၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၆၃. ဒသမေ ဃနဗဒ္ဓေါတိ ဃနမံသေန သမ္ဗဒ္ဓေါ၊ ကထိနသံဟတသရီရောတိ အတ္ထော.

၂၆၄. မုခဒွါရန္တိ မုခတော ဟေဋ္ဌာ ဒွါရံ မုခဒွါရံ၊ ဂလနာဠိကန္တိ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နာသိကာယ ပဝိဋ္ဌမ္ပိ မုခဒွါရံ ပဝိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ၊ မုခေ ပက္ခိတ္တမတ္တဉ္စ အပ္ပဝိဋ္ဌံ. အာဟာရန္တိ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ ကာလိကံ အဓိပ္ပေတံ၊ န ဥဒကံ. တဉှိ ဘေသဇ္ဇသင်္ဂဟိတမ္ပိ အကာလိကမေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတဿေဝ ကာလိကတ္တာ. ဥဒကေ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတိ. တေနေဝ ဘိက္ခုနာ တာပိတေန ဥဒကေန စိရပဋိဂ္ဂဟိတေန စ အကပ္ပိယကုဋိယံ ဝုတ္ထေန စ သဟ အာမိသံ ဘုဉ္ဇန္တဿာပိ သာမပါကာဒိဒေါသော န ဟောတိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ဘိက္ခု ယာဂုအတ္ထာယ။ပေ။ ဥဒကံ တာပေတိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆၅). ဘိက္ခူ ပန ဧတံ အဓိပ္ပါယံ တဒါ န ဇာနိံသု. တေနာဟ ‘‘သမ္မာ အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ’’တိအာဒိ.

၂၆၅. ရထရေဏုမ္ပီတိ ရထေ ဂစ္ဆန္တေ ဥဋ္ဌဟနရေဏုသဒိသရေဏုံ. တေန တတော သုခုမံ အာကာသေ ပရိဗ္ဘမနကံ ဒိဿမာနမ္ပိ အဗ္ဗောဟာရိကန္တိ ဒဿေတိ. အကလ္လကောတိ ဂိလာနော.

‘‘ဂဟေတုံ ဝါ။ပေ။ တဿ ဩရိမန္တေနာ’’တိ ဣမိနာ အာကာသေ ဥဇုံ ဌတွာ ပရေန ဥက္ခိတ္တံ ဂဏှန္တဿာပိ အာသန္နင်္ဂဘူတပါဒတလတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထပါသော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗော၊ န ပန သီသန္တတော ပဋ္ဌာယာတိ ဒဿေတိ. တတ္ထ ‘‘ဩရိမန္တေနာ’’တိ ဣမဿ ဟေဋ္ဌိမန္တေနာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ပဝါရဏာသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ၊ အာသနဿ ပစ္ဆိမန္တတော ပဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ အာသန္နင်္ဂဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ ပရိစ္ဆေဒဿ ဒဿိတတ္တာ ဣဓာပိ အာကာသေ ဌိတဿ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ အာသန္နင်္ဂဘူတပါဒင်္ဂုလဿ ပါရိမန္တဘူတတော ပဏှိပရိယန္တဿ ဟေဋ္ဌိမတလတော ပဋ္ဌာယ၊ ဒါယကဿ ပန ဩရိမန္တဘူတတော ပါဒင်္ဂုလဿ ဟေဋ္ဌိမတလတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထပါသော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမိနာဝ နယေန ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိတွာ ဥဿီသေ နိသိန္နဿ ဟတ္ထတော ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿပိ အာသန္နသီသင်္ဂဿ ပါရိမန္တဘူတတော ဂီဝန္တတော ပဋ္ဌာယေဝ ဟတ္ထပါသော မိနိတဗ္ဗော၊ န ပါဒတလတော ပဋ္ဌာယ. ဧဝံ နိပဇ္ဇိတွာ ဒါနေပိ ယထာနုရူပံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

ပဋိဂ္ဂဟဏသညာယာတိ ‘‘မဉ္စာဒိနာ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ ဥပ္ပါဒိတသညာယ. ဣမိနာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမီ’’တိ ဝါစာယ ဝတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ကတ္ထစိ အဋ္ဌကထာသု၊ ပဒေသေသု ဝါ. အသံဟာရိမေ ဖလကေတိ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန အသံဟာရိယေ. ပုဉ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ပုဉ္ဆိတေပိ ရဇနစုဏ္ဏသင်္ကာယ သတိ ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဝုတ္တံ၊ နာသတိ. တံ ပနာတိ ပတိတရဇံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဥပရိ ဂဟိတပိဏ္ဍပါတံ. အနာပတ္တီတိ ဒုရုပစိဏ္ဏာဒိဒေါသော နတ္ထိ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒဿာမီ’’တိအာဒိပိ ဝိနယဒုက္ကဋပရိဟာရာယ ဝုတ္တံ. တထာ အကတွာ ဂဟိတေပိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ ဧဝ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ’’တိ ဣဒမ္ပိ ပုရိမာဘောဂါနုဂုဏတာယ ဝုတ္တံ.

