ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာ

ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၆၁) ဝစနတော သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ. တေသံ ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿ ဘေသဇ္ဇသမ္မတဉ္စ၊ လောကဿ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျ. တတြိမာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ. သေယျထိဒံ – သပ္ပိ နဝနီတံ တေလံ မဓု ဖာဏိတံ၊ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တတ္ထ ‘‘သာရဒိကေန အာဗာဓေနာတိ သရဒကာလေ ဥပ္ပန္နေန ပိတ္တာဗာဓေန. တသ္မိဉှိ ကာလေ ဝဿောဒကေနပိ တေမေန္တိ၊ ကဒ္ဒမမ္ပိ မဒ္ဒန္တိ၊ အန္တရန္တရာ အာဗာဓောပိ ခရော ဟောတိ၊ တေန တေသံ ပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတိ. အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျာတိ အာဟာရတ္ထံ သာဓေယျာ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၆၀) ဝုတ္တံ. ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ. ဝိ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၂.၂၆၀) ‘‘ပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတီတိ ဗဟိသရီရေ ဗျာပေတွာ ဌိတံ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတိ၊ တေန ပိတ္တံ ကုပိတံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော’’တိ ဝုတ္တံ.

ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၀) ‘‘ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿာတိ ပရတော ‘တဒုဘယေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ ဟောန္တီ’တိအာဒိနာ ဝိရောဓဒဿနတော နိဒါနာနပေက္ခံ ယထာလာဘဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာနိဒါနံ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ စေ? တဒညာပေက္ခာဓိပ္ပါယတော. သဗ္ဗဗုဒ္ဓကာလေပိ ဟိ သပ္ပိအာဒီနံ သတ္တာဟကာလိကဘာဝါပေက္ခောတိ. တထာ ဝစနေန ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. တေနေဝ ‘အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျာ’တိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဧတ္ထ စ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ န ကတော၊ ကုတောယေဝ ပန လဗ္ဘာ တဒညာပေက္ခာဓိပ္ပါယော ဘဂဝတာ မူလဘေသဇ္ဇာဒီနိ တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝန္တိ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ. ယံ ပန ‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’န္တိ (မဟာဝ. ၂၆၀) ဝစနံ၊ တံ ‘သန္နိဓိံ ကတွာ အပရာပရသ္မိံ ဒိဝသေ ကာလေ ဧဝ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုဇာနာမီ’တိ အဓိပ္ပါယတော ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အညထာ အတိသယတ္တာ ဘဂဝတော ‘ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿာ’တိအာဒိဝိတက္ကုပ္ပါဒေါ န သမ္ဘဝတိ. ပဏီတဘောဇနာနုမတိယာ ပသိဒ္ဓတ္တာ အာဗာဓာနုရူပသပ္ပါယာပေက္ခာယ ဝုတ္တာနီတိ စေ? တဉ္စ န၊ ‘ဘိယျောသောမတ္တာယာ’တိ ကိသာဒိဘာဝါပတ္တိဒဿနတော. ယထာ ဥစ္ဆုရသံ ဥပါဒါယ ဖာဏိတန္တိ ဝုတ္တံ၊ တထာ နဝနီတံ ဥပါဒါယ သပ္ပီတိ ဝတ္တဗ္ဗတော နဝနီတံ ဝိသုံ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စေ? န ဝိသေသဒဿနာဓိပ္ပါယတော. ယထာ ဖာဏိတဂ္ဂဟဏေန သိဒ္ဓေပိ ပရတော ဥစ္ဆုရသော ဝိသုံ အနုညာတော ဥစ္ဆုသာမညတော ဂုဠောဒကဋ္ဌာနေ ဌပနာဓိပ္ပါယတော၊ တထာ နဝနီတေ ဝိသေသဝိဓိဒဿနာဓိပ္ပါယတော နဝနီတံ ဝိသုံ အနုညာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိသေသဝိဓိ ပနဿ ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာဝသေန (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၆၁၉-၆၂၁) ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘ပစိတွာ သပ္ပိံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမေန အဓောတမ္ပိ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ. တတ္ထ သပ္ပိ ပက္ကာဝ ဟောတိ၊ နာပက္ကာ၊ တထာ ဖာဏိတမ္ပိ. နဝနီတံ အပက္ကမေဝါ’’တိအာဒိ.