မတ္တိကံ၊ ပံသုံ ဝါ.

ပထဝီခဏနကထာဝဏ္ဏနာ.

မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

၉၉၅. ဘဝန္တဿာတိ ဇာယန္တဿ၊ ဝဍ္ဎမာနဿ စ. ဘူတဿာတိ ဇာတဿ၊ ဝဍ္ဎိတဿ စာတိ အတ္ထော. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဘဝန္တိ အဟုဝုဉ္စာတိ ဘူတာ၊ ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ စာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၀). ဧတ္ထ စ ‘‘ဘဝန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဠှမူလေ နီလဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎမာနကေ တရုဏဂစ္ဆေ ဒဿေတိ. ‘‘အဟုဝု’’န္တိ ဣမိနာ ပန ဝဍ္ဎိတွာ ဌိတေ မဟန္တေ ရုက္ခဂစ္ဆာဒိကေ ဒဿေတိ. ‘‘ဘဝန္တီ’’တိ ဣမဿ ဝိဝရဏံ ‘‘ဇယန္တိ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ၊ ‘‘အဟုဝု’’န္တိ ဣမဿ ‘‘ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ’’တိ. ဧဝံ ဘူတ-သဒ္ဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာတီတဝိသယောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဘဝန္တဿ ဘူတဿာ’’တိ ဣမိနာ ပဒဒွယေန ‘‘ဘူတဂါမဿာ’’တိ ပဒဿ တုလျာဓိကရဏတာဒဿနေန ဂါမ-သဒ္ဒဿ ဒိဋ္ဌိဂတဝနန္တာဒိသဒ္ဒါနံ ဒိဋ္ဌိဝနာဒိသဒ္ဒတ္ထေ ဝိယ ဘူတသဒ္ဒတ္ထေ ဝုတ္တိပက္ခမာဟ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၀) ‘‘ဘူတာ ဧဝ ဝါ ဂါမော ဘူတဂါမော၊ ပတိဋ္ဌိတဟရိတတိဏရုက္ခာဒီနမေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. ဘူတာနံ ဒေဝတာနံ ဂါမော နိဝါသောတိ ဝါ ဘူတဂါမော. ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဟိ ဟရိတဘာဝမာပန္နာ တိဏရုက္ခဂစ္ဆာဒယော ဒေဝတာဟိ ပရိဂယှန္တီတိ. ဇာယန္တဿ ဝဍ္ဎန္တဿ ဝါ သမ္ပတ္တဝုဒ္ဓိမရိယာဒဿ ဝါ ရုက္ခာဒိနောတိ အတ္ထော.

ပါတဗျတာနိမိတ္တန္တိ ဧတ္ထ ပါတဗျဘာဝေါ ပါတဗျတာ၊ ‘‘ဆေဒနဘေဒနာဒီဟိ ယထာရုစိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာတိ အတ္ထော’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနတော ပါတဗျတာ-သဒ္ဒဿ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သာ နိမိတ္တံ ဟေတု ယဿ ပါစိတ္တိယဿ တံ ပါတဗျတာနိမိတ္တံ. ရုက္ခာဒီနံ ဆေဒနဖာလနာဒိဝသေန ဝိကောပနီယတာသင်္ခါတပါတဗျတာနိမိတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာဟေတု ပါစိတ္တိယံ ဥဒီရိတံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.

၉၉၆-၇. သောတိ ဘူတဂါမော. တိလဗီဇာဒိကောတိ တိလဗီဇမေတ္ထ သုခုမပဏ္ဏသေဝါလာဒိကော. အာဒိ-သဒ္ဒေန စ တာဒိသာ ဣတရာ သေဝါလဇာတိ ဂဟိတာ. ‘‘ဥပရိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကပဏ္ဏင်္ကုရော၊ ဟေဋ္ဌာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကမူလင်္ကုရော သေဝါလော တိလဗီဇံ နာမာ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တန္တိ. ဝိကောပေန္တဿ တံ သဗ္ဗန္တိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာယ ဥဒကေ ဇာယမာနကသေဝါလာဒိံ ဘူမိယာ ဥပ္ပါဋနစ္ဆေဒနဝသေန ဇလေ ဧဝ ပတိဋ္ဌိတံ သုခုမပဏ္ဏနီလိကာဒိံ ဥဒကတော ဥဒ္ဓရဏစ္ဆေဒနဝသေန တံ သဗ္ဗံ သေဝါလံ ဝိကောပေန္တဿာတိ အတ္ထော.

၉၉၈. ဟတ္ထေန ဝိယူဟိတွာတိ ဇလတော အမောစေတွာ ဟတ္ထေန ဒူရတော အပနေတွာ. ‘‘ဟောတီ’’တိအာဒိ တဿ ဟေတုသန္ဒဿနတ္ထံ. သကလံ အနဝသေသံ သဗ္ဗံ ဇလံ တဿ ယသ္မာ ဌာနံ ဟောတိ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော.

