၄. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၀. စတုတ္ထေ အပညာတေတိ အပ္ပသိဒ္ဓေ. ဣမံ ပန အဋ္ဌ မာသေ မဏ္ဍပါဒီသု ဌပနသင်္ခါတံ အတ္ထဝိသေသံ ဂဟေတွာ ဘဂဝတာ ပဌမမေဝ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမာသေ’’တိအာဒိဝစနေန အနုပညတ္တိသဒိသေန ပကာသေတွာ ဝိသုံ အနုပညတ္တိ န ဝုတ္တာ. ပရိဝါရေ ပနေတံ အနုဇာနနဝစနံ အနုပညတ္တိဋ္ဌာနန္တိ ‘‘ဧကာ အနုပညတ္တီ’’တိ (ပရိ. ၆၅-၆၇) ဝုတ္တံ.

နဝဝါယိမောတိ အဓုနာ သုတ္တေန ဝီတကစ္ဆေန ပလိဝေဌိတမဉ္စော. ဩနဒ္ဓေါတိ ကပ္ပိယစမ္မေန ဩနဒ္ဓေါ. တေ ဟိ ဝဿေန သီဃံ န နဿန္တိ. ‘‘ဥက္ကဋ္ဌအဗ္ဘောကာသိကော’’တိ ဣဒံ တဿ သုခပဋိပတ္တိဒဿနမတ္တံ၊ ဥက္ကဋ္ဌဿာပိ ပန စီဝရကုဋိ ဝဋ္ဋတေဝ. ကာယာနုဂတိကတ္တာတိ ဘိက္ခုနော တတ္ထေဝ နိသီဒနဘာဝံ ဒီပေတိ၊ တေန စ ဝဿဘယေန သယံ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တဿ အာပတ္တီတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဘောကာသိကာနံ တေမနတ္ထာယ နိယမေတွာ ဒါယကေဟိ ဒိန္နမ္ပိ အတ္တာနံ ရက္ခန္တေန ရက္ခိတဗ္ဗမေဝ.

‘‘ဝလာဟကာနံ အနုဋ္ဌိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဂိမှာနေပိ မေဃေ ဥဋ္ဌိတေ အဗ္ဘောကာသေ နိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. တတြ တတြာတိ စေတိယင်္ဂဏာဒိကေ တသ္မိံ တသ္မိံ အဗ္ဘောကာသေ နိယမေတွာ နိက္ခိတ္တာ. မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါတိ ယတ္ထ သမန္တတော သမ္မဇ္ဇိတွာ အင်္ဂဏမဇ္ဈေ သဗ္ဗဒါ ကစဝရဿ သင်္ကဍ္ဎနေန မဇ္ဈေ ဝါလိကာ သဉ္စိတာ ဟောတိ. တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဥစ္စဝတ္ထုပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခံ ဝါ ဝါလိကာ ဟရိတဗ္ဗာ. ယတ္ထ ဝါ ပန ကောဏေသု ဝါလိကာ သဉ္စိတာ၊ တတ္ထ တတော ပဋ္ဌာယ အပရဒိသာဘိမုခါ ဟရိတဗ္ဗာတိ ကေစိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ကေစိ ပန ‘‘သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနဿ ပဒဝဠဉ္ဇေန အဝိကောပနတ္ထာယ သယံ အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဌတွာ အတ္တနော ပါဒါဘိမုခံ ဝါလိကာ ဟရိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တတ္ထ ‘‘မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝစနဿ ပယောဇနံ န ဒိဿတိ.

၁၁၁. ဝင်္ကပါဒတာမတ္တေန ကုဠီရပါဒကဿ သေသေဟိ ဝိသေသော၊ န အဋနီသု ပါဒပ္ပဝေသနဝိသေသေနာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဝါ ပန ကောစီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿာတိ ဥပသမ္ပန္နဿေဝ.

နိသီဒိတွာ။ပေ။ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ မေဃုဋ္ဌာနာဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီ’’တိ အာဘောဂေန ဂစ္ဆန္တဿ အနာပတ္တိ၊ တေန ပုနာဂန္တဗ္ဗမေဝ. ကပ္ပံ လဘိတွာတိ ‘‘ဂစ္ဆ၊ မာ ဣဓ တိဋ္ဌာ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ လဘိတွာ.

အာဝါသိကာနံယေဝ ပလိဗောဓောတိ အာဂန္တုကေသု ကိဉ္စိ အဝတွာ နိသီဒိတွာ ‘‘အာဝါသိကာ ဧဝ ဥဒ္ဓရိဿန္တီ’’တိ ဂတေသုပိ အာဝါသိကာနမေဝ ပလိဗောဓော. မဟာပစ္စရိဝါဒေ ပန ‘‘ဣဒံ အမှာက’’န္တိ အဝတွာပိ နိသိန္နာနမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အနာဏတ္တိယာ ပညာပိတတ္တာပိ ဒုက္ကဋေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. ဥဿာရကောတိ သရဘာဏကော. သော ဟိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ပါဠိပါဌံ သာရေတိ ပဝတ္တေတီတိ ဥဿာရကောတိ ဝုစ္စတိ.

၁၁၂. ဝဏ္ဏာနုရက္ခဏတ္ထံ ကတာတိ ပဋခဏ္ဍာဒီဟိ သိဗ္ဗိတွာ ကတာ. ဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာတိ စိမိလိကာယ သတိ တဿာ ဥပရိ၊ အသတိ သုဒ္ဓဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာ. ‘‘သီဟစမ္မာဒီနံ ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ’’တိ ဣမိနာ မဉ္စပီဌာဒီသု အတ္ထရိတွာ ပုန သံဟရိတွာ ဌပနာဒိဝသေန အတ္တနော အတ္ထာယ ပရိဟရဏမေဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဘူမတ္ထရဏာဒိဝသေန ပရိဘောဂေါ ပန အတ္တနော ပရိဟရဏံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ခန္ဓကေ ဟိ ‘‘အန္တောပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ၊ ဗဟိပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တီ’’တိ ဧဝံ အတ္တနော အတ္တနော အတ္ထာယ မဉ္စာဒီသု ပညပေတွာ ပရိဟရဏဝတ္ထုသ္မိံ –

‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗျဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ. ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၅) –

ပဋိက္ခေပေါ ကတော. တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒါရုမယပီဌန္တိ ဖလကမယပီဌမေဝ. ပါဒကထလိကန္တိ အဓောတပါဒံ ယသ္မိံ ဃံသန္တာ ဓောဝန္တိ၊ တံ ဒါရုဖလကာဒိ.

၁၁၃. ‘‘အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီတိ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အညေနပိ ကာရဏေန အနောတာပေန္တဿပိ အာဂမနေ သာပေက္ခဿ အနာပတ္တိ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘မဉ္စာဒီနံ သံဃိကတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဒေသေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ အာပဒါယ အဘာဝေါ၊ နိရပေက္ခတာ၊ လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမော’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဧဝမေတ္ထ နိရပေက္ခတာယ သဒ္ဓိံ ဆ အင်္ဂါနိ ဝုတ္တာနိ.

ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.