၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

၁. အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၀၆. စတုတ္ထဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဣမေသံယေဝါတိ ဣမေသံ ပါသဏ္ဍာနံယေဝ. ဧတ္တကာနန္တိ ဣမသ္မိံ ပါသဏ္ဍေ ဧတ္တကာနံ.

၂၀၈. ‘‘ဂစ္ဆန္တော ဝါ အာဂစ္ဆန္တော ဝါ’’တိ ဣဒံ အဒ္ဓယောဇနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ. အညေ ဥဒ္ဒိဿ ပညတ္တဉ္စ ဘိက္ခူသု အပ္ပသန္နေဟိ တိတ္ထိယေဟိ သာမညတောပိ ပညတ္တမ္ပိ ဘိက္ခူနံ န ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. အာဝသထပိဏ္ဍတာ၊ အဂိလာနတာ၊ အနုဝသိတွာ ဘောဇနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၀၉. ဒုတိယေ အဘိမာရေတိ အဘိဘဝိတွာ ဘဂဝန္တံ မာရဏတ္ထာယ ပယောဇိတေ ဓနုဓရေ. နနု ‘‘ရာဇာနမ္ပိ မာရာပေသီ’’တိ ဝစနတော ဣဒံ သိက္ခာပဒံ အဇာတသတ္တုနော ကာလေ ပညတ္တန္တိ သိဒ္ဓံ၊ ဧဝဉ္စ သတိ ပါဠိယံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော မာဂဓဿ။ပေ။ ဉာတိသာလောဟိတော အာဇီဝကေသု ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ။ပေ။ ဗိမ္ဗိသာရံ ဧတဒဝေါစာ’’တိအာဒိ ဝိရုဇ္ဈတီတိ? န ဝိရုဇ္ဈတိ. သော ကိရ အာဇီဝကော ဗိမ္ဗိသာရကာလတော ပဘုတိ အန္တရန္တရာ ဘိက္ခူ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒေန္တော အဇာတသတ္တုကာလေပိ သိက္ခာပဒေ ပညတ္တေပိ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ၊ ဘိက္ခူ စ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နိဝါရေသုံ. တသ္မာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ တံ ဝတ္ထု ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၂၁၅. အညမညံ ဝိသဒိသံ ရဇ္ဇံ ဝိရဇ္ဇံ၊ ဝိရဇ္ဇတော အာဂတာ ဝေရဇ္ဇကာ. တေ စ ယသ္မာ ဇာတိဂေါတ္တာဒိတော နာနာဝိဓာ၊ တသ္မာ နာနာဝေရဇ္ဇကေတိပိ အတ္ထော.

၂၁၇-၈. ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ဝတ္ထုဝသေနေဝ ဝိညတ္တိတော ဂဏဘောဇနတ္ထတာ သိဒ္ဓါတိ တံ အဝတွာ ပဒဘာဇနေ အသိဒ္ဓမေဝ နိမန္တနတော ဂဏဘောဇနံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟီ’’တိအာဒိ. ‘‘ယေန ကေနစိ ဝေဝစနေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဘောဇနံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိသာမညနာမေနာပိ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ. ယံ ပန ပါဠိယံ အဒ္ဓါနဂမနာဒိဝတ္ထူသု ‘‘ဣဓေဝ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝုတ္တဝစနဿ ကုက္ကုစ္စာယနံ၊ တမ္ပိ ဩဒနာဒိနာမံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧကတော ဂဏှန္တီတိ အညမညဿ ဒွါဒသဟတ္ထံ အမုဉ္စိတွာ ဧကတော ဌတွာ ဂဏှန္တိ.

‘‘အမှာကံ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပါဠိ (ဝဏ္ဏနာ) ယံ ‘‘တွံ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိအာဒိနော ဝုတ္တတ္တာ စ ဘောဇနနာမေန ဝိညတ္တမေဝ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ၊ တဉ္စ အညေန ဝိညတ္တမ္ပိ ဧကတော ဂဏှန္တာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝိသုံ ဂဟိတံ ပန ဝိညတ္တံ ဘုဉ္ဇတော ပဏီတဘောဇနာဒိသိက္ခာပဒေဟိ အာပတ္တိ ဧဝ.

အာဂန္တုကပဋ္ဋန္တိ အစ္ဆိန္ဒိတွာ အနွာဓိံ အာရောပေတွာ ကရဏစီဝရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဌပေတီတိ ဧကံ အန္တံ စီဝရေ ဗန္ဓနဝသေန ဌပေတိ. ပစ္စာဂတံ သိဗ္ဗတီတိ တဿေဝ ဒုတိယအန္တံ ပရိဝတ္တိတွာ အာဟတံ သိဗ္ဗတိ. အာဂန္တုကပဋ္ဋံ ဗန္ဓတီတိ စီဝရေန လဂ္ဂံ ကရောန္တော ပုနပ္ပုနံ တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တေန ဗန္ဓတိ. ဃဋ္ဋေတီတိ ပမာဏေန ဂဟေတွာ ဒဏ္ဍာဒီဟိ ဃဋ္ဋေတိ. သုတ္တံ ကရောတီတိ ဂုဏာဒိဘာဝေန ဝဋ္ဋေတိ. ဝလေတီတိ အနေကဂုဏသုတ္တံ ဟတ္ထေန ဝါ စက္ကဒဏ္ဍေန ဝါ ဝဋ္ဋေတိ ဧကတ္တံ ကရောတိ. ပရိဝတ္တနံ ကရောတီတိ ပရိဝတ္တနဒဏ္ဍယန္တကံ ကရောတိ၊ ယသ္မိံ သုတ္တဂုဠံ ပဝေသေတွာ ဝေဠုနာဠိကာဒီသု ဌပေတွာ ပရိဗ္ဘမာပေတွာ သုတ္တကောဋိတော ပဋ္ဌာယ အာကဍ္ဎန္တိ.