၉၉၉. စေစ္စာတိ ဇာနန္တော. တံ သေဝါလဇာတိကံ ဇလာ ဥဒ္ဓရိတုံ ဥဒကေန ဝိနာ ဘိက္ခုဿ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဌာနသင်္ကမနဉှိ တန္တိ ဟေတုဒဿနံ. တံ တထာကရဏံ ယသ္မာ ဌာနသင်္ကမနံ ဌာနတော စာဝနံ၊ တသ္မာ တံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၀၀၀. ယထာဝုတ္တဿ ဗျတိရေကံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဥဒကေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဥဒကေနာတိ သဟတ္ထေ ကရဏဝစနံ. တံ သေဝါလဇာတိကံ. ဝါရိသူတိ ဧတ္ထ ဝါသံ ဝါရယန္တီတိ ဝါရီ၊ တေသု.

၁၀၀၁. ဇလေ ဝလ္လိတိဏာဒီနီတိ ဇလမတ္ထကေ ဝလ္လိဉ္စ ဇာယမာနကရဝလ္လိတိဏာဒီနိ စ. ဥဒ္ဓရန္တဿာတိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတံ ဘူမိတော၊ ဥဒကေ ပတိဋ္ဌိတံ ဥဒကတော စ ဥဒ္ဓရန္တဿ. တတ္ထ အန္တပက္ခံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘တောယတော’’တိ. ဝိကောပေန္တဿာတိ ခဏ္ဍနာဒိဝသေန ကောပေန္တဿ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဥဒကေ၊ ဧဝ-ကာရော လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော ‘‘တတ္ထေဝါ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၂) အဋ္ဌကထာဝစနတော.

၁၀၀၂. ဧတ္ထာတိ ဥဒကေ ဧဝ. ဝိကောပေန္တဿာတိ ကပ္ပိယံ အကာရာပေတွာ ဆေဒနာဒိံ ကရောန္တဿ. တာနီတိ တထာ ပရေဟိ ဥပ္ပါဋိတတ္တာ ဘူတဂါမဘာဝတော မုတ္တာနိ ဝလ္လိတိဏာဒီနိ. ဗီဇဂါမေနာတိ မူလဗီဇဂါမာဒိဝသေန.

၁၀၀၃. ဧဝံ ဥဒကဋ္ဌေ သင်္ခေပတော ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဣတရတြာပိ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ထလဋ္ဌေ’’တိအာဒိ. ဟရိတခါဏုကောတိ ဧတ္ထ ‘‘ယော’’တိ သေသော. ‘‘တဿာ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော၊ ကကုဓကရဉ္ဇာဒီနံ ဆိန္နာဝသိဋ္ဌခါဏုကောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဘူတဂါမေန သင်္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ တံဝိကောပနေ ပါစိတ္တိယဘာဝံ ဒီပေတိ. ဧဝမုပရိပိ.

၁၀၀၄. နာဠိကေရာဒိကာနံ ခါဏူတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဥပရိဟရိတော’’တိ သာမတ္ထိယာ လဗ္ဘတိ. ‘‘ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုတမာဟ. ဧဝမုပရိပိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ တာလနာဠိကေရာဒီနံ ခါဏု ဥဒ္ဓံ အဝဍ္ဎနကော ဘူတဂါမဿ ကာရဏံ န ဟောတိ၊ တထာပိ ဘူတဂါမသင်္ခါတနိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလဗီဇတော သမ္ဘူတတ္တာ ဘူတဂါမတော ဥပ္ပန္နော နာမ ဟောတီတိ ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ.

၁၀၀၅. တထာပကာသိတောတိ ‘‘ဗီဇဂါမော’’တိ ဝုတ္တော.

၁၀၀၆. ဖလိတာ ကဒလီ ယာဝ နီလပဏ္ဏာ၊ တာဝ သာ စ ဘူတဂါမောတိ ပကာသိတာတိ ယောဇနာ. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကဒလီ ပန ဖလိတာ ယာဝ နီလပဏ္ဏာ၊ တာဝ ဘူတဂါမေနေဝ သင်္ဂဟိတာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၂). နဠန္တိ ခုဒ္ဒကဝေဠု. ဝေဠူတိ မဟာဝေဠု. တိဏာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဿာဒယော ဂဟိတာ.

၁၀၀၇. ယော အယံ ပန ဝေဠု အဂ္ဂတော ပဋ္ဌာယ ယဒါ သုဿတိ၊ တဒါ သော ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟိတော နာမ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဗီဇဂါမေနာတိ ဖဠုဗီဇဂါမေန. ယထာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကတရဗီဇဂါမေန? ဖဠုဗီဇဂါမေနာ’’တိ.

၁၀၀၈. ဣန္ဒသာလော သလ္လကီ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သောဘဉ္ဇနာဒီနံ သင်္ဂဟော. တု-သဒ္ဒေန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကိဉ္စာပိ ရာသိကတဒဏ္ဍကေဟိ ရတနပ္ပမာဏာပိ သာခါ နိက္ခမန္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၂) ဝုတ္တဝိသေသံ ဇောတေတိ. ဆိန္ဒိတွာ ဌပိတဒဏ္ဍကေသု ရတနမတ္တာသုပိ သာခါသု ဥဋ္ဌိတာသု ဘူတဂါမံ အဟုတွာ ဗီဇဂါမမေဝ ဟောတိ အဝိရုဠှမူလကတ္တာတိ အယံ ဝိနိစ္ဆယော ဝိနယညုနာ ဉာတော ကုက္ကုစ္စကာနမုပကာရာယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိညေယျော ဝိနယညုနာ’’တိ. ဣမမေဝတ္ထံ ‘‘မူလမတ္တေပိ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဝက္ခတိ.

၁၀၀၉. မဏ္ဍပါဒီနမတ္ထာယာတိ မဏ္ဍပဝတိပါကာရာဒီနမတ္ထာယ. သစေ တေ နိက္ခဏန္တီတိ ယဒိ တေ ဣန္ဒသာလာဒိဒဏ္ဍကေ ဘူမိယံ နိခဏန္တိ. နိဂ္ဂတေ မူလပဏ္ဏသ္မိန္တိ တထာ နိခါတဒဏ္ဍတော မူလေ စ ပဏ္ဏေ စ ဇာတေ. ဘူတဂါမေန သင်္ဂဟောတိ ဧတ္ထ ‘‘တေသ’’န္တိ သာမတ္ထိယာ လဗ္ဘတိ၊ ‘‘ဝိညေယျော’’တိ အဓိကာရော.

၁၀၁၀. နိဂ္ဂတေပီတိ တတိယေန ပိ-သဒ္ဒေန အတိခုဒ္ဒကတံ သူစေတိ.

၁၀၁၁. သကန္ဒာ တာလဋ္ဌီတိ သကန္ဒတာလဗီဇံ. ပတ္တဝဋ္ဋီတိ သူစိသဏ္ဌာနာ အင်္ကုရပတ္တဝဋ္ဋိ. န စ ဗီဇဂါမောတိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဘူတဂါမော’’တိ ဣဒံ ယထာဝုတ္တဿ ဗျတိရေကဝသေန ဒဿေတိ.

၁၀၁၂. နာဠိကေရတစန္တိ နာဠိကေရဖလဆလ္လိံ. ဒန္တသူစီဝါတိ ဒန္တမယသူစိ ဣဝ. သောပီတိ နာဠိကေရောပိ. ရုက္ခတစသဒ္ဒါနံ ဖလေသု ဝတ္တမာနကာလေသုပိ တံလိင်္ဂတာ န ဝိရုဇ္ဈတီတိ ‘‘သော’’တိ အာဟာတိ ဝိညာယတိ.

၁၀၁၃. မိဂသိင်္ဂသမာနာယာတိ ဟရိတဝိသာဏသဒိသာယ. ပတ္တဝဋ္ဋိယာတိ အင်္ကုရပတ္တဝဋ္ဋိယာ. သတိယာတိ ဝိဇ္ဇမာနာယ. ဘူတဂါမောတိ ဝုစ္စတီတိ အမူလကဘူတဂါမောတိ ဝုစ္စတိ. ဣဒံ နာဠိကေရဿ အာဝေဏိကံ ကတွာ ဝုတ္တံ.

စတုဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀၁၅-၆. အမ္ဗဋ္ဌီတိ အမ္ဗဗီဇံ. ဇမ္ဗုဋ္ဌီတိ ဇမ္ဗုဗီဇံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန မဓုကပနသာဒိဗီဇာနံ ဂဟဏံ. ဝန္ဒာကာတိ ရုက္ခာဒနီ. အညံ ဝါတိ ဘဏ္ဍကဒလိမနောရဟံ ဝါ. အဿာတိ ဝန္ဒာကာဒိနော. အမူလဝလ္လီတိ ဧဝံနာမိကာ ဝလ္လိ.

၁၀၁၇. သော သေဝါလောတိ ယောဇနာ.

၁၀၁၈. ဃံသိတွာတိ ယေန ကေနစိ ဃံသိတွာ. တံ သေဝါလံ. တသ္မာတိ တသ္မာ ပါကာရာ.