စရုကေနာတိ ခုဒ္ဒကဘာဇနေန. အဘိဟဋတ္တာတိ ဒိယျမာနက္ခဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒတွာ အပနယနကာလေ ပန ဆာရိကာ ဝါ ဗိန္ဒူနိ ဝါ ပတန္တိ၊ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ အဘိဟာရဿ ဝိဂတတ္တာတိ ဝဒန္တိ. တံ ယထာ န ပတတိ၊ တထာ အပနေဿာမီတိ ပရိဟရန္တေ ယုဇ္ဇတိ. ပကတိသညာယ အပနေန္တေ အဘိဟာရော န ဆိဇ္ဇတိ၊ တံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. မုခဝဋ္ဋိယာပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဘိဟရိယမာနဿ ပတ္တဿ မုခဝဋ္ဋိယာ ဥပရိဘာဂေ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဖုသိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ပါဒေန ပေလ္လေတွာတိ ‘‘ပါဒေန ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိသညာယ အက္ကမိတွာ. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. ဝစနမတ္တမေဝါတိ ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓန္တိ သဒ္ဒမတ္တမေဝ နာနံ၊ ကာယပဋိဗဒ္ဓမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော.

တေန အာဟရာပေတုန္တိ ယဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ဂတံ၊ တံ ဣဓ အာနေဟီတိ အာဏာပေတွာ တေန အာဟရာပေတုံ ဣတရဿ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. န တတော ပရန္တိ တဒဟေဝ သာမံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဒဟေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ပန ပုနဒိဝသာဒီသု အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

ခိယျန္တီတိ ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ စုဏ္ဏေဟိ ထုလ္လစ္စယအပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာပတ္တိယော န ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘နဝသမုဋ္ဌိတ’’န္တိ ဧတေနေဝ ဥစ္ဆုအာဒီသု အဘိနဝလဂ္ဂတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဧသေဝ နယောတိ သန္နိဓိဒေါသာဒိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. တေန စ ပဋိဂ္ဂဟဏင်္ဂေသု ပဉ္စသုပိ သမိဒ္ဓေသု အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ဂဟိတမေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမ ဟောတိ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗေသု ဧဝ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ အနုညာတတ္တာတိ ဒဿေတိ. တထာ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထာယ ဂဟေတွာ ဌပိတတေလာဒိံ အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ သတိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ကေသဉ္စီတိအာဒီသု အနုပသမ္ပန္နာနံ အတ္ထာယ ကတ္ထစိ ဌပိယမာနမ္ပိ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ ဧဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတိ၊ အထ ခေါ ဘာဇနေ ပတိတမေဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ. ဘာဇနဉ္စ ဘိက္ခုနာ ပုနဒိဝသတ္ထာယ အပေက္ခိတမေဝါတိ တဂ္ဂတမ္ပိ အာမိသံ ဒုဒ္ဓေါတပတ္တဂတံ ဝိယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတီတိ အာသင်္ကာယ ‘‘သာမဏေရဿ ဟတ္ထေ ပက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဤဒိသေသု ဟိ ယုတ္တိ န ဂဝေသိတဗ္ဗာ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ‘‘ပတ္တဂတာ ယာဂူ’’တိ ဣမိနာ ပတ္တမုခဝဋ္ဋိယာ ဖုဋ္ဌေပိ ကူဋေ ယာဂု ပဋိဂ္ဂဟိတာ၊ ဥဂ္ဂဟိတာ ဝါ န ဟောတိ ဘိက္ခုနော အနိစ္ဆာယ ဖုဋ္ဌတ္တာတိ ဒဿေတိ. အာရောပေတီတိ ဟတ္ထံ ဖုသာပေတိ. ပဋိဂ္ဂဟဏူပဂံ ဘာရံ နာမ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥက္ခေပါရဟံ. န ပိဒဟိတဗ္ဗန္တိ ဟတ္ထတော မုတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဟတ္ထဂတံ ပန ဣတရေန ဟတ္ထေန ပိဒဟတော၊ ဟတ္ထတော မုတ္တမ္ပိ ဝါ အဖုသိတွာ ဥပရိပိဓာနံ ပါတေန္တဿ န ဒေါသော.

ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ဆာယတ္ထာယ ဥပရိ ဓာရယမာနာ မဟာသာခါ ယေန ကေနစိ ဆိဇ္ဇေယျ၊ တတ္ထ လဂ္ဂရဇံ မုခေ ပါတေယျ စာတိ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ကုဏ္ဍကေတိ မဟာဃဋေ. တသ္မိမ္ပီတိ စာဋိဃဋေပိ. ဂါဟာပေတွာတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလိကံ ဂါဟာပေတွာ.

ဒုတိယတ္ထေရဿာတိ ‘‘ထေရဿ ပတ္တံ မယှံ ဒေထာ’’တိ တေန အတ္တနော ပရိစ္စဇာပေတွာ ဒုတိယတ္ထေရဿ ဒေတိ. ဧတ္ထ ပနာတိ ပတ္တပရိဝတ္တနေ. ကာရဏန္တိ ဧတ္ထ ယထာ ‘‘သာမဏေရာ ဣတော အမှာကမ္ပိ ဒေန္တီ’’တိ ဝိတက္ကော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န တထာတိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ၊ တဉ္စ ယုတ္တံ. ယဿ ပန တာဒိသော ဝိတက္ကော နတ္ထိ၊ တေန အပရိဝတ္တေတွာပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

နိစ္စာလေတုန္တိ စာလေတွာ ပါသာဏသက္ခရာဒိအပနယံ ကာတုံ. ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတဗ္ဗန္တိ အနဂ္ဂိကံ ဥဒ္ဓနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဓနေ ပစ္စမာနဿ အာလုဠနေ ဥပရိ အပက္ကတဏ္ဍုလာ ဟေဋ္ဌာ ပဝိသိတွာ ပစ္စတီတိ အာဟ ‘‘သာမံပါကဉ္စေဝ ဟောတီ’’တိ.

အာဓာရကေ ပတ္တော ဌပိတောတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတာမိသော ပတ္တော ပုန ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဌပိတော. ဧကဂ္ဂဟဏေနေဝါတိ သာမဏေရာနံ ဂဟိတဿ ပုန အစ္ဆဍ္ဍနဝသေန ဂဟဏေန. ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဓူမဝဋ္ဋိယာ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ဘတ္တုဂ္ဂါရောတိအာဒိ အဗ္ဗောဟာရိကပ္ပသင်္ဂေန ဝိကာလဘောဇနဝိနိစ္ဆယဒဿနံ. သမုဒ္ဒေါဒကေနာတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတေန. ဟိမကရကာ နာမ ကဒါစိ ဝဿောဒကေန သဟ ပတနကာ ပါသာဏလေခါ ဝိယ ဃနီဘူတဥဒကဝိသေသာ၊ တေသု ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဥဒကဂတိကာ ဧဝါ’’တိ. ပုရေဘတ္တမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတာပတ္တီဟိ အဗ္ဗောဟာရိကမ္ပိ ဝိကာလဘောဇနာပတ္တီဟိ သဗ္ဗောဟာရိကန္တိ ဒဿေတိ.

လဂ္ဂတီတိ မုခေ စ ဟတ္ထေ စ မတ္တိကာဝဏ္ဏံ ဒဿေတိ. ဗဟလန္တိ ဟတ္ထမုခေသု အလဂ္ဂနကမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝါသမတ္တန္တိ ရေဏုခီရာဘာဝံ ဒဿေတိ. အာကိရတိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ပုပ္ဖရသဿ ပညာယနတော ဝုတ္တံ.

မဟာဘူတေသူတိ ပါဏသရီရသန္နိဿိတေသု ပထဝီအာဒိမဟာဘူတေသု. သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္တနော၊ ပရေသဉ္စ သရီရနိဿိတံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. အကပ္ပိယမံသာနုလောမတာယ ထုလ္လစ္စယာဒိံ န ဇနေတီတိ အဓိပ္ပါယော. ပတတီတိ အတ္တနော သရီရတော ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပတတိ. ‘‘ရုက္ခတော ဆိန္ဒိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မတ္တိကတ္ထာယ ပထဝိံ ခဏိတုံ၊ အညမ္ပိ ယံကိဉ္စိ မူလပဏ္ဏာဒိဝိသဘေသဇ္ဇံ ဆိန္ဒိတွာ ဆာရိကံ အကတွာပိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတာ၊ အနနုညာတတာ၊ ဓူမာဒိအဗ္ဗောဟာရိကတာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော ဘောဇနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.