၂၂၀. အနိမန္တိတစတုတ္ထန္တိ အနိမန္တိတော စတုတ္ထော ယဿ ဘိက္ခုစတုက္ကဿ၊ တံ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. တေနာဟ ‘‘ပဉ္စန္နံ စတုက္ကာန’’န္တိ. သမ္ပဝေသေတွာတိ တေဟိ ယောဇေတွာ. ဂဏော ဘိဇ္ဇတီတိ နိမန္တိတသံဃော န ဟောတီတိ အတ္ထော.

အဓိဝါသေတွာ ဂတေသူတိ ဧတ္ထ အကပ္ပိယနိမန္တနာဓိဝါသနက္ခဏေ ပုဗ္ဗပယောဂေ ဒုက္ကဋမ္ပိ နတ္ထိ၊ ဝိညတ္တိတော ပသဝနေ ပန ဝိညတ္တိက္ခဏေ ဣတရသိက္ခာပဒေဟိ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. နိမန္တနံ သာဒိယထာတိ နိမန္တနဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဏှထ. တာနိ စာတိ ကုမ္မာသာဒီနိ စ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧကေန ပစ္ဆာ ဂဟိတတ္တာ ဧကတော န ဂဟိတာနိ.

‘‘ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန ပဏ္ဍိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ပေ။ မောစေတဗ္ဗာ’’တိ ဧတေန ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန အကပ္ပိယနိမန္တနေ သာဒိတေ သဗ္ဗေသမ္ပိ သာဒိတံ ဟောတိ. ဧကတော ဂဏှန္တာနံ ဂဏဘောဇနာပတ္တိ စ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဒူတဿ ဒွါရေ အာဂန္တွာ ပုန ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝစနဘယေန ‘‘ဂါမဒွါရေ အဋ္ဌတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂဏဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၂၁. တတိယေ ပါဠိယံ ဘတ္တပဋိပါဋိ အဋ္ဌိတာတိ ကုလပဋိပါဋိယာ ဒါတဗ္ဗာ ဘတ္တပဋိပါဋိ အဋ္ဌိတာ န ဌိတာ၊ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နာ နိရန္တရပ္ပဝတ္တာတိ အတ္ထော. ဗဒရဖလာနိ ပက္ခိပိတွာ ပက္ကယာဂုအာဒိကံ ‘‘ဗဒရသာဠဝ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

ပါဠိယံ ပရမ္ပရဘောဇနေတိ ယေန ပဌမံ နိမန္တိတော၊ တဿ ဘောဇနတော ပရဿ ဘောဇနဿ ဘုဉ္ဇနေ. ဝိကပ္ပနာဝ ဣဓ အနုပညတ္တိဝသေန မာတိကာယံ အနာရောပိတာပိ ပရိဝါရေ ‘‘စတဿော အနုပညတ္တိယော’’တိ (ပရိ. ၈၆) အနုပညတ္တိယံ ဂဏိတာ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အဋ္ဌကထာယံ မဟာပစ္စရိဝါဒဿ ပစ္ဆာ ကထနေန ပရမ္မုခါဝိကပ္ပနာ ပတိဋ္ဌပိတာ၊ တထာပိ သမ္မုခါဝိကပ္ပနာပိ ဂဟေတဗ္ဗာဝ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘ယော ဘိက္ခု ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု အညတရဿ ‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ တုယှံ ဒမ္မီ’တိ ဝါ ‘ဝိကပ္ပေမီ’တိ ဝါ ဧဝံ သမ္မုခါ’’တိအာဒိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ.

၂၂၉. ခီရံ ဝါ ရသံ ဝါတိ ပဉ္စဘောဇနာမိသံ ဘတ္တတော ဥပရိ ဌိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဉှိ အဘောဇနတ္တာ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ပိဝတောပိ အနာပတ္တိ. တေနာဟ ‘‘ဘုဉ္ဇန္တေနာ’’တိအာဒိ.

ဝိကပ္ပနာယ အကရဏတော အကိရိယာဝသေန ဣဒံ ဝါစာယပိ သမုဋ္ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ဝစီကမ္မ’’န္တိ. ပရမ္ပရဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၃၁. စတုတ္ထေ ပါဠိယံ ပဋိယာလောကန္တိ ပစ္ဆိမဒိသံ၊ ပစ္ဆာဒိသန္တိ အတ္ထော. အပါထေယျာဒိအတ္ထာယ ပဋိယာဒိတန္တိသညာယ ဂဏှန္တဿာပိ အာပတ္တိ ဧဝ အစိတ္တကတ္တာ သိက္ခာပဒဿ. အတ္တနော အတ္ထာယ ‘‘ဣမဿ ဟတ္ထေ ဒေဟီ’’တိ ဝစနေနာပိ အာပဇ္ဇနတော ‘‘ဝစီကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တလက္ခဏပူဝမန္ထတာ၊ အသေသကတာ၊ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနတာ၊ အညာတကာဒိတာ၊ အတိရေကပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၃၇. ပဉ္စမေ ‘‘တိ-ကာရံ အဝတွာ’’တိ ဣမိနာ ကာတဗ္ဗသဒ္ဒသာမတ္ထိယာ လဒ္ဓံ ဣတိ-ပဒံ ကတကာလေ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဣဓ ပန အဇာနန္တေဟိ ဣတိ-သဒ္ဒေ ပယုတ္တေပိ အတိရိတ္တံ ကတမေဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၂၃၈-၉. ‘‘ပဝါရိတော’’တိ ဣဒဉ္စ ကတ္တုအတ္ထေ နိပ္ဖန္နန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ကတပဝါရဏော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဘုတ္တာဝီ-ပဒဿ နိရတ္ထကဘာဝမေဝ သာဓေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တာဟီတိ ပုထုကာဟိ. သတ္တုမောဒကောတိ သတ္တုံ တေမေတွာ ကတော အပက္ကော. သတ္တုံ ပန ပိသိတွာ ပိဋ္ဌံ ကတွာ တေမေတွာ ပူဝံ ကတွာ ပစန္တိ၊ တံ န ပဝါရေတိ. ‘‘ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတမေဝ ပဋိက္ခိပတိ နာမာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယံ ယံ အလဇ္ဇိသန္တကံ ဝါ အတ္တနော အပါပုဏကသံဃိကာဒိံ ဝါ ပဋိက္ခေပတော ပဝါရဏာ န ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အာသန္နတရံ အင်္ဂန္တိ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌတွာ ဩနမိတွာ ဒေန္တဿ သီသံ အာသန္နတရံ ဟောတိ၊ တဿ ဩရိမန္တေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ.

အပနာမေတွာတိ အဘိမုခံ ဟရိတွာ. ‘‘ဣမံ ဘတ္တံ ဂဏှာ’’တိ ဝဒတီတိ ကိဉ္စိ အနာမေတွာ ဝဒတိ. ကေဝလံ ဝါစာဘိဟာရဿ အနဓိပ္ပေတတ္တာ ဂဏှထာတိ ဂဟေတုံ အာရဒ္ဓံ ကဋစ္ဆုနာ အနုက္ခိတ္တမ္ပိ ပုဗ္ဗေပိ ဧဝံ အဘိဟဋတ္တာ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ‘‘အဘိဟဋာဝ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဓဋမတ္တေတိ ဘာဇနတော ဝိယောဇိတမတ္တေ. ဒွိန္နံ သမဘာရေပီတိ ပရိဝေသကဿ စ အညဿ စ ဘတ္တပစ္ဆိဘာဇနဝဟနေ သမကေပီတိ အတ္ထော.

ရသံ ဂဏှထာတိ ဧတ္ထ ကေဝလံ မံသရသဿ အပဝါရဏာဇနကဿ နာမေန ဝုတ္တတ္တာ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ န ဟောတိ. မစ္ဆရသန္တိအာဒီသု မစ္ဆော စ ရသဉ္စာတိ အတ္ထဿ သမ္ဘဝတော ဝတ္ထုနောပိ တာဒိသတ္တာ ပဝါရဏာ ဟောတိ၊ ‘‘ဣဒံ ဂဏှထာ’’တိပိ အဝတွာ တုဏှီဘာဝေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတောပိ ဟောတိ ဧဝ. ကရမ္ဗကောတိ မိဿကာဓိဝစနမေတံ. ယဉှိ ဗဟူဟိ မိဿေတွာ ကရောန္တိ၊ သော ‘‘ကရမ္ဗကော’’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဥဒ္ဒိဿ ကတ’’န္တိ မညမာနောတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုနော ကပ္ပိယတ္တာ ‘‘ပဝါရိတောဝ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တဉ္စေ ဥဒ္ဒိဿ ကတမေဝ ဟောတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ နတ္ထိ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယောတိ ‘‘ယေနာပုစ္ဆိတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ကာရဏံ ပနေတ္ထ ဒုဒ္ဒသန္တိ ဘတ္တဿ ဗဟုတရဘာဝေန ပဝါရဏာသမ္ဘဝကာရဏံ ဒုဒ္ဒသံ၊ အညထာ ကရမ္ဗကေပိ မစ္ဆာဒိဗဟုဘာဝေ ပဝါရဏာ ဘဝေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. ယထာ စေတ္ထ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသံ၊ ဧဝံ ပရတော ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယဉ္စ ‘‘ဣဒံ ပန ဘတ္တမိဿကမေဝါ’’တိအာဒိ ကာရဏံ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ ‘‘အပ္ပတရံ န ပဝါရေတီ’’တိ ဝစနေန န သမေတိ. ဝိသုံ ကတွာ ဒေတီတိ ‘‘ရသံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိနာ ဝါစာယ ဝိသုံ ကတွာ ဒေတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. န ပန ကာယေန ရသာဒိံ ဝိယောဇေတွာတိ. တထာ အဝိယောဇိတေပိ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာယ အသမ္ဘဝတော အပ္ပဝါရဏာပဟောဏကဿ နာမေန ဝုတ္တတ္တာ ဘတ္တမိဿကယာဂုံ အာဟရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနာဒီသု ဝိယ၊ အညထာ ဝါ ဧတ္ထ ယထာ ပုဗ္ဗာပရံ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ တထာ အဓိပ္ပါယော ဂဟေတဗ္ဗော.

နာဝါ ဝါ သေတု ဝါတိအာဒိမှိ နာဝါဒိအဘိရုဟနာဒိက္ခဏေ ကိဉ္စိ ဌတွာပိ အဘိရုဟနာဒိကာတဗ္ဗတ္တေပိ ဂမနတပ္ပရတာယ ဌာနံ နာမ န ဟောတိ၊ ဇနသမ္မဒ္ဒေန ပန အနောကာသာဒိဘာဝေန ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အစာလေတွာတိ ဝုတ္တဋ္ဌာနတော အညသ္မိမ္ပိ ပဒေသေ ဝါ ဥဒ္ဓံ ဝါ အပေသေတွာ တသ္မိံ ဧဝ ပန ဌာနေ ပရိဝတ္တေတုံ လဘတိ. တေနာဟ ‘‘ယေန ပဿေနာ’’တိအာဒိ.

အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါတိ ကုလဒူသနာဒိနာ ဥပ္ပန္နံ၊ တံ ‘‘အကပ္ပိယ’’န္တိ ဣမိနာ တေန မိဿံ ဩဒနာဒိ အတိရိတ္တံ ဟောတိ ဧဝါတိ ဒဿေတိ. တသ္မာ ယံ တတ္ထ အကပ္ပကတံ ကန္ဒဖလာဒိ၊ တံ အပနေတွာ သေသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗမေဝ.

သော ပုန ကာတုံ န လဘတီတိ တသ္မိညေဝ ဘာဇနေ ကရိယမာနံ ပဌမကတေန သဒ္ဓိံ ကတံ ဟောတီတိ ပုန သော ဧဝ ကာတုံ န လဘတိ၊ အညော လဘတိ. အညေန ဟိ ကတတော အညော ပုန ကာတုံ လဘတိ. အညသ္မိံ ပန ဘာဇနေ တေန ဝါ အညေန ဝါ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနာဟ ‘‘ယေန အကတံ၊ တေန ကာတဗ္ဗံ၊ ယဉ္စ အကတံ၊ တံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ ကတန္တိ အညသ္မိံ ဘာဇနေ ကတံ. သစေ ပန အာမိသသံသဋ္ဌာနီတိ ဧတ္ထ မုခါဒီသု လဂ္ဂမ္ပိ အာမိသံ သောဓေတွာဝ အတိရိတ္တံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၂၄၁. ဝါစာယ အာဏာပေတွာ အတိရိတ္တံ အကာရာပနတော အကိရိယသမုဋ္ဌာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဝါရိတဘာဝေါ၊ အာမိသဿ အနတိရိတ္တတာ၊ ကာလေ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၄၃. ဆဋ္ဌေ ‘‘ဘုတ္တသ္မိ’’န္တိ မာတိကာယံ ဝုတ္တတ္တာ ဘောဇနပရိယောသာနေ ပါစိတ္တိယံ. ပဝါရိတတာ၊ တထာသညိတာ၊ အာသာဒနာပေက္ခတာ၊ အနတိရိတ္တေန အဘိဟဋပဝါရဏာ၊ ဘောဇနပအယောသာနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၄၇. သတ္တမေ နဋာနံ နာဋကာတိ နဋနာဋကာ၊ သီတာဟရဏာဒီနိ.

၂၄၈-၉. ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထန္တိ ပူဝါဒိခါဒနီယေ ဝိဇ္ဇမာနခါဒနီယကိစ္စံ ခါဒနီယေဟိ ကာတဗ္ဗံ ဇိဃစ္ဆာဟရဏသင်္ခါတံ အတ္ထံ ပယောဇနံ နေဝ ဖရန္တိ န နိပ္ဖါဒေန္တိ. ဧကသ္မိံ ဒေသေ အာဟာရကိစ္စံ သာဓေန္တံ ဝါ အညသ္မိံ ဒေသေ ဥဋ္ဌိတဘူမိရသာဒိဘေဒေန အာဟာရကိစ္စံ အသာဓေန္တမ္ပိ ဝါ သမ္ဘဝေယျာတိ အာဟ ‘‘တေသု တေသု ဇနပဒေသူ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပန ‘‘ဧကသ္မိံ ဇနပဒေ အာဟာရကိစ္စံ သာဓေန္တံ သေသဇနပဒေသုပိ ဝိကာလေ န ကပ္ပတိ ဧဝါတိ ဒဿနတ္ထံ ဣဒံ ဝုတ္တ’’န္တိပိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ ၃.၂၄၈-၂၄၉) ဝဒန္တိ. ပကတိအာဟာရဝသေနာတိ အညေဟိ ယာဝကာလိကေဟိ အယောဇိတံ အတ္တနော ပကတိယာဝ အာဟာရကိစ္စကရဏဝသေန. သမ္မောဟောယေဝ ဟောတီတိ အနေကတ္ထာနံ နာမာနံ၊ အပ္ပသိဒ္ဓါနဉ္စ သမ္ဘဝတော သမ္မောဟော ဧဝ သိယာ. တေနေဝေတ္ထ မယမ္ပိ မူလကမူလာဒီနံ ပရိယာယန္တရဒဿနေန အဒဿနံ ကရိမှ ဥပဒေသတောဝ ဂဟေတဗ္ဗတော.

ယန္တိ ဝဋ္ဋကန္ဒံ. မုဠာလန္တိ ထူလတရုဏမူလမေဝ၊ ရုက္ခဝလ္လိအာဒီနံ မတ္ထကောတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဝုတ္တံ. အစ္ဆိဝါဒီနံ အပရိပက္ကာနေဝ ဖလာနိ ယာဝဇီဝိကာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပရိပက္ကာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဟရီတကာဒီနံ အဋ္ဌီနီတိ ဧတ္ထ မိဉ္ဇံ ယာဝကာလိကန္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ အဝုတ္တတ္တာ.

ဟိင်္ဂုရုက္ခတော ပဂ္ဃရိတနိယျာသော ဟိင်္ဂု နာမ. ဟိင်္ဂုဇတုအာဒယော စ ဟိင်္ဂုဝိကတိယောဝ. တတ္ထ ဟိင်္ဂုဇတု နာမ ဟိင်္ဂုရုက္ခဿ ဒဏ္ဍပတ္တာနိ ပစိတွာ ကတနိယျာသော. ဟိင်္ဂုသိပါဋိကာ နာမ ဟိင်္ဂုပတ္တာနိ ပစိတွာ ကတနိယျာသော. အညေန မိဿေတွာ ကတောတိပိ ဝဒန္တိ. တကန္တိ အဂ္ဂကောဋိယာ နိက္ခန္တသိလေသော. တကပတ္တိန္တိ ပတ္တတော နိက္ခန္တသိလေသော. တကပဏ္ဏိန္တိ ပလာသေ ဘဇ္ဇိတွာ ကတသိလေသော. ဒဏ္ဍတော နိက္ခန္တသိလေသောတိပိ ဝဒန္တိ. ဝိကာလတာ၊ ယာဝကာလိကတာ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၅၂-၃. အဋ္ဌမေ တာဒိသန္တိ အသူပဗျဉ္ဇနံ. ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါ။ပေ။ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပါဠိယံ ခါဒနီယဘောဇနီယပဒေဟိ ယာဝကာလိကမေဝ သင်္ဂဟိတံ၊ န ယာမကာလိကံ. တထာပိ ‘‘အနာပတ္တိ ယာမကာလိကံ ယာမေ နိဒဟိတွာ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဣဓ စေဝ –

‘‘ယာမကာလိကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာဟကာလိကံ။ပေ။ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာမေ ကပ္ပတိ၊ ယာမာတိက္ကန္တေ န ကပ္ပတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၅) –

အညတ္ထ စ ဝုတ္တတ္တာ၊ ‘‘ယာမကာလိက’’န္တိ ဝစနသာမတ္ထိယတော စ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယညူဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ယာမကာလိကံ သန္နိဓိကာရကကတံ ပါစိတ္တိယဝတ္ထုမေဝ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယန္တိ ပတ္တံ၊ ဃံသနကိရိယာပေက္ခာယ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. အင်္ဂုလိလေခါ ပညာယတီတိ သိနေဟာဘာဝေပိ ပတ္တဿ သုစ္ဆဝိတာယ ပညာယတိ. ယန္တိ ယာဝကာလိကံ၊ ယာမကာလိကဉ္စ. အပရိစ္စတ္တမေဝါတိ နိရပေက္ခတာယ အနုပသမ္ပန္နဿ အဒိန္နံ၊ အပရိစ္စတ္တဉ္စ ယာဝကာလိကာဒိဝတ္ထုမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ၊ န ပန တဂ္ဂတပဋိဂ္ဂဟဏံ. န ဟိ ဝတ္ထုံ အပရိစ္စဇိတွာ တတ္ထဂတပဋိဂ္ဂဟဏံ ပရိစ္စဇိတုံ သက္ကာ၊ န စ တာဒိသံ ဝစနမတ္ထိ. ယဒိ ဘဝေယျ၊ ‘‘သစေ ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတိ။ပေ။ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျ. န ဟိ ဓောဝနေန အာမိသံ အပနေတုံ ဝါယမန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အပေက္ခာ ဝတ္တတိ. ယေန ပုနဒိဝသေ ဘုဉ္ဇတော ပါစိတ္တိယံ ဇနေယျ၊ ပတ္တေ ပန ဝတ္တမာနာ အပေက္ခာ တဂ္ဂတိကေ အာမိသေပိ ဝတ္တတိ ဧဝနာမာတိ အာမိသေ အနပေက္ခတာ ဧတ္ထ န လဗ္ဘတိ၊ တတော အာမိသေ အဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏံ ပုနဒိဝသေ ပါစိတ္တိယံ ဇနေတီတိ ဣဒံ ဝုတ္တံ. အထ မတံ ‘‘ယဒဂ္ဂေနေတ္ထ အာမိသာနပေက္ခတာ န လဗ္ဘတိ. တဒဂ္ဂေန ပဋိဂ္ဂဟဏာနပေက္ခာပိ န လဗ္ဘတီ’’တိ. တထာ သတိ ယတ္ထ အာမိသာပေက္ခာ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ပဋိဂ္ဂဟဏာပေက္ခာပိ န ဝိဂစ္ဆတီတိ အာပန္နံ၊ ဧဝဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အနပေက္ခဝိဿဇ္ဇနံ ဝိသုံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. အဋ္ဌကထာယဉ္စေတမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟဏဝိဇဟနကာရဏတ္တေန အဘိမတံ သိယာ၊ ဣဒံ သုဋ္ဌုတရံ ကတွာ ဝိသုံ ဝတ္တဗ္ဗံ စီဝရာပေက္ခာယ ဝတ္တမာနာယပိ ပစ္စုဒ္ဓါရေန အဓိဋ္ဌာနဝိဇဟနံ ဝိယ. ဧတသ္မိဉ္စ ဥပါယေ သတိ ဂဏ္ဌိကာဟတပတ္တေသု အဝဋ္ဋနတာ နာမ န သိယာတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. တသ္မာ ယံ ဝုတ္တံ သာရတ္ထဒီပနိယံ ‘‘ယံ ပရဿ ပရိစ္စဇိတွာ အဒိန္နမ္ပိ သစေ ပဋိဂ္ဂဟဏေ နိရပေက္ခနိဿဇ္ဇနေန ဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ၊ တမ္ပိ ဒုတိယဒိဝသေ ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ ၃.၂၅၂-၂၅၃)၊ တံ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ.

ပကတိအာမိသေတိ ဩဒနာဒိကပ္ပိယယာဝကာလိကေ. ဒွေတိ ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာမကာလိကံ ပုရေဘတ္တံ သာမိသေန မုခေန ဘုဉ္ဇတော သန္နိဓိပစ္စယာ ဧကံ၊ ယာမကာလိကသံသဋ္ဌတာယ ယာဝကာလိကတ္တဘဇနေန အနတိရိတ္တပစ္စယာ ဧကန္တိ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ. ဝိကပ္ပဒွယေတိ သာမိသနိရာမိသပက္ခဒွယေ. ထုလ္လစ္စယဉ္စ ဒုက္ကဋဉ္စာတိ မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယံ၊ သေသေသု ဒုက္ကဋံ. ယာဝကာလိကယာမကာလိကတာ၊ သန္နိဓိဘာဝေါ၊ တဿ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၅၉. နဝမေ ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ ဘောဇနာနိ ပဏီတဘောဇနာနီတိ ပါဠိယံ ပန ဘောဇနာနိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္တာ ပါကဋာနီတိ အဒဿိတာနိ၊ တာဒိသေဟိ ပဏီတေဟိ မိဿတ္တာ ပဏီတဘောဇနာနိ နာမ ဟောန္တိ. တေသံ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ‘‘သေယျထိဒံ သပ္ပိ နဝနီတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သပ္ပိဘတ္တန္တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ သပ္ပိနာ သံသဋ္ဌံ ဘတ္တံ၊ သပ္ပိ စ ဘတ္တဉ္စာတိပိ အတ္ထော ဝိညာယတိ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သာလိဘတ္တံ ဝိယ သပ္ပိဘတ္တံ နာမ နတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ အညံ ဝတ္ထုံ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ဧဝ ဟိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ပမာဏံ.

မူလန္တိ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အနာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ဝိသင်္ကေတေန ပါစိတ္တိယာဘာဝေပိ သူပေါဒနဒုက္ကဋာ န မုစ္စတီတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ကပ္ပိယသပ္ပိနာ၊ အကပ္ပိယသပ္ပိနာ’’တိ စ ဣဒံ ကပ္ပိယာကပ္ပိယမံသသတ္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ.

၂၆၁. မဟာနာမသိက္ခာပဒံ နာမ ဥပရိ စာတုမာသပစ္စယပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ (ပါစိ. ၃၀၃ အာဒယော). အဂိလာနော ဟိ အပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနေ ဝိညာပေန္တောပိ ကာလပရိစ္ဆေဒံ၊ ဘေသဇ္ဇပရိစ္ဆေဒံ ဝါ ကတွာ သံဃဝသေန ပဝါရိတဋ္ဌာနတော တဒုတ္တရိ ဝိညာပေန္တေန၊ ပရိစ္ဆေဒဗ္ဘန္တရေပိ န ဘေသဇ္ဇကရဏီယေန ရောဂေန ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေန္တေန စ သမော ဟောတီတိ ‘‘မဟာနာမသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ပဏီတဘောဇနတာ၊ အဂိလာနတာ၊ အကတဝိညတ္တိယာ ပဋိလာဘော၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၆၃. ဒသမေ ဃနဗဒ္ဓေါတိ ဃနမံသေန သမ္ဗဒ္ဓေါ၊ ကထိနသံဟတသရီရောတိ အတ္ထော.

၂၆၄. မုခဒွါရန္တိ မုခတော ဟေဋ္ဌာ ဒွါရံ မုခဒွါရံ၊ ဂလနာဠိကန္တိ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နာသိကာယ ပဝိဋ္ဌမ္ပိ မုခဒွါရံ ပဝိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ၊ မုခေ ပက္ခိတ္တမတ္တဉ္စ အပ္ပဝိဋ္ဌံ. အာဟာရန္တိ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ ကာလိကံ အဓိပ္ပေတံ၊ န ဥဒကံ. တဉှိ ဘေသဇ္ဇသင်္ဂဟိတမ္ပိ အကာလိကမေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတဿေဝ ကာလိကတ္တာ. ဥဒကေ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတိ. တေနေဝ ဘိက္ခုနာ တာပိတေန ဥဒကေန စိရပဋိဂ္ဂဟိတေန စ အကပ္ပိယကုဋိယံ ဝုတ္ထေန စ သဟ အာမိသံ ဘုဉ္ဇန္တဿာပိ သာမပါကာဒိဒေါသော န ဟောတိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ဘိက္ခု ယာဂုအတ္ထာယ။ပေ။ ဥဒကံ တာပေတိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆၅). ဘိက္ခူ ပန ဧတံ အဓိပ္ပါယံ တဒါ န ဇာနိံသု. တေနာဟ ‘‘သမ္မာ အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ’’တိအာဒိ.

၂၆၅. ရထရေဏုမ္ပီတိ ရထေ ဂစ္ဆန္တေ ဥဋ္ဌဟနရေဏုသဒိသရေဏုံ. တေန တတော သုခုမံ အာကာသေ ပရိဗ္ဘမနကံ ဒိဿမာနမ္ပိ အဗ္ဗောဟာရိကန္တိ ဒဿေတိ. အကလ္လကောတိ ဂိလာနော.

‘‘ဂဟေတုံ ဝါ။ပေ။ တဿ ဩရိမန္တေနာ’’တိ ဣမိနာ အာကာသေ ဥဇုံ ဌတွာ ပရေန ဥက္ခိတ္တံ ဂဏှန္တဿာပိ အာသန္နင်္ဂဘူတပါဒတလတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထပါသော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗော၊ န ပန သီသန္တတော ပဋ္ဌာယာတိ ဒဿေတိ. တတ္ထ ‘‘ဩရိမန္တေနာ’’တိ ဣမဿ ဟေဋ္ဌိမန္တေနာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ပဝါရဏာသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ၊ အာသနဿ ပစ္ဆိမန္တတော ပဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ အာသန္နင်္ဂဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ ပရိစ္ဆေဒဿ ဒဿိတတ္တာ ဣဓာပိ အာကာသေ ဌိတဿ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ အာသန္နင်္ဂဘူတပါဒင်္ဂုလဿ ပါရိမန္တဘူတတော ပဏှိပရိယန္တဿ ဟေဋ္ဌိမတလတော ပဋ္ဌာယ၊ ဒါယကဿ ပန ဩရိမန္တဘူတတော ပါဒင်္ဂုလဿ ဟေဋ္ဌိမတလတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထပါသော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမိနာဝ နယေန ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိတွာ ဥဿီသေ နိသိန္နဿ ဟတ္ထတော ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿပိ အာသန္နသီသင်္ဂဿ ပါရိမန္တဘူတတော ဂီဝန္တတော ပဋ္ဌာယေဝ ဟတ္ထပါသော မိနိတဗ္ဗော၊ န ပါဒတလတော ပဋ္ဌာယ. ဧဝံ နိပဇ္ဇိတွာ ဒါနေပိ ယထာနုရူပံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

ပဋိဂ္ဂဟဏသညာယာတိ ‘‘မဉ္စာဒိနာ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ ဥပ္ပါဒိတသညာယ. ဣမိနာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမီ’’တိ ဝါစာယ ဝတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ကတ္ထစိ အဋ္ဌကထာသု၊ ပဒေသေသု ဝါ. အသံဟာရိမေ ဖလကေတိ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန အသံဟာရိယေ. ပုဉ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ပုဉ္ဆိတေပိ ရဇနစုဏ္ဏသင်္ကာယ သတိ ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဝုတ္တံ၊ နာသတိ. တံ ပနာတိ ပတိတရဇံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဥပရိ ဂဟိတပိဏ္ဍပါတံ. အနာပတ္တီတိ ဒုရုပစိဏ္ဏာဒိဒေါသော နတ္ထိ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒဿာမီ’’တိအာဒိပိ ဝိနယဒုက္ကဋပရိဟာရာယ ဝုတ္တံ. တထာ အကတွာ ဂဟိတေပိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ ဧဝ. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ’’တိ ဣဒမ္ပိ ပုရိမာဘောဂါနုဂုဏတာယ ဝုတ္တံ.

စရုကေနာတိ ခုဒ္ဒကဘာဇနေန. အဘိဟဋတ္တာတိ ဒိယျမာနက္ခဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒတွာ အပနယနကာလေ ပန ဆာရိကာ ဝါ ဗိန္ဒူနိ ဝါ ပတန္တိ၊ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ အဘိဟာရဿ ဝိဂတတ္တာတိ ဝဒန္တိ. တံ ယထာ န ပတတိ၊ တထာ အပနေဿာမီတိ ပရိဟရန္တေ ယုဇ္ဇတိ. ပကတိသညာယ အပနေန္တေ အဘိဟာရော န ဆိဇ္ဇတိ၊ တံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. မုခဝဋ္ဋိယာပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဘိဟရိယမာနဿ ပတ္တဿ မုခဝဋ္ဋိယာ ဥပရိဘာဂေ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဖုသိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ပါဒေန ပေလ္လေတွာတိ ‘‘ပါဒေန ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိသညာယ အက္ကမိတွာ. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. ဝစနမတ္တမေဝါတိ ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓန္တိ သဒ္ဒမတ္တမေဝ နာနံ၊ ကာယပဋိဗဒ္ဓမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော.

တေန အာဟရာပေတုန္တိ ယဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ဂတံ၊ တံ ဣဓ အာနေဟီတိ အာဏာပေတွာ တေန အာဟရာပေတုံ ဣတရဿ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. န တတော ပရန္တိ တဒဟေဝ သာမံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဒဟေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ပန ပုနဒိဝသာဒီသု အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

ခိယျန္တီတိ ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ စုဏ္ဏေဟိ ထုလ္လစ္စယအပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာပတ္တိယော န ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘နဝသမုဋ္ဌိတ’’န္တိ ဧတေနေဝ ဥစ္ဆုအာဒီသု အဘိနဝလဂ္ဂတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဧသေဝ နယောတိ သန္နိဓိဒေါသာဒိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. တေန စ ပဋိဂ္ဂဟဏင်္ဂေသု ပဉ္စသုပိ သမိဒ္ဓေသု အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ဂဟိတမေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမ ဟောတိ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗေသု ဧဝ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ အနုညာတတ္တာတိ ဒဿေတိ. တထာ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထာယ ဂဟေတွာ ဌပိတတေလာဒိံ အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ သတိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ကေသဉ္စီတိအာဒီသု အနုပသမ္ပန္နာနံ အတ္ထာယ ကတ္ထစိ ဌပိယမာနမ္ပိ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ ဧဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတိ၊ အထ ခေါ ဘာဇနေ ပတိတမေဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ. ဘာဇနဉ္စ ဘိက္ခုနာ ပုနဒိဝသတ္ထာယ အပေက္ခိတမေဝါတိ တဂ္ဂတမ္ပိ အာမိသံ ဒုဒ္ဓေါတပတ္တဂတံ ဝိယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတီတိ အာသင်္ကာယ ‘‘သာမဏေရဿ ဟတ္ထေ ပက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဤဒိသေသု ဟိ ယုတ္တိ န ဂဝေသိတဗ္ဗာ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ‘‘ပတ္တဂတာ ယာဂူ’’တိ ဣမိနာ ပတ္တမုခဝဋ္ဋိယာ ဖုဋ္ဌေပိ ကူဋေ ယာဂု ပဋိဂ္ဂဟိတာ၊ ဥဂ္ဂဟိတာ ဝါ န ဟောတိ ဘိက္ခုနော အနိစ္ဆာယ ဖုဋ္ဌတ္တာတိ ဒဿေတိ. အာရောပေတီတိ ဟတ္ထံ ဖုသာပေတိ. ပဋိဂ္ဂဟဏူပဂံ ဘာရံ နာမ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥက္ခေပါရဟံ. န ပိဒဟိတဗ္ဗန္တိ ဟတ္ထတော မုတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဟတ္ထဂတံ ပန ဣတရေန ဟတ္ထေန ပိဒဟတော၊ ဟတ္ထတော မုတ္တမ္ပိ ဝါ အဖုသိတွာ ဥပရိပိဓာနံ ပါတေန္တဿ န ဒေါသော.

ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ဆာယတ္ထာယ ဥပရိ ဓာရယမာနာ မဟာသာခါ ယေန ကေနစိ ဆိဇ္ဇေယျ၊ တတ္ထ လဂ္ဂရဇံ မုခေ ပါတေယျ စာတိ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ကုဏ္ဍကေတိ မဟာဃဋေ. တသ္မိမ္ပီတိ စာဋိဃဋေပိ. ဂါဟာပေတွာတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလိကံ ဂါဟာပေတွာ.

ဒုတိယတ္ထေရဿာတိ ‘‘ထေရဿ ပတ္တံ မယှံ ဒေထာ’’တိ တေန အတ္တနော ပရိစ္စဇာပေတွာ ဒုတိယတ္ထေရဿ ဒေတိ. ဧတ္ထ ပနာတိ ပတ္တပရိဝတ္တနေ. ကာရဏန္တိ ဧတ္ထ ယထာ ‘‘သာမဏေရာ ဣတော အမှာကမ္ပိ ဒေန္တီ’’တိ ဝိတက္ကော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န တထာတိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ၊ တဉ္စ ယုတ္တံ. ယဿ ပန တာဒိသော ဝိတက္ကော နတ္ထိ၊ တေန အပရိဝတ္တေတွာပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

နိစ္စာလေတုန္တိ စာလေတွာ ပါသာဏသက္ခရာဒိအပနယံ ကာတုံ. ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတဗ္ဗန္တိ အနဂ္ဂိကံ ဥဒ္ဓနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဓနေ ပစ္စမာနဿ အာလုဠနေ ဥပရိ အပက္ကတဏ္ဍုလာ ဟေဋ္ဌာ ပဝိသိတွာ ပစ္စတီတိ အာဟ ‘‘သာမံပါကဉ္စေဝ ဟောတီ’’တိ.

အာဓာရကေ ပတ္တော ဌပိတောတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတာမိသော ပတ္တော ပုန ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဌပိတော. ဧကဂ္ဂဟဏေနေဝါတိ သာမဏေရာနံ ဂဟိတဿ ပုန အစ္ဆဍ္ဍနဝသေန ဂဟဏေန. ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဓူမဝဋ္ဋိယာ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ဘတ္တုဂ္ဂါရောတိအာဒိ အဗ္ဗောဟာရိကပ္ပသင်္ဂေန ဝိကာလဘောဇနဝိနိစ္ဆယဒဿနံ. သမုဒ္ဒေါဒကေနာတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတေန. ဟိမကရကာ နာမ ကဒါစိ ဝဿောဒကေန သဟ ပတနကာ ပါသာဏလေခါ ဝိယ ဃနီဘူတဥဒကဝိသေသာ၊ တေသု ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဥဒကဂတိကာ ဧဝါ’’တိ. ပုရေဘတ္တမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတာပတ္တီဟိ အဗ္ဗောဟာရိကမ္ပိ ဝိကာလဘောဇနာပတ္တီဟိ သဗ္ဗောဟာရိကန္တိ ဒဿေတိ.

လဂ္ဂတီတိ မုခေ စ ဟတ္ထေ စ မတ္တိကာဝဏ္ဏံ ဒဿေတိ. ဗဟလန္တိ ဟတ္ထမုခေသု အလဂ္ဂနကမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝါသမတ္တန္တိ ရေဏုခီရာဘာဝံ ဒဿေတိ. အာကိရတိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ပုပ္ဖရသဿ ပညာယနတော ဝုတ္တံ.

မဟာဘူတေသူတိ ပါဏသရီရသန္နိဿိတေသု ပထဝီအာဒိမဟာဘူတေသု. သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္တနော၊ ပရေသဉ္စ သရီရနိဿိတံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. အကပ္ပိယမံသာနုလောမတာယ ထုလ္လစ္စယာဒိံ န ဇနေတီတိ အဓိပ္ပါယော. ပတတီတိ အတ္တနော သရီရတော ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပတတိ. ‘‘ရုက္ခတော ဆိန္ဒိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မတ္တိကတ္ထာယ ပထဝိံ ခဏိတုံ၊ အညမ္ပိ ယံကိဉ္စိ မူလပဏ္ဏာဒိဝိသဘေသဇ္ဇံ ဆိန္ဒိတွာ ဆာရိကံ အကတွာပိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတာ၊ အနနုညာတတာ၊ ဓူမာဒိအဗ္ဗောဟာရိကတာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော ဘောဇနